Jedaʽjāh hap-Penini Ben-Abrāhām Bedarši
GND 102501319. Jedaja Bedersi, Yedayah ha-Penini, provenzalischer Name En-Bonet Abram. ✽um 1270 in Béziers, †um 1340. Dichter und Philosoph. Die aszetische Moraldidaxe Beḥinat hā-ʽōlām (Prüfung der Welt) entstand nach der Verbannung der Juden aus Frankreich im Jahr 1306 und nimmt im 11. Kapitel auf dieses Ereignis Bezug. Die Baqqāšat ham-memin (Das Mem-Gebet) ist eine Hymne, die ausschließlich aus Wörtern mit dem Anfangsbuchstaben מ‎ (Mem) besteht.
Vgl. Renan, Ernest: Les écrivains juifs français du XIVe siècle. Paris 1893 S. 13–57. — Chotzner, Joseph: Yedaya Bedaresi, a Fourteenth Century Hebrew Poet and Philosopher. In: Jewish Quarterly Review 8,3(1896) S. 414–425. — Gottheil, Richard: Broydé, Isaac: Bedersi, Jedaiah ben Abraham, or Bedarsi, surnamed the Orator. In: The Jewish Encyclopedia. Hrsg. Isidore Singer u.a. Bd. 2. New York 1902 S. 625–627.
Mibḥar hap-peninim. (H 9369)
20 Bl. [ab¹⁰].🛈15–23 Z. Typ. 2:113H.
Bl. 1a אגרת חברה החכם הגדול המשורר  אנבוניט אברם הנקראת בחינת  העולם  שמים לרום וארץ לעומק ורוחב לב נבון אין  חקר …
Lage b שנדע בך שלא נדעך ואולם נדע היותך נמצא זה  …
Endet Bl. 20b Z. 18 … בזאת אני בוטח אשר בכל חדרי  החכמה והתורה את  ﭏהיך תירא  חזק  אנכי אשטלינה אשת אדני אישי הנכבד כמר׳ אברהם  כונת׳ יזײא׳ כתבתי זאת האגרת בחינת עולם עם עזר  הצעיר יעקב לוי מארץ פרוונצה מטרשקון יחי אמן 
Vorlage: Città del Vaticano BVat (Digitalisat). London BL (Mikrofilm).
Zur Datierung vgl. Offenberg, Adri K.: The Chronology of Hebrew Printing at Mantua in the Fifteenth Century. A Re-examination. In: The Library 6,16(1994) S. 298–315.
Faks. Thes.typ.hebr. A11 u. Suppl. 20.
H 9367. Offenberg: Census 75. IGI 5100. IGICorr E 82. Pr 6907. BMC XIII 13.C.50.a.5. Bod-inc Heb 47. Iakerson 12. Sheehan: Vaticana Heb-21. ISTC ij00218520. GWMs M11897.
Cincinnati HebrewC
(Fragm. 9 Bl.). Città del Vaticano BVat
. Jerusalem SchockenI
. London BL
. Oxford Bodl
. Parma BPalat
. Torino BNU
.
Gesamtüberlieferung: 7 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
20 Bl. אב‎⁸ג‎⁴.🛈26–31 Z. Typ. 4:90/92H, 5:90/92H.
Bl. 1a אגרת חברה החכם הגדול המשורר הבדרשי  אנבוניט אברם הנקראת בחינת העולם  שמים לרום   וארץ לעומק ורוחב לב נבון אין חקר· …
Z. 16, Kommentar אמר  המבאר  המאמר הזה הנכבד חברו החכם הכולל הפילסוף  האלקי ר׳ ידעיה הפניני בדר֞שי ז֞ל קראו אגרת בחינת העולם …
Sign. b ורחובות תלכנה מים· ופעם מימיו קפואים קצת הקפאה לחוזק הקור  …
Text endet Bl. 20b Z. 19 … בזאת אני בוטח  אשר בכל חדרי החכמה והתורה את ה׳ אלקיך תירא׃ 
Kommentar endet Z. 29 … ואז לא תוכל להיות נכשל ותהיה בטוח להיות בן העולם הבא  ובכאן השלים דבריו המסולאי׳ מפז עליון המשוררי׳ הזה תפוחי זהב במשכיות  כסף אין ערוך להם· בריך רחמנא דסײען פה שונצינו  כד כסליו רמה 
Vorlage: Frankfurt (Main) UB. München SB (Digitalisate).
Anm. 1. Zum Ex. El Escorial RB vgl. Alfonso, Esperanza/del Barco, Javier: Hebrew Incunabula in Spanish Libraries: Recent Findings and Updated Census. In: Quaerendo 48(2018) S. 233–257, hier S. 239–244.
Anm. 2. Sotheby’s (New York) 17.XII.2008 The Delmonico Collection Nr 45 (m. 1 Abb.).
Faks. Thes.typ.hebr. A30 u. Suppl. 33.
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 16. Frankfurt (Main) UB (Digitalisate)(Ex. 1), (Ex. 2). München SB (Digitalisat). New York JewTheolSem (Digitalisat). Jeselsohn (Zürich) (Digitalisat).
H 9368. Offenberg: Census 76. CBB 4059 u.Suppl.. Ce³ Heb-61. CIH 1880. Feigelmanas S. 451. IDL 2455. IGI 5101. IGICorr E 83. CRF I 890. CRF XIII 2436. VB 3582. BSB-Ink I-134. CIBN Heb-32. Pr 7294. BMC XIII 31.C.50.b.21. Bod-inc Heb 48. Adler 38. Iakerson 23. Iakerson: Hebr. Inc. 23–26. Iakerson: St. Petersburg 20. Madsen 4315. Marx 33. Oates 2716. Ohly-Sack 1600. 1601. Scheidegger-Tammaro 788. Sheehan: Vaticana Heb-22. Walsh: Harvard Heb-8. ISTC ij00218530. GWMs M11898.
Amsterdam UB
. Berlin *SB†
. Brussel BR. Budapest SemJud
. Cambridge UL
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Cincinnati HebrewC
. Città del Vaticano BVat
(2 Ex.). El Escorial RB
. Frankfurt (Main) UB
(2 Ex.). Hamburg SUB
. Jerusalem NL
(2 Ex.). København KglB
. Langres SocHist
. London BL
(def.). Los Angeles UCaliforniaL. Moskva GosB
. München SB
. New York ButlerL
, JewTheolSem
, LehmannFound
, PL
. Oxford Bodl
. Paris BN
(2 Ex.). Parma BPalat
. Philadelphia JudStud
, RosenbachM. Sankt Petersburg Akad (2 Ex., 2. Ex. Bl. 1 u. 8 fehlen), NB
(Bl. 1–9 u. 16–20 fehlen). Strasbourg BNU
. Washington (D.C.) LC
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 3 u. 4 fehlen). Wien NB
. Zürich ZB
(2 Ex.).  — Jeselsohn (Zürich).
Gesamtüberlieferung: 40 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
80 Bl. Lagenkust. 35 Z. Typ. 3:87H, 4:116H.
Bl. [1]a, Komm. בזה אל מיתת הנפש מצד סכלותה ולזה אמר כי ביום מותו תרד נפשו בירכתי גופו  וימשך מהתרשלות העיון כי כששאלו תבונות ר׳ל׳ דברי חכמה …
Bl. [1]b Z. 3, Text ורעה עוד מזאת עוצם תשוקתו האיש ההמוני שיגיע תקופות  הימים להגיע למבוקשו׃ …
Z. 16, Komm. הפרק השישי מהחלק הראשון …
Text bricht ab Bl. [2]b Z. 13 … יום יעלה במעלות איש הבליעל מ היתה נסבה ויום  משמים ירד איש האלרים המלך דבר דדה: 
Z. 15, Komm.  החלק השלישי פרק ראשון …
Komm. bricht ab Z. 29 … או רצה באמרו ולבם בל עמם כי הם יאכלו יותר מן  הראוי עד שישתכרו   ויצאו 
Vorlage: Oxford Bodl (Digitalisat).
Anm. 1. Zu Datierung und Lokalisierung vgl Bod-Inc. Die Kommentartype entspricht mit 87 mm Kegelhöhe nicht der 1493 bezeugten Type 2:91H des Dāwid Ibn Naḥmias in Konstantinopel. In den datierten Drucken des Ibn Naḥmias (ab 1505) ist die Type mit 87 mm Kegelhöhe regelmäßig belegt, möglicherweise wurde sie aber schon um 1500 in undatierten Drucken verwendet. Auch die quadratische Texttype entspricht einer Type, die erst im 16. Jh. sicher belegt ist, möglicherweise aber bereits früher zum Einsatz kam.
Anm. 2. Korrektur zum gedruckten GW: Druck des 16. Jh. Das Ex Oxford Bodl, nach dem die Aufnahme im gedruckten GW erfolgte, ist Fragment (Bl. 20 u. 27) einer [um 1520] in Konstantinopel erschienenen Ausgabe. Drucker war somit nicht Dāwid Ibn Naḥmias (gest. 1511), sondern vermutlich sein Sohn Šemūʼēl (gest. 1522). Vgl. Yaari, Abraham: Hebrew Printing in Constaninople. Its History and Bibliography. Jerusalem, 1967 (Supplement to Kirjat Sepher. XLII) Nr 68. — Marx, Alexander: Bibliographische Miscellen. In Zeitschrift für hebraeische Bibliographie 9(1905) S. 123–128, hier S. 124–125 (zum Ex. New York JewTheolSem).
Reproduktionen: Jerusalem NL (Digitalisat).
Bod-inc Heb 49. GWMs M1189810.
Jerusalem NL
. New York JewTheolSem
. Oxford Bodl
(Fragm. Bl. 20 u. 27).
Gesamtüberlieferung: 3 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14162 Jedaʽjāh hap-Penini Ben-Abrāhām Bedarši: Beḥinat hā-ʽōlām (Prüfung der Welt), lat. Übers. Johannes Baptista Verae Crucisgnd. [Rom: Eucharius Silbergnd, um 1499]. 
16 Bl. ab⁸.🛈35 Z. Typ. 6*:86G. Init. a, q. Min. f. Init. Rubr. ζ.
Tit. ⁌ Tractatus de perſcrutatione Mundi ex Hebꝛeo  in Latinum tranſlatus. Per Egregium Ar-tium ⁊ Medicine Doctoꝛe .D. Ioannem Baptiſā vere .✠.  Bl. 1b ⁌ Sereniſſimo Pꝛincipi Carolo de Tocco Arthe diſpo-to Leucates duci Cephalonie Iaccinti Comiti Ioānes  baptiſta uere ✠ ſalutem ⁊ felicitatem.  (S)‍I veteris: ac noui Teſtamēti documēta Sereniſſi-me pꝛinceps Diligēter obſeruaren: nullū penitus  laborē in hoc viatoꝝ hoſpitio ſuſtineremꝯ. … Bl. 2a m. Sign. a ij Z. 19 … Opto vt in xo valeas ⁊ me nō de-ſpicias Pꝛinceps Sereniſſime.  Tractus. Cap. .i.  (C)‍Elum ſurſum: ⁊ terra deoꝛſum: ⁊ latitudo coꝛdis ſapientis inſcrutabile. ſuper radicibus hu-manitatis eius ſeſe impꝛimere cupit: … Sign. b me redundet.   Cap. xxij.  … Endet Bl. 16b Z. 4 … Poſt quod tempoꝛalium  bonoꝛnm omnium cum moꝛtuorum reſurrectione finis erit vt  in ipſis Opus domini oſtendatur quoniam terribile erit.  Finis. Deo Gratias. 
Vorlage: Città del Vaticano BVat (Digitalisat).
Anm. Vgl. Offenberg, Adri K.: Johannes Baptista Verae Crucis. In: Incunabula. Studies in 15th-Century Printed Books Presented to Lotte Hellinga. London 1999 S. 215–230. — Michelini Tocci, Luigi: Incunaboli sconosciuti e Incunaboli mal conosciuti della Biblioteca Vaticana. In: Studi di bibliografia e di storia in onore di Tammaro de Marinis. Bd. 3. Verona 1964 S. 177–228, hier S. 213 Nr 16.
CRF VI 2102. VB 3498.5. Sheehan: Vaticana J-55. ISTC ij00218540. GWMs M11900.
Berlin *SB†
. Città del Vaticano BVat
. Paris Mazarin
. Roma BVallicell
. Sevilla BColomb
.
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
56 Bl. [a–g⁸].🛈15–16 Z. Typ. 1:240H, 2:135H. Init. c.
Bl. 1a (מ)  מָּרוֹם מֵרִאשׁוֹן מְקוֹם מקד  מִקְדָּשֵׁינוּ מַמְצִיא מְצוּאִים  מֵאַיִן …
Endet Bl. 7b Z. 14 … מֵרִים מֵאַגָג מַלְכֵינוּ מנ  מְנַשֵׁא מַלְכוּתֵינּוּ ׃ 
Bl. 8 (leer?) unbekannt. Bl. 9a (מ)‍הֲלַךְ שְׁבִילֵי הַדַעַת קִרְבַת  מְלִיצַת חֳכְמָה יִתְרוֹן להָבין  דַרְכֵי לְשׁון הַקוֹדֶשׁ …
Lage c אוֹ נִפְקְדָה בְטַעָם לְמַטָה כְמוֹ רוּחַ נִשְׁבַּרָ׳  …
Endet Bl. 38b Z. 3 … וְזֶה  הַדֶרֶך לְכָל כִינוִּיִי שְאָר הַבִנְיָינִים  זה ספר דרכי לשׁון הקודּשׁ לר׳  משׁה קמחי זצל והוא  נשלם תהלה  לאל  מלך עולם 
Bl. 39a (מ)(ש)(ה)  אישׁ האלדים׃   כתב חמּשׁה  חמשׂי תורה חוֹץ משׁמנה פּסוקים …
Bl. 39b Z. 2 … עזרא כתב ספרו  וספר יחום דדברי הימים עד ולו אחים  בני יהושפט  סכום הפסוקים שׁל תורה  חמשׁת אלפים ושׁמנה מאות וארבעים ו  וחמשׁה׃ …
Z. 9 … נמצא  כלל כל הפסוקים שׁל מקרא  שלשׁה ועשרים אלף  ומאתים ו  ושרשׁה פ  פסוקים׃ 
Bl. 40a בהיוֹת זה הקיצור מדקדוק רב התועלת  לנערים והיוֹתר נבחר מכלל שׁאר הקי  הקיצורים הנעשׁים בו מצורף לזה הרת  מחברו אב למדקדקים ראינו לעשׂותו  במלאכתינו מלאכת הדפוס מּדויק פה  סונצין יג אב רמּח לאלף  השׁשׁי 
Bl. 40b leer. Bl. 41 (leer?) unbekannt. Bl. 42a (בני) שׁוּרַה ו  וְקח כיום  תְּשׁוּרָה· ושַׁי מֵאב  בְך נַפְשׁו  קְשׁוּרָה  תְשׁוּרַת שִׁיר לְיַסֵרְ לְהַיְשִׁיר  נְתִיבָך קום …
Endet Bl. 50b Z. 10 … וִיַשִׁים  שְׁנֵיכֶם אֵל כְאַבְרָהָם וְשָׂרָה  תמה השׁירה שׁירת המוסר 
Bl. 51a ואילו  הם עשׁרים בתים חבר המשׁורר האיזובי  רבי יהוסף זל להפליג על שׂבח הקערה  וכה אמר  נפשׁ קנה מוסר …
Endet Bl. 52a Z. 13 קערת יקר מכל קערות נפלאה  כי נאכל בהם והיא נאכלת  סליק 
Bl. 52b משׁלי חמישׁים תלמידים  חכם   אחד רצה לנסוֹת …
Endet Bl. 56a Z. 7 נשׁלמוּ משׁלי חמשׁים תלמידים 
Bl. 56b leer.  
Vorlage: Paris BN (Kopie).
Inhalt: Bl. 1a: Jedaʽjah hap-Penini Ben-Abrāhām Bedarši: Baqqāšat ham-memin (Das Mem-Gebet). — 9a: Mōšeh Qimḥignd: Mahalak šebile had-daʽat (Reise auf den Wegen des Wissens. Hebräische Grammatik). — 39a: Talmud. Traktat Bava Batra, Ausz. — 42a: Jōsēf Ben-Ḥanan Ezobi: Qaʽarat Kesef (Die silberne Schale). Mit Lobgedicht auf das Werk. — 52b: JehūdāhBen-Šelōmōh Al-Harizi: Sēfer Taḥkemoni (Makamen), Kap. 44. Mišle ḥamišim talmidim (Die Geschichte der fünfzig Studenten).
Anm. 1. Zur Druckerbestimmung vgl. Marx, Moses: Gershom Soncino. In: Sepher Ha-Yovel. A Tribute to Professor Alexander Marx by Colleagues, Disciples and Friends on Completing Forty Years of Distinguished Service as a Librarian of the Jewish Theological Seminary of America. Hrsg. David Frankel. New York 1943 S. I–X, bes. Anm. 10.
Anm. 2. Die in CIBN angegebenen Daten zu Umfang (54 Bl.) und Kollation ([ab⁸c⁶d¹⁰e⁶fg⁸]) sind zu korrigieren. Vgl. auch Bibliography of the Hebrew Book 1470–1960 [28.XI.2023].
Anm. 3. Zum Ex. Sankt Petersburg Akad vgl. Wiener, Samuel: Catalogus librorum impressorum Hebraeorum in Museo Asiatico Academiae Scientarium Rossicae asservatorum. Petersburg 1893–1902 Nr 1103. — Iakerson, Semen: An Autograph Manuscript by Elijah Levita in St. Petersburg. In: From Letter to Type. Essays on the History of the Medieval Hebrew Book. Sankt Petersburg 2016, S. 110–119.Iakerson: St. Petersburg S. 43.
Faks. Thes.typ.hebr. A46 u. Suppl. 79.
Reproduktionen: Paris BN (Digitalisat).
Offenberg: Census 77. Sander 3553. CIBN Heb-31. Bod-inc Heb 46. Adler 36. Iakerson: Hebr. Inc. 48. Iakerson: St. Petersburg 36. ISTC ij00218510. GWMs M11901.
Karlsruhe ehem. LB
(Bl. 9–40). Oxford Bodl
(Fragm. 4 Bl.). Paris BN
(Bl. 1, 9 u. 10 aus dem Ex. Sankt Petersburg; Bl. 8, 12, 13, 15, 16 u. 41 fehlen). Sankt Petersburg Akad ( Bl. 1–10 u. 33–56 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Gesamtkatalog der Wiegendruckehttps://www.gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/JEDAJA.htm • Letzte Änderung: 2023-12-20