Jacobus de Voragine
GND 118556401. Jacobus Ianuensis, Jacopo da Varazze (OP). ✽1228/29 in Varazze oder Genua. 1244 Eintritt in den Dominikanerorden. Ab 1292 Erzbischof von Genua, †13. oder 14.VII.1298.
Vgl. Richardson, Ernest Cushing: Materials for a Life of Jacopo da Varagine. New York 1935. — Monleone, Giovanni: Iacopo da Varagine e la sua Cronaca di Genova dalle origini al 1297. Roma 1941 S. 99–196. — Jacopo da Varagine. Atti del I Convegno di Studi (Varazze, 13–14 aprile 1985). Hrsg. Giovanni Farris u. Benedetto Tino Delfino. Varazze 1987. — Kaeppeli II S. 348–350. — DBI 62(2004) S. 87–107. — Verf.Lex.² IV 448–466; XI 755.
Ausg. Jacobi a Voragine Legenda Aurea vulgo Historia Lombardica dicta. Ad optimorum librorum fidem recensuit Th. Graesse. Dresden/Leipzig 1846. 3. Aufl. 1890 (Nachdruck Osnabrück 1969) (zitiert: Graesse). — Iacopo da Varazze: Legenda Aurea. Edizione critica a cura di Giovanni Paolo Maggioni. Seconda edizione rivista dall’autore. 2 Bde. Firenze 1998 (Millennio Medievale. 6. Testi. 3.) (zitiert: Maggioni). — Iacopo da Varazze: Sermones Quadragesimales. Edizione critica a cura di Giovanni Paolo Maggioni. Firenze 2005.
s.a. Legendar. Der Heiligen Leben (H 9969–9990. C 3526. 3528)
Quadragesimale viatoris (C 5002. C 5003. an: Peregrinus: Sermones de tempore et de sanctis. H 12581)
Übersicht
13973–14046
14047
14048–14050
14051
14052–14073
14074–14084
14085.14086
14087–14095
14096–14098
14099.14100
14101–14105
14106–14109
14110
14111
14112–14118
14119
14120
14121
Übersicht nach Druckorten und Druckern
Augsburg
14107
13976
Barcelona
14086
Basel
14113
14015
14035
13989
13974
14029
Brescia
14110
14105
Burgos
14098
Delft
14095
14090
14091
14092
14093
Deventer
13990
13991
14112
Genf
13997
Gouda
14087
14088
Hagenau
14043
Hamburg
14111
Köln
14121
13992
14119
14030
14011
14047
13981
13988
14102
14106
13995
13998
14003
14006
Lyon
14117
14014
14023
14019
14020
14022
14028
14059
14009
14055
14056
14016
14021
14058
14062
14064
14036
14039
14038
14052
14005
14044
13985
14053
13994
14054
14057
14045
14114
14115
14085
14071
Löwen
14103
Mailand
14083
Nürnberg
13987
14000
14004
14034
14041
13980
14025
Paris
14060
14061
14069
13975
13978
14073
14063
14066
14065
14067
14068
14070
14072
Pavia
14118
Pilsen(?)
14099
Prag
14100
Reutlingen
14007
14013
Spanien
14096
Strassburg
14101
14008
14012
14018
14027
14032
14033
14042
13999
14001
14017
13973
14108
14040
13979
13993
Südliche Niederlande(?)
14051
Toulouse
13977
Ulm
14104
14109
14024
13982
13983
13984
Utrecht
14089
Venedig
13986
14081
14037
14080
14082
14074
14026
14046
14078
14002
14077
14075
14076
14010
14116
13996
14079
14084
Westminster
14048
14049
14050
Zaragoza
14031
14097
Zwolle
14120
14094
Legenda aurea
Die Inkunabeldrucke der „Legenda aurea“ überliefern in den meisten Ausgaben das Jacobus de Voragine zugeschriebene Corpus mit den nach dem Jahreskreis angeordneten Legenden von Advent bis Dedicatio ecclesiae gemeinsam mit weiteren Legenden, die als Anhang beigegeben werden. Nach den Untersuchungen von Barbara Fleith besteht das authentische so genannte Normalcorpus aus 177 Legenden. Die Edition von Maggioni (178 Kapitel) entspricht weitgehend diesem Normalcorpus, bis auf die Syrus-Legende (Maggioni LXXXVII), die in keiner Inkunabel überliefert ist und auch in vielen Hss. fehlt. Aus der Edition Graesses (182 Legenden) sind nach Fleith die Legenden zu Sophia, Timotheus, Fabian, Apollonia und Bonifatius (Graesse XLVIII, LII, LXIV, LXVI, LXXI) als nicht authentisch auszuscheiden, außerdem die bei Graesse im Anschluss an Dedicatio ecclesiae (Graesse CLXXXII) edierten Legenden, die aus verschiedenen in den Inkunabeln überlieferten Anhängen stammen.
In allen Inkunabeln ist das Hauptcorpus, die Legenden von Advent bis Dedicatio ecclesiae, durch Eingriffe verändert, die im Text nicht eigens gekennzeichnet sind. Es entspricht damit in keiner der Inkunabeln exakt dem Normalcorpus. Änderungen können sein: a) die Streichung einzelner Legenden; b) die Interpolation zusätzlicher Legenden, meist am kalendarisch passenden Ort; c) die Veränderung der Position einzelner Legenden innerhalb des Corpus.
Von diesen Eingriffen im Hauptteil sind die Ergänzungen zu unterscheiden, die in allen Ausgaben bis auf Nr 13977 (Toulouse um 1475) als Anhänge nach Dedicatio ecclesiae überliefert sind. Der Bestand dieser Anhänge variiert und zeigt teilweise deutliche regionale Ausrichtungen. Die Ergänzungen sind häufig, aber nicht immer, in der Tabula und im Text selbst als „Additiones“ oder „Legendae superadditae“ gekennzeichnet und z.T. mit einer eigenen Überschrift abgesetzt.
Entsprechend der Veränderungen des Legendenbestandes im Hauptcorpus lassen sich die Inkunabeln in die Redaktionen A, B, C und D mit z.T. mehreren Untergruppen einteilen. Die Redaktionen werden nachfolgend summarisch beschrieben, wobei kleinräumige Texteingriffe wie Lesarten, Kürzungen oder Erweiterungen in einzelnen Legenden weitgehend unberücksichtigt bleiben.
Charakteristisch für die Redaktion A, die nur durch frühe süddeutsche Ausgaben repräsentiert wird, sind das Fehlen der Paula-Legende (Maggioni XXIX) sowie die Interpolation von drei bzw. fünf nicht authentischen Legenden im Hauptcorpus. Es lassen sich zwei Überlieferungszweige von A unterscheiden:
Redaktion A1 („1. Straßburger Redaktion“) erscheint erstmals in der Erstausgabe Nr 13973 (Straßburg 1471). Charakteristisch ist neben dem Fehlen der Paula-Legende die Einfügung von drei nicht authentischen Legenden an den kalendarisch passenden Stellen: Timotheus (Graesse LII) nach Mariä Verkündigung (Maggioni L), Fabian (Graesse LXIV) nach Petrus Martyr (Maggioni LXI) und Bonifatius (Graesse LXXI) nach dem Kapitel zur Litanei (Maggioni LXVI). Die gegenüber der Anordnung bei Maggioni vorgenommene Umstellung der Aegidiuslegende (Maggioni CXXIII), die zwischen Mamertinus und De nativitate Beatae Mariae Virginis (Maggioni CXXVI, CXXVII) steht, ist in den Inkunabeln üblich und für die Unterscheidung der Redaktionen nicht relevant. Die Anhänge der Redaktion A1 umfassen neun bis dreizehn weitere Kapitel. Sie beginnen stets mit der Legende der 10.000 Märtyrer (Graesse CLXXXIII) und enden mit Odilia (Graesse CXC).
Redaktion A2 („Basler Redaktion“), die nur in Nr 13974 erscheint, erweitert das Hauptcorpus der Redaktion A1 um die Kapitel zu Apollonia (Graesse LXVI, eingefügt nach Philippus apostolus (Maggioni LXII) und Sophia (Graesse XLVIII) nach Longinus (Maggioni XLVII). Die nicht explizit als Ergänzung gekennzeichneten Anhänge entsprechen in Nr 13974 der Erstausgabe Nr 13973 und ergänzen diese um drei weitere Legenden.
Redaktion B ist nach der Anzahl der Ausgaben die häufigste Redaktion. Leitmerkmal sind zwei Vertauschungen: Die Kapitel zu Gervasius/Prothasius und zu Johannes Baptista (Maggioni LXXX, LXXXI) erscheinen in umgekehrter Reihenfolge, ebenso Praxedis und Maria Magdalena (Maggioni XCI, XCII). In einigen Ausgaben sind außerdem Quintinus und Eustachius (Maggioni CLVI, CLVII) vertauscht. Im Gegensatz zu Redaktion A ist Paula (Maggioni XXIX) fester Bestandteil des Corpus. Von den in A nachweisbaren, nicht authentischen Interpolationen erscheint Timotheus (Graesse LII) in einigen B-Ausgaben im Corpus, in anderen in den Anhängen. Die weiteren in A interpolierten Legenden (Graesse XLVIII, LXIV, LXVI, LXXI) stehen nicht im Hauptcorpus, aber z.T. in den Anhängen.
Wichtige formale Merkmale von B sind die Zählung der Legenden in der Tabula und im Text sowie die Unterteilung der einzelnen Kapitel in alphabetisch gekennzeichnete Abschnitte. Auf diese Abschnitte verweist die ausführliche thematische Tabula (Incipit „Quoniam sicut dicit Isidorus …“), die den Ausgaben der Redaktion B in der Regel beigegeben ist. Nach Fleith diente diese thematische Tabula primär der Nutzung der Legenda aurea zur Predigtvorbereitung (vgl. Fleith S. 39–41).
Folgende Untergruppen der Redaktion B lassen sich ermitteln:
B1 („Pariser Redaktion“) erscheint erstmals in Nr 13975 (Paris um 1474/75). Neben den typischen Vertauschungen ist die Interpolation der Timotheus-Legende (Graesse LII) im Hauptcorpus charakteristisch. Sie ist allerdings nicht als eigenes Kapitel ausgewiesen, sondern ergänzt das Kapitel zu Mariä Verkündigung (Maggioni L). Auch in der Tabula ist die Legende nicht explizit aufgeführt. Die Anhänge beginnen in B1 stets mit Palmsonntag (Graesse CCXVII). Ihr Umfang variiert, sie werden sukzessive erweitert und umfassen sechs bis maximal achtzehn Kapitel.
Redaktion B2 („2. Straßburger Redaktion“) erscheint erstmals in Nr 13993 (Straßburg 1479), beruht offensichtlich auf B1 und hat wie diese die typischen Vertauschungen von Gervasius/Prothasius mit Johannes Baptista (Maggioni LXXX, LXXXI) sowie von Praxedis und Maria Magdalena (Maggioni XCI, XCII). Im Unterschied zu B1 erscheint Timotheus (Graesse LII) nicht als Interpolation im Hauptcorpus, sondern nur in den Anhängen.
Die in B2 überlieferten Anhänge sind stets als Ergänzung gekennzeichnet. Sie kombinieren einen Großteil der mit A und B1 überlieferten Legenden, ergänzen dieses Corpus aber um weitere Kapitel. Im Regelfall umfassen die Anhänge 38 Kapitel, beginnend mit den 10.000 Märtyrern (Graesse CLXXXIII) und endend mit De coena domini (Graesse CCXVIII). Nur zwei Ausgaben der Redaktion B2 bieten die Anhänge gekürzt: Nr 14024 umfasst 24 Legenden, während Nr 14030 nur drei Legenden aus den sonst üblichen Anhängen übernimmt, aber als Ergänzung das „Martyrologium“ des Usuardus druckt.
Redaktion B3 („Genf-Lyoneser Redaktion“) erscheint erstmals in Nr 13997 (Genf 1480). Ihr Leitmerkmal ist die Integration der 10.000 Märtyrer (Graesse CLXXXIII) im Hauptcorpus nach Leonardus (Maggioni CLI) oder Lucas (Maggioni CLII, nur in Nr 14045). Timotheus (Graesse LII) erscheint weder im Hauptcorpus noch in den Anhängen.
In zwei B3-Ausgaben (Nr 13997, 14009) folgt auf das Hauptcorpus nur eine Vita des Claudius von Condat (nicht bei Graesse, Incipit „Claudius ex nobili Salinensium …“, BHL 1486 u. 1487). In weiteren Ausgaben wird dieser Text mit neun weiteren Legenden kombiniert, die auch in B1 überliefert sind. In Regelfall umfasst der B3-Anhang somit zehn Stücke, die mit Palmsonntag (Graesse CCXVII) beginnen und mit Barbara (Graesse CCII) enden. Charakteristisch für die Anhänge der Redaktion B3 ist eine Variante im Incipit der Barbaralegende „Erat tempore Maximiani imperatoris …“, wobei Kaiser Maximianus durch seinen Sohn und Nachfolger Maxentius ersetzt wird: „Erat tempore Maxentii imperatoris …“.
Einigen Ausgaben von B3 ist zudem ein aus 29 Versen bestehender „Modus legendi“ (Walther: Carmina 15397, Incipit „Qui bene vult legere fratribus sciat ista tenere …“) beigegeben. Er erscheint ausschließlich in Drucken von B3, jedoch nicht in allen Ausgaben dieser Redaktion.
B4 („2. Lyoneser Redaktion“) ist eine Weiterentwicklung von B3 und erscheint erstmals in Nr 14036 (Lyon 1493). Im Unterschied zu B3 werden die 10.000 Märtyrer aus dem Hauptcorpus herausgelöst und erscheinen zu Beginn der für B3 üblichen Anhänge, die damit insgesamt elf Stücke umfasst.
Leitmerkmal der Redaktion C ist das Fehlen des Kapitels zu Elisabeth von Thüringen (Maggioni CLXIV). Im Unterschied zu Redaktion A ist die Paula-Legende (Maggioni XXIX) vorhanden, die für B kennzeichnenden Vertauschungen finden sich nicht. C verzweigt sich in drei Untergruppen, bei denen nicht mit Sicherheit zu klären ist, ob sie voneinander abhängen oder auf voneinander unabhängigen Vorlagen beruhen, die ähnliche Merkmale in der Corpuszusammenstellung aufwiesen.
C1 ist nur in Nr 13977 (Toulouse um 1475) überliefert und entspricht mit 176 Kapiteln bis auf die fehlende Elisabethlegende dem Normalcorpus.
Redaktion C2 („Nürnberger Redaktion“) begegnet erstmals in Nr 13980 (Nürnberg 1476). Leitmerkmal ist auch hier das Fehlen von Elisabeth im Hauptcorpus, sie ist stattdessen im Anhang als 1. Kapitel überliefert. Im Unterschied zu C1 erscheinen Timotheus und Fabian (Graesse LII, LXIV) im Hauptcorpus. Sie werden in den Ausgaben z.T. nicht als selbständige Kapitel ausgewiesen, sondern zu Mariä Verkündigung bzw. Petrus Martyr (Maggioni L, LXI) gerechnet. Die in den Ausgaben stets als Ergänzung gekennzeichneten Anhänge umfassen 25 bis 27 Legenden, beginnend mit Elisabeth von Thüringen und endend mit dem Katharinenmirakel (Graesse CCXII).
Redaktion C3 („Venezianische Redaktion“) erscheint erstmals in Nr 13986 (Venedig 1478). Ihr Leitmerkmal ist die Vertauschung der Ambrosius-Legende (Maggioni LV), die hier an vierter Stelle im Corpus erscheint, zwischen Nicolaus (Maggioni III) und Lucia (Maggioni IV). Diese Position entspricht dem Gedenktag des Ambrosius am 7. Dezember (Weihe zum Bischof von Mailand) und orientiert sich offenbar an den Festkalendern der italienischen Diözesen, in denen der 7. Dezember als Hochfest geführt ist. Im Normalcorpus folgt die Legende auf Maria Aegyptiaca (Maggioni LIV), was dem Todestag des Ambrosius am 4. April entspricht. Unter diesem Datum ist Ambrosius in der Regel in den Kalendern der Missalien für Diözesen außerhalb Italiens verzeichnet.
Wie bei C2 erscheinen Timotheus und Fabian als Interpolationen im Hauptcorpus, sind aber in den meisten Ausgaben nicht als eigene Kapitel ausgewiesen. Ab der zweiten venezianischen Ausgabe (Nr 13996) werden zudem die beiden aufeinander folgenden Legenden zu Sixtus und Donat (Maggioni CX, CXI) um vier Kapitel nach hinten gerückt und erscheinen nach Mariä Himmelfahrt (Maggioni CXV). Ab der dritten venezianischen Ausgabe (Nr 14002) werden die Legenden zu Thomas von Aquin und Vincencius confessor im Hauptcorpus interpoliert: Thomas zwischen Matthias Apostolus und Gregor (Maggioni XLV, XLVI), Vincencius zwischen Patricius und Mariä Verkündigung (Maggioni XLIX, L). Weiterhin weist C3 einige auffällige Lesarten auf, z.B. im ersten Satz des Prologs: „Universum tempus praesentis vitae decursus in quattuor distinguitur …“. Die Erweiterung durch „decursus“ erscheint nur in C3.
Die C3-Anhänge stimmen weitgehend mit jenen von C2 überein und umfassen, beginnend mit der Elisabethlegende, 26 bis 29 Kapitel. Am Schluss wird stets eine Legende zu Bernhardin von Siena angehängt, in der letzten venezianischen Ausgabe (Nr 14046) folgen noch zwei weitere Kapitel zu Apollonia und Joseph in anderen Textfassungen als Graesse LXVI und CCXXV. Anders als bei C2 sind die Anhänge nicht explizit als Zusätze gekennzeichnet, sodass der Eindruck eines durchgehend zur „Legenda aurea“ gehörenden Textes entsteht.
Einen Sonderfall stellen zwei Lyoneser Ausgaben dar: Nr 13994 folgt im Text der Redaktion C3, ergänzt im Anhang jedoch ein abweichendes Legendencorpus. Anders als in C3 üblich, sind die Legenden gezählt und in alphabetisch gekennzeichnete Abschnitte eingeteilt, vermutlich nach dem Vorbild der Redaktion B. Nr 14005 gehört hingegen textlich zur Redaktion B3, während die Übersicht der Legenden in der Tabula dem Corpus C3 mit ihrer typischen Umstellung der Ambrosiuslegende folgt.
Für die Redaktion D ist das Fehlen von insgesamt drei Kapiteln im Hauptcorpus kennzeichnend: Jungfrau von Antiochia (Maggioni LX), Johannes Chrysostomos (Maggioni CXXXII) und Elisabeth von Thüringen (Maggioni CLXIV). Ein weiteres Merkmal ist eine in den anderen Redaktionen und ihren Anhängen nicht überlieferte Vita des Ludger von Münster, die zwischen Germanus und Eusebius (Maggioni CIII, CIV) eingefügt ist. Diese Interpolation erscheint in allen Ausgaben der Redaktion D außer Nr 14006 (Köln 1483). Das Kapitel zu Timotheus (Graesse LII) fehlt in den frühen Ausgaben, ist aber ab Nr 13992 nach Mariä Verkündigung (Maggioni L) eingefügt und als eigenständiges Kapitel ausgewiesen.
Es lassen sich zwei Untergruppen unterscheiden: Redaktion D1 („Kölner Redaktion“) mit den hier beschriebenen Merkmalen erscheint erstmals in Nr 13981. Die Anhänge beginnen stets mit einem Kapitel zu Barbara (abweichend von Graesse CCII, Incipit „Temporibus imperatoris Maximiniani …“) und werden in den Ausgaben sukzessive von 36 auf 59 Kapitel erweitert. Lediglich Nr 14006 verzichtet auf die Anhänge, druckt aber stattdessen als Ergänzung die deutlich umfangreicheren „Historiae plurimorum sanctorum“, die auch in einer späteren Einzelausgabe überliefert sind.
Redaktion D2 übernimmt von D1 die typischen Auslassungen und die Interpolation der Ludgerlegende, streicht jedoch dreizehn weitere Legenden aus dem Hauptcorpus, z.B. Remigius (Maggioni XVI), Vedastus (Maggioni XL) und Quintinus (Maggioni CLVI). Die Anhänge übernehmen 23 Legenden aus dem Anhang von D1 und fügen zehn (Nr 13990) bzw. 31 (Nr 13991) nicht mit D1 überlieferte Kapitel hinzu.
Zusammenfassend ist festzuhalten, dass in den 1470er Jahren zunächst mehrere Redaktionen parallel zueinander überliefert werden. Ab Mitte der 1480er Jahre findet eine Normierung statt, bei der sich die Überlieferung nördlich der Alpen auf die von B1 abgeleiteten Redaktionen verengt. Im deutschen Sprachraum dominiert B2, die letztlich auch die bis in die 1480er Jahre lokal in Köln und Nürnberg überlieferten Redaktionen (C2 und D1) ersetzt. In Frankreich bzw. Lyon werden dagegen B3 und B4 gedruckt. Nur in Italien bzw. Venedig hält sich Redaktion C3 bis zum Ende des Inkunabelzeitraums. Parallel dazu bilden sich nach anfänglichen Variationen feste Corpora für die mit der Legenda aurea überlieferten Anhänge aus: Mit B2 üblicherweise ein Corpus von 38 weiteren Kapiteln, mit B3 und B4 zehn bzw. elf weitere Legenden und mit C3 ein Anhang mit 26 bis 29 Stücken.
Vgl. Fleith, Barbara: Studien zur Überlieferungsgeschichte der lateinischen Legenda Aurea. Bruxelles 1991. (Subsidia hagiographica. 72.). — Lennep, Reinhold van: La tradition manuscrite et les impressions incunables et postincunables du texte et des adaptations de la Légende dorée de Jacques de Voragine. In: Le Livre & l’estampe 38(1992) No 137 S. 7–74. — Maggioni, Giovanni Paolo: Diverse redazioni della „Legenda aurea“, particolarità e problemi testuali. In: La critica del testo mediolatino. Atti del convegno (Firenze, 6–8 dicembre 1990). Hrsg. Claudio Leonardi. Spoleto 1994 S. 365–380. — Maggioni, Giovanni Paolo: Dalla prima alla seconda redazione della „Legenda aurea“. In: Filologia mediolatina 2(1995) S. 259–277. — Maggioni, Giovanni Paolo: Ricerche sulla composizione e sulla trasmissione della „Legenda Aurea“. Spoleto 1995. (Biblioteca di Medioevo Latino. 8.).
Übersicht nach Redaktionen
13973
13976
13979
13982
13974
13975
13978
13983
13984
13985
13989
13993
13999
14001
14007
14008
14011
14012
14013
14015
14018
14024
14027
14029
14030
14032
14033
14035
14040
14041
14042
14043
13997
14005
14009
14014
14016
14019
14020
14021
14022
14023
14028
14045
14036
14038
14039
14044
13977
13980
13987
14000
14004
14025
14034
13986
13994
13996
14002
14010
14026
14037
14046
13981
13988
13992
13995
13998
14003
14006
14017
13990
13991
Lateinisch
C 6381. Pellechet: Voragine 85. Vachon 2754. GWMs M11160.
Nicht nachweisbar. Die bei Copinger zitierte Nummer 2754 bezieht sich auf Vachons Verzeichnis der im August 1870 vernichteten Bestände in Strasbourg BVille.
C 6382. Pellechet: Voragine 86. Vachon 2753. GWMs M11161.
Nicht nachweisbar. Die bei Copinger zitierte Nummer 2753 bezieht sich auf Vachons Verzeichnis der im August 1870 vernichteten Bestände in Strasbourg BVille.
C 6391. Pellechet: Voragine 71. PA IV 212.1307. Denis 6180. GWMs M11157.
Nicht nachweisbar. Vermutlich identisch mit Nr 13985.
C 6396. Pellechet: Voragine 76. GWMs M11150.
Nicht nachweisbar. Vermutlich identisch mit Nr 14022.
C 6397. Pellechet: Voragine 77. GWMs M11159.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch mit Nr 14019.
GWMs M11143.
Die im Carl Försterschen Kunstauktionskatalog von 1883 verzeichnete Nr 2901 bezieht sich auf ein Ex. der Kartause Buxheim. Dies ist nicht Nr 13976, da dieses Ex. bei Förster unter Nr 2900 verzeichnet ist. Der größte Teil der Bibliothek ist außer bei Förster auch bei Ludwig Rosenthal (Kat. XL 1884 Bibliotheca Carthusiana) verkauft worden. Im Rosenthalschen Katalog taucht dieses Ex. nicht mehr auf.
C 6380. Pellechet: Voragine 70. CA 1754. GWMs M11216.
Nicht nachweisbar.
13973 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion A1. [Strassburg: Heinrich Eggesteingnd, nicht nach 1471]. 
289 Bl. [a¹⁰b¹¹c–h¹⁰​i¹¹k–p¹⁰q⁸r¹¹s–zA–E¹⁰F⁶G²].🛈2 Sp. 42 Z. Typ. 4:99G.
Bl. 1aα [⁶]Niuerſū tempus pꝛeſentis vite ī quatuoꝛ  diſtinguiť. ſcilic in  tempus deuiacōis … Bl. 1bα [²]Duentus di ꝑ quatuor ſeptimanas agitur ad ſignificādū ꝙ eſt  druplex aduentus … Lage b Tūc ds tradidit et thomā aſſerens eū  … Endet Bl. 286aα Z. 23 … Odoꝛ vero  ꝑ dies viij. durauit maꝛtiri Lucie ideo  coniūcta fuit quia ipſa Otilia duobus  modis maꝛtir fuit voluntate Et carnis  maceracione  Explicit lombaꝛdica  hyſtoꝛia ſanctoꝛū  Bl. 286b u. 287 leer. Bl. 288aα Vniuerſū tempꝯ   Incipit ꝓlogꝯ ſuꝑ  legēda ſanctoꝝ quam pilauit f iacob nacōe Ianuen oꝛdīs fm dicatoꝝ  Aduentꝯ di … Reg. endet Bl. 289bβ Z. 15 Inter que   nec pagani   Vis inquit 
Vorlage: München SB (Digitalisat). Einsiedeln Benedikt. Karlsruhe LB. Trier BischArch (Einzelfotos).
Anm. 1. Offenbar hat der Drucker bei der Einrichtung des Satzes experimentiert. Das Ex. Oxford ChristCh beginnt Bl. 1a oberhalb des Satzspiegels mit einem in rot gedruckten Incipit. Im Ex. Einsiedeln Benedikt fehlen z.B. Bl. 164a die Z. 1–7 im Vergleich zum 1. Ex. München SB, im Ex. Stuttgart LB sind die Seiten 101b und 225a unbedruckt.
Anm. 2. Die nur in einigen Ex. erhaltene Lage G² mit Tabula rubricarum und Registrum ist z.T. auch vor dem Text als Bl. 1 u. 2 eingebunden (z.B. Ex. London BL). Vgl. Amelung, Peter: Das Registrum bei Heinrich Eggestein und anderen oberrheinischen Frühdruckern. In: Gutenberg-Jahrbuch 1985 S. 115–124 (m. Abb.).
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
C 6393. Pellechet: Voragine 73. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.k. CBS 2112. Ce³ J-81. IBPort 948. IGI 5011. Pell 6430. BSB-Ink I-64. CIBN J-61. Pr 278. BMC I 71.IB 763. Collijn: Uppsala 775. Günther 2736. Juntke: MarienB 239. Kind: Göttingen 1022. Müller: Einsiedeln 405. Oates 115. Renner-Herrmann-Zwink 3655. Rhodes: Oxford 978. UBL-Ink I-59. Walsh: Harvard 90. ISTC ij00081000. GWMs M11299.
Cambridge UL
(def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Coimbra BU
. Darmstadt ULB
(def.). Einsiedeln Benedikt
(Fragm. 7 Bl.). Göttingen *SUB
(def.). Halle MarienB
(Bl. 1, 2 und 286–289 fehlen). Karlsruhe LB
(Kaufv. 1472). Leipzig UB
. London BL
. Mainz GutenbergM
. Merseburg Dom (def.). Michelstadt K
(def.). München SB
(2 Ex.). New York ButlerL
, MorganL
. Nürnberg StB
. Oxford ChristCh
(def.). Paris BN
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Stuttgart LB
. Trento BCom
(Rubr. 1471). Trier DomB
(def.). Uppsala UB
. Vilnius UB. Wien NB
. Würzburg *UB
(def.).
Gesamtüberlieferung: 28 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13974 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion A2. [Basel: Michael Wensslergnd, nicht nach 1472]. 
246 Bl. [a–c¹⁰d⁸e–m¹⁰n⁸o–r¹⁰s⁸t¹⁰v⁶x⁸yz¹⁰A⁸BC¹⁰].🛈2, Tab. 3 Sp. 47, Tab. 42–44 Z. Typ. 1:121G.
Bl. 1a Tabula feſtiuitatum tempoꝛum et ſanctorum in  hoc libꝛo oꝛdine folioꝛum et numero contentoꝛum.  … Bl. 2aα Incipit ꝓlogus ſuper legenda ſanctorum. Alias lombartica hyſtoria. quam cōpilauit frater Iacob nacione ianuen oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁸]Niuerſum tempꝯ ſentis vite in tuoꝛ  diſtinguiť ſcilic in  tempus deuiatōnis.  … β Z. 36 … Incipit legenda ſanctoꝛum vel Lombartica hyſtoria. Et mo  de aduentu domini.  [⁶]Duentus domini per quatuoꝛ ſeptimanas agiť ad  ſignificandum ꝙ eſt qua-dꝛuplex aduentus … Lage b afferatur. Hic igitur ad haurienda aquā  … Endet Bl. 245bβ Z. 35 … qui extra poꝛtam paſſus elegit ſepulturam. Ibi  beatꝯ arbogaſtus ſine grauedine ſp deo  reddidit! qui eſt benedictꝯ in ſecľa amen.  Explicit lampartica hyſtoꝛia ſanctoꝛum.  Bl. 246 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Jena ULB (Digitalisat). Neuchâtel BPast (Einzelfotos).
Anm. Ein in Strassburg von Heinrich Eggestein mit dessen Type 3 gedrucktes, für den Buchbinder bestimmtes Registerblatt zu dieser Ausgabe befand sich nach einer hsl. Notiz von Carl Wehmer aus dem Jahr 1935 ehemals im 1. Ex. Berlin SB. Es wurde vermutlich bereits vor der kriegsbedingten Auslagerung des Berliner Bestands aus dem Trägerband ausgebunden und mit einer eigenen Signatur versehen (Inc 2154.20). Das Blatt ist nicht mehr nachweisbar, wahrscheinlich Kriegsverlust.
Reproduktionen: Jena ULB (Digitalisat).
C 6399. Pellechet: Voragine 78. Kaufmann-Nabholz 149. Haegen: Basler Wiegendrucke 5.9. Ce³ J-82. CIH 1828. CIR J-7. IBP 2978 u.Add. Pell 6435. CRF VI 1116. CRF XI 576. VB 390. VB² 2154.20. BSB-Ink I-65. CIBN J-62. Pr 7460. BMC III 720.IC 37042. Bod-inc J-027. Bolton J-1. Brinkhus 1178. Dahm: Aargau 514. Gisi 557. Günther 417. Hubay: Würzburg 1205. Jurot 461. Nolden 1546. Renner-Herrmann-Zwink 3656–3658. Schlechter-Ries 1013. Sheehan: Vaticana J-14. Spandowski 512. UBL-Ink I-60. Voulliéme: Trier 99. ISTC ij00082000. GWMs M11185.
Aarau KantB
(def.). Alba Julia Batthyan
. Avignon BMun
(Bl. 1 fehlt). Basel UB
(2 Ex.). Berlin *SB
(2 Ex., 2. Ex. z.Z. Kraków BU). Budapest BU
(def.). Città del Vaticano BVat
. Detmold LB
. Dresden SUB (z.Z. Moskva GosB, Kaufv. 1474). Erlangen UB
. Freising DomB
. Fribourg BCantU
. Gdańsk *Akad
. Halle ULB
. Hannover StB. Heidelberg UB
(def.). Jena ULB (Kaufv. 1472). Karlsruhe LB
. Leipzig UB
. Linz LB (Bl. 237 fehlt). London BL
. Lyon BMun
(def.). Memmingen StB
(Kaufv. 1475). München SB
. Neuchâtel BPast. New York GenTheolSem
(Bl. 1 fehlt). Oxford Bodl
. Paris BN
, Mazarin
(def.). Praha Kap
. Sankt Paul Benedikt. Sankt Petersburg NB
(2 Ex.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Solothurn ZB
(Bl. 243–246 fehlen). Straubing Karm
. Stuttgart LB
(3 Ex.). Trier StB
. Tübingen *UB
. Warszawa BN
. Wien NB
. Würzburg UB
(2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 47 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
292 Bl. [a–m¹⁰n¹²o–zA–F¹⁰].🛈2 Sp. 44–48 Z. Typ. 2:91G, 3:115G.
Bl. 1 leer? Bl. 2aα Incipit pꝛologus ſuꝑ legēdas  ſanctoꝝ! quas cōpilauit frater  Iacobus Ianuenſis natione/ de  oꝛdine fratrū pꝛedicatoꝛum.  [⁷]NIVERSVM  tempuſ ptiſ vite in  tuoꝛ diſtingui. ſc  in tēpus deuiatiōiſ/  … Bl. 3bβ Incipiunt legende ſanctoꝝ. Et pꝛi-mo de temꝑe renouationis agitur/  quod eſt aduentus domini.  Pꝛima.   A  []Duentus di ꝑ tuoꝛ ſepti-manas agi. ad ſificādū ꝙ  eſt druplex aduētus. … Lage b poſt paucos dies dicti viri ad dei fa-… Endet Bl. 281aβ Z. 44 … Martyri lucie ideo coniuncta  fuit  ipſa otilia duobuſ mōiſ martyr  fuit volūtate ſc ⁊ carnis maceratōe;  Bl. 281b u. 282 leer. Bl. 283aα Tabula ſuꝑ legendas ſanctoꝝ incipit.  PROLOGVS.  [²]Voniā (ſicut dicit iſidoꝛus in libꝛo de ſummo  bono) ad conuerſationē … Tab. endet Bl. 291aβ Z. 27 Tabula tinens fere omnia notabilia legende auree deſinit feliciter. pulchꝛe tranſcripta pariſius ꝑ  Martinum chꝛancz/ Vdalricū gering/ et Micha-elem friburger impꝛeſſoꝛie artis magiſtros;  Bl. 291b u. 292 leer.
Vorlage: Paris BU (Digitalisat), BN (Einzelfotos).
Anm. Christie’s (New York) 4.XII.2018 Nr 59.
C 6385. 6394. Pellechet: Voragine 65. Claudin I 80–81. Pell 6431. CRF XII 332. CRF XVII 351. CRF XVIII 295. CIBN J-66. Oates 2876. ISTC ij00088300. GWMs M11261. M11262.
Cambridge UL
(def.). Moskva GosB
(Bl. 283–292 fehlen). Paris BN
, BU
, EcBeauxArts
(def.). Rouen BMun
. Tours BMun†
.
Gesamtüberlieferung: 7 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11163 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. 1474. 
C 6408. Pellechet: Voragine 2. PA IV 12.66. Denis 266. GWMs M11163.
Nicht nachweisbar.
13976 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion A1. [Augsburg: Günther Zainergnd, nicht nach 1475]. 
400 Bl. [a–zA–Q¹⁰R⁸S²].🛈Gez. .j.–ccclxxxxvij.[3] [m. Fehlern]. 1, Tab. 2 Sp. 38–43 Z. Typ. 2:118G, 4:95R. Init. c, e, f, g, u. Rubr. α, β. 163 Hlzs., dar. 23 z.T. mehrmalige Wdh.
Bl. 1a ⁌ Incipit ꝓlogu ſuꝑ legenda ſcoꝝ quā pila-uit f iacob natōe Ianuē oꝛdīs fm dicatoꝝ    .j.    (U)Niuerſum tempus ſentis vite in tuoꝛ  diſtinguitur. ſc in tempus deuiationis.  … Bl. 1b Z. 13 De aduentu domini.  (A³)Duentus domini per quatuoꝛ ſeptimanas agi ad  ſignificādū ꝙ eſt quadruplex aduentꝯ. … Lage b cum honeſtis perſonis inter quos vnus erat ſimilimꝯ ſancto.  … Endet Bl. 398a Z. 40 … Ob hoc idē calix vſ  mō ua. odor vero ꝑ dies .viij. durauᵗ martiri. lucie iō iūcta  fuit ſi otilia duob modis martir fuit & cẚnis maceratione.  Hyſtoꝛia lombardica ſanctoꝝ finit feliciter.  Bl. 398b u. 399a leer. Bl. 399bα Incipit ꝓlogus ſuꝑ legendas ſanctoꝝ.  De Aduentu domini.   .j.  … Tab. endet Bl. 400bα Z. 10 De ſancta Ottilia.   .ccclxxxxvij. 
Vorlage: Berlin SB (Original). Boston (Mass.) PL. München SB (Digitalisate). Verona BCiv (Einzelfotos).
Anm. Bl. 23–28 auch in stark abw. Satz und ohne Hlzs. Bl. 28a. Bl. 63–68 in abw. Satz und mit veränderter Textabfolge (z.B. Ex. Boston (Mass.) PL. 1. u. 2. Ex. München SB).
C 6387. Accurti II 36. Pellechet: Voragine 83 bis. Schr 4326. Schramm II Abb. 1–10. 12. 14. 18. 23–25. 27–29. 31. 34. 36. 37. 40. 41. 43–48. 51. 53–55. 57–59. 61. 62. 65. 66. 68–71. 73. 74. 77. 78. 80. 82–84. 87. 89. 91–94. 97. 98. 100–102. 105. 106. 108–110. 114. 115. 117–123. 126. 127. 129. 130. 133. 134. 136. 137. 139. 143. 146. 149–151. 153. 154. 157–160. 162. 163. 165. 167–169. 173. 177. 180. 181. 183. 184. 186. 187. 189–192. 194. 195. 197. 198. 200. 202. 206. 207. 209. 210. 213. 216. 219. 221. 223. 225. 226. 229. 319. CBS 2113. Ce³ J-84 u.Suppl. CIH 1829. VB 34. BSB-Ink I-66. Pr 1559. Bod-inc J-028. Collijn: Stockholm 569. Dahm: Aargau 515. Hubay: Augsburg 1158. Jēkabsone: Riga 107. Kat. Bibl. Schäfer 181. Müller: Einsiedeln 406. ISTC ij00084000. GWMs M11168. M11169.
Aarau KantB
(def.). Augsburg SStB
(def.). Berlin *SB
. Birmingham PL (def.). Boston (Mass.) PL
(def.). Bregenz Zisterz
(Fragm. 2 Bl.). Budapest BU
(def.). Cambridge FitzwilliamM (def.). Città del Vaticano BVat
. Clinton HamiltonC
. Como BCom. Darmstadt ULB
(def.). Eichstätt UB
(Bl. 1–5 u. 389–397 fehlen). Einsiedeln Benedikt
(def.). Graz *UB
. Innsbruck ULB. Kremsmünster Benedikt
(Bl. 275 fehlt). Leipzig BuchM
(Fragm. 1 Bl.). London SocAntiquar
(Bl. 345, 346 u. 353–357 fehlen). München SB
(2 Ex., 1. Ex. hsl. 1475). New Haven UL
(def.). New York MetropolMArt
, MorganL
, PL
. Oxford Bodl
. Princeton UL
(def.). Rīga Akad
. Saint Albans ehem. Sch. San Juan CasaLibro. Sankt Paul Benedikt (Fragm.). Stockholm KglB
(Fragm. 4 Bl.). Stuttgart GraphSlg. Verona BCiv (Bl. 1 fehlt). Washington (D.C.) LC
. Wien NB
.
Gesamtüberlieferung: 36 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13977 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C1. Toulouse: Johann Parixgnd, [um 1475]. 
366 Bl. [a²b–zA–L¹⁰MN¹²O¹⁰].🛈2 Sp. 39 Z. Typ. 3:111R.
Vorlage: Paris BN (Digitalisat).
Zur Datierung vgl. Odriozola, Antonio: Los Protoincunables (1472–1479) impresos por Juan Parix en Segovia (España) y Toulouse (Francia). In: Gutenberg-Jahrbuch 1976 S. 130–137, hier S. 136 Nr 10.
Anm. Die Tabula verzeichnet zwei Legenden, die im Text selbst nicht als selbständige Kapitel erscheinen: Felicissimus und Agapitus nach Sixtus (Maggioni CX) und Tiburtius nach Laurentius (Maggioni CXIV). Vgl. Fleith, Barbara: Studien zur Überlieferungsgeschichte der lateinischen Legenda Aurea. Bruxelles 1991. (Subsidia hagiographica. 72.) S. 336 u. 393.
Reproduktionen: Paris BN (Digitalisat).
C 6386. Pellechet: Voragine 66. Odriozola: Parix 10. Pell 6427. CIBN J-64. ISTC ij00084300. GWMs M1113910. M11309.
London SionC
. Moià ArchHist. Paris BN
(def.).
Gesamtüberlieferung: 3 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
294 Bl. [a–m¹⁰n¹²o–zA–E¹⁰F¹²].🛈2 Sp. 45 Z. Typ. 2:91G, 3:115G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα Incipit pꝛologus ſuꝑ Legendas  ſanctoꝛū! quas cōpilauit frater  Iacobus ianuenſis natiōe/ de oꝛdine fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁷]NIVERSVM  tempus ptis vite  in quatuoꝛ diſtinguitur. ſc in tēpus de-uiatiōis/ … Bl. 3bβ Incipiunt legende ſanctoꝛū. Et pꝛi-mo de tempore renouationis agitur/  quod eſt aduentus domini.  Prima.   A  []Duentus di per tuoꝛ ſeptimanas agi. ad ſignifican-dū ꝙ eſt druplex aduentus  … Lage b … Poſt paucos dies pꝛedicti viri ad dei fa… Endet Bl. 282aα Z. 3 … ita vt nec puluis de eo remaneret. Paſſa eſt autem hec virgo pꝛi-die nona Decembꝛis;  Finit aurea Legenda alias hiſtoꝛia  longobardica vocitata! feliciter.  Impꝛeſſa Pariſius per Vdalricū  gering. Martinū crancz. et Michaelem friburger. Anno domini  M.cccc.lxxv. pꝛima ſeptēbꝛiſ.  Bl. 282b leer. Bl. 283aα Incipit tabula ſuꝑ legendas ſanctorum ſecundū oꝛdinē alphabeti collecta. Et mo mittit pꝛologū  oſtē-dit modū reꝑiēdi materias tētas  in diuerſis locis huius voluminis;  PROLOGVS.  [²]Voniam (ſicut dicit iſidoꝛus in li-bꝛo de ſūmo bono) ad cōuerſationē … Tab. endet Bl. 294bβ Z. 32 Finit tabula feliciter. 
Vorlage: Paris BN (Digitalisat). London BL (Teildigitalisat).
Reproduktionen: Paris BN (Digitalisat).
C 6409. Pellechet: Voragine 3. Ce³ J-83. CRF I 869. CRF IV 274. CRF XI 577. CRF XII 331. CIBN J-63 u.Suppl. Pr 7843. BMC VIII 7.IB 39063. ISTC ij00083000. GWMs M11263.
Caën BMun
. Chaumont BMun
. Cologny BBodmer
. Durham Cathedr
(Bl. 1 u. 2 fehlen), UL
. London BL
. Lyon BMun
(def.). Manchester RylandsL
. Moskva GosB
(Fragm. Bl. 283–294). Paris BN
(def.), BU
, Genev
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
.
Gesamtüberlieferung: 13 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13979 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion A1. [Strassburg: Georg Husnergnd, um 1476]. 
422 Bl. [a²b–zA–V¹⁰].🛈Gez. [2].I.–.CCCCXX. [m. Fehlern]. 1, Tab. 2 Sp. 37–38 Z. Typ. 1:102G m. Einsprengungen.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα De feſtiuitatibus que occur-runt infra tus renouationis.  De aduentu domini   .j.  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 32 De ſcā odilia   .ccccxix.  Bl. 3a m. Blz. .I. Incipit Pꝛologus ſuꝑ legenda ſanctoꝝ quā cōpilauit frater  iacobus natione Ianuēſis oꝛdinis fratrū dicatoꝝ.  [⁶]Niuerſū tempꝯ ptis vite ī ttuoꝛ diſtingui  ſc ī tēpꝯ deuiatiōis … Bl. 3b Z. 8 De feſtiuitatibꝯ  occurrūt īfra ts renouatōis. qď reptat  ecia ab aduētu vſ ad natiuitatē di. Et pꝛīo ď aduētu di  []Duentꝯ di ꝑ ttuoꝛ ſeptimanas agi ad ſificandū  ꝙ ē dꝛuplex aduentꝯ. … Lage c ita cū lacrimis oꝛauerūt Nicolae famule dei ſi vera ſūt que de  … Endet Bl. 422a m. Blz. .CCCCXX. Z. 29 et odoꝛis fragrantia vſ in octauā diem ibi manebat. Marti-ri lucie ideo iūcta fuit.  ipſa odilia duobus modis martir  fuit voluntate et carnis maceratione.  Bl. 422b leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
Anm. Sotheby’s (London) The Library of William O’Brien. Property of the Milltown Park Charitable Trust (7.VI.2017) Nr 200 m. Prov. Dublin Milltown.
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
C 6388. Pellechet: Voragine 84. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.b. CBB 2183 u.Suppl. CBS 2114. Ce³ J-88. IBP 2979 u.Add. IDL 2556. CRF V 507. CRF XIII 1249. VB 2204.6. BSB-Ink I-72. BMC I 84.IB 1028. Borm: IG 1458. Collijn: Uppsala 772. Hubay: Augsburg 1161. Hubay: Eichstätt 547. Hubay: Würzburg 1207. Hummel-Wilhelmi 361. Kind: Göttingen 1023. Madsen 2198. Nolden 1559. Renner-Herrmann-Zwink 3659. 3660. Sack: Freiburg 1972. Schlechter-Ries 1014. Šimáková-Vrchotka 1055. Spandowski 513. Voulliéme: Trier 1364. Zedler: Nassau 393. ISTC ij00088000. GWMs M11145. M11306.
Augsburg SStB
(def.), UB
(def.). Basel UB
. Berlin *SB†
. Chicago NewberryL. Colmar BVille
(2 Ex.). Darmstadt ULB
. Dublin ehem. Milltown. Edinburgh NL
. Eichstätt UB
. Freiberg Gy
. Freiburg UB
. Freising DomB
. Giessen UB
. Göttingen SUB
. Göttweig Benedikt
. Hall Franzisk. Heidelberg UB
. Innsbruck ULB. Klagenfurt Kapuz. Klosterneuburg Aug. København KglB (Bl. 294 u. 422 fehlen). Kremsmünster Benedikt
. Le Mans BMun
. Limburg BischB
. London BL
. Luzern ZB
(def.). L’viv ehem. Karm. Manchester RylandsL
. München SB
(6 Ex., 5. Ex. def., 6. Ex. def.), UB
. Namur SocArcheol
(def.). Nysa Sem. Pelplin Sem
(2 Ex., 1. Ex. def., ehem. 2. Ex.). Philadelphia FreeL
. Poznań TowNauk. Praha Malt
, NKn. Saint Andrews UL
. Salzburg BenediktPeter. Sankt Florian Aug. Sankt Petersburg NB
. Strängnäs Dom (hsl. 1478). Strasbourg BNU
. Stuttgart LB
(2 Ex.). Toronto UL. Trier StB
. Tübingen Stift
. Uppsala UB
. Vorau Aug
. Warszawa BN
. Washington (D.C.) LC
(3 Ex.). Wellington TurnbullL
(Bl. 1, 2, 211–240, 389, 390, 405 u. 406 fehlen). Wien NB
. Windsheim StB
(def.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Würzburg Franzisk
(def.), UB
. Zutphen WalburgsK
.
Gesamtüberlieferung: 69 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13980 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C2. Korr. u. Beig. Andreas Frisnergnd. Nürnberg: Johann Sensenschmidtgnd und Andreas Frisnergnd, 26.III.1476. 
278 Bl. [a²b–zA–E¹⁰F⁶].🛈2 Sp. 51–52 Z. Typ. 3:110G, 6:150G. Rubr. α. DrM I. Rotdr.
Bl. 1a leer. Bl. 1b, rot Scias velim humaniſſime lector/  hiſtoriam lombardicam quę hoc volumīe continetur/ Andream friſner Bunſidelenſem/ magno labore (erat enim haud me-diocriter coꝛrupta) et q accuratiſſima diligentia potuit/ caſtigaſſe … Z. 6 Sequitur legendaꝝ tabula.  α, schwarz De Aduentu domini   .j.  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 13 de .s. katherina miraculum  Bl. 3aα, rot Incipit prologus ſupeꝛ legēda ſan-ctorum quam compilauit frater Iacobus natione Ianuēſis oꝛdinis fratrum dicatorum.  schwarz [⁹]niuerſum  tempus -ſentis vitę in  ttuoꝛ diſtinguiť. ſc ī tē-pus deuiatō-nis/ … β Z. 49 Incipit legēda ſcoꝝ vel lambartica  hiſtoria Et mo de aduentu di. Bl. 3bα []aduentus domini  ꝑ quattuoꝛ ſeptimana a-giť! ad ſignificandū ꝙ eſt  quadruplex aduentus. … Lage c derunt palaciū ex auro et argento ⁊  … Endet Bl. 277bβ Z. 16 … In huiꝯ quo gloꝛioſi epiſcopi  memoriam annulꝯ et charta apud  mediolanum vſ hodie ſeruanť; U. d. Sp., rot Anno di .M.cccc.lxxvj/ vii Calendas alis/ in Nuremberga oppido germa-nię celebratiſſimo/ deo opitulante explicitum eſt hoc opus hiſtorię lombaꝛdicę  cum legendis buſdam in fine coimpreſſis! ductu induſtrioſi impꝛeſſorie artis  mgi Ioannis Seſenſchmid! ciuis Nuꝛembergen. et Andreę friſner de Bunſidel artium mgi. In  ſi aliū foꝛte ſcribēdi modum  plurimorū abuſus habet  inueneris/ non iccirco ipſū vicio dara contendas obſecro! quem doctiſſimorum  gꝛāmaticorum autorita fulcit defenſat;  DrM  Bl. 278 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
Anm. Zum Probedruck 2. Ex. København KglB vgl. Dal, Erik: Einige Korrekturbogen und andere Seltenheiten in der Königlichen Bibliothek Kopenhagen. In: Beiträge zur Inkunabelkunde 3,1(1965) S. 105–108, hier S. 107 (m. Abb.).
C 6411. Pellechet: Voragine 5. Badalić 598. CBB 2185 u.Suppl. CBS 2115. Ce³ J-85. IBP 2981 u.Add. Kaplan 280. BSB-Ink I-67. Borm: IG 1459. Collijn: Stockholm 570. Günther 2141. Hubay: Augsburg 1159. Kocowski 1531. Lökkös: Cat.Genève 456. Madsen 2171. UBL-Ink I-61. ISTC ij00085000. GWMs M11258.
Augsburg SStB
. Edinburgh UL. Genève BPU
. Gent BU
(def.). Hirzenhain StolbergB
(def.). København KglB (2 Ex., 2. Ex. Fragm. Probedr. Bl. 67a). Kraków KanonikLateran. Leipzig UB
(Bl. 3 fehlt). Melbourne SL (def.). München SB
(2 Ex.). New York UnionTheolSem. Nürnberg GermanNM
(Bl. 1–60 fehlen), StB
. Praha NKn. Rijeka UKn (def.). Sankt Petersburg NB
(3 Ex., 3. Ex. def.). Sankt Pölten Bisch. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Stockholm KglB
(def.). Warszawa BN†, BU
. Williamstown ChapinL
. Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław BU
, Kap (2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 30 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13981 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D1. [Köln]: Konrad Wintersgnd, 8.XI.1476. 
372 Bl. [a–e¹⁰f–i⁸k–zA–F¹⁰G⁸HI¹⁰K⁶L⁸M¹⁰NO⁸P¹⁰Q¹²].🛈2 Sp. 40 Z. Typ. 1:99G. DrM I.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα Pꝛefatio ſuꝑ legendas ſanctorū per anni circuitū venientiū s  compilauit frater Iacobus de voragine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ quondam epiſcopus Ianuēſis incipit  feliciter.  []Niuerſū tempus ſentis vite. in tuoꝛ diſtinguitur tēpoꝛa .ſ. in tēpꝯ  deuoiationis: … Bl. 2bα Z. 17 Incipit tabula legendarum de  ſanctis per annum.  … Bl. 3bβ Z. 26 Incipit legenda ſcōꝝ aurea   alio noīe ďꝛ hyſtoꝛia longobardica. Et primo De aduentu di.  [⁵]Duētus di ꝑ ..  ſeptīanas agituꝛ  ad ſignificandū ꝙ  tuoꝛ ſūt aduētꝯ  … Lage b ſciuerit admittatur Si autē neſci  … Endet Bl. 370aβ Z. 23 … Tyrānꝯ  o hec audiens iuſſit ſuccidi arbuſtula ⁊ ſc coꝛpꝯ buri Et ſic  ſūmatū ē tamē gľioſi mẚtiris.  LAVS ❖ DEO ❖  Tabula legendarum de ſāctis  m alphabeti oꝛdinē incipit.  … Tab. endet Bl. 372aβ Z. 6 Vrbanus  Pōfoꝛus martir  Politus martir cū ſocijs ſuis.  U. d. Sp. Ad laudem ⁊ gloꝛiam dei ac virginis gloꝛioſe matris eiꝯ. necnon  ad vtilitatem chriſtifideliū. impreſſa eſt hec preclara ⁊ multis profutura hiſtoꝛia longobardica. additis t multoꝝ ſcōꝝ ac ſanctarum  legendis pulchris ac raris vt patz tabulam ſub alphabeti oꝛdine  editam: intuenti. ⁊ ad finem vſ deducta eſt per me Conradum de  Hoemboꝛch. meo ſigneto īſignita. Anno di Milleſiōquadringēteſiōſeptuageſimoſexto. feria ſexta ante Martini epiſcopi. De quo  ſit deus gloꝛioſus benedictus ī ſecula. A.M.E.N.   ❖  DrM  Bl. 372b leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat).
C 6410. Pellechet: Voragine 4. VK 617. CBB 2186u. Suppl. Ce³ J-86. CIH 1830. IDL 2555. Pell 6446. CIBN J-65. Pr 1161. Bod-inc J-029. Baldwin J6. Finger: Düsseldorf 584. 585. Meckelnborg-Hanisch 294. Nolden 1549. Oates 650. Voulliéme: Trier 533. ISTC ij00086000. GWMs M11193.
Aachen ehem. BischArch. Brussel Bollandist
, BR
. Budapest BN
. Cambridge UL
. Chalon-sur-Saône BMun
. Cuyk Kreuzh. Darmstadt ULB
. Düsseldorf ULB
(2 Ex.). Dunedin PL
(Kaufv. 1477). Gaesdonck CAugust
. Genova BDurazzo. Gent BU
. Glasgow UL
. Haag MMeerman
(2 Ex.). Kevelaer Orat. Koblenz Gy
(def.). Köln *UStB
. Leipzig BuchM
. Lille BMun
(def.). Münster Bisch
. New Haven UL
. New York MorganL
. Oxford Bodl
(2 Ex.). Paris BN
(3 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def., 3. Ex. def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Trier StB
. Vallendar TheolHochSch. Washington (D.C.) FolgerL
(def.). Wien NB
. Wuppertal StB
. Xanten Stift
.
Gesamtüberlieferung: 37 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13982 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion A1. [Ulm: Johann Zainer d.Ä.gnd, nicht nach 1477]. 
398 Bl. [a–y¹⁰⁸z⁸A–S¹⁰⁸T–X¹⁰].🛈Gez. [2]I–394[1] [m. Fehlern]. 1, Tab. 2 Sp. 40 Z. Typ. 4:96G. Init. d, r.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα De feſtiuitatibus que occurrunt infra tꝑus renouacōis  … Bl. 3a m. Blz. I Incipit pꝛologus ſuper legendam ſanctoꝝ qua pilauit fra  iacobus natione Ianuēſis oꝛdinis fratrū pꝛedicatoꝝ.  (V)Niuerſū tempus ptis vite ī tuoꝛ diſtinguitur ſcz in tꝑs deuiatiōis. … Bl. 3b Z. 11 … De feſtiuitatibus  occurt infra tꝑs renouatōis. qď reptat eccleſia ab aduentu vſ ad nitatem di. Et pꝛimo ď  aduentu di.  (A)Duentus di ꝑ quatuoꝛ ſeptimanas agi. ad ſignificandum ꝙ eſt dꝛuplex aduentꝯ. … Lage b ⁊ tua ope ſuꝑaui a te iuſto remuneratoꝛe ⁊ pio poſco. ne mihi  … Endet Bl. 371a m. Blz. 368 Z. 17 … vt tandē in eo habitare dignetur ꝑ gloꝛiam. Quod  ie nobis ſtare digne qui viuit et regnat deus per omnia  ſecula ſeculoꝛum amen.  Explicit legenda lombardica iacobi de voꝛagine epiſcopi  ianuenſis.  De decem milibus martirum.  … Endet Bl. 397b Z. 8 … quia ipſa otilia duobus modis martir  fuit voluntate et carnis maceratione.  Finit feliciter.  Bl. 398 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat). Mels Kapuz (Kopie). Milano BNBraid. Sydney SL (Einzelfotos).
Anm. Sotheby’s (London) Catalogue of the well-known collection of fine illuminated & other manuscripts, rare early service books, incunables, and other valuables printed books formed by the late John Meade Falkner, Esq. M.A. Hon. Fellow of Hertford College, Oxford (12.–14.XII.1932) Nr 283.
C 6389. Pellechet: Voragine 72. Amelung: Frühdruck 33. CBS 2117. Ce³ J-100. IDL 2564. IGI 5013. Kaplan 281. BSB-Ink I-68. Pr 2520. Bod-inc J-041. Amundsen: Oslo 160. 161. Brinkhus 3136. Collijn: Stockholm 571. Hubay: Augsburg 1163. Hubay: Neuburg-Ottobeuren 242. Renner-Herrmann-Zwink 3662–3666. Scheidegger-Tammaro 780. Šimáková-Vrchotka 1056. ISTC ij00088400. GWMs M11313.
Altenburg (Ö.) Benedikt (Bl. 1 fehlt). Augsburg SStB
, UB
. Burlington UL. Chicago UL
. Colmar BVille
(Bl. 1–6 fehlen). Delaware UL. Dillingen StudB. Haag MMeerman
. Ingolstadt *Franzisk†. Karlsruhe LB
. Kynžvart ZamKn
(def.). London BL
(Fragm. Bl. 224, 232, 369 u. 372). Mainz GutenbergM
. Mels Kapuz. Middletown UL. Milano BNBraid
. München Franzisk (def.), SB
(4 Ex., 2. Ex. Kaufv. 1477, 4. Ex. def.), *UB
. Nördlingen K. Novi Sad Matica. Oslo NB (2 Ex., 1. Ex. def.). Ottobeuren Benedikt
. Oxford Bodl
(def.). Praha NKn
. Princeton UL
(Fragm. Bl. 386). Regensburg HB
. Salzburg UB. Sankt Florian Aug. Sankt Gallen Benedikt
. Sigmaringen *HB
(def.). Stockholm KglB
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1, 2, 243 u. 246 fehlen). Stuttgart LB
(5 Ex., 5. Ex. Bl. 1 u. 398 fehlen). Sydney SL (def.). Ulm StB
. Washington (D.C.) LC. Zürich ZB
.  — Ehem. *N. Rosenthal (München).
Gesamtüberlieferung: 47 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
12 Sp.M11164 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. 1477. 
C 6412. Pellechet: Voragine 6. PA IV 18.114. GWMs M11164.
Nicht nachweisbar.
13983 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B1. Ulm: Johann Zainer d.Ä.gnd, [nicht nach 1478]. 
418 Bl. [a–s¹⁰⁸t⁸v–zQ¹⁰⁸R¹⁰S¹²T–Y⁸Z⁶aa⁸].🛈1, Tab. 2 Sp. 40–41 Z. Typ. 4:96G, 5:136G. Init. b, d, r.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Incipit pꝛologus ſuꝑ legēdas ſanctoꝛum  quas cōpilauit frater Iacobus ianuenſis  natione de oꝛdine fratrum pꝛedicatoꝛum  (V)Niuerſum tempꝯ pꝛeſentis vite in quatuoꝛ  diſtingui ſc tēpus deuiationis … Bl. 4a Incipiunt legēde ſanctoꝛum et pꝛimo de  tempoꝛe renouationis agitur quod eſt aduentus domini.   Pꝛima   A  (A¹⁰)Duentꝯ di per qua tuoꝛ ſeptimanas  agitur ad ſignificandū ꝙ quadruplex  eſt aduentus … Lage b incolis regionis oſtenditur. Na ſi exiguum pꝛofluit exiguum  … Endet Bl. 371a Z. 29 … vt tandem ī eo  habitare digne per gloꝛiam qď ipſe nobis pꝛeſtare digne.  Bl. 371b u. 372 leer. Bl. 373a Sequuntur feſtiuitatis ⁊ legende adiuncte poſt hyſtoꝛie lōbardice finē. … Endet Bl. 404b Z. 30 … Martiri lucie ideo iun-cta fuit. qꝛ ipſa otilia duob modis martir fuit voluntate ⁊ carnis maceratione.  Finit feliciter  Bl. 405a Incipit tabula ſuꝑ legendas ſanctoꝝ m  oꝛdinē alphabeti collecta. Et pꝛimo mittit ꝓlogum qui oſtēdit modum reperiēdi  materias cōtentas in diuerſis locis huius  voluminis.   Pꝛologus.  (Q)Voniam ſicut dixit yſidorus in libro de ſūmo bono .  ad uerſationē … Tab. endet Bl. 418bβ Z. 3 … incurrit multi-plici ratione .80. B.  Legende ſanctoꝝ quas pilauit  frater iacob ianuenſis natione  de oꝛdine fratꝝ predicatoꝝ bene regiſtrate m alphabeti oꝛdinem. Impreſſi per Iohanne zainer in opido vlm finiunt feliciter. 
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat).
Anm. Auch abw., Tab. endet Bl. 3b mit Z. 29 (z.B. 2. Ex. München SB). Im Ex. Berlin SB folgt Bl. 3b Z. 30–39 eine Tabula für die als Anhang Bl. 373a–404b abgedruckten Sondergut-Legenden.
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
C 6390. Pellechet: Voragine 67. Wegener: Zainer 14. Badalić 599. CBBSuppl 4478. CBS 2097. Ce³ J-91 u.Suppl. CIH 1833. Pell 6428. CRF XIII 1250. VB 2626. BSB-Ink I-71. CIBN J-70. Pr 2538. BMC II 529.IB 9237. Bod-inc J-042. Beck: Engelberg 209. VG 16. Gamper 230. Luginbühl-Bothien 329–331. Müller: Einsiedeln 407. Renner-Herrmann-Zwink 3671–3673. Rozsondai 506. Sack: Freiburg 1974. Schlechter-Ries 1015. UBL-Ink I-63. ISTC ij00091000. GWMs M11319. M11329.
Admont Benedikt. Augsburg UB
. Berlin *KunstB
, *SB
. Bloomington LillyL. Budapest BAcadSci
, BN
. Chicago NewberryL
(def., hsl. 1478). Colmar BVille
. Conception Abt. Debrecen SuperintendReformat
(def.). Dillingen StudB. Einsiedeln Benedikt
(Bl. 1, 2, 4, 7, 9–11, 371 u. 372 fehlen). Engelberg Benedikt
(def.). Frauenfeld KantB
(3 Ex., 1. Ex. hsl. 1478, 3. Ex. Bl. 225–418 fehlen). Freiburg UB
(hsl. 1481). Göttweig Benedikt
. Halle ULB
. Hannover LB. Heidelberg UB
(def.). Heverlee-Leuven Präm
. Hirzenhain StolbergB
(def.). Innsbruck Präm
, ULB (2 Ex., 1. Ex. Bl. 418 fehlt). Kalocsa BMetr
. Konstanz Gy
. Leipzig ThomasK
(Fragm. 4 Doppelbl.). London BL
, WellcomeMedL
. Luzern ZB
(def.). München SB
(3 Ex., 1. Ex. Bl. 1, 78 u. 372 fehlen, 3. Ex. Bl. 1, 2 u. 9 fehlen). New York ButlerL, UnionTheolSem. Notre Dame UL (Kaufv. 1479). Oxford Bodl
. Paris BN
. Philadelphia FreeL. Saint Andrews *UL
. Sankt Gallen Benedikt
, KantB
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schlägl Präm
(Kaufv. 1478). Schwyz Kapuz. Sopron EcclesEvangel
(def.). Stanford UL. Stockholm KglB
(Fragm. Doppelbl. 243/246). Strasbourg *BVille
(def.). Stuttgart LB
(3 Ex.). Überlingen *LeopoldSophieB
(def.). Ulm StB
(def.). Wągrowiec ehem. DekanB. Washington (D.C.) LC. Wien NB
, UB
. Würzburg UB
. Zagreb Akad
.
Gesamtüberlieferung: 63 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13984 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B1. Ulm: Johann Zainer d.Ä.gnd, [um 1478]. 
412 Bl. [a–zA–Zaa⁸bbcc⁶dd–ff⁸].🛈1, Tab. 2 Sp. 41 Z. Typ. 4:96G, 5:136G. Init. b.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Incipit tabula ſuper lēgendas ſanctoꝝ  m oꝛdine alphabeti collecta. Et pꝛimo  mittit ꝓlogum qui oſtendit modu reperiendi materias tentas in diuerſis locis huius uoluminis.   Pꝛologus  []Voniam ſicut dicit yſidoꝛus in libꝛo de ſūmo bono  ad uerſionē … Tab. endet Bl. 15bα Z. 18 Legende ſanctoꝝ quas compilla-uit frater Iacob Ianuenſis natione de oꝛdine fratrū pꝛedicatoꝝ bene regiſtrate m alphabeti oꝛdinē  Impꝛeſſi per Iohannem Zainer  in opido Vlm. Finiunt feliciter.  Bl. 16 leer. Bl. 17a Incipit pꝛologus ſuꝑ legendas ſanctoꝝ  quas compilauit frater Iacobus ianuenſis natione de oꝛdine fratꝝ pꝛedicatoꝝ.  [⁷]Niuerſum tempus pꝛeſentis vite in quatuoꝛ  diſtingui ſc tempus deuiationi … Bl. 19a Incipiunt legēde ſanctoꝝ et pꝛimo de  tempoꝛe renouationis agitur quod eſt  aduentus domini   Pꝛima A.  (A¹⁰)Duētus di ꝑ quatuoꝛ ſeptimonas  agi ad ſignificādū ꝙ dꝛuplex ē aduētus … Lage d et neceſſariū fuerit quin rōnib ꝑſuadere. Pꝛima rō eſt ꝙ qꝛ  … Endet Bl. 412a Z. 39 … moꝛtē nūc ſubeūti et cui eā timide ac humiliť aſpicienti  Hec cū dixiſſet reuerenť oculos clauſit ac velut in ſomno pau-ſans: pꝛidie kal. nouembꝛiū in pace quieuit.  Bl. 412b leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat). Warszawa BN (Mikrofilm).
Pellechet: Voragine 67bis. CBBSuppl 4477. CBS 2116. Ce³ J-87 u. Suppl. CIH 1835. CIR J-8. IBP 2980. IGI 5012 u.Corr. BSB-Ink I-73. Brinkhus 1179. Hubay: Augsburg 1160. Madsen 2199. Renner-Herrmann-Zwink 3661. Salgó: Pannonhalma 137. Sallander: Uppsala 2266. Šimáková-Vrchotka 1958. Sladká 73. Spandowski 514. Voit J-010. ISTC ij00087000. GWMs M11322.
Ansbach *SB (def.). Augsburg *SStB
. Boston (Mass.) PL. Cluj-Napoca BU
. Colmar BVille
. Dillingen StudB. Esslingen StArch. Feldkirch StB
. Gdańsk Akad
(Fragm. Bl. 1–15). Gniezno ArchErzbisch. Innsbruck ULB (Bl. 12–14 u. 412 fehlen). København KglB (Bl. 397–404 fehlen). Křivoklát Fürstenberg
(def.). Leuven UB
. Magdeburg *ehem. Gy. München SB
(3 Ex.). New Haven UL
. Nürnberg *StB
. Ottobeuren Benedikt
. Pannonhalma Benedikt
. Poznań Erzbisch (2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Praha Aug
(def.), Präm
. Regensburg SB
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schlägl Präm
. Stuttgart *LB
. Toruń [BU]. Tübingen *UB
. Ulm StB
(Fragm. 2 Bl.). Uppsala UB
(def.). Venezia BNMarc
. Warszawa BN
(def.). Wien NB
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1, 2 u. 412 fehlen). Winterthur ehem. StB
. Wrocław *BU
(z.Z. Moskva GosB). Würzburg Franzisk
.
Gesamtüberlieferung: 41 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13985 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B1. [Lyon: Nikolaus Philippignd und Markus Reinhardgnd, vor 16.IV.1478]. 2° u. 4°
338 Bl. [a–x¹⁰y⁸zA–L¹⁰].🛈2 Sp. 40–41 Z. Typ. 3:93G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα Incipit pꝛologus ſuꝑ legendas  ſanctoꝛum quas pilauit frater Iacobus ianuenſis nacione! de oꝛdine  fratꝛum pꝛedicatoꝛum. [³]Niuerſum tempus ſentis  vite in tuoꝛ diſtingui. ſc  in tēpꝯ deuiacōis … Bl. 4aα Incipiunt legende ſanctoꝛum et  pꝛimo de tempoꝛe renouacionis a-gituꝛ quod eſt aduentus domini.  Pꝛima   A  [⁶]Duentus domini  ꝑ quatuoꝛ ſeptimanas agi ad ſigni-ficandum ꝙ qua-dꝛuplex eſt aduen-tus … Lage b paꝛentes genuiſſent. deinceps conti… Endet Bl. 337bα Z. 36 … Et cum  aſcendiſſet in montem! pater eiꝯ pꝛo-pꝛys manibꝯ amputauit caput eius  Deinde cum de mōte deſcenderet  ſubito cecidit ignis de celo ſuꝑ eū ⁊  ſumpſit illu. ita vt nec puluis de  β eo remaneret. Paſſa eſt autem hec  virgo pꝛidie nona Decembꝛis.  Finit aurea legenda alias  hyſtoꝛia longobardica vocitata! Feliciter.  Bl. 338 leer.
Vorlage: Wien NB (Digitalisat).
C 6392. Pell 6429. Pr 8522. BMC VIII 243.IB 41560. ISTC ij00088500. GWMs M11220.
Lausanne BCantU
. London BL
(hsl. 16.IV.1478). Paris Arsenal
. Wien NB
(def.).
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13986 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C3. Venedig: Christoph Arnoldgnd, [nicht nach 6.V.]1478. 
266 Bl. a–h¹⁰i⁸K¹⁰k¹⁰L⁸l⁸M⁴m¹⁰n⁸o–t¹⁰vx⁸y¹⁰z⁸⁊ꝝ⁸[A²].🛈2 Sp. 48–51 Z. Typ. 1:114R, 2:79G. Meist Min. f. Init.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. .a.i. Incipit liber preclariſſimi religioſi fratris Iacobi de uoragine ordinis dicatorū de uitis ſanctorū  [⁸]Niuerſum tempus  preſentis uite ďcurſus ī quatuor diſtīguitur .ſ. tempus deuiationis. … β Z. 36 De tempore renouationis. ⁊ primo de  aduentu domini ni ieſu xi.  (a)Duentus domini per quatuoꝛ ſeptimanaſ agittť ad ſignificādū ꝙ tuor ſūt aduētus  … Sign. b bus ⁊ pedibns eius. Fecit paſcaſius mil… Endet Bl. 264bβ Z. 38 … a ego ad te uenio. uixit ber. ī  ſeculo annis .xxij. ī ꝛeligione annis .xli. mēſib octo dieb .xi. hoꝛis .xxij. putatis ōibus ſtetit in mundo annis .lxiij. menſibus  octo dieb. xi. .horis .xxii. In celo āt ī ꝑpetuū uiuit apud deū. cui ſit ſēꝑ laus amen.  Explicit ꝑutile opꝯ Fratris Iacobi de  Auoragīe de legēdis ſcōꝝ īpreſſū Venetijs ꝑ magiſtrū Chꝛiſtofoꝛū arnoldū. anno di .M.cccc.lxxviij. uiuēte duce An-drea Vendramino.  Bl. 265aα De aduentu   caꝛ i  … Tab. endet Bl. 265bβ Z. 46 FINIS  Bl. 266a Reg. in 4 Sp. Endet Sp. 4 Z. 16 Finis.  Bl. 266b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat).
Zur Datierung: Der im Kolophon erwähnte Doge Andrea Vendramin starb am 6.V.1478.
Anm. Bei dem bei Gspan-Badalić 368 verzeichneten Ex. Nova Gorica handelt es sich vielmehr um die Ausgabe Venedig: Nikolaus von Frankfurt, 2.IX.1516 (Sander 7728. EDIT16 41623).
C 6415. 6470. Pellechet: Voragine 8. 63. Badalić 600. CBB 2187 u.Suppl. Ce³ J-89 u.Suppl. CIH 1831. Gspan-Badalić 368. IBE 3084. IBP 2982. IGI 5010 u.Corr. Pell 6447. CRF VIII 297. CRF XI 578. CRF XIV 290. BSB-Ink I-69. CIBN J-67. Pr 4216. BMC V 206.IB 19993. Bod-inc J-036. Catania II 9. Di Viesti: Mantova 571. Madsen 2172. Meckelnborg-Hanisch 295. Nolden 1561. Oates 1688. Ohly-Sack 1563. 1564. Razzolini: Firenze S. 235. Renner-Herrmann-Zwink 3674. Rohlfing: Göttingen 3045. Scapecchi: Firenze 1503. Voulliéme: Trier 1842. Walsh: Harvard 1633. ISTC ij00089000. GWMs M11332. M11333.
Arezzo Sem. Asti Sem. Barcelona BU
(2 Ex., 2. Ex. def.). Bergamo BCiv
. Berlin *SB
. Birmingham PL. Bologna BU
, Gy. Boston (Mass.) PL. Bratislava UKn
. Bregenz Zisterz
. Brescia BQuerini
. Brighton UL. Brussel Bollandist
. Budapest Szabo
. Bueu M. Cáceres BP
(def.). Cambridge UL
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Canberra NL. Catania BU
(def.). Chicago DePaulUL
. Città del Vaticano BVat
(2 Ex.). Eichstätt UB (def.). Fano BFederici (def.). Fermo BCiv (def.). Ferrara BCom. Firenze BN
(2 Ex.), BProvFranzisk
(def.). Flensburg Sch
. Frankfurt (Main) UB
(2 Ex.). Fulda ZBFranzisk. Galatina BCom
. Genova BDurazzo (def.). Göttingen SUB
. Kampor Franzisk
. Kiel UB
. Koblenz Gy
. København KglB. Kraków Domin. Lonato BComo
. London BL
. Los Angeles ClarkL. Lucca BCap. Lyon BMun
(def.). Macerata BCom. Mahón BP. Manchester RylandsL
. Mantova BCom
. Mariemont M
(Perg. Bl. 265 u. 266 fehlen). Matera BProv (def.). Messina BRegion
. Milano BNBraid
. Modena BEst. Montréal BN. München SB
(2 Ex.). Napoli BN. New Haven MedSch. Nice BMun
. Novi Sad Matica (def.). Oxford Bodl
(def.). Padova BCap
, BU (2 Ex., 1. Ex. def.). Palermo BRegion
. Paris Arsenal
, BN
(2 Ex.), DominSaulchoir
(def.). Parma BPalat. Pescia Franzisk
(def.). Pinerolo BCiv (def.). Poitiers Domin. Quincy UL. Rimini BCiv. Roma BAngel
, BCorsin
. Saint Louis UL. Sankt Paul Benedikt. Sankt Petersburg Akad (2 Ex., 1. Ex. def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schlägl Präm
. Stuttgart *LB
. Taggia Domin. Tarazona Catedr. Torino BNU
(Bl. 10 fehlt). Treviso BCap
. Trier StB
. Valladolid BU
. Venezia BNMarc. Vercelli Sem. Verona BCiv (def.). Washington (D.C.) LC. Wien Erzbisch
, NB
. Wrocław BOssolinski
.
Gesamtüberlieferung: 102 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13987 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C2. Nürnberg: Anton Kobergergnd, 11.VIII.1478. 
276 Bl. [a²b–e¹⁰f⁶g⁸h⁶i–p¹⁰q⁶r⁸s⁶t–zAB¹⁰C–F⁶⁸G–H¹⁰I⁶].🛈Gez. [2]Fo.j.–.cclxxiiij. 2 Sp. 50 Z. Typ. 3:110G, 4:160G. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Pꝛemittitur legēdarū tabula numero folioꝛum connotata.  … Tab. endet Bl. 2aβ Z. 52 De .s. katherina miraculū   cclxxiiij.  Bl. 2b leer. Bl. 3aα m. Blz. Fo.j. Incipit pꝛologus in legendas ſanctoꝝ  quas collegit in vnu frater Iacobus  Ianuenſis de oꝛdine predicatoꝛum.  [¹⁵]  Niuerſu tempus preſen-tis vite in quatuor diſtin-gui .ſ. in tēpus deuiatōnis. … β Z. 49 Incipit legenda ſcoꝛū  longbardica  noīa hiſtoꝛia. Et pꝛīo de aduētu di.  Bl. 3bα []Duentus domini  ꝑ tuor ſeptimanas agi.  ad ſignificandū ꝙ eſt drūplex aduentus. … Lage c derunt palatium ex auro et argento et  … Endet Bl. 276aβ m. Blz. .cclxxiiij. Z. 37 … In hu-ius quo gloꝛioſi epiſcopi memoꝛiam  anulus et cartha apud Mediolanū vſ- hodie ſeruantur;  Anno di .Milleſimodꝛingenteſimo-ſeptuageſimooctauo. ÿdus o Augu-ſti tertio. opꝯ hÿſtoꝛie lombardice (deo  opitulante) inſigne cū legendis in fine  coimpreſſis terminatū. deni  uigili  cura hÿſtoꝛia ſit impꝛeſſa oculi quibus  ſe obiecerit: teſtabun. Que et ꝓcurāte  expendente Antonio koburger ciue  Nurnberg. ſalubro fine conſumata;  Bl. 276b leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat).
Anm. Venator & Hanstein (Köln) Auktion 157 (20.III.2020) Nr 51 (Bl. 1 u. 276 fehlen).
C 6413. 6414. Pellechet: Voragine 7. CBB 2188 u.Suppl. Ce³ J-90 u.Suppl. CIH 1832. CIR J-9. CSA 252. Gspan-Badalić 369. IBP 2983 u.Add. IDL 2557. Pell 6448. CRF IV 275. CRF XII 333. CRF XIII 1251. VB 1656. BSB-Ink I-70. CIBN J-68. Pr 1987. BMC II 416.IC 7175. Bod-inc J-037. Borm: IG 1460. Brinkhus 1180. Chantilly 1989. Collijn: Uppsala 773. Günther 2005. Hubay: Augsburg 1162. Hubay: Eichstätt 548. Kind: Göttingen 1024. Kocowski 1532. 1533. Madsen 2173. Nentwig 230. Nolden 1551. Oates 991. Renner-Herrmann-Zwink 3668–3670. Rozsondai 505. Sack: Freiburg 1973. UBL-Ink I-62. Voulliéme: Trier 1002. Walsh: Harvard 679. ISTC ij00090000. GWMs M11244.
Alba Julia Batthyan
. Athēnai LaskaridisFound
(Bl. 21–23, 112–119 u. 190 fehlen). Augsburg SStB
. Bamberg SB
. Basel UB
. Bautzen DomKap. Berlin *SB†
. Birmingham PL (def.). Braunschweig StB. Brighton PL
. Brno Kapuz
(def.). Brussel BR
. Budapest BAcadSci
(2 Ex., 1. Ex. Bl. 275 fehlt, 2. Ex. def.), BN
(2 Ex., 2. Ex. def.). Cambridge UL
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Cape Town UL. Chantilly MConde
. Chestnut Hill BostonC
. Cieszyn Ksiaznica. Colmar BVille
. Dallas BridwellL
. Darmstadt ULB
. Dresden SUB
(z.Z. Moskva GosB). Edinburgh NL
(2 Ex., 1. Ex. Bl. 1, 2 u. 269 fehlen). Eichstätt UB
. Evanston UL
. Freiburg UB
. Giessen UB
. Gniezno ArchErzbisch
(3 Ex.). Göttingen SUB
. Haag KglB
. Kalocsa BMetr (def.). Klagenfurt DomKap. København KglB (def.). Königsberg *ehem. UB. Kraków BU
, Domin (def.), Karm (def.). Lambach Benedikt
(Bl. 1 u. 2 fehlen). Leipzig UB
. Linz LB. London BL
, NewC
, Orat, WellcomeMedL
. Lüneburg RatsB. Madrid BN
. Mainz Bisch, GutenbergM
(3 Ex., 2. Ex. Fragm., 3. Ex. Fragm.). Maribor BischArch
. Moskva GosB
. München SB
(4 Ex., 3. Ex. Fragm. Bl. 3, 4. Ex. Fragm. 1 Bl.), UB
(2 Ex.). New Haven UL
. Nürnberg GermanNM
, LKArch
, StB
(2 Ex.). Oxford Bodl
(3 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. Fragm. 1 Bl.). Paris BN
, BU
(def., Besitzv. 1495). Praha NKn
. Princeton UL
(Fragm. Bl. 266). Rothenburg Konsist. Sangerhausen K
. Sankt Paul Benedikt. Sankt Petersburg NB
(2 Ex., 1. Ex. def.). Sankt Pölten Bisch. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schlierbach Zisterz
(def.). Sibiu Brukenthal
. Sopron EcclesEvangel
(def.). Steinfurt ehem. Bentheim
. Stockholm KglB. Strasbourg BNU
(def.), Sem
. Stuttgart LB
(3 Ex., 1. Ex. Bl. 1 u. 2 fehlt). Trier DomB
, StB
. Tübingen UB
. Uppsala UB
. Užgorod BU
. Valognes BMun
. Verdun BMun
. Veszprém Bisch
(def.). Warszawa BN†, ehem. BU. Washington (D.C.) LC. Wien Domin
, NB
(3 Ex., 3. Ex. Fragm.), UB
. Wiener Neustadt Zisterz
. Wolfenbüttel HerzogAugustB
(2 Ex.). Wrocław BU
(4 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. Fragm. z.Z. Moskva GosB, 4. Ex. z.Z. Moskva GosB), Kap. Würzburg UB
(2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 120 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13988 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D1. Köln: Konrad Wintersgnd, 20.VIII.1478. 
376 Bl. [a–e¹⁰f–i⁸k–zA–F¹⁰G⁸HI¹⁰K⁶L⁸M¹⁰NO⁸​P¹⁰​QR⁸].🛈2 Sp. 39 Z. Typ. 1:99G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα Prefatio ſuꝑ legendas ſcōꝝ per  anni circuitū venientiū quas pilauit frater iacobꝯ de voragine oꝛdinis predicatoꝝ quondā eus  ianuenſis incipit feliciter.  []Niuerſum tꝑus ptis  vite in quatuoꝛ diſtinguitur tꝑa .ſ. in tempꝯ  deuiacōis. … Bl. 2bα Z. 15 Incipit tabula legendarum de  ſanctis per annum.  … Bl. 3bβ Z. 27 Incipit legenda ſcōꝝ aurea que  alio noīe ďꝛ hiſtoꝛia longobardica. Et primo de aduentu dnī.  [⁵]Duentꝯ dnī ꝑ iiij. ſeptimanas agiť: ad  ſignificandū ꝙ .iiij.  ſūt aduentꝯ … Lage b ſciueit admittať. Si aūt neſcieit  … Endet Bl. 374aα Z. 32 … vbi prefati monachi  ligioſam ducebant vitam. Et inventum eſt ab oī coꝛrupcōne alienum ſicut in prima tranſlacōe.  Sequitur tabula legendarum  ſcďm oꝛdinem alphabeti.  Bl. 374bα [²]Bdon ⁊ ſennes  … Tab endet Bl. 376aβ Z. 11 [¹]Politus martir cū ſocijs ſuis.  U. d. Sp. Ad laudem ⁊ gloriam dei ac virginis glorioſe matris eius necnō ad vtilitatem xpriſtifideliū impreſſa eſt hec preclara ⁊ multis profutura hiſtoꝛia longobardica. additis t multoꝝ ſanctoꝝ ac ſanctarum legendis pulcris ac  raris vt patet tabulam ſub alphabeti oꝛdine editam intuenti. ⁊ ad finez  vſ deducta eſt ꝑ me conradum de Hoemburch Anno dnī milleſimoquadringēteſimoſeptuagefimooctauo ipō die ſcī bernardi doctoꝛis melliflui ī  alma vniuerſitate Colonienſi de quo ſit deus glorioſus benedictꝯ in ſecula  Bl. 376b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Gent BU (Digitalisat).
VK 618. Pellechet: Voragine 8 bis. CBB 2189 u.Suppl. IBP 2984. IDL 2558. Pell 6449. VB 861. CIBN J-69. Pr 1164. Bod-inc J-030. Adam: Namur 50. Finger: Düsseldorf 586. Renner-Herrmann-Zwink 3667. ISTC ij00090500. GWMs M11196.
Antwerpen Ruusbroec
(Bl. 1 u. 365–376 fehlen). Berlin *SB
. Brussel Bollandist
, BR
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1–4 u. 376 fehlen). Düsseldorf ULB
. Gent BU. Haag MMeerman
. Köln UStB
. Namur BU
(Bl. 325–376 fehlen), SocArcheol
. Oxford Bodl
. Paris BN
. Sandomierz Sem (def.). Stuttgart *LB
(def.). Utrecht BU
. Wiesbaden LB
.
Gesamtüberlieferung: 17 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13989 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B1. [Basel: Berthold Ruppelgnd, nicht nach 24.XI.1479]. 
184 Bl. [a⁸b¹⁰cd⁸ef⁶g–h⁸ik⁶l¹⁰m–r⁸st⁶v–zA⁸].🛈2 Sp. 61 Z. Typ. 4:93G.
Bl. 1aα Incipit tabula ſuper legendas ſanctoꝛum ſecun-dum oꝛdinem alphabeti collecta. Et pꝛimo mit-tit pꝛologum qui oſtendit modū reperiendi ma-terias contentas in diuerſis locis huius volu-minis!  PROLOGVS.  [³]Voniam ſicut dicit yſidoꝛus in libꝛo de  ſummo bono ad conuerſacionem … Tab. endet Bl. 8bα Z. 39 Finit tabula feliciter.  Bl. 9 leer. Bl. 10aα Incipit pꝛologus ſuper legendas ſanctoru  quas cōpilauit frater Iacobus ianuenſis natione de oꝛdine fꝛatrum dicatoꝛum.  []NIVERSVM tēpꝯ ptis vite in tuoꝛ diſtingui .ſ. in tēpus deuiacionis  … Bl. 11aα Incipiunt legende ſanctoꝝ! ⁊ mo de tempoꝛe re-nouacionis agitur qď eſt aduentus domini.  Pꝛima.   A  [¹⁰]Duentus di ꝑ qua-tuoꝛ ſeptimanas agi  ad ſignificandū ꝙ -dꝛūplex eſt aduentus  … Lage c ꝑuia. Na in ipſa nocte natiuitatis dice obſcu-… Endet Bl. 184bα Z. 3 … ita vt nec pul-uis de eo remaneret. Paſſa eſt autem hec virgo  pꝛidie nona Decembꝛis.  Finit aurea legēda alias hyſtoꝛia  longobardica vocitata! feliciter. 
Vorlage: München SB (Digitalisat).
C 6407. Pellechet: Voragine 83. Kaufmann-Nabholz 144. CBBSuppl 4476. IBPort 949. IGICorr 5027A. Pell 6443. CRF XI 579. CRF XIX 763. BSB-Ink I-75. CIBN J-73 u.Suppl. Pr 7456. BMC III 717.IC 37025. Castan 967. Jurot 462. 463. Kind: Göttingen 1025. Nolden 1545. Voulliéme: Trier 55. ISTC ij00094500. GWMs M11181.
Besançon BMun
. Český Krumlov PrelatKn
(def.). Colmar BVille
. Durham (N.C.) UL
. Évora BP
(Bl. 1–10 fehlen). Fribourg BCantU
. Göttingen SUB
. Grangettes PfarrB. Leuven UB
. London BL
. Lyon BMun
(def.). München SB
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1–8 fehlen). Paris BN
(Prov. 24.XI.1479). Torino BNU
. Trier *StB
.
Gesamtüberlieferung: 16 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13990 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D2. Deventer: Richard Paffraetgnd, 1479. 
368 Bl. a–zaa–zz⁸.🛈2 Sp. 42 Z. Typ. 1A:89G. Rubr. α.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a.ij., rotschwarz Pꝛefatio ſuper legēdas ſanctorū per anni circuitū venientiū s  compilauit frater iacobus de voragine oꝛdinis predicatoꝝ quondam epiſcopus ianuenſis incipit  feliciter.  [⁷]Niuerſū tēpꝯ ſētis vite in tuoꝛ diſtinguiť tēpora. ſc in tempus deuiatioīs.  … Bl. 2bα Z. 21 ⁌ Incipit legenda ſcōꝝ aurea.  que alio noīe diciť hiſtoꝛia longobardica. Et primo de aduētu dnī  ni iheſu xi.   ⁌ Hiſtoꝛia ma.  [⁶]Duentus dnī ꝑ tuoꝛ ſeptimanas  agiť ad ſignificādū ꝙ quatuoꝛ ſūt  aduentus … Sign. b Nam ſi exigue profluit. exiguu  … Endet Bl. 367bβ Z. 7 … ſine timoꝛe peꝛ  totam romam criſtum verum deum eſſe in conſpectu gentium pꝛedicarent. cui eſt gloꝛia et imperiū  in ſecula ſeculoꝛum amen  Explicit legenda aurea cū multis  alijs pulcherrimis et pgrinis hyſtoꝛijs ⁊ legēdis ſanctoꝝ vnde cū   collectis. diligēti ſtudio et graui laboꝛe coꝛrecta Impreſſa et cōpleta in inſigni ciuitate dauētriē  ſi ꝑ Richardum paffraed de colonia natū ciue dauētrienſē Anno  domini milleſſimo quadringēteſimo ſeptuageſimonono Vnde deꝯ  ſit benedictus in ſecula ſeculoꝛum  A M E N.  Bl. 368 leer.
Vorlage: Haag KglB. Madrid BN (Digitalisate).
CR 6419. Pellechet: Voragine 12. CA 1752a. Hellinga: PT I 39.II 405. ILC 1305. CBB 2191 u.Suppl. IBE 3085. Pell 6452a–c. Pr 8946. BMC IX 41.IB 47503. Bod-inc J-034. Adam: Namur 51. Martín Abad J-13. Oates 3421. ISTC ij00093900. GWMs M11206.
Brussel BR
. Cambrai BMun
(def.). Cambridge UL
. Haag KglB
(def.). London BL
. Madrid BN
(def.). Münster ehem. ULB
. Namur BU
(def.). Oxford Bodl
. Wien NB
.
Gesamtüberlieferung: 10 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13991 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D2. Deventer: Richard Paffraetgnd, 1479. 
414 Bl. a–zaa–zzA–E⁸F⁶.🛈2 Sp. 42 Z. Typ. 1A:89G. Rubr. α.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a.ij. ⁌ Pꝛefatio ſuper legēdas ſanctorū per anni circuitū venientiū s  compilauit frater iacobus de voragine oꝛdinis predicatoꝝ quondam epiſcopus ianuenſis incipit  feliciter.  [⁷]Niuerſū tēpꝯ ſētis vite in tuoꝛ diſtinguiť tēpoꝛa. ſc in tempus deuiatioīs.  … Bl. 2bα Z. 21 ⁌ Incipit legenda ſcōꝝ aurea.  que alio noīe diciť hiſtoꝛia longobardica. Et primo de aduētu dnī  ni iheſu xi. ⁌ Hiſtoꝛia ma.  [⁶]Duentus dnī ꝑ tuoꝛ ſeptimanas  agiť ad ſignificādū ꝙ quatuoꝛ ſūt  aduentus … Sign. b Nam ſi exigue profluit. exiguu  … Bl. 412aβ Z. 27 … vt audiētes cōtremiſcāt  diuine maieſtatis ťribile iudiciū  et ſeueriſſimam vlcionem.  ET ſic huiꝯ operis habetur finis  de quo benedictꝯ ſit qui regnat  in ſecula ſeculoꝛū A M E N  Bl. 412bα [⁵]Ncipit tabula continēs nomina ſanctorū et ſanctaru … Endet Bl. 414aβ Z. 19 politus martir cum ſocijs ſuis. cxiiij.  Ad laudem et gloꝛiam dei ac virginis gloꝛioſe matris eiꝯ. nec nō  ad vtilitatem criſtifidelium. impreſſa eſt hec preclara et multis  profutura hyſtoꝛia lōbardica. additis tamen multoꝛum ſanctoꝛu  ac ſanctarum legendis pulchris.  et ad finem vſ deducta eſt per  me Richardum paffroed de colonia ciuem dauentrienſem. Anno domini milleſimo quadringēteſimo ſeptuageſimo nono.  D E O   G R A T I A S.  Bl. 414b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Anm. Bl. 2–315 u. 317–367bβ Z. 11 sind satzidentisch mit der voraufgehenden Nr. Der dort anschließende Druckvermerk ist hier ausgelassen, stattdessen folgen Bl. 367b Z. 12–414a insgesamt 20 weitere Legenden. Die Capitula der Anhänge Bl. 315b sind entsprechend angepasst, im Unterschied zu Nr 13990 folgen Bl. 315bβ Z. 5–24 die Capitula der zusätzlichen Legenden (vgl. BMC IX 42 u. 112).
Reproduktionen: Berlin SB (Digitalisat).
C 6418. Pellechet: Voragine 11. CA 1752. Hellinga: PT I 39.II 405. ILC 1306. Ce³ J-94. IDL 2560. Pell 6452d,e. VB 4827. CIBN J-71. Pr 8945. BMC IX 112.IB 47504. Bod-inc J-035. Raffel: Weimar 263. ISTC ij00094000. GWMs M11203.
Berlin *SB
. Hilversum LibernaColl
. Kiel *UB
. London BL
. Münster *ehem. ULB (def.). Oxford Bodl
. Paris BN
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
(Bl. 1 u. 414 fehlen). Utrecht BU†
. Weimar HerzoginAnnaAmaliaB
.
Gesamtüberlieferung: 10 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
364 Bl. ab¹⁰c–zaa–oo⁸pp⁶qq–xx⁸yy¹⁰.🛈2 Sp. 39–41 Z. Typ. 7:95G. Einmal Min. f. Init.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a 2 Pꝛefatio ſuper legendas ſanctoꝛū  per anni circuluz venientium quas  compilauit frater Iacobus de vo-ragine Oꝛdinis pꝛedicatoꝛū quondam eus Ianuenſis incipit feliciť  (v)Niuerſum ts pꝛeſentis  vite ī quatuoꝛ diſtinguitur tempoꝛa .ſ. in tempꝯ  deuiationis. … Bl. 2bα Z. 15 Incipit tabula legendarū de ſanctis per annum.  … Bl. 3bβ Z. 27… Sign. b ſciuerit admitta Si aūt neſcierit  … Bl. 313bα Z. 12 … Qui viuit et regnat deus per omnia ſecu-la ſeculoꝛum. AMEN  Explicit legenda aurea.  Bl. 314 leer. Bl. 315aα m. Sign. rr i Item hyſtoꝛie ſequētes addite  ſunt ad hyſtoꝛiam lombardica .ſ.  … Endet Bl. 362aβ Z. 7 … Et inuentum eſt ab oi coꝛruptione alienum ſicut in ma trāſlatione.  Sequitur tabula legendarum m  oꝛdinem alphabeti.  … Bl. 364aα Z. 22 Politus martir cum ſocijs ſuis.  Explicit hyſtoꝛia Longobardica  diligenter impꝛeſſa ac coꝛrecta cuz  nōnullis ſanctoꝝ ac ſanctaꝝ legendis in fine ſuꝑadditis ꝑ me Iohānem Koelhoff de Lubeck Colonie  ciuem Anno di .Mcccclxxix.  Bl. 364b leer.
Vorlage: Düsseldorf ULB. Elbląg BNorwid (Digitalisate).
Anm. 1. Laut Pell 6450d–e und CBB Bl. 2a Z. 2 venientem statt venientium. Hierbei handelt es sich möglicherweise um einen Fehler.
Anm. 2. Forum Auctions (London) Selected Books from Rugby School Library (18.XI.2020) Nr 6 m. Prov. Rugby Sch.
C 6416. Pellechet: Voragine 10. VK 619. CBB 2190 u.Suppl. CBS 2119. Ce³ J-93. IBP 2985. IDL 2559. Pell 6450. CIBN J-72. Borm: IG 1461. Collijn: Uppsala 774. Finger: Düsseldorf 587. Günther 634. Kind: Göttingen 1026. Spandowski 515. UBL-Ink I-64. ISTC ij00093000. GWMs M11187.
Antwerpen Ruusbroec
(def.). Arras BMun†
. Bamberg SB (def.). Cincinnati Athen. Düren StArch (def.). Düsseldorf ULB
. Elbląg BNorwid
(def.). Gdańsk Akad
. Göttingen *SUB
. Leipzig UB
. London BL
. Mons BU
(2 Ex.). Paris BN
. Praha NKn
. Princeton UL
(def.). Rugby ehem. Sch. Sankt Petersburg NB
(def.). Uppsala UB
(Bl. 314–364 fehlen). Utrecht BU
. Warszawa BN
(def.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
(Besitzv. 1487). Würzburg UB
. Xanten Stift
.
Gesamtüberlieferung: 24 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13993 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Strassburg: [Georg Husnergnd], 1479. 
404 Bl. [ab⁸c¹⁰d–g⁸h¹⁰i–n⁸o¹⁰pq⁸r⁶s–y⁸z⁶AB⁸C¹⁰D–F⁸G⁶H–M⁸N¹⁰O–Q⁸R⁶S-Z⁸aa⁶bb⁸ccdd¹⁰].🛈1, Tab. 2 Sp. 39–40 Z. Typ. 3:100G, 4:100G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα Incipit tabula ſuper legendas ſanctorum ſecundum ordinem alphabeti collecta. et  primo premittitur prologꝯ  qui oſtendit modum reperi-endi materias contentas in  diuerſis locis huius voluminis  PROLOGVS  [³]Voniam ſicut di yſidoꝛꝯ  in libro de ſummo bono  ad uerſationē … Tab. endet Bl. 16aα Z. 34 Finit tabula feliciter.  Bl. 16b u. 17a leer. Bl. 17b Incipit prologus ſuper legendas ſanctorum quas colle-git in vnum frater iacobus natione ianuenſis ordinis fratrum predicatorum.  [⁶]Niuerſum tꝑs ptis vite in quattuoꝛ diſtinguiť  ſc in tꝑs deuiatōnis. … Bl. 20a Incipit legenda ſanctoru que lombardica nominatur hi-ſtoria Et primo de feſtiuitatibus que occurrunt infra tem-pus renouationis quod repreſentat eccleſia ab aduentu vſ  ad natiuitate domini.  De aduentu domini.  Legenda prima.   A.  [⁷]Duentus domini ꝑ quattuoꝛ ſeptimanas agiť ad  ſignificandū ꝙ dꝛuplex eſt aduentus … Lage d Noli inquit pater. noli de hac re me rogare. ne foꝛte ex hoc aliqua  … Endet Bl. 404a Z. 29 … Et iďo os fideles qui audiunt ba ſecratōnis firmiť ⁊ veꝛaciť cred debēt ꝙ coꝛpus xi ē et ſanguis eius.  Hoc opus hiſtorie lombardice. deo opitulante. cum legendis in fine annexis. eſt impreſ-ſum Argentine. Anno domini Milleſimo-quadringenteſimoſeptuageſimonono.  Bl. 404b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat).
Anm. Antiquariat Peter Fritzen (Trier) Kat. Januar 2020 Nr 3 (def.) m. Prov. Georg Kloss.
Reproduktionen: Warszawa BN (Digitalisat).
C 6417. Pellechet: Voragine 9. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.a. Ce³ J-92 u.Suppl. CIH 1834. IBP 2986. Pell 6451. CRF XIII 1252. BSB-Ink I-74. Pr 359. Bod-inc J-043. Baldwin J7. Borm: IG 1462. Brinkhus 1181. Deckert 387. Gisi 558. Hubay: Würzburg 1211. Hummel-Wilhelmi 362. Jurot 464. Madsen 2174. Myšák: Kremsier J-2. Nickel: Zwickau I-11/904. Nolden 1560. Ohly-Sack 1565. Renner-Herrmann-Zwink 3675. 3676. Rozsondai 507. Sack: Freiburg 1975. Šimáková-Vrchotka 1057. Spandowski 516. Voulliéme: Trier 1348. ISTC ij00092000. GWMs M11307.
Aarau KantB
. Basel UB
. Berlin *SB
(def.). Bern UB
. Brno JakobK
. Budapest BAcadSci
(def.). Chicago NewberryL
. Città del Vaticano BVat
. Colmar BVille
. Dresden SUB
. Dubuque C. Erlangen UB
. Frankfurt (Main) UB
. Freiburg UB
. Fribourg BCantU
(def., Besitzv. 1479). Giessen UB
(Bl. 1–15 fehlen). Glasgow UL
. Göttweig Benedikt
. Karlsruhe LB
. København KglB
(Rubr. 1481). Kroměříž Erzbisch
(Bl. 1, 302 u. 307 fehlen). London BL
. Lublin Sem (def.). Metz BMun
. München SB
. Münster Bisch
. Nancy BMun
. New Haven UL
. New York UnionTheolSem. Nürnberg LKArch
. Oxford Bodl
. Philadelphia FreeL. Praha NKn. Regensburg SB
. Retz Domin
. Ribeauvillé DivinProviden
(def.). Sankt Petersburg NB
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
(def.). Schleusingen *ehem. Gy (def.). Solothurn ZB
. Strasbourg BNU
. Stuttgart LB
(2 Ex.). Trier StB
. Trnava M. Tübingen Stift
, UB
(def.). Warszawa BN
(def.). Washington (D.C.) LC
. Wien NB
. Wiesbaden LB
. Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Würzburg UB
. Zwickau *RatsSchB
.
Gesamtüberlieferung: 54 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
276 Bl. a–e¹⁰f–k⁸l¹⁰m–zA–K⁸.🛈2 Sp. 46–48 Z. Typ. 1:73G, 4:150G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a.ij. Incipit liber pꝛeclariſſimi religioſi  fratris Iacobi de Voꝛagine oꝛdinis dicatoꝝ de vitis ſanctoꝛum.  [¹¹]Niuerſum tempuſ pꝛeſentiſ uite  decurſus in quatuoꝛ diſtingui .ſ. tem-pus deuiatōis! … β Z. 45 De tempoꝛe renouatōis! ⁊ pꝛimo de aduētu di noſtri  Bl. 2bα iheſu chꝛiſti.   I.   A  [³]duentus domini ꝑ quatuoꝛ ſeptimanas agiť ad ſignificādū ꝙ  quatouꝛ ſūt aduentꝯ. … Sign. b pergere putaret! mane inueni. Qui in… Endet Bl. 275aα Z. 30 … ⁊  ſurgēs velociꝯ pedes ſacri coꝛpoꝛis oſculari nō diſtulit cū lacrimiſ. clara voce deum in ſo ſuo magnificās. Cui eſt honoꝛ  et imperiū in ſecula ſeculoꝝ. AMEN.  Reuerēdi fratris iacobi ď auoꝛagine  de legendiſ ſanctoꝝ opꝯ perutile hz finē.  β Tabula tociꝯ operiſ ſcďm nūeꝝ folioꝝ  … Endet Bl. 276aβ Z. 21 Finis  Bl. 276b leer.
Vorlage: Lyon BMun. Uppsala UB (Digitalisate).
Reproduktionen: Lyon BMun (Digitalisat). Uppsala UB (Digitalisat). Paris BN (Digitalisate) (Ex. 1), (Ex. 2).
C 6401. Pellechet: Voragine 80. CBS 2120. IBE 3083. Pell 6437. CRF IV 276. CRF XI 580. CRF XII 335. CRF XIX 764. CIBN J-76. Sallander: Uppsala 1788. ISTC ij00096500. GWMs M11242.
Bamberg *SB. Burgos BP. Caën BMun
. Dole BMun
(def.). Erlangen UB. Lyon BMun
. Paris BN
(2 Ex., 1. Ex. Bl. 1–8, 269 u. 276 fehlen), BU
. Saint-Mihiel BMun
(2 Ex., 2. Ex. def.). Sankt Petersburg NB
. Uppsala UB
(Bl. 1 u. 276 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 13 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13995 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D1. Köln: Konrad Wintersgnd, 1480. 
364 Bl. ab¹⁰c–zA–O⁸P⁶Q–X⁸Y¹⁰.🛈2 Sp. 40 Z. Typ. 1:99G, 2:200G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a.ij Prefatio ſuꝑ legendas ſcōꝝ ꝑ  anni circuitū venientiū. quas pilauit frater Iacobꝯ de voragine oꝛdinis predicatoꝝ quondā eus ianuenſis incipit feliciter.  []Niuerſum  tꝑs ptis vite in tuoꝛ diſtinguiť tꝑa  .ſ. in tꝑs deuiacōnis  … Bl. 2bα Z. 15 Incipit tabula legendarum ď  ſanctis per annum.  … Bl. 3bβ Z. 27 Incipit legēda ſcōru aurea  alio  nomīe dicitur hiſtoꝛia longobardica Et mo de aduentu domini.  [²]Duentus domini ꝑ tuoꝛ ſeptimanas  agiť. ad ſignificādu ꝙ tuoꝛ ſunt  aduentu … Sign. b ſciuerit admittať. Si āt neſcierit  … Endet Bl. 362aβ Z. 5 … vbi fati monachi religioſa ducebant vitam. Et inuentū eſt ab omni coꝛruptiōe alienu ſicut in prima tranſlatione.  Sequitur tabula legendarū ſcďm  oꝛdinē alphabeti.  Bl. 362bα [²]Bdon ⁊ ſēnes  … Tab. endet Bl. 364aα Z. 22 Ypolitꝯ martir cū  ſocijs ſuis.  Explicit hiſtoꝛia  longobardica diligēter imſſa ac  coꝛrecta cū nōnullis ſcōꝝ ac ſcāru  legēdis in fine ſuꝑadditis per me  Conradū winters de Homburch  colonie ciuē Anno dnī .M cccclxxx.  Bl. 364b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Darmstadt ULB (Digitalisat).
C 6420. Pellechet: Voragine 15. VK 620. CBB 2192 u.Suppl. Ce³ J-96 u.Suppl. IDL 2561. Pell 6453. VB 862.10. BSB-Ink I-76. CIBN J-75 u.Suppl. BMC I 248.IB 4043. Borm: IG 1463. Finger: Düsseldorf 588. 589. Meckelnborg-Hanisch 296. Oates 655. Walsh: Harvard 398. ISTC ij00096000. GWMs M11199.
Berlin *SB
. Bielefeld Gy. Brno Aug
. Brussel BR
(def.). Cambridge UL
(def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Chicago NewberryL
. Darmstadt ULB
. Düsseldorf *ULB
(2 Ex.). Haag MMeerman
. Koblenz Gy
(2 Ex.). Köln ehem. Erzbisch
, UStB
. London BL
. Mainz GutenbergM
. München SB
(Bl. 1, 362 u. 363 fehlen). Münstereifel Gy
. New Haven UL
(Bl. 1, 5 u 6 fehlen). Norwich PL. Paris BN
(3 Ex., 3. Ex. def.). Sankt Petersburg NB
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
(Bl. 361–364 def.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Xanten Stift
.
Gesamtüberlieferung: 28 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
184 Bl. a¹⁰b–p⁸qr⁶ꝛ⁶s–u⁸x⁶y⁸ç⁶.🛈2 Sp. 58 Z. Typ. 1:73G, 2:150G. Einmal Min. f. Init.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a 2 Incipit liber pꝛeclariſſimi religioſi fratris  Iacobi de Voꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝛū de  vitis ſanctoꝛum.  [¹³]Niuerſum tēpus pꝛeſentis vite decurſus in quatuoꝛ diſtinguiť .ſ.  tempus deuiatōis: … β Z. 23 De tempoꝛe renouationis: ⁊ pꝛimo de ad-uentu domini noſtri Ieſu Chꝛiſti.  (a³)Duētus di per quatuoꝛ ſeptimanas  agiť ad ſignificādū ꝙ quatuoꝛ ſūt aduentus … Sign. b hoc im venerāt occupauerāt nullū hoſpitiū  … Endet Bl. 183bα Z. 11 … qꝛ ego ad te vēio. Vixit Ber.  ī ſeculo ānis .22. in religiōe ānis .41. mēſibꝯ .8.  diebus .xj. hoꝛis .22. cōputatis oībꝯ ſtetit ī mūdo annis .63. mēſibus .8. diebꝯ .xj. hoꝛis .22. In  celo aūt ī ꝑpetuū viuit apud deū: cui ſit ſꝑ laus  Amen.  Reuerēdi fratris Iacobi de auoꝛagine de  legendis ſanctoꝝ opus ꝑutile hic finē habet:  Venetijs ꝑ Antoniū de ſtrata de Cremona:  ⁊ Marcum Catanellum Schaluicola ſocios  ſumma cum diligentia impꝛeſſum. Anno ab  incarnatione domini .i480. caľ. Iullij. inclyto Ioanne mocenico Venetoꝝ ncipe.  Tabula totius operis m numeꝝ carthaꝝ.  … Endet Bl. 184aβ Z. 58 Finis.  Bl. 184b leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
C 6421. Pellechet: Voragine 14. CBB 2193 u.Suppl. Ce³ J-95 u.Corr. CIR J-10. IBE 3086. IBP 2987. IBPort 950. IGI 5014 u.Corr. Pell 6454. CRF I 870. CRF V 508. CRF XIII 1253. CRF XIV 291. CRF XVIII 296. CRF XXI 281. BSB-Ink I-77. CIBN J-74. BMC V 292.IB 21221. Di Viesti: Mantova 572. Kocowski 1534. Longhi: Milano 19. Madsen 2175. Mendes: Lisboa 652. Oates 1826. Ohly-Sack 1566. Razzolini: Firenze S. 236. Sack: Freiburg 1976. Scapecchi: Firenze 1504. Whitesell: Harvard S1-1838.8. ISTC ij00095000. GWMs M11346.
Alba Julia Batthyan
(def.). Baltimore ArtM. Bergamo Kapuz. Bologna BU
(def.), CSpagna
. Cambridge UL
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
(Fragm. 1 Bl.). Città del Vaticano BVat
. Colmar BVille
. Corbeil-Essonnes BMun
. Dijon BMun
. Ferrara BCom. Firenze BN
, BProvFranzisk
(def.), BRiccard. Frankfurt (Main) *UB
. Freiburg UB
. Haverford C
. Imola BCom (def.). Iowa City UL
. København KglB. Langres SocHist
. Le Mans BMun
. Leuven UB†
. Lima BN. Lisboa BN
(Bl. 1 u. 11 fehlen). London BL
. Mantova BCom
. Meaux Bisch
. Milano BNBraid
, Kapuz
. Montréal UL. München SB
. Napoli BN. New York ButlerL
, MorganL
. Orvieto BCom. Padova BU. Paris BN
(2 Ex.), EcBeauxArts
, Genev
. Philadelphia UL. Pinerolo BCiv. Poitiers BMun
. Poppi BCom
. Roma BCorsin
, FondazBesso (def.). Saint Louis UL. Sankt Petersburg NB
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Savigliano BCiv. Strasbourg BNU
(Bl. 184 fehlt). Torino BNU
. Troyes BMun
. Valencia BU
. Venezia BNMarc
, BQuerini
, MCorrer
. Verona BCiv (2 Ex.). Waltham UL
. Washington (D.C.) LC. Wrocław BU
.
Gesamtüberlieferung: 64 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13997 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Darin: Modus legendi. Genf: Adam Steinschabergnd, 25.X.1480. 
184 Bl. [a¹⁰b–y⁸z⁶].🛈2 Sp. 55 Z. Typ. 1:120G, 2:76G.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Incipit pꝛologus ſuper legen-das ſanctoꝛu quas collegit in vnum  frater iacobus natione ianuēſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁷]Niuerſum tempus ſentis vite  in quatuoꝛ diſtinguitur. ſc in  tus deuiacionis. … Bl. 3aα Pꝛologus oſtendens modum re-periendi materias contentas in di-uerſis locis huius voluminis.  []Voniam ſicut dicit yſidoꝛꝯ in libꝛo de  ſummo bono ad conuerſacioē … Tab. endet Bl. 10bα Z. 10 Explicit tabula ſiue repertoꝛi-um ſuper legendas ſanctoꝛum  Modus legendi  … Endet Z. 41 Raro coꝛrigitur qui per eam regitur  Bl. 11aα Incipit legēda ſāctoꝛū que lōbardica  noīatur hyſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiui-tatibz que occurrūt infra ts renouacōnis quod reſentat eccleſia ab ad-ventu vſ ad natiuitatē domini.  De aduētu domini. Legēda .i. A  [⁶]Duentus di ꝑ quatuoꝛ ſeptimanas agiť. ad ſignificādum ꝙ dꝛuplex eſt aduentus. … Lage c vide. beate marie pariendi tēpus inſtaret. ioſeph  … Endet Bl. 184aβ Z. 30 … clara voce deū in ſancto ſuo magnificans. Cui eſt honoꝛ et imperium in  ſecula ſeculoꝛum. AMEN.  Finit opus ſens. Anno domini .Mcccclxxx. die  vero .xxv. menſis octobꝛis. ꝑ magiſtrū adam ſteyn-schaber de ſchuinfoꝛdia. magna cū diligencia im-pꝛeſſum maioꝛi coꝛrectū. in floꝛentiſſima gebene  ciuitate. Reuerendiſſimo ac illuſtriſſimo do dōpno Iohanne ludouici de ſabaudia. feliciter ſupꝛa  dicte ciuitatis eatum gubernante.  Bl. 184b leer.
Vorlage: Genève BPU (1. Ex.). Madrid BN (Digitalisate).
Anm. 1. Auch abw., Bl. 11aα Z. 2 nominatur hiſtoꝛia. Et o de feſtiui… Z. 4 … ad… (Lökkös: Cat.Genève 10; z.B. 2. Ex. Genève BPU); Bl. 184aβ Z. 32 … .Mcccclxxv. ... (IBE; z.B. Ex. Madrid BN).
Anm. 2. GLN 6537 [5.VII.2017].
C 6422. Pellechet: Voragine 13. Kaufmann-Nabholz 37. Lökkös: Impr.Genève 10. IBE 3087. Pell 6455. CRF XII 334. CRF XVI 166. BSB-Ink I-78. Bod-inc J-061. Jurot 465–468. Lökkös: Cat.Genève 457. Martín Abad J-14. Renner-Herrmann-Zwink 3677. ISTC ij00175500. GWMs M11209.
Aosta BCap
. Dijon BMun
. Fribourg BCantU
(4 Ex., 2. Ex. def.). Genève BPU
(3 Ex., 2. Ex. Bl. 1–10 fehlen). Lausanne BCantU
. Madrid BN
. Moulins BMun
. München SB
. Oxford Bodl
(Bl. 1 u. 10 fehlen). Paris BU
. Stuttgart *LB
.
Gesamtüberlieferung: 16 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
13998 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D1. Köln: Konrad Wintersgnd, 1481. 
364 Bl. [ab¹⁰c–zA–O⁸P⁶Q–X⁸Y¹⁰].🛈1, Tab. 2 Sp. 40 Z. Typ. 1:99G, 3:168G.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Prefatio ſuꝑ legendas ſanctoꝝ ꝑ anni circuitū venientiū. qua  cōpilauit frater Iacobus de voragine oꝛdinis preditatoꝝ quondā  es ianuenſis: incipit feliciter.  []Niuerſum tēpus ptis vite in  tuoꝛ diſtinguiť tꝑa .ſ. in tꝑs deuiacōis. … Bl. 2b Z. 9 Incipit tabula legendarum de ſanctis ꝑ annū.  … Bl. 3b Z. 34 Incipit legenda ſanctoꝛū aurea que alio nomine dicitur hyſtoꝛia  longobardica Et primo de aduentu domini.  [²]Duētus di per quatuoꝛ ſeptimanas  agiť ad ſignificādū ꝙ tuoꝛ ſūt aduentꝯ … Lage b ſciuerit admittať. Si āt neſcierit tan inſciꝯ ⁊ indignꝯ ab ei ptia  … Endet Bl. 362a Z. 24 … Et inuentum eſt ab omni coꝛruptione alienum  ſicut in prima tranſlatione. ❖ ❖ ❖ ❖ ❖  Sequitur tabula legendarum ſcďm oꝛdinem alphabeti.  Bl. 362bα [²]bdon ⁊ ſennes  … Tab. endet Bl. 364aα Z. 22 Ypolitus martir.  cum ſocijs ſuis  Explicit hyſtoꝛia  longobardica diligenter impreſſa ac coꝛrecta: cū nōnullis  ſanctoꝝ ac ſanctaꝝ legendis ī  fine ſuꝑadditis per me Conradū winters de Homberch Colonie ciuē Anno d .Mcccclxxxi  Bl. 364b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Darmstadt ULB. Düsseldorf ULB (Digitalisate). Pelplin Sem (Einzelfotos).
Anm. 1. Im Ex. Düsseldorf ULB Bl. 11–14, 17–110, 115, 116, 141, 142, 147 u. 148 (= Doppelbl. b1/8, b2/7, b3/6, Lagen c–n und Doppelbl. o1/8, o2/7, s1/8, s3/7) in abw. Satz und mit Typ. 2:200G als Auszeichnungstype, z.B. Bl. 11a ſciuerit admittať. Si āt neſcierit tā inſciꝯ ⁊ īdignꝯ ab ei ptia repellať. (vgl. auch CBB 2194A zum Ex. Brussel Bollandist). Möglicherweise wurde während des Druckvorgangs die Auflage erhöht oder es waren Defekte auszugleichen, so dass ein erneuter Satz der Blätter notwendig wurde.
Anm. 2. Die Beschreibung in VK 621 transkribiert irrtümlich Bl. 2a Z. 2 predicatoꝝ statt preditatoꝝ.
Anm. 3. Sotheby’s (London) Highlights from the Mendham Collection: The Property of the Law Society of England and Wales (5.VI.2013) Nr 82 m. Prov. London LawSoc (verkauft für 8.125 GBP).
C 6424. Pellechet: Voragine 16. VK 621. CBB 2194 u.Suppl. 2194A u.Suppl. Ce³ J-98 u.Suppl. CIH 1837. IBP 2988 u.Add. IDL 2562. Pell 6456. CRF XIX 765. VB 864. CIBN J-78. Pr 1170. BMC I 249.IB 4049. Bod-inc J-031. Borm: IG 1464. Castan 965. Finger: Düsseldorf 590. 591. Kocowski 1535. Marx: Cues 33. Oates 656. Wilhelmi: Greifswald 349. ISTC ij00098000. GWMs M11200.
Ann Arbor SpauldingColl. Averbode Präm
(def.). Bamberg SB. Berlin *SB
. Bernkastel-Kues NikolHospital. Besançon BMun
(def.). Bloomington LillyL. Brussel Bollandist
, BR
. Budapest BN
. Cambrai /BMun/
. Cambridge UL
. Darmstadt ULB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Debrecen SuperintendReformat
. Dortmund StLB. Düsseldorf ULB
(2 Ex.). Gniezno ehem. ArchErzbisch. Greifswald GeistlMin
(Kaufv. 1497). Haag KglB
. Köln ehem. Erzbisch
, UStB
. Kraków BUPont
. Leuven TheolF
. London BL
, ehem. LawSoc. Maastricht RegionHistCentr (def.). Münster Bisch
. New York MorganL
. Oldenburg LB. Oxford Bodl
. Paris Arsenal
, BN
. Pelplin Sem
(Kaufv. 1482). Sint-Truiden Franzisk. Tongerlo Präm. Wien NB
. Włocławek Sem (def.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław *BU
, Kap (def.). Xanten Stift
.
Gesamtüberlieferung: 43 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
386 Bl. [ab⁸c¹⁰d–zA–Zaabb⁸].🛈Gez. [16].I.–CCCLXIX[1] [m. Fehlern]. 1, Tab. 2 Sp. 41–43 Z. Typ. 1:180G, 2:108G, 3:97G. Einmal Min. f. Init.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Incipit tabula ſuper legendas ſanctoꝛum ſcďm oꝛdinem  alphabeti collecta. et prīo pꝛemittitur pꝛologꝯ qui oſtendit  modum reperiendi materias contentas in diuerſis locis  huiꝯ voluminis.  Pꝛologus  []Voniam ſicut dicit yſido. in li. bo. de ſum. ad uerſatōe … Bl. 15a Incipit ꝓlogꝯ ſuꝑ legēdas ſanctoꝛū quas collegit ī vnu  frater iacobꝯ natōe ianuenſis oꝛdinis fratrum predicatoꝛū  [⁷]Niuerſum tꝑs ſentis vite in tuoꝛ diſtinguitur  ſc in tꝑs deuiatōnis. … Bl. 17a m. Blz. .I. Incipit legēda ſanctoꝛū que lombardica nominatur hi-ſtoꝛia Et pꝛimo de feſtiuitatibuſ que occurꝛūt infra tēpus  renouationis quod repꝛeſētat eccleſia ab aduētu vſ ad  natiuitatem domini.   Legenda Prima.  De aduentu domini.   A  [⁸]Duentus domini per  quattuoꝛ ſeptimanas agiť ad ſignificandu ꝙ  quadruplex ē aduentꝯ … Lage d nicolai pater eiꝯ deuote celebꝛaret. et puer ciphū cioſū tenēs regi aſ-… Endet Bl. 385b Z. 14 … Et ideo oēs fideles qui audiunt verba conſecrationis: firmiter ⁊ veraciter credere debent ꝙ coꝛpus  chꝛiſti eſt: et ſanguis eius.  Lombardica hiſtoꝛia explicit. Anno di .M.cccclxxxi.  Bl. 386 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat). Paris BN (Einzelfotos).
Anm. Im Ex. Paris BN wurde das Kolophon hsl. zu „M.cccclxxvi“ verändert.
C 6423. Pellechet: Voragine 17. Ce³ J-99 u.Suppl. CIH 1838. CIR J-11. IBP 2989 u.Add. IBS 682. IDL 2563. Pell 6444. 6445. CRF XIII 1254. VB 2248. BSB-Ink I-79. CIBN J-79. Pr 412. BMC I 96.IB 1253. Bod-inc J-044. Brinkhus 1182. Ernst: Hildesheim II,3 123. Gisi 559. Jurot 469. 470. Madsen 2178. Nentwig 231. Nickel: Zwickau I-12/853. Nolden 1557. Renner-Herrmann-Zwink 3679. 3680. Sack: Freiburg 1977. Spandowski 517. Voit J-011. Voulliéme: Trier 1386. ISTC ij00099000. GWMs M11268. M11289.
Alba Julia Batthyan
. Bamberg SB. Basel UB
. Berkeley UL
. Berlin *SB†
. Bonn ULB
. Boston (Mass.) PL (def.). Braunschweig StB. Bregenz LB
. Bremen SUB
. Brno JakobK
. Budapest BN
(def.). Città del Vaticano BVat
. Colmar BVille
(2 Ex.). Erlangen *UB
. Estavayer-le-Lac Domin
. Fiecht Benedikt
. Freiberg K
. Freiburg Erzbisch
, UB
. Fribourg BCantU
. Fulda HLB. Gniezno ArchErzbisch (def.). Göttweig Benedikt
. Gostyń Orat (def.). Heilbronn StArch
. Hildesheim StB. Jarosław Reform (def.). Karlsruhe LB
. Kielce Sem. København KglB (Bl. 365, 366 u. 386 fehlen). Linz LB. London BL
. Łowicz Kap. Luzern Kapuz
. Mainz GutenbergM
. Martin NKn
. Minneapolis UL. München SB
(3 Ex.), UB
. New Haven UL
. New York MorganL
. Oxford Bodl
(2 Ex., 2. Ex. Fragm. 1 Bl.). Paris BN
. Pelplin Sem
. Philadelphia CPhysicians
. Porrentruy BCant
(def.). Poznań Erzbisch (2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.), TowNauk. Praha NKn
, Präm
(def.). Provo UL
. Regensburg SB
. Sankt Petersburg NB
(2 Ex., 2. Ex. def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Seitenstetten Benedikt
. Sélestat BVille
. Solothurn ZB
. Strasbourg BArt, BVille
, Sem
. Stuttgart LB
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1–8 fehlen). Trier StB
. Tübingen *UB
. Utrecht BU
, M. Warszawa BN
(2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex. def.). Wien Erzbisch
, IGeschForsch, NB
. Wittenberg LutherHs
. Wrocław BU
(3 Ex., 1. Ex. z.Z. Moskva GosB, def., 2. Ex. z.Z. Moskva GosB, 3. Ex. z.Z. Moskva GosB, def.). Würzburg UB
. Zwickau *RatsSchB
.  — Ehem. Miller (Grosse Pointe).
Gesamtüberlieferung: 84 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
PA I 23.34. GWMs M11301.
Nicht nachweisbar.
14000 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C2. Nürnberg: Anton Kobergergnd, 11.IV.1481. 
184 Bl. [a¹⁰b⁶c⁸de⁶f–l⁸⁸⁶m–o⁶p–r⁸s–x⁶y⁸z¹⁰A⁸BC⁶].🛈Gez. [1]Fo.j.–Fo.clxxxiij. 2, Tab. 3 Sp. 56 Z. Typ. 4:160G, 5:82G. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα De aduentu domini   Folio .j.  … Bl. 2aα m. Blz. Fo.j. Incipit pꝛologus in legendas ſanctoꝛū quas  collegit in vnu frateꝛ Iacobus ianuenſis de  oꝛdine pꝛedicatoꝛum.  [¹⁶]Niuerſū tempus pꝛe-ſentis vite in quatuoꝛ  diſtingui .ſ. ī tus deuiatōis. … β Z. 33 Incipit legenda ſanctoꝝ que longbardica  noīatur hyſtoꝛia. Et pꝛimo de aduētu di.  [³]Duentus domi-ni ꝑ quatuoꝛ ſeptimanas agi. ad  ſignificandū ꝙ eſt quadruplex ad-uētus … Lage b audire meruit.   Tercō ad infirmitatū cura-… Endet Bl. 184aβ Z. 47 … In huiꝯ  gľioſi ei  memoꝛiam ānulus ⁊ carta apud mediolanu  vſ hodie ſeruan.  Finit lombaꝛdica hiſtoꝛia ꝑ mādata Anthonij  koburger Nurenberge impꝛeſſa Anno ſalutis  ꝛ .lxxxj. ydus o Apꝛilis tercio.  Bl. 184b leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
C 6425. Pellechet: Voragine 18. CBS 2121. Ce³ J-97. CIH 1836. IBE 3088. IBP 2990 u.Add. Pell 6457. CRF XVII 352. VB 1672. BSB-Ink I-80. CIBN J-77. Pr 2000. BMC II 419.IB 7212. Bod-inc J-038. Borm: IG 1465. Collijn: Stockholm 572. Hubay: Eichstätt 549. Hummel-Wilhelmi 363. Klausnerová 194. Madsen 2176. 2177. Martín Abad J-15. Nickel: Zwickau I-13/691. Renner-Herrmann-Zwink 3678. Salgó: Pannonhalma 138. Sallander: Uppsala 2267. Spandowski 518. UBL-Ink I-65. Voit J-012. Walsh: Harvard 680. Wilhelmi: Greifswald 344. ISTC ij00097000. GWMs M11245.
Ann Arbor SpauldingColl. Augsburg UB
. Baltimore UL. Bamberg SB
. Berlin *SB†
. Beuron Benedikt. Boston (Mass.) CountwayLMed (def.). Brno UKn
. Český Krumlov Franzisk
(def.). Cieszyn Ksiaznica (def.). Città del Vaticano BVat
. Colmar [BVille]. Düren StArch. Eichstätt UB
(2 Ex.). El Escorial RB (def.). Fulda HLB. Gniezno ArchErzbisch. Göttweig Benedikt
. Graz UB
, ZBFranzisk. Greifswald GeistlMin
. Heilbronn StArch
. Innsbruck ULB (2 Ex.). Jena ULB. Klagenfurt Bisch. København KglB (2 Ex.). Königsberg *ehem. UB. Kraków BU
(def.), Kap, Karm (def.). Leipzig BuchM
, ehem. UB
(Fragm. Bl. 2). London BL
. Los Angeles USouthCaliforniaL
(Bl. 173 u. 176 fehlen). Madrid BN
. Michaelbeuern Benedikt. Mühlhausen StArch
(z.Z. Moskva GosB). München SB
(2 Ex.), UB
. Nürnberg GermanNM
. Nysa Sem (def.). Oxford Bodl
. Pannonhalma Benedikt
(def.). Paris BN
. Pelplin Sem
(hsl. 1483). Plzeň SKn
(def.). Poznań Erzbisch (def.). Praha Präm
. Rostock UB
(2 Ex.). Rouen BMun
(def.). Saint Louis UL (def.). Sandomierz Sem (def.). Sangerhausen K
. Sankt Petersburg Akad, NB
(2 Ex.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schwaz Franzisk
. Stockholm KglB
. Stuttgart LB
(Bl. 181 fehlt). Uppsala UB
(def.). Vyšší Brod Zisterz
(def.). Wangen Kap
. Warszawa BN
(2 Ex., 1. Ex.†). Wien LiechtensteinB, NB
. Wiesbaden LB
. Williamstown ChapinL
. Wismar StArch (Fragm.). Włocławek Sem. Wolfenbüttel HerzogAugustB
(def.). Wrocław Kap. Würzburg UB
. Xanten Stift
. Zerbst *Gy
. Zwickau *RatsSchB
.
Gesamtüberlieferung: 82 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
362 Bl. [a–y⁸z⁶A–C⁸D⁶E–H⁸I⁶KL⁸M⁶N–Y⁸Z¹⁰].🛈2 Sp. 43 Z. Typ. 1:180G, 2*:97G, 3:97G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα Incipit tabula ſuper legen-das ſanctoꝛum ſcďm oꝛdinem  alphabeti collecta. et pꝛimo pꝛemittitur pꝛologus: qui odit  modum reperiendi materias  contentas in diuerſis locis huius voluminis.  Pꝛologus  [⁵]Voniam ſicut dicit Iſidoꝛus in libꝛo de ſūmo bono: ad  uerſatiō … Bl. 15aα Incipit ꝓlogus ſuper legendas ſanctoꝛum: quas collegit  in vnum frater iacobus ianu-enſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁵]Niuerſum  tempꝯ ptis vite in ttuoꝛ diſtinguiť .ſ. ī tꝑs  deuiatiōis. … Bl. 17aα Incipit legenda ſanctoꝛum:  que lombardica nominatur hiſtoꝛia Et pꝛimo de feſtiuitati-bus que occurrūt infra tempꝯ  renouationis quod repꝛeſen-tat eccleſia ab aduētū vſ ad  natiuitatem di  Legenda Pꝛima   A  De aduentū di  [⁶]Duentus  domini ꝑ quattuoꝛ  ſeptimanas agitur  ad ſignificandū ꝙ  quadruplex eſt ad-uentus. … Lage d locum vbi decollādi erāt inuenit eos  … Endet Bl. 362aβ Z. 37 … Et iō oes  fideles  audiūt verba ſecratōnis  firmiter ⁊ veraciť creďre dt ꝙ coꝛpus chꝛiſti eſt: ⁊ ſanguis eius.  Lombardica hyſtoꝛia explicit  Anno di .M.cccclxxxii.  Bl. 362b leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat).
R 1109. Pellechet: Voragine 19. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.l. CBBSuppl 4479. Ce³ J-104. CIH 1839. CIR J-12. Feigelmanas 240. IBP 2991 u.Add. IBPort 951. Kaplan 282. Pell 6458. VB 2248.3. BSB-Ink I-81. CIBN J-83. Pr 415. BMC I 97.IB 1261. Bod-inc J-45. Borm: IG 1466. Ernst: Hildesheim I,1 423. 424. Finger: Düsseldorf 592. Gisi 560. Hubay: Augsburg 1164. Hummel-Wilhelmi 364. Kind: Göttingen 1027. Madsen 2179. 2180. Madsen T 41. Meckelnborg-Hanisch 297. Oates 175. Renner-Herrmann-Zwink 3681. Rhodes: Oxford 980. Sack: Freiburg 1980. Schüling 476. Šimáková-Vrchotka 1062. ISTC ij00104000. GWMs M11165. M11296.
Aix-en-Provence BMejanes
. Alba Julia Batthyan
. Auckland PL. Augsburg SStB
(Bl. 1–8 fehlen), UB
. Bamberg SB
. Berlin *SB†
. Boston (Mass.) PL. București *BN
(def.). Bydgoszcz *MiejskaB
(def.). Cambridge UL
(def., Besitzv. 1483). Český Krumlov ZamKn
. Clausthal-Zellerfeld Calvör. Colmar BVille
. Częstochowa Paul (def.). Darmstadt ULB
. Dillingen StudB (2 Ex.). Dublin TrinityC
. Düsseldorf ULB
. Freiburg UB
. Fritzlar DomB (def.). Gdańsk Akad
(Besitzv. 1497). Giessen UB
. Gniezno ArchErzbisch
(def.). Göttingen SUB
(Bl. 9 u. 16 fehlen). Göttweig Benedikt
. Gotha ForschB
. Graz UB
. Hannover StB. Hildesheim DomB (2 Ex., 1. Ex. def.). Karlsruhe LB
. Kielce BKap. Koblenz Gy
. København KglB (2 Ex.). Kraków BU
. Lisboa Ajuda
. London BL
. Louvain-la-Neuve BU
. Lublin WojewodB (def.). Luzern Kapuz
, ZB
. München SB
(2 Ex.), UB
(2 Ex.). New York UnionTheolSem. Oxford Bodl
, QueenC
. Paris Arsenal
, BN
. Passau SB. Roskilde Stift (def.). Salzburg Franzisk. Sankt Petersburg NB
. Solothurn ZB
. Stuttgart LB
. Szeged BSomogyi
(def.). Tübingen Stift
. Vilnius UB
(def.). Wieliczka K. Włocławek Sem (def.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław BU (z.Z. Moskva GosB), Kap
(def.). Würzburg UB
(Besitzv. 1493). Xanten Stift
.
Gesamtüberlieferung: 69 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11310 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Ulm, 1482. 
PA III 536.29. Maittaire IV 436. GWMs M11310.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch mit Nr 14024.
290 Bl. a–z⁊A–L⁸M¹⁰.🛈2, Tab. 3 Sp. 45 Z. Typ. 4:75G, 12:160G. Einmal Min. f. Init. Rotdr. KolTit.
Bl. 1a m. Sign. a, rot Incipit liber pꝛeclariſſimi religioſi  fratris Iacobi de Uoꝛagine oꝛdīs pꝛedicatoꝛū de vitis ſanctoꝛum.  schwarz [¹²]Niuerſu tēpus pꝛeſentis vite decurſus in quatuoꝛ diſtin-guitur .ſ. tēpus deuiationis: … Bl. 1bα De tempoꝛe renouationis: ⁊ pꝛimo  de aduentu domini noſtri Ieſu Chꝛiſti  (a³)Duētus di ꝑ tuoꝛ ſeptīanas agi  ad ſignificādū ꝙ tuoꝛ ſūt ad-uētꝯ … Sign. b cū cypho rapitur: ⁊ ante foꝛes eccleſie  … Endet Bl. 288bβ Z. 29 … qꝛ ego ad te venio.  Uixit Bernardinꝯ in ſeculo ānis .22. in  religione annis .4i. menſibꝯ .8. diebus  .xi. hoꝛis .22. cōputatis omnibꝯ ſtetit in  mūdo annis .63. menſibus .8. diebꝯ .xi.  hoꝛis .xxij. In celo autem imperpetu-um viuit apud deum: cui ſit ſemꝑ laus  Amen.  Reuerendi fratris Iacobi de Uoꝛagine de ſanctoꝛum legendis opus ꝑuti-le hic finem habet. Uenetijs per Andream Iacobi de Catthara impꝛeſſum: impenſis Octauiani ſcoti Modoetienſis  ſub īclyto duce Iohāne moçenico. An-no ab īcarnatiōe domini .i482. die .i7.  menſis maij.  Bl. 289aα Tabula totius oꝑis  m numeru carthaꝝ.  … Bl. 290a Reg. in 4 Sp. Endet Sp. 4 Z. 44 Finis  Bl. 290b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Barcelona BU. Lisboa BN (Digitalisate).
Anm. Auch abw., Bl. 288bβ Z. 34 … imperpetuu  … Z. 39 …  finem … Z. 42 … moçenigo. (IBPort; z.B. 1. Ex. Pôrto BMun).
C 6426. CR 6427. Pellechet: Voragine 20. 21. Badalić 601. Ce³ J-101. CIH 1840. IBE 3089. IBPort 952. IGI 5015. Pell 6459. CRF I 871. CRF XVII 353. VB 3817. BSB-Ink I-82. CIBN J-80. BMC V 353.IA 21892. De Falco: Montevergine 26. Mendes: Lisboa 653. Petrella: Napoli 27. Razzolini: Firenze S. 236. Rhodes: Oxford 979. Walsh: Harvard 2043. 2044. ISTC ij00101000. GWMs M11341.
Aarau KantB
. Ancona BCom. Annecy /BMun/
. Assisi BCom (2 Ex.). Barcelona BU
. Bergamo BCiv
. Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex. Bl. 1–29 def.). Bogotá BN
. Bologna Gy. Boston (Mass.) PL. Cambridge (Mass.) HoughtonL
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Camerino BValentin. Fabriano BP (2 Ex., 1. Ex. def.). Fermo BCiv. Ferrara BCom. Firenze BMarucell (def.), BProvFranzisk
. Genova BFranzon
. Langres SocHist
(def.). Lisboa BN
. Livorno BLabron. London BL
. Mercogliano Monteverg
(Bl. 1 u. 290 fehlen). Milano BAmbros, BNBraid
(def.). München SB
. Napoli BN (3 Ex.), Orat
. Nice BMun
. Oxford BrasenoseC
. Padova BU. Palma de Mallorca BP
. Pamplona BCatedr. Paris Arsenal
(Bl. 1–8 fehlen), BN
(Fragm. 1 Bl.). Pesaro BOliveri. Pôrto BMun
(2 Ex.). Rio de Janeiro BN. Roma BN
(2 Ex.), BVallicell, CKapuz, Senat. Rouen BMun
. Salamanca BU
. Salerno BU. Székesfehérvár Bisch
(def.). Tolentino BCom. Torino Sem (def.). Viterbo BCap. Windsor RL. Zagreb NKn
.
Gesamtüberlieferung: 59 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14003 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D1. Köln: [Ulrich Zellgnd], 19.V.1482. 
281 Bl. a–f⁸g⁹h–zA–M⁸.🛈Gez. [1]Foliū Pꝛimū.–Folium.CCLXXiX. [m. Fehlern]. 2 Sp. 49 Z. Typ. 2:115G, 3:83G. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a. ij. u. Blz. Foliū Pꝛimū. Prefatio ſuꝑ legēdas ſanctoꝛū  ꝑ anni circuitū veniētiū. quas cōpilauit frater Iacobus de voragine oꝛdinis dicatoꝝ quondā es  ianuēſis: incipit feliciter.  [⁶]Niuerſum tempꝯ  ptꝭ vite ī tuoꝛ diſtīguiť tꝑa ſc in tꝑs deuiacōis. … β Z. 45 Incipit tabula legendarum de  ſanctis ꝑ annū.  … Bl. 3bα Z. 18 Incipit legenda ſāctorū aurea   alio nomine diciť hyſtoꝛia longo-bardica. Et pꝛimo de aduentu di  [⁶]Duentus domini ꝑ  quatuoꝛ ſeptimanas  agi ad ſignificādū ꝙ  quatuoꝛ ſunt aduētꝯ  … Sign. b Tūc ſubito ꝑegrinus venit ad oſti… Endet Bl. 278bβ Z. 44 … īuanū laborauiꝯ n  etiā ab āgeľ dei cōfuſi diſceſſimꝯ. De   rere in legēda .ſ. laurētij.  Finiūt legēde rūdā ſcōrū ſuꝑaddite Que āt ⁊ t addū vide ī terno de .F. ī medio Folio .ccxxviij.  Bl. 280aα m. Blz. Folium .CCLXXViij. Sequitur tabula legēdarum m  oꝛdinē lrārum alphabeti … Endet Bl. 281aβ m. Blz. CCLXXiX Z. 47 Finit Anno .MCCCCLXXXij.  Xiiij. klʾ. Iunij In ſancta Colonia.  Bl. 281b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat).
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
C 6428. Pellechet: Voragine 23. VK 622. CBB 2195 u.Suppl. Ce³ J-102 u.Suppl. IBP 2992. Pell 6460. CRF V 509. CRF XXI 282. VB 641.10. BSB-Ink I-82.050. CIBN J-81. Pr 902. BMC I 196.IB 3027. Bod-inc J-032. Oates 407. Sack: Freiburg 1979. ISTC ij00102000. GWMs M11201.
Amiens BMun
(2 Ex.). Angers BMun
(def.). Aschaffenburg StiftB
. Austin UL. Berlin *SB
. Bonn *ULB
. Brussel BR
. Cambridge UL
. Chicago NewberryL. Emden K. Freiburg Erzbisch
. Göttweig Benedikt
. Köln UStB
. London BL
. Maria Laach Benedikt. Metz BMun
. München SB
. Münster Bisch
. Oxford Bodl
(def.). Paris BN
(2 Ex.). Philadelphia LComp
. Toruń BU
. Versailles BMun
. Walberberg Albert. Williamstown ChapinL
. Xanten Stift
(2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 29 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14004 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C2. Nürnberg: Anton Kobergergnd, 1.X.1482. 
184 Bl. [a¹⁰b⁶c⁸de⁶fg⁸h⁶ik⁸l–o⁶p–r⁸s–x⁶y⁸z¹⁰A⁸BC⁶].🛈Gez. [1]Fo.I–CLXXXIII. 2 Sp. 54 Z. Typ. 8:84G, 9:165G. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Tab. De aduentu domini   Folio.j.  Bl. 2aα m. Blz. Fo.I. Incipit pꝛologus in legendas ſanctoꝛum quas  collegit in vnum frater Iacobus ianuenſis de oꝛdine pꝛedicatoꝛum.  [¹⁵]Niuerſuz tempus pꝛeſentis vite in quatuoꝛ  diſtinguiť .ſ. in ts deuiatōis. … β Z. 32 Incipit legēda ſcoꝝ que longbardica noīa  hyſtoꝛia. Et pꝛimo de aduentu di.  [³]Duentuſ domini  ꝑ quatuoꝛ ſeptimanas agiť. ad ſigni-ficandum ꝙ eſt quadruplex aduentꝯ  … Lage b audire meruit. Tercio ad infirmitatum cura-… Endet Bl. 184aβ m. Blz. CLXXXIII. Z. 45 …  ſuo deuo-to eā ꝑ decēniū mutuauit. In huiꝯ  gľioſi ei  memoꝛiā anulꝯ ⁊ carta apď mediolanū vſ hodie ſeruantur.  Finit lombardica hyſtoꝛia ꝑ mandata An-thonij koburger Nurnberge impꝛeſſa Anno  ſalutis .Mcccclxxxij. kľ. octo.  Bl. 184b leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
C 6429. 6435. Pellechet: Voragine 22. 26. Ce³ J-103 u.Suppl. CIH 1841. CIR J-13. IBE 3090. IBP 2993 u.Add. IBS 683. IDL 2565. IGI 5016 u.Corr. Pell 6461. 6465. CRF VI 1117. CRF XIII 1255. CRF XVII 354. VB 1688. BSB-Ink I-83. CIBN J-82. Pr 2025. BMC II 423.IB 7274. Bod-inc J-039. Hubay: Neuburg-Ottobeuren 243. Kind: Göttingen 1028. Kocowski 1536. Lökkös: Cat.Genève 458. Müller: Einsiedeln 408. Renner-Herrmann-Zwink 3682. Schlechter-Ries 1016. Šimáková-Vrchotka 1059–1061. Voulliéme: Bonn 596. Walsh: Harvard 690. Zedler: Nassau 403. ISTC ij00103000. GWMs M11246.
Aarau KantB
. Altenburg (Ö.) Benedikt. Amberg ProvB. Amsterdam UB
. Augsburg UB
. Baltimore UL
. Bamberg SB
. Barcelona BU
. Basel UB
. Berlin *DtHistM
, *SB†
(def.). Bologna Gy
. Bonn *ULB
. Boston (Mass.) PL. Bregenz Zisterz
. Budapest Piar
(def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Chicago PL, UL. Collegeville UL. Conception Abt. Dallas BridwellL. Darmstadt ULB
(def.). Dillingen StudB. Einsiedeln Benedikt
. Engelberg Benedikt
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Erlangen UB. Évreux BMun
(Bl. 1 fehlt). Fulda HLB. Genève BPU
. Görlitz OberlausitzBWiss
(z.Z. Wrocław BU). Göttingen SUB
(Bl. 3 fehlt). Graz ZBFranzisk. Güssing Franzisk (def.). Gyöngyös Franzisk
(def.). Halle ULB
. Hannover LB. Heidelberg UB
(def.). Hundisburg Alvensleben
. Karlsruhe LB
(2 Ex.). Kiel UB
. Klagenfurt UB (Fragm. 2 Bl.). Klosterneuburg Aug. Konstanz StArch
(Fragm. Bl. 2–5). Kraków ehem. Aug, BU
, Kap (def.). Křivoklát Fürstenberg
(def.). Lilienfeld Zisterz
. Limburg BischB
. Linz LB. London BL
. Martin NKn
(def.). Metz BMun
. Milano BAmbros. Moskva GosB
(2 Ex.). München SB
(3 Ex., 2. Ex. Bl. 1 fehlt), UB
. New Haven UL
(def.). New Orleans HowardL
. Nové Hrady Servit
(def.). Nürnberg GermanNM
, LKArch, StB
(2 Ex.). Ottobeuren Benedikt
. Oxford Bodl
(2 Ex., 2. Ex. hsl. 1484). Paris Arsenal
, BN
, Mazarin
(def.). Passau SB. Praha Malt
(def.), NKn, NM
(def.). Rajhrad Benedikt
(def.). Rio de Janeiro BN. Roma BCasanat
. Saint-Omer BMun
. Sankt Petersburg NB
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schulpforte *Sch. Seitenstetten Benedikt
. Sibiu Brukenthal
. Strasbourg BNU
. Stuttgart LB
. Sursee Kapuz
. Tallinn Arch. Vyšší Brod Zisterz
(def.). Walberberg Albert. Warszawa BN (2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex.†), Franzisk (def.), Sem (def.). Washington (D.C.) LC
(2 Ex.). Wien IGeschForsch, Kapuz, NB
, UB
(Bl. 1 fehlt). Wiener Neustadt Zisterz
. Windsheim StB
(2 Ex., 2. Ex.†). Windsor RL. Wrocław BU
(z.Z. Moskva GosB). Würzburg UB
.  — Gordan (New York).
Gesamtüberlieferung: 111 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
14005 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. [Lyon: Guillaume Le Roygnd, um 1483/86]. 
288 Bl. a¹⁰b–zA–L⁸M⁶N⁸.🛈2 Sp. 45 Z. Typ. 4:200G, 6:92G. Meist Min. f. Init. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a 2 Incipit legenda ſanctoꝛū que lombardica nomina hyſtoꝛia Et  de feſtiuitatibus que occurꝛūt infra tempꝯ renouationis quod repꝛeſentat eccleſia ab aduentu  vſ ad Natiuitatem domini.  De aduentu di  Legenda prīa   A  [⁸]Duentus di per  tuoꝛ ſeptimanas  agi ad ſignandū  ꝙ quadruplex eſt  aduentus. … Sign. b perueniſſet. appꝛehendēs dyabolus pue… Bl. 260aα m. Sign. K2 Z. 36 … Quod ipſe nobis pꝛeſtare dignetur  qui viuit ⁊ regnat deus per omnia ſecula  ſeculoꝛum AMEN.  β Incipit tabula ſuper legendas  ſanctoꝝ ſecundu oꝛdinem alphabeti collecta. Et mo mittit ꝓlogum qui oſtēdit modum reperiendi materias contentas in diuerſis locis huius  voluminis.  PROLOGVS  (q)Voniā ſicut dicit yſidoꝛꝯ  li.  de ſūmo bono ad uerſatōe  … Bl. 271aα Z. 5 Finit Tabula Feliciter  Sequūtur legēde  poſt corpus Volumīs pro maiori utilitate adiuncte.  … Endet Bl. 286aβ Z. 40 … ⁊ pꝛeſtitis ⁊ magnifice eā lauda-uerunt. ⁊ ſic iuuenis tandē in ſeruicio btē  barbare vitam ſuam finiuit.  Bl. 286bα Regiſtrum tocius  operis.  … Endet Bl. 287bα Z. 14 De ſancta barbara .clxxxx.  Bl. 288 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Paris BN (Einzelfotos).
Anm. Aufgrund eines Versehens beim Druck ist im 2. Ex. Paris BN Bl. 68b unbedruckt geblieben. Der Fehler wurde nachträglich durch ein eingefügtes Doppelblatt korrigiert, auf dem nur der fehlende Text abgedruckt ist (CIBN).
C 6395. Pellechet: Voragine 74. IBE 3093. CRF I 873. CRF II 255. CRF V 510. CRF XI 582. CRF XVII 356. CRF XIX 767. CIBN J-87. Maignien 592. ISTC ij00109500. GWMs M11156.
Barcelona BCatal
, Franzisk. Berlin *SB
. Besançon Bisch
. Chaumont BMun
. Gerona BP. Grenoble BMun
. La Flèche PrytMilit
. Lyon BMun
(Bl. 1–3, 7 u. 288 fehlen). Mende BMun
(Bl. 1–4, 10 u. 280–288 fehlen). Paris BN
(3 Ex., 3. Ex. Bl. 7, 213 u. 216 fehlen). Rouen BMun
.
Gesamtüberlieferung: 14 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14006 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D1. Daran: Legendar. Historiae plurimorum sanctorum. Mit Beig. von Antonius Libergnd. [Köln: Ulrich Zellgnd], 1483. 
462 Bl. [a⁶]a–e⁸f¹⁰g–zA–S⁸T⁶V¹⁰X–Zaa–kk⁸ll⁶.🛈Gez. [6]Foliū mū.–CCCCLvi. [m. Fehlern]. 2 Sp. 49–52 Z. Typ. 2:115G, 3:83G. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Incipit regiſtrū ſiue directoꝛiū ꝑ  qď facilime quiſ reꝑire t vitā cuiuſcū ſancti in hoc libꝛo tentā. … Tab. endet Bl. 6bβ Z. 45 Zuſanna go ⁊ m   cccxiij.  Bl. 7aα m. Sign. a. j. u. Blz. Foliū mū. Pꝛefatio ſuꝑ legēdas ſanctoꝛū ꝑ  anni circuitū venientiū. quas cōpilauit frater Iacob de voꝛagine oꝛdi-nis pꝛedicatoꝝ quondā es ianuēſis: incipit feliciter.  [⁵]Niuerſū tēpus pꝛeſēt  vite in tuoꝛ diſtinguitur tꝑa .ſ. in tēpus deuiationis. … β Z. 34 Incipit legenda ſanctoꝛū aurea  que alio noīe dici hyſtoꝛia longo-bardica. Et mo de aduentu dnī  [⁶]Duentus dnī ꝑ  quatuoꝛ  ſeptima-nas agi. ad ſignificandū ꝙ quatuoꝛ ſunt aduētus … Sign. b nobiſcū mane Et ſubito facto ven… Endet Bl. 232bβ Z. 42 … Qď ipſe  nobis pꝛeſtare digne. qui viuit et  regnat deꝯ ꝑ oia ſcľa ſcľoꝝ Amē.  Explicit legenda aurea cōpilata  ꝑ clariſſimū ac religioſū virū Iacobū de voꝛagine ēpm Ianuēſem.  Bl. 233aα m. Sign. Fi Incipiūt hiſtoīe pľimoꝝ ſcōꝝ nouiť  addite laboꝛioſe collecte a ꝓlōgate.  … Endet Bl. 462aβ m. Blz. CCCCLvi. Z. 7 … Et ſic  mes btī debitā accepet ſepulturā-reḡntes cū xpō ꝑ infinita ſcľa Amē. Expliciūt hyſtoꝛie pľimoꝝ ſcōꝛū  nouiť ⁊ laboꝛioſe ex diſis libꝛis in  vnū collecte. … Z. 19 pape Alexandꝛi. ⁊ multoꝝ alioꝝ.  MCCCCLXXXiij.  Anthonij liberi Suſatē in lau-dez inclite Colonoꝛū vꝛbis Epygrāma foeliciter incipit.  O felix vꝛbſ a aliaſ Coloīa ſalue. et  … Endet Z. 45 Nō potero laudis īmemoꝛ eē tue  Bl. 462b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Paris BN. Rostock UB. Wuppertal StB (Einzelfotos).
Anm. 1. Zur Beig. vgl. Verf.Lex.² V 751.
Anm. 2. Zum Ex. New Haven UL: “Double impression of y3v.y6r renders some text illegible” (OPAC New Haven UL)
C 6434. Pellechet: Voragine 24. VK 623. CBB 2197 u.Suppl. CBS 2136. Ce³ J-108 u.Suppl. Gspan-Badalić 370. IBP 2994. IBPort 954. IDL 2566. IGI 5018 u.Corr. Pell 6463. CRF XIII 1256. CRF XVII 355. VB 642. CIBN J-86. Pr 905. BMC I 197.IB3036. Bod-inc J-033. Borm: IG 1467. Ernst: Kestner-Mus. 197. Finger: Düsseldorf 593. Günther 891. Hartig: Paderborn 384. Hubay: Augsburg 1165. Madsen 2182. Meckelnborg-Hanisch 298. Nolden 1550. Oates 409. Ohly-Sack 1567. 1568. Rhodes: Oxford 981. Sallander: Uppsala 2268. UBL-Ink I-66. I-67. Voulliéme: Bonn 597. Voulliéme: Trier 294. Wilhelmi: Greifswald 345. ISTC ij00108000. GWMs M11202. M1126610.
Aberystwyth NL (def.). Antwerpen BConscience (def.). Athēnai LaskaridisFound
. Augsburg SStB
(Bl. 1–232 fehlen). Baltimore ArtM (2 Ex.), GarrettL. Belfast UL. Berlin *SB
(2 Ex., 2. Ex.†). Bologna BU
. Bonn ULB
. Boston (Mass.) PL
. Brussel Bollandist (def.), BR
(4 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. def., 4. Ex. def.). Cambrai /BMun/
(def.). Cambridge CorpChristC (def.), FitzwilliamM, UL
. Chapel Hill UL. Darmstadt ULB
. Deventer StB
. Dublin MarshL
. Düsseldorf ULB
. Durham Cathedr
. Frankfurt (Main) UB
(2 Ex., 1. Ex. def., hsl. 1492, 2. Ex. Bl. 1–6 fehlen). Gaesdonck CAugust
. Genova BDurazzo. Greifswald UB
. Groningen BU†
. Haag KglB
, MMeerman
(2 Ex.). Hannover KestnerM
(Fragm. 1 Bl.). Karlsruhe LB
. Koblenz Gy
. København KglB
(Bl. 441–443 fehlen). Köln ehem. Erzbisch
, UStB
(2 Ex.). Leipzig UB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Lisboa Ajuda
. London BL
. Manchester RylandsL
. Maribor BischArch
. Münster Kapuz (def.). Namur SocArcheol
. Napoli BN. New Haven UL
. Norwich Cathedr. Osnabrück GyCarol
. Oxford Blackfriars, Bodl
(def.), MertonC
. Paderborn AkadB
, Franzisk
. Paris BN
(4 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. Bl. 1–232 fehlen). Providence ABrownL. Rostock UB
(def.). Rouen BMun
. Soest StB. Strasbourg BNU
(def.), BVille
(def.). Trento Franzisk. Trier StB
(def.). Uppsala UB
(def.). Utrecht BU
(Bl. 1–232 fehlen). Warszawa Sem. Washington (D.C.) LC
. Wien NB
. Wolfenbüttel HerzogAugustB
(def.). Wuppertal StB
(Bl. 1–14, 199 u. 399–462 fehlen). Xanten Stift
(def.).
Gesamtüberlieferung: 81 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14007 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. [Reutlingen: Michael Greyffgnd], 1483. 
326 Bl. ab⁶c–k⁸l–n⁶o–t⁸v¹⁰x⁶yz⁸A–D⁶E–T[V]⁸.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 5a:87G, 6:180G.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Incipit tabula ſuper legendas  ſanctoꝛum ſcďm oꝛdinem alphabeti  collecta ⁊ mo mittiť ꝓlogus. qui  oſtendit modum reꝑiendi materias  tentas in diuerſis loc hꝯ volumīs.  Pꝛologus.  [⁵]Voniam ſicut dicit Iſidoꝛus in li-bꝛo de ſummo bono. ad  uerſationē … Bl. 12aα Incipit pꝛologus ſuper legen-das ſanctoꝛum quas collegit ī vn  frater iacobus ianuēſis oꝛdinis fra-trum predicatoꝛum.  [⁵]Niuerſum  tempus pꝛeſent vite ī  quattuoꝛ diſtinguiť.  ſcilicet in tempus de-uiationis. … Bl. 12bα Incipiunt capitula.  … Bl. 14aα m. Sign. c.2. Incipit legenda  ſanctoꝝ. que lombardica nominať  hiſtoꝛia ⁊ mi de feſtiuitatibus que  occurrunt infra tempꝯ renouatōms  quod repꝛeſentat eccleſia ab aduen-tu vſ ad natiuitatem domini.  Legenda Pꝛima.   .A.  De aduentu Dnī  [⁵]Duentus  di ꝑ quattuoꝛ ſeptimanas agiť ad ſignificandum ꝙ quadꝛuplex eſt aduentus … Sign. d exercerēt. At vir dei dictum ritu  … Endet Bl. 326aβ Z. 40 … Et iō oēs fideles   audiunt verba ſecratīonis firmiť ⁊  veraciť credere debent ꝙ coꝛpus xi  eſt ⁊ ſanguis eius.  Lombardica hyſtoꝛia explicit.  Anno di .M.cccclxxxiij.  Bl. 326b leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat). Stans KantB (Einzelfotos).
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
CR 6432. Pellechet: Voragine 27. CBBSuppl 4480. Ce³ J-109. IBP 2995. IBS 685. Pell 6462. VB 1951.5. BSB-Ink I-84. Pr 2720. Bod-inc J-046. Brinkhus 1183. 1184. Finger: Düsseldorf 594. Gisi 561. Meckelnborg-Hanisch 299. Nolden 1554. Ohly-Sack 1569. 1570. Renner-Herrmann-Zwink 3683–3685. Sack: Freiburg 1981. Schlechter-Ries 1017. Voulliéme: Trier 1165. ISTC ij00109000. GWMs M11264. M11272.
Arras /BMun/
. Augsburg UB
. Bamberg SB
. Basel UB
. Berlin *ehem. SB
(nicht nachweisbar). Bratislava UKn
(def.). Chapel Hill UL. Düsseldorf ULB
. Eichstätt UB
(Bl. 1–14 u. 314–330 fehlen). Erlangen UB
. Frankfurt (Main) PhilosTheolHochSch
, UB
. Freiburg UB
. Fulda ZBFranzisk. Heidelberg UB
. Koblenz Gy
(def.). Luzern Kapuz
. Mainz GutenbergM
. München SB
(4 Ex., 3. Ex. def., 4. Ex. def.). New York UnionTheolSem. Oxford Bodl
(def.). Providence HayL. Regensburg HB
. Reutlingen StB
(2 Ex., 2. Ex. Fragm. Probedruck r2/r7). Sankt Gallen Benedikt
. Sankt Pölten Bisch (def.). Schleusingen M
. Solothurn ZB
. Stans KantB
. Stuttgart LB
(3 Ex.). Telfs Franzisk. Trento Franzisk
. Trier StB
. Tübingen UB
(2 Ex.). Urbana UL
(def.). Washington (D.C.) LC. Wien NB
. Wrocław Kap. Würzburg Franzisk
(2 Ex.), UB
(2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 49 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
280 Bl. [a⁸b⁶c–e⁸f–zA–M⁶⁸N–Q⁸].🛈2 Sp. 46–47 Z. Typ. 1:160G, 2*:91G, 3:91G.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia.  Bl. 2aα Incipit tabula ſuper legendas ſanctoꝛum ſecundu  oꝛdinem alphabeti collecta. et pꝛi-mo pꝛemittitur pꝛologus qui oſtēdit modum reperiēdi materias cōtentas in diuerſis locis huius vo-luminis.  Pꝛologus.  []Voniam ſicut  dicit yſidoꝛus in libꝛo de ſummo bono ad uerſatōnem … Bl. 13aα Incipit prologus ſuper legendas ſanctoꝛum quas collegit in vnum frater iacobus na-tione ianuenſis oꝛdinis fratrū pꝛedicatoꝛum.  [⁵]Niuerſu tempus ſentis vite in ttuoꝛ  diſtinguitur. ſc in tempꝯ  deuiatiōnis. … Bl. 15aα Incipit legenda ſanctoꝛum que  lombardica nomīatur hiſtoꝛia. Et  pꝛimo de feſtiuitatibus que occurrunt infra tempus renouatōis qď  repꝛeſentat eccleſia ab aduētu vſ  ad natuitatem domini  Legenda Pꝛima   A  De aduentu domini  [⁵]Duentꝯ domini per quattuoꝛ ſeptimanaſ agi ad ſignificandū ꝙ quadꝛuplex ē aduentus … Lage d dixit: In te ergo ſpūſſanctus eſt. Cui lucia.  … Endet Bl. 279bβ Z. 23 … Et  ideo omnes fideles qui audiunt verba cō-ſecratōnis. firmiter ⁊ veraciter credere de-bent ꝙ coꝛpus chꝛiſti eſt ⁊ ſanguis eius  Expliciunt quorūdam ſanctoꝛum legende adiuncte poſt Lombardicam hi-ſtoꝛiam. Impꝛeſſe Argentine.  Anno di .M.cccclxxxiij.  Bl. 280 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
C 6430. Pellechet: Voragine 28. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.c. CBB 2196 u.Suppl. CBS 2122. Ce³ J-107. CIH 1842. IBP 2996 u.Add. IBPort 953. IBS 684. IGI 5017 u.Corr. CRF XIII 1257. VB 2399. BSB-Ink I-85. Pr 586. Bod-inc J-047. Collijn: Stockholm 573. Collijn: Uppsala 776. Ernst: Hildesheim II,4 59. Günther 2653. Jaspers: Haarlem *96. Madsen 2183. Mendes: Lisboa 654. Ohly-Sack 1571. Renner-Herrmann-Zwink 3686. Rozsondai 508. Sack: Freiburg 1982. Schlechter-Ries 1018. Šimáková-Vrchotka 1063. UBL-Ink I-68. Voit J-013. ISTC ij00107000. GWMs M11141. M11270.
Anholt [Salm] (def.). Berlin *SB†
. Brno JakobK
. Brussel BR
. Budapest BAcadSci
, BN
. Bydgoszcz MiejskaB
(def.). Cambridge JohnC, KingC. Colmar BVille
. Częstochowa Bisch (def.). Darmstadt ULB
(def.). Dunedin PL
(Fragm. 3 Bl.). Erlangen UB
. Erxleben ehem. LehnsB. Frankfurt (Main) UB
(Besitzv. 1486 u. 1487). Freiburg UB
(Bl. 2–12 u. 280 fehlen). Gdańsk Akad
. Genève BPU
. Gniezno ArchErzbisch
(2 Ex.), ehem. Kap. Graz UB
(hsl. 1489). Haarlem StB (Fragm. Bl. 279). Hamburg SUB
. Hamilton PL
. Heidelberg UB
. Hildesheim StB. Innsbruck ULB. Jasov Präm (Besitzv. 1494). Karlsruhe LB
. Kassel *LB†. Kielce BKap. København KglB (Bl. 10–13 u. 272 fehlen). Kraków Franzisk (def.), KanonikLateran (def.). Kremsmünster Benedikt
(Bl. 275 fehlt). Leipzig UB
. Liège BU
(2 Ex.). Lincoln Cathedr. Linköping Stift
. Lisboa BN
. London Lambeth
. Lubiń Benedikt (def.). Marburg UB
. Mühlhausen StArch
(2 Ex., 1. Ex. z.Z. Moskva GosB, 2. Ex. z.Z. Moskva GosB). München SB
(2 Ex.). New Haven UL
(def.). Oxford Bodl
. Philadelphia FreeL. Płock ehem. Sem. Poznań Erzbisch, Franzisk, TowNauk. Praha Malt
(def.), NKn
(2 Ex.), Präm
(def.). Regensburg SB
. Rīga NB
. Römhild K
. Roma BCorsin
. Sankt Petersburg Akad, NB
(3 Ex.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schmalkalden [LutherB]. Stockholm KglB
. Strasbourg BNU
, BVille
. Stuttgart LB
. Sušice Kapuz
(2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex.†). Toruń BU
(def.). Trento BRosmini
. Uppsala UB
. Vyšší Brod Zisterz
(Fragm.). Warszawa BN (3 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex.†, 3. Ex.†), ehem. BU. Wien NB
(2 Ex.), UB
. Wiesbaden LB
. Włocławek Sem (def.). Wrocław BOssolinski
(def.), BU (z.Z. Moskva GosB). Würzburg UB
.
Gesamtüberlieferung: 93 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14009 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Darin: Modus legendi. Lyon: Pierre Hongregnd, 20.I.14
83
84
218 Bl. [a]a–e¹⁰fF⁸g¹⁰h⁸i¹⁰k–n〈op〉⁸q–u¹⁰x–z⁸.🛈2 Sp. 53–54 Z. Typ. 1:79G, 2:160G. Min. f. Init.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Incipit ꝓlogus ſuper legendas ſanctoꝛu  quaſ compilauit frater Iacobus ianuenſis natione de oꝛdine fratꝝ dicatoꝛum.  (v)Niuerſu tempus pꝛeſentis  vite in ttuoꝛ diſtingui. ſc  in ts deuiatōnis… Bl. 3aα Pꝛologus oſtendens modum reperiendi  materias tentas in diuerſis locis huius vo-luminis.  []Voniā ſicut dicit Iſidorus in li-bꝛo de ſūmo bono ad uerſatōe  Tab. endet Bl. 10bα Z. 10 Explicit tabula ſiue repertoꝛium ſuꝑ  legendas ſanctoꝛum.  Modus legendi.  … Endet Z. 41 Raro coꝛꝛigi qui per eam regitur.  Bl. 11aα m. Sign a. Incipit legenda ſanctoꝝ que lombardica  nomina hyſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuitatibus  que occurrunt infra tempus renouationis qď  repꝛeſentat eccleſia ad aduentu vſ ad Nati-uitatem domini.  De aduentu domini.  Legenda pꝛima.   A  [⁹]Duentus di ꝑ -tuoꝛ ſeptimanas a-gi ad ſiḡndum ꝙ  druplex eſt aduentus. … Sign. b ſe moꝛtalem intelligens immoꝛtalitat nomen  … Endet Bl. 214aα m. Sign. z4 Z. 13 … vt tandem in eo habitare  dignetur per gloꝛiam. Quod ipſe nobis pꝛe-ſtare dignetur. qui viuit ⁊ regnat deus per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen.  Explicit legēda aurea  ſiue lombardica hiſtoria Iacobi de voꝛagine epiſcopi ianuēſis.  De ſancto claudio cōfeſſore.   A  []Laudius ex nobili ſalienſiū principum ſeu palatinoꝝ genealogia  oꝛtum duxit. … Endet Bl. 217aα Z. 50 … ⁊ ſurgens velocius pedes ſacri  coꝛpoꝛis oſculari nō diſtulit cū lachrimis cla-ra voce deū in ſancto ſuo magnificans. Cui ē  honoꝛ ⁊ imperium in ſecula ſeculoꝝ. Amen.  β Reuerendi fratris Iacobi de auoragine de legendis ſanctoꝛum opus perutile hic finem ha-bet Lugď. per magiſtrum Petrum vngarū ſūma cum diligentia impꝛeſſu. Anno ab incarnatiōe domini Milleſimoquadringēteſimo-octuageſimo tertio. vigeſima die mēſis Ianurij  Bl. 217b u. 218 leer.
Vorlage: Madrid BN (Digitalisat). Dresden SUB (1 Foto).
C 6404. 6431. Pellechet: Voragine 25. Claudin III 337. Ce³ J-105 u.Suppl. J-152. CIH 1843. IBE 3092. IGI 5019. Pell 6440. 6464. CRF I 872. CRF IV 277. CRF XI 581. CRF XIX 766. CIBN J-84. Bod-inc J-062. Martín Abad J-17. Pellechet: Lyon 622. Voit J-014. ISTC ij00105000. GWMs M11153. M11235.
Besançon Bisch
(def.). Budapest BN
. Caën BMun
(def.). Chaumont BMun
(def.). Cincinnati PL
. Dresden *SUB
. Lyon BMun
(def.). Madrid BN
(def.). Manchester RylandsL
. Oxford Bodl
. Paris BN
(def.), DominSaulchoir
. Praha Präm
(def.). Québec MCivil
. Reims BVille
. Torino BNU
.
Gesamtüberlieferung: 16 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14010 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C3. Venedig: Octavianus Scotusgnd, 12.XII.1483. 
246 Bl. a–z⁊ꝝA–D⁸E⁶.🛈Gez. i.–ccxlvi [m. Fehlern]. 2, Tab. 3 Sp. 46–48 Z. Typ. 9:130G, 10:73G. Rubr. β. Rotdr. KolTit.
Bl. 1aα m. Sign. a u. Blz. i., rot ⁌ Reuerēdiſſimi fratris Iacobi de voragi-ne Genuēſis archiei. oꝛdinis pꝛedicatoꝝ.  ſanctoꝝ. ac feſtoꝝ ꝑ totū ānū Liber īcipit.  schwarz [⁵]Niuerſum tem-pus  ſentis vite ďcurſus ī qua-tuoꝛ diſtīgui .ſ. tēpꝯ deuiationis: … β Z. 27, rot ⁌ De tempore renouatiōis: ⁊ primo de ad-uentu di noſtri Ieſu chriſti.  schwarz [²]Duentus di ꝑ tuor ſeptimanas agi ad ſignificādū ꝙ quatuor ſunt aduentꝯ  … Sign. b vice cum beatus Ambꝛoſiꝯ ꝑ ciuitatē ꝑge-… Endet Bl. 244bβ Z. 24 …  ego ad te venio. Vixit bernardinus ī ſeculo ānis .22. in religiōe ānis .4i. mēſibꝯ .8. diebꝯ .xi. hoꝛis .22. cōputatis oībꝯ ſtetit in mūdo annis .63. mēſibꝯ .8. diebꝯ .xi. ho-ris .xxij. In celo autē ī perpetuū viuit apud  deū: cui ſit ſemper laus Amen.  Reuerendi fratris Iacobi de Voꝛagi-ne de ſanctoꝝ legendis opus perutile hic finē habet. Venetijs īpꝛeſſum per Octauia-nū ſcotū modoetiēſē ſub īclyto duce Ioanne mocenico. Anno ab incarnatione domi-ni .i483. pꝛidie idus decēbꝛi . Bl. 245a Sp. 1 m. Blz. cxlv Tabula totius operis  m numerum cartharum.  … Tab. endet Bl. 245b Sp. 3 Z. 24 Finis.  Bl. 246a m. Blz. ccxlvi Reg. in 4 Sp. Endet Sp. 4 Z. 33 decus  ſtus  Bl. 246b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat).
Anm. 1. Bl. 1, 2, 7 u. 8 auch abw., z.B. Bl. 1aα Z. 1 … iacobi …  … genuensis ... (BMC; z.B. Ex. London BL. Budapest BN. Zaragoza BU).
Anm. 2. Lage a ist in einigen Ex. (z.B. Lisboa BN) fehlerhaft signiert, beginnend mit Sign. a3. Reichling nahm daher an, Lage a habe 10 Bl. umfasst. Auf den 2 Bl. vor Textbeginn vermutete Reichling eine in dem von ihm eingesehenen Ex. Palermo BRegion fehlende Tabula. Die Reichling unbekannte Tabula befindet sich in vollständigen Ex. jedoch auf Bl. 245 u. 246, und in den überprüften Ex. besteht Lage a wie hier angegeben stets aus 8 Bl. In mehreren Ex. (z.B. Berlin SB u. München SB) wurden zudem die Ziffern in den Signaturen der Lage a nachträglich getilgt oder korrigiert.
CR 6433. Pellechet: Voragine 29. Badalić 602. Ce³ J-106 u.Suppl. CIH 1844. IBE 3091 u.Adic. IBPort 955. IGI 5020 u.Corr. Pell 6466. CRF X 406. BSB-Ink I-86. CIBN J-85. Pr 4579. BMC V 278.IA 21206. Catania I 115. Di Viesti: Mantova 573. Hubay: Augsburg 1166. Madsen 2181. Martín Abad L-16. Mendes: Lisboa 655–658. ISTC ij00106000. GWMs M11344.
Albenga BCap. Ascoli Piceno BCom. Assisi Franzisk1. Augsburg *SStB
, *UB
. Barcelona BU
(2 Ex., 2. Ex. def.). Berlin *SB
(Bl. 246 fehlt). Boston (Mass.) PL
. Braga BU
. Budapest BN
. Burlington UL. Catania BCiv
. Città della Pieve BCom (def.). Città del Vaticano BVat
. Coimbra BU
(def.). Córdoba Catedr
. Dallas BridwellL. Firenze BasAnnunz (def.). Genova Kapuz. Gyöngyös Franzisk
(def.). Kampor Franzisk. København KglB. Lisboa BN
(4 Ex., 4. Ex. def.). London BL
. Madrid BN
(Bl. 1 fehlt). Mantova BCom
(def.). Milano BNBraid
. Montepulciano BCom (2 Ex.). München SB
. Napoli BN (3 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. def.). Oñate BU. Orléans BMun
(def.). Padova BU (Bl. 34 u. 39 fehlen). Palazzolo sull’Oglio BCiv
. Palermo BRegion
(Bl. 245 u. 246 fehlen). Palma de Mallorca BP
(def.). Paris BN
(def.). Pavia BU
(def.). Pescia BCap
. Piacenza BCom (def.). Regensburg SB. Roma BAlessandr
, BCasanat
, BCorsin
, BN
(2 Ex.), ehem. CClemente. Sankt Lambrecht Benedikt. Sevilla BColomb
(def.). Stresa Rosminiani (def.). Toledo BP
. Torino BNU
(3 Ex., 1. Ex. def.). Trento BFeininger
. Treviso BCom. Urbana UL. Varazze Domin (def.). Venezia BQuerini
(def.). Verona BCiv. Volterra BGuarnacci. Wiener Neustadt Zisterz
. Zadar Franzisk
. Zaostrog Franzisk
. Zaragoza BU
.
Gesamtüberlieferung: 72 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14011 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Köln: [Ludwig von Renchengnd], 1485. 
304 Bl. a⁸b⁶c–k⁸l⁶m–p⁸qr⁶s–zA–F⁸GH⁶I–O⁸PQ⁶R⁸.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 9:90G, 10:170G.
Tit. Lombardica Hiſtoꝛia  Bl. 2aα m. Sign. a.ij. Incipit tabula ſuper legendas ſanctoꝝ ſcďm oꝛdinem al-phabeti collecta. ⁊ pꝛimo pꝛemitti ꝓlo-gus qui oſtendit modum repericndi materias tentas in diuerſis locis huius voluminis.  Pꝛologus  []Voniam ſi-cut dicit yſidoꝛus in libꝛo  de ſummo bono ad cōuer-ſatōem … Bl. 13aα Incipit pꝛologus  ſuper legendas ſanctoꝝ quas collegit in  vnum frater Iacobus natione Ianuen-ſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝝ  [⁵]Niuerſum  tempus ptis vite in tuoꝛ diſtinguitur. ſc in  tempus deuiatōnis … Tab. endet Bl. 14bβ Z. 26 De cena domini .ccxv.  Bl. 15aα m. Sign. c.j. Incipit legenda  ſanctoꝝ que lombardica nomina hyſtoria. Et pꝛimo de feſtiuitatib que occur-runt infra tꝑs renouationis. qď reptat  eccleſia ab aduentu vſ ad natiuitatem  domini.  Legenda pꝛima.   A  De aduentu domini.  [⁵]Duentus domini ꝑ tuoꝛ ſeptimanas  agi ad ſignificandum ꝙ  quadruplex eſt aduentus.  … Sign. d mundo amoꝛe. rectū inceſſum intentōis  … Endet Bl. 303bα Z. 36 … Et ideo omnes  fideles qui audiunt verba ſecrationis.  firmiter ⁊ veraciter credere debent ꝙ coꝛ-pus chꝛiſti eſt ⁊ ſanguis eius.  Expliciunt quorundam ſanctoꝝ legēde adiuncte poſt Lombardicam hyſtoꝛiā  Impꝛeſſe Colonie Anno domini .M.cccclxxxv.  Bl. 304 leer.
Vorlage: Český Krumlov Franzisk. Wien NB (Digitalisate).
C 6442. Pellechet: Voragine 36. VK 624. CBB 2198 u.Suppl. Ce³ J-112. CIH 1845. IDL 2567. IGI 5021 u.Corr. Kaplan 283. Pell 6467. VB 1063. Pr 1277. BMC I 267.IB 4498. Nolden 1548. Rhodes: Oxford 982. Voulliéme: Trier 749. ISTC ij00112000. GWMs M11192.
Auckland PL. Berlin *SB†
. Brussel BR
(2 Ex., 1. Ex. Bl. 1 fehlt, 2. Ex. Bl. 1 fehlt). Budapest MArt. Cambridge CorpChristC. Canterbury Cathedr
. Český Krumlov Franzisk
(def.). Edinburgh UL. Eger Erzbisch
(def.). Haag KglB
(2 Ex., 1. Ex. def.). Hannover LB. Köln UStB
. London BL
(def.). Mons BU
. Oxford UC
(def.). Ripon Cathedr. Roma BN
(Bl. 1 fehlt). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(2 Ex.). Shrewsbury Sch. Sydney PaulC. Trier StB
. Trondheim UB. Tucson UL (def.). Valenciennes BMun
(def.). Washington (D.C.) LC. Wien NB
.
Gesamtüberlieferung: 29 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
C 6438. Pellechet: Voragine 34. PA III 217.840. Denis 1552. GWMs M11342.
Nicht nachweisbar.
270 Bl. 1⁸2⁶a–zA–G⁸⁶H¹⁰I–M⁶⁸N⁸.🛈2 Sp. 47–48 Z. Typ. 1:160G, 2*:91G, 3:91G. Häufig Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia  que a pleriſ Aurea  legenda ſāctoꝛum ap-pellatur.  Bl. 2a m. Sign. j Incipit tabula ſuper  legendas ſctōꝝ ſcďm oꝛdinē alpha-beti collecta. et pꝛimo pꝛemittitur ꝓlogus qui oſtendit modū reperiēdi  materias contentas in diuerſis lo-cis huius voluminis.  Pꝛologus.  [⁵]Voniam ſicut  dicit yſidoꝛus libꝛo de ſum-mo bono ad uerſatōem … Bl. 13aα Incipit pꝛologus ſu-per legendas ſanctoꝝ quas collegit  in vnum frater iacobus natione ianuenſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatorum.  [⁶]Niuerſū  tempus ſentis vite in ttuoꝛ  diſtinguiť. ſc in tempꝯ deuiationis. … Tab. endet Bl. 14bβ Z. 28 De cena domini .ccxv.  Bl. 15aα m. Sign. a Incipit legenda ſctōꝝ que lombardica noīatur hiſtoꝛia Et pꝛimo de feſtiuitatibꝯ que occurrūt infra tempꝯ  renouatōis qď repꝛeſentat eccľia ab  aduētu vſ ad natiuitatē domini.  Legenda pꝛima.   A  De aduentu domini.  [⁵]Duentus domini peꝛ quattuoꝛ ſeptimanas agiť ad ſi-gnificandū ꝙ dꝛuplex ē aduentus … Sign. b chꝛiſti ſi geminate ⁊ in duplū  alij cogno… Endet Bl. 269bβ Z. 33 … Et ideo omēs fideles  audiūt  ba ſecratōis. firmiter ⁊ veraciter creďe de-bent ꝙ coꝛpꝯ chꝛiſti eſt ⁊ ſanguis eiꝯ.  Expliciūt quoꝛū-dam ſanctoꝝ legende adiūcte poſt  Lombardicam hiſtoꝛia. Impꝛeſſe Argētine Anno di .M.cccclxxxv  Finite in die ſancti Floꝛiani martyris.  Bl. 270 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Coimbra BU (Digitalisat). Strasbourg BNU (Einzelfotos).
C 6443. Pellechet: Voragine 37bis. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.d. CBS 2123. Ce³ J-110. CIH 1847. IBP 2997 u.Add. IBPort 956. IBS 687. IGI 5023 u.Corr. Pell 6469. CRF XIII 1260. VB 2408. VB² 2404. BSB-Ink I-88. CIBN J-88. Pr 600. Bod-inc J-048. Borm: IG 1468. Deckert 388. Ernst: Hildesheim II,2 268. Günther 2659. Kind: Göttingen 1029. Kocowski 1537. Marx: Cues 32. Meckelnborg-Hanisch 300. Rozsondai 509. Sack: Freiburg 1982. Tondel: Toruń 36. UBL-Ink I-69. I-70. Voit J-015. Wydra 187. 188. Zdanevyč 255. 256. ISTC ij00110000. GWMs M11275. M11308.
Bamberg SB
. Berea HutchinsL (def.). Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex. Bl. 1 u. 270 fehlen). Bernkastel-Kues NikolHospital (def.). Braunschweig Sem
(def.). Bremen SUB†
. Brno JakobK
. Budapest BAcadSci
(def.), BN
(2 Ex., 2. Ex. def.), BU
. Český Krumlov Franzisk
. Coburg LB
. Coimbra BU
. Częstochowa Paul (def.). Dresden SUB
. Erfurt *Bisch. Freiburg UB
(Fragm. Bl. 2–12). Genova BBerio. Gniezno ehem. Sem. Göttingen *SUB
. Gotha ForschB
. Graz UB
. Halle ULB
. Hannover StB. Hildesheim DomB. Kalocsa BMetr
. Kijv NB
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Koblenz Gy
(def.). Kraków Bern (def.), MN (def.). Kremsmünster Benedikt
. Leipzig StB
, UB
. Liberec KrajsKn
(def.). Manchester RylandsL
. Martin NKn
. Michaelbeuern Benedikt. Milano BNBraid
. Minneapolis UL. München SB
(2 Ex.), UB
(2 Ex.). Nové Hrady Servit
(def.). Nürnberg GermanNM
(Bl. 220 u. 256 fehlen). Oldenburg LB. Oxford Bodl
. Paris BN
. Philadelphia FreeL. Poznań BU
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. Fragm. 1 Bl.), Erzbisch (def.), Franzisk. Praha NKn
(2 Ex.), Präm
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Sankt Petersburg NB
(3 Ex., 1. Ex. def., 3. Ex. Fragm. Bl. 58 u. 63). Skara Stift. Strasbourg BNU
(def.). Tarnów Sem (def.). Toruń KsMiejsk
. Warszawa BN (3 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex.†, 3. Ex.†). Wien NB
. Wiesbaden LB
. Włocławek Sem (def.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław BU
(2 Ex., 2. Ex. z.Z. Moskva GosB), Kap (2 Ex.). Würzburg BischArch
, UB
. Zamość Bisch (def.). Zittau StB
.
Gesamtüberlieferung: 82 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11171 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Basel, 20.VIII.1485. 
C 6439. Pellechet: Voragine 37. Kaufmann-Nabholz 894. GWMs M11171.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise handelt es sich um Nr 14029. Die bei Graesse VI,2 S. 396 zitierte Panzer-Angabe ist fehlerhaft. Das Druckdatum könnte möglicherweise aus einem Sammelband stammen, in dem ein anderer Druck das Impressum Basel, 20.VIII.1485 aufwies. In Frage käme T. 2 von HC 1434.
14013 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Reutlingen: [Johann Otmargnd, nicht nach 24.VIII.]1485. 
312 Bl. a⁸b⁶c–e⁸f–n⁶⁸o⁸p–zA–X⁶⁸.🛈2 Sp. 45–46 Z. Typ. 4:175G, 5:95G. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia  Bl. 2aα m. Sign. a 2 Incipit tabula ſuꝑ legēdas ſanctoꝝ  m oꝛdinē alphabeti collecta. Et pꝛimo  pꝛemittiť pꝛologus. qui oſtendit modū reperiendi materias cōtentas in diuerſis locis huius voluminis  [⁶]Voniam  ſicut dicit Iſidoꝛꝯ in  libꝛo de ſūmo bono.  Ad cōuerſatōem … Tab. endet Bl. 12bα Z. 31 Finit tabula feliciter  Bl. 13aα Incipit pꝛologus ſuper legēdas ſanctoꝛum. quas collegit in vnum frater Iacobus ianuenſis oꝛdinis fratrum pꝛedicaroꝛum  [⁶]Niuerſum  tempus pꝛeſentis vi-te in quattuor diſtin-guitur. ſc in tempus  deuiatōis. … Bl. 13bα Incipiunt capitula.  … Tab. endet Bl. 14bβ Z. 26 Regiſtrum explicit  Bl. 15aα m. Sign. c j Incipit legenda ſanctoꝛū. que lombardica nominatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de fe-ſtiuitatibus que occurrūt infra tempus renouationis quod repꝛeſentat eccleſia ab  aduentu vſ ad natiuitatē domini.  De Aduentu domini   A  [⁶]Duentus  domini ꝑ quattuoꝛ ſeptimanas agiť ad ſi-gnificādū ꝙ quadruplex eſt aduentꝯ. … Sign. d Hic ſancto dei capellam in domo ſua cō… Endet Bl. 311bβ Z. 7 … Et ideo  oēs fideles qui audiūt ꝟba ſecrationis  firmiter et veraciter credere debent ꝙ  coꝛpus chꝛiſti eſt. et ſanguis eius.  Expliciunt quorundam ſanctoꝛum legende adiuncte poſt Lombardicam hy-ſtoꝛiā. Impꝛeſſe in Reuttlingē  Anno di .M.cccclxxxv.  Bl. 312 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat). Mels Kapuz (Einzelfotos).
Zur Datierung vgl. Ludwig Rosenthal: Katalog zur Stuttgarter Antiquariatsmesse 1994 Nr 7 m. Rubr. „anno 1485 … in die Bartholomae“.
C 6440. Pellechet: Voragine 33. Ce³ J-113 u.Suppl. CIH 1846. IBS 686. IGI 5022. Pell 6468. CRF I 874. CRF VII J-1. CRF X 407. CRF XIII 1259. BSB-Ink I-87. CIBN J-89. Pr 2708. Bod-inc J-049. Bolton J-2. Bornatico 4. Brinkhus 1185. 3137. Fadda: Cagliari 61. Haegen: UB Basel III N11. Hubay: Neuburg-Ottobeuren 244. Luginbühl-Bothien 332. 333. Madsen 2184. Renner-Herrmann-Zwink 3687–3691. Sack: Freiburg 1983. 1984. Scheidegger-Tammaro 781. Walsh: Harvard 969. Zdanevyč 254. ISTC ij00113000. GWMs M11267.
Aarau KantB
. Augsburg UB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Bamberg SB
. Bangor Cathedr
. Basel UB
. Birmingham PL. Blois BMun
(Bl. 258 u. 259 fehlen). Boston (Mass.) Athen. Budapest BU (def.). Cagliari BU
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Chapel Hill UL. Chur KantB
. Città del Vaticano BVat
(2 Ex.). Colmar BVille
. Dillingen StudB. Dunedin PL
(Fragm. Bl. A2). Edinburgh NL
. Erlangen UB. Evanston UL. Frauenfeld KantB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Freiburg Erzbisch
(Fragm. Bl. 2–12), UB
. Göttweig Benedikt
. Haguenau BMun
. Innsbruck ULB
(Bl. 1 fehlt). Karlsruhe LB
(2 Ex.). Kijv NB
. Klagenfurt Bisch. København KglB. Langres SocHist
. Luzern ZB
(2 Ex., 1. Ex. def.). Mainz GutenbergM
. Martin NKn
. Mels Kapuz (def.). Memmingen StB
(Kaufv. 1487). Metten Benedikt. Moskva GosB
. München SB
(3 Ex.), UB
. Neuburg SB
(def.). Nördlingen StB. Ottobeuren Benedikt
(2 Ex.). Oxford Bodl
. Paris BN
(2 Ex.), IFrance
. Praha NKn
. Regensburg SB
. Reutlingen StB
. Salzburg BenediktPeter. Sankt Florian Aug
. Sankt Gallen Benedikt. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schwaz Franzisk
(2 Ex.). Seitenstetten Benedikt
. Sigmaringen HB
(def.). Strasbourg BNU
. Stuttgart LB
(5 Ex., 2. Ex. def., 5. Ex. def.). Tübingen UB
. Washington (D.C.) LC. Würzburg UB
. Zürich ZB
.
Gesamtüberlieferung: 76 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14014 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Daran: Modus legendi. [Lyon: Guillaume Balsaringnd, z.T. mit Typen des Nikolaus Philippignd, nicht nach 3.VI.1486]. 
246 Bl. a–zA–G⁸H⁶.🛈2 Sp. 52–53 Z. Typ. 1:77G, 9:140G des Nikolaus Philippi. Vereinzelt Min. f. Init. DrM II. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2a m. Sign. a2 Incipit legenda ſanctoꝝ que lombardica nomina hyſtoꝛia Et pꝛimo de feſtiuitatibꝯ que occurꝛūt infra tempꝯ renouatiōis qď repꝛeſentat eccleſia ab aduentu  vſ ad natiuitatem domini.  De adduentu domini  Legenda pꝛima.   A  [⁸]Duentꝯ di ꝑ quattuoꝛ ſeptimanas agitur ad ſignandū  ꝙ druplex eſt ad-uentꝯ. … Sign. b rerū ⁊ dan in neceſſitatibus pauperum  … Endet Bl. 236aβ Z. 48 … et bficijs btē barbare et ſtit et magnifice eā laudauet. et ſic iuueiſ  tandē ī uitio btē barbare vitā ſuā finiuit.  Incipit ꝓlogꝯ ſuꝑ legēdas ſctōꝝ s cōpilauit frater Iacobus ianuenſis natione  oꝛdinis fratꝝ dicatoꝝ.  Bl. 236bα m. Sign. Giiij []Niuerſum tempus pꝛeſentis vite in quatuoꝛ diſtinguitur. ſc  in tempꝯ deuiationis … Bl. 237bβ Z. 18 Pꝛologus oſtendens modum reperi-endi materias cōtentas in diuerſis locis  huius voluminis.  []Vonia ſi dicit Iſidoꝛus in libꝛo de ſummo bono ad uer-ſationem … Tab. endet Bl. 246aα Z. 11 Explicit tabula ſiue repertoꝛium  ſuper legendas ſanctoꝛum.  Modus legendi.  Qui b vult legere fribꝯ ſciat iſta tenere.  … Endet Z. 42 Raro coꝛrigitur qui per eam regitur.  β DrM  Bl. 246b leer.
Vorlage: Lyon BMun (Digitalisat). Cambridge UL. Paris BN (Einzelfotos).
C 6403. Pellechet: Voragine 69. Baudrier XII 49. CRF I 876. CRF XI 583. CIBN J-90. Pellechet: Lyon 616. ISTC ij00113500. GWMs M11232.
Cambridge UL
(Bl. 2–7 fehlen). Charleville BMun
(def., Besitzv. 3.VI.1486). Lyon BMun
(def., Besitzv. 22.X.1493). Paris BN
. Reims BVille
(def.).
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14015 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Basel: Nikolaus Kesslergnd, 25.VI.1486. 
256 Bl. [ab⁶]c–f⁸⁶g⁸h–z⁸⁶A⁶B–N⁸⁶O⁶.🛈2 Sp. 53 Z. Typ. 1:180G, 2:82G m. Einsprengungen aus 3:82G. Einmal Min. f. Init. DrM I. KolTit. Randbn.
Tit. Legenda ſanctoꝛum aľs  Lombardica hiſtoꝛia.  Bl. 2aα Incipit tabula ſuꝑ legendas ſanctoꝛu  m oꝛdinē alphabeti collecta. ⁊ mo mittitur ꝓlogus qui oſtendit modū reperien-di materias tentas in diuerſis locis huiꝯ  voluminis.  Pꝛologus  (q)Voniam ſicut dicit Iſidoꝛus in libꝛo  de ſummo bono ad uerſationē … Bl. 11aβ Incipit pꝛologus  ſuper legendas ſanctoꝛu quas collegit in  vnum frater iacobus natione ianuen oꝛ-dinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁵]Niuerſū tē-pus pꝛeſentis vite in quattuoꝛ diſtinguitur: ſc tem-pus deuiationis. … Bl. 13aα m. Sign. c u. Blz. I Incipit legenda ſanctoꝝ que lombardica noīatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuita-tibus que occurrūt infra tempus renoua-tionis qď repꝛeſentat eccleſia ab aduentu  vſ ad natiuitatem domini.  Legenda pꝛima.  A   De aduentu di.  [⁵]Duētus domini ꝑ ttuoꝛ ſeptimanas  agi ad ſignificādum ꝙ -druplex eſt aduētus … Sign. d bidinū. fidei tropheū. expugnatio demo-… Endet Bl. 255bβ Z. 35 … Et īo  oes fideles qui audiūt verba conſecrationis. firmiter ⁊ veraciter credere debēt ꝙ  coꝛpus chriſti eſt ⁊ ſanguis eius.  Legenda ſanctoꝝ aľs Lombardica hyſtoꝛia nūcupata Impꝛeſſa Baſilee ⁊ fęliciter ſummata ꝑ Nicolaū keſler. Sub an-no di Milleſimoquadringēteſimo octogeſimoſexto. die vero .xxv. men Iunij.  DrM  Bl. 256 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Madrid BN (Digitalisat).
C 6446. Pellechet: Voragine 39. Kaufmann-Nabholz 523. Haegen: Basler Wiegendrucke 18.4. CBS 2124. Ce³ J-114. CIH 1848. Feigelmanas 241. IBE 3094. IBP 2998 u.Add. IDL 2568. IGI 5024. Pell 6471. CRF XIII 1261. CRF XIX 768. VB 510. BSB-Ink I-89. CIBN J-91. Pr 7655. BMC III 763.IB 37577. Bod-inc J-050. Gisi 562. Jurot 472. Madsen 2185. Martín Abad J-18. Müller: Einsiedeln 409. Renner-Herrmann-Zwink 3693. Sack: Freiburg 1985. Sallander: Uppsala 1789. Šimáková-Vrchotka 1064. 1065. Voit J-016. ISTC ij00114000. GWMs M11175.
Aarau KantB
. Aberystwyth NL
(Bl. 1 u. 256 fehlen). Arras /BMun/
. Baltimore ArtM. Bamberg SB
(2 Ex.). Basel UB
. Berlin *SB
(3 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex.†, 3. Ex. Bl. 1 u. 256 fehlen). Besançon BMun
(def.). Brno UKn
(def.). Broumov Benedikt
. Budapest BN
, Piar
(def.). Canberra NL. České Budějovice M
, Sem
. Colmar BVille
(2 Ex.). Dettelbach Franzisk. Dijon BMun
. Einsiedeln Benedikt
(Bl. 1–5 fehlen). Freiburg UB
. Freising DomB
. Fribourg BCantU
(def.). Gniezno ArchErzbisch
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Haag KglB
. Hall Franzisk. Hannover LB. Herborn Sem. Kalwaria Zebrzydowska ehem. Bern. Karlsruhe LB
. København KglB (Bl. 1–3 u. 256 fehlen). Köln UStB
. Königsberg *ehem. UB. Kraków BCzartoryski
, Domin, Karm. Laramie ToppanL
. Linz M
(Bl. 255 u. 256 fehlen). Liverpool UL
. London BL
, Lambeth
. Los Angeles UCaliforniaL
. Lublin BU
. Luzern Kapuz
(def.), ZB
. Madrid BN
, BU
. Mainz GutenbergM
. München Franzisk, SB
(6 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. def., 4. Ex. def., 5. Ex. def., 6. Ex. def.). Nelahozeves Lobkowitz
(def.). Nürnberg LKArch. Olsztyn Hosianum
(def.). Oslo NB. Oxford Bodl
(2 Ex., 2. Ex. def.). Paris Arsenal
, BN
. Płock Sem (2 Ex., ehem. 1. Ex., ehem. 2. Ex.). Porrentruy BCant
(def.). Poznań Erzbisch (3 Ex.). Praha NM
(2 Ex., 2. Ex. def.), Präm
(def.). Saint Bernard Benedikt. Saint-Brieuc BMun
. Sankt Petersburg NB
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(def.). Schaffhausen ehem. StB. Schlägl Präm
. Solothurn ZB
. Strasbourg CWilhelm
. Stuttgart LB
. Tarnów Sem. Toruń BU
(def.). Trento Franzisk
(def.). Überlingen LeopoldSophieB
. Uppsala UB
. Vilnius UB
. Warszawa BN†, BP
(Fragm. 13 Bl.). Washington (D.C.) LC (2 Ex.). Wien NB
. Wilcox MurrayC
(def.). Włocławek Sem. Wrocław BU (z.Z. Moskva GosB). York Minster.
Gesamtüberlieferung: 100 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14016 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Daran: Modus legendi. Lyon: Matthias Hussgnd, 20.VII.1486. 
228 Bl. a–z⁊⁸AB⁶CD⁸.🛈2 Sp. 50 Z. Typ. 2:160G, 11*:100G, 19:81G. Min. f. Init. 1 großer u. 180 kleine Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM II. KolTit.
Tit. Legenda aurea de ſanctis  Bl. 2aα m. Sign. aij Incipit pꝛologus ſuper legendas  ſanctoꝛū quas collegit in vnum frater  Iacobus de voꝛagine natione ianu-enſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁷]Niuerſum tēpus pꝛeſentis vite  in quatuoꝛ diſtinguitur. ſc in tēpus deuiationis. … β Z. 20 Explicit pꝛologꝯ. Incipiunt ca.  … Bl. 3b Hlzs.  Bl. 4aα m. Sign. aiiij Incipit legenda ſanctoꝛū que lōbar-dica nominatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de  feſtiuitatibus que occurrūt infra ts  renouationis quod reſentat eccle-ſia ab aduētu vſ ad natiuitatē di.  De aduentu domini. Legēda .i.   A  (a)Duentus di per quatuoꝛ ſeptimanas agitur. ad ſignificandū ꝙ qua-druplex eſt aduētus. … Sign. b viri dei nonnulli ruſtici dicta religioni execrabili  … Endet Bl. 219bβ Z. 42 … et meritis et bficijs  btē barbare ſtitis et magnifice laudauerūt eam.  et ſic iuuenis tandē in ſeruicio btē barbare vitam  ſuam finiuit.  Legenda aurea ſiue floꝛes ſanctorum impꝛeſſa Lugduni per venerabi-lem virū magiſtrum Mathiam huſz  Anno domini M.cccclxxxvi. Die vero viceſimo menſis iulii finit feliciter  Bl. 220aα Prologus oſtendens modū reperiendi materias cōtentas in diuer-ſis locis huius voluminis.  []Uoniam ſicut dicit yſidoꝛus ī libꝛo  de ſummo bono ad conuerſationē  … Tab. endet Bl. 228aα Z. 39 Explicit tabula ſiue repertoꝛiū ſuꝑ  legēdas ſanctoꝛum.  β Modus legendi.  … Endet Z. 30 Raro coꝛrigitur qui per eam regitur.  DrM  Bl. 228b leer.
Vorlage: Bordeaux BMun. Paris BN (Digitalisate).
Anm. Sotheby’s (New York) 1.XI.1995 Slg. Otto Schäfer III. Nr 126. — Sotheby’s (New York) 4.XII.1996 Nr 258.
C 6445. Pellechet: Voragine 40. Claudin III 275–280. Ce³ J-115. Pell 6472. CRF I 875. CRF V 512. CRF X 408. CRF XI 584. CRF XVII 357. CRF XVIII 297. CIBN J-92 u.Suppl. Coq: Bordeaux J-4. Davies: EFB 588. Kat. Bibl. Schäfer 183. Walsh: Harvard 3763. ISTC ij00115000. GWMs M11239.
Abbeville BMun
(def.). Amiens BMun
(2 Ex.). Avignon BMun
(2 Ex., /2. Ex./). Bordeaux BMun
(def.). Bourg-en-Bresse BMun
(def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Charleville BMun
. Karlsruhe *LB
. Le Mans BMun
(def.). Lyon BMun
(Fragm.). Nancy BMun
. Paris BN
(3 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def., 3. Ex. def.), EcBeauxArts
(def.). Rouen BMun
(Bl. 3 fehlt). Sens /BMun/. Tours Chap
(def.). Washington (D.C.) LC
(Bl. 1 fehlt). Wien NB
(def.).
Gesamtüberlieferung: 22 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14017 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion D1. [Strassburg: Drucker der Vitas patrum, nicht nach 29.IX.1486]. 
304 Bl. A⁶a–f⁸g⁶h–q⁸r⁶ſ⁸t⁶vx⁸y⁶A–C⁸D⁶​EF⁸G⁶​H–L⁸M⁶N–R⁸.🛈Gez. [7]folio ij–folio ccxcvii. 2 Sp. 45 Z. Typ. 1*:180G, 2:90G. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. Aij Prefatio ſuper legendas ſanctoꝝ ꝑ an-ni circulum venientium temꝑis diſtinctionem ſcďm ritum ab eccleſia ſeruatum continens: quas compilauit frater Iacobus  de voꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ quondam  epiſcopus Ianuenſis: incipit feliciter  [⁵]Niuerſum  tempus pꝛeſentis vite ī  quatuoꝛ diſtinguitur tꝑa  ſc in tempus deuiatiōis  … Bl. 2bα Incipit tabula legendarum ſcďm oꝛdinem litterarum alphabeti continens nomina ſanctoꝛum ⁊ feſtoꝛum pleniꝯ  ſequēs  … Bl. 7 leer. Bl. 8aα m. Sign. a.i Incipit legenda ſanctoꝛum aurea que  alio nomine dicitur hyſtoꝛia longobardi-ca. Et pꝛimo de aduentu domini  [⁵]Duētus domini ꝑ quatuoꝛ ſeptimanas agitur ad ſignifican-dum ꝙ quatuoꝛ ſunt ad-uentus … Sign. b cem innocentiū conſenſiſti. Perge cito ⁊ e… Endet Bl. 304aβ m. Blz. folio ccxcvii Z. 16 Et ideo omnes fideles qui audiunt verba  conſecrationis firmiter ⁊ veraciter credere  debent ꝙ coꝛpus chꝛiſti eſt ⁊ ſanguis eius  Longobardica hyſtoꝛia explicit.  Bl. 304b leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat). Göttingen SUB. Köln UStB (Einzelfotos).
Anm. Die Verwendung der sonst nur in Köln überlieferten Redaktion D1 könnte ein Indiz für die u.a. von Scholderer vertretene These sein, dass die dem Drucker der Vitas patrum zugesprochenen Drucke in Typen 1*:180G und 2:90G aus einer Kölner Offizin stammen, möglicherweise jener des Ludwig von Renchen (vgl. Scholderer, Victor: Michael Wenssler and his Press at Basel. In: Ders.: Fifty Essays. Amsterdam 1966 S. 46–60).
Reproduktionen: Darmstadt ULB (Digitalisat).
R 1108. CBB 2184 u.Suppl. Ce³ J-116. CIH 1849. CSA 253. IDL 2569. Kind: Göttingen 1030. Marx: Cues 31. Nolden 1558. Oates 738. Ohly-Sack 1572. Voulliéme: Trier 100. ISTC ij00116000. GWMs M11291.
Bernkastel-Kues NikolHospital
(def.). Boxmeer Karm. Brugge Sem
. Cambridge UL
(def.). Cape Town UL (def.). Darmstadt ULB
. Frankfurt (Main) UB
(def.). Göttingen *SUB
. Hirzenhain *StolbergB
. Ithaca UL. Köln *UStB. Loccum *ehem. KlosterB. London UC. Münster *Bisch
(Kaufv. 29.IX.1486). Porrentruy BCant
(def.). Praha NKn
. Székesfehérvár Bisch
(def.). Trier StB
(def.). Wien Benedikt.
Gesamtüberlieferung: 19 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
264 Bl. 1⁸2⁶a–zA–E⁸⁶F–I⁶⁸K–M⁶N⁸.🛈2 Sp. 47 Z. Typ. 1:160G, 2**:91G, 3:91G. Häufig Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia  que a pleriſ Aurea  legenda ſāctoꝛum ap-pellatur.  Bl. 2aα m. Sign. j Incipit tabula ſuper  legendas ſctōꝝ ſcďm oꝛdinē alpha-beti collecta. et pꝛimo pꝛemittitur ꝓlogus qui oſtēdit modū reperiendi  materias contentas in diuerſis lo-cis huius voluninis.  Pꝛologus.  []Voniam ſicut  dicit yſidoꝛꝯ in libꝛo ď ſūmo  bono ad uerſatōem … Bl. 13aα Incipit pꝛologus ſu-per legendas ſāctoꝝ quas collegit  in vnum frater iacobus natione ianuenſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatorum.  (v)Niuerſū tempuſ ptis vite ī ttuoꝛ diſtīgui .ſ. in ts deuiatōiſ  … Bl. 15aα m Sign. a Incipit legēda ſctōꝝ que lombardica noīatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo ď feſtiuitatibꝯ que occurrūt infra tēpus  renouatōis qď repꝛeſentat eccleſia  ab aduentu vſ ad natiuitatē dnī.  Legenda .I.   A  De aduentu domini.  [⁵]Duentꝯ dnī  per quattu-oꝛ ſeptimanas agi ad ſignificādu ꝙ dꝛuplex ē  aduētꝯ. … Sign. b pincerna ꝙ nō māducaret nec biberet. ſ tā- … Endet Bl. 229aβ Z. 11 … vt tandē in eo habi-tare digne ꝑ gľiam. Quod ie nobis ſtare digne  viuit ⁊ regnat deꝯ ꝑ omīa ſecľa  ſeculoꝝ amen.  Explicit legenda lombardica Iacobi de voꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ epiſcopi Ianuenſis. Impꝛeſſa āno  di .M.cccc.lxxxvj. Finita tertia feria ante  feſtum ſancti Thome apoſtoli.  Sequuntur additiones.  Bl. 229bα Sequūtur quedam  legende a quibuſdam alijs ſuperaddite Et pꝛimo de decē milibus martirum. … Endet Bl. 263bβ Z. 29 … Et iďo oēs fideles  audiūt ꝟba ſecꝛationis. firmiter ⁊ veraciter credere debent ꝙ  coꝛpꝯ xi eſt ⁊ ſanguis eius.  Expliciūt quoꝛūdam  ſanctoꝝ legēde adiūcte poſt Lombardica  hiſtoꝛiā. Impꝛeſſe Argentine Anno domini .M.cccclxxxvj. Finite tertia feria ante fe-ſtum ſancti Thome apoſtoli.  Bl. 264 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
C 6444. Pellechet: Voragine 38. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.e. CBB 2199 u.Suppl. CBS 2125. Ce³ J-117. CIH 1850. IBP 2999 u.Add. IDL 2570. Pell 6473. CRF XIII 1262. VB 2414.5. BSB-Ink I-90. Pr 608. BMC I 135.IB 1868. Brunner 812. Brzeziński: Płock 54. Ernst: Hildesheim I,2 144. Ernst: Hildesheim II,2 269. Hubay: Augsburg 1167. Madsen 2186. Madsen T 42. Nolden 1555. Renner-Herrmann-Zwink 3692. Rhodes: Oxford 983. Sack: Freiburg 1986. Schlechter-Ries 1019. Šimáková-Vrchotka 1066. 1067. UBL-Ink I-71. Voit J-017. Voulliéme: Trier 1510. ISTC ij00117000. GWMs M11155. M11277.
Aarhus SB
. Amberg ProvB. Arolsen HB
. Augsburg SStB
. Bamberg SB
(2 Ex.). Barth K
. Basel UB. Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex. def.). Beromünster Stift. Boston (Mass.) PL
. Brandenburg *GotthardtK
(z.Z. Kraków BU). Braunschweig Sem. Brussel BR
(Bl. 1 fehlt). Chicago UL. Cieszyn Dekanat (def.). Coburg LB
. Cottbus K
. Częstochowa Paul. Dallas BridwellL. Dillingen StudB (2 Ex.). Döbeln K. Edinburgh UL. Erlangen UB. Freiburg UB
. Fulda ZBFranzisk (2 Ex.). Gdańsk Akad
. Gent BU
. Gniezno ArchErzbisch
(2 Ex.). Görlitz OberlausitzBWiss
. Göttweig Benedikt
. Graz UB
, ZBFranzisk. Hall WaldaufStift
. Heidelberg UB
. Heverlee-Leuven Präm
. Hildesheim DomB (2 Ex.). Innsbruck ULB. Kalocsa BMetr
. Karlsruhe LB
(def.). Kempten K. Kielce Sem (def.). København KglB. Königsberg *ehem. UB. Kraków Bern, BReform, BU (2 Ex.), Franzisk (def.), KanonikLateran, MN (def.). Leipzig UB
. Leoben K. London BL
, UL. Lublin BU
(def.). Mainz GutenbergM
. Milanów ehem. BCzetwert. Moskva GosB
. München SB
(3 Ex.), UB
. New York PL. Nijmegen UB
. Oldenburg LB. Osnabrück GyCarol
(def.). Oxford ChristCh
. Płock TowNauk
. Poznań BRaczynski, Erzbisch. Praha NKn, NM(Kinsky)
, NM(Nostiz)
, Präm
(def.). Sankt Petersburg NB
. Stams Zisterz
. Strängnäs Dom. Strasbourg BNU
. Stuttgart LB
. Szczyrzyc Zisterz
. Székesfehérvár Bisch
. Trier StB
. Washington (D.C.) LC
(2 Ex.). Wieliczka K. Wien NB
. Wigan ehem. PL. Włocławek ehem. Kap, Sem (def.). Worms StB. Wrocław BU (z.Z. Moskva GosB), Kap. Xanten Stift
. Zakliczyn Reform (def.). Zerbst *Gy
(2 Ex.).  — Füchtel (Vechta).
Gesamtüberlieferung: 102 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
14019 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Daran: Modus legendi. [Lyon: Drucker von Guido, Casus longi (GW 11712)gnd, um 1487/90]. 
270 Bl. a–zA–K⁸L⁶.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 1:86G, 2:140G m. Einsprengungen aus 7:145G. Meist Min. f. Init. KolTit.
Bl. 1 leer? Bl. 2aα m. Sign. aij Incipit prologus ſuper  legendas ſanctoꝝ quas collegit in vnum  frater iacobus de voꝛagine natione ianu-enſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  (v)Niuerſum tēpus pꝛeſen-tis vite in quattuoꝛ diſtinguitur. ſc in tēpus deui-atōis: … Bl. 4aα m. Sign. aiiij Incipit legēda ſanctorum  que lombardica nominatur hyſtoꝛia. Et  pꝛimo de feſtiuitatibus que occurꝛunt in-fra tēpus renouatōis: quod reſentat ec-cleſia ab aduētu vſ ad natiuitatem di.  De aduētu domī. legē .i. A  (a)Duentus domini ꝑ quattuoꝛ ſeptimanas agitur.  ad ſignificandum ꝙ quadruplex eſt aduentus. … Sign. b epiſcopus ꝓximus erat cōſenſui vz eā de  … Endet Bl. 259bα Z. 38 … ⁊  ſic iuuenis tandem in ſeruicio beate bar-bare vitam ſuam finiunt.  Prologus oſtēdens modū  reperiēdi materias tētas in diuerſis locis  huius voluminis.  β (q)Voniā ſicut dicit yſido. in libꝛo  de ſummo bono ad uerſatiōe  … Tab. endet Bl. 269bβ Z. 41 Explicit tabula ſiue reꝑtorium ſuper legendas ſanctoꝛum.  Bl. 270a Modus legendi.  Qui bene vult legere fratribus ſciat iſta tenere.  … Endet Z. 30 Raro coꝛrigitur qui per eam regitur.  Bl. 270b leer.
Vorlage: Stuttgart LB (Digitalisat). Allendale UL (Teildigitalisat).
CBS 2126. Pell 6433. Renner-Herrmann-Zwink 3654. Sallander: Uppsala 1790. ISTC ij00126300. GWMs M11146. M11162.
Allendale UL
(Bl. 1 u. 2 fehlen). Fribourg *BCantU
(def.). Luzern ZB
(def.). Paris Arsenal
. Stuttgart LB
(def.). Uppsala UB
(Bl. 1, 7, 8, 133, 265 u. 270 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 6 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
236 Bl. a–f⁸gh⁶i⁸k–zA–K⁶⁸.🛈2 Sp. 47–48 Z. Typ. 1:86G, 2:140G, 5:115G. Meist Min. f. Init. KolTit.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2aα m. Sign. aij Incipit pꝛologus ſuper legēdas  ſanctoꝛum quas collegit in vnū frater iacobus de voꝛagine: natione ianuenſis: oꝛdinis fratrū pꝛedicatoꝝ.  [⁵]Niuerſum tēpus  ſentis vite in quattuoꝛ diſtinguitur: ſcilicet in tēpus  deuiationis: … Bl. 3bα Incipit legenda ſanctorum que  lombardica nominať hiſtoꝛia. Et pꝛimo de  feſtiuitatibus  occurrunt infra tempus renouationis quod repꝛeſentat eccleſia ab aduentu vſ ad natiuitatem domini.  De aduentu di. legenda pꝛima   A  (a)Duentus di ꝑ quattuoꝛ  ſeptimanas agiť ad ſigni-ficandum ꝙ quadruplex ē  aduentus … Sign. b rentur ita cum lachꝛimis oꝛauerūt. Nicolae  … Endet Bl. 227aα Z. 16 … ⁊ meritis ⁊ bfīcijs btē barbare ei ſtitis ⁊ magnifice laudauerūt eā: ⁊ ſic iuuetiis tandē in ſeruicio beate barbare vitam ſuam finiuit  Pꝛologus oſtendēs modū reperiēdi  materias contentas in diuerſis locis huius  voluminis.  (q²)Voniā ſicut dicit Iſiď. in lib. de ſum-mo bono ad cōuerſionē … Tab. endet Bl. 236aβ Z. 38 Explicit tabula ſiue repertoꝛiu ſuper legendas ſanctoꝛum.  Bl. 236b Schlusstit. Legenda aurea ſanctoꝛum 
Vorlage: Lisboa BN. Lyon BMun (Digitalisate). Strasbourg BNU (Einzelfotos).
Anm. Pell 6436 und Pellechet: Lyon 620 vermuten, dass der auf Bl. 236b gedruckte Titel auch auf dem nicht mehr nachweisbaren Bl. 1a abgedruckt war.
C 6400. Pellechet: Voragine 79. Ce³ J-126. IBPort 958. IGI III S. 132. Pell 6436. CRF XI 587. CIBN J-100 u.Suppl. Mendes: Lisboa 661. Pellechet: Lyon 620. ISTC ij00126000. GWMs M11233.
Lisboa BN
(Bl. 1 fehlt). Lyon BMun
(Bl. 1 fehlt). Paris BN
(Bl. 1 fehlt). Strasbourg BNU (Bl. 1 fehlt). Torino BNU
(def.).  — Gordan (New York).
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
12 Sp.M11269 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Strassburg, 1487. 
C 6448. Pellechet: Voragine 42. PA I 33.120. Maittaire IV 780. Chrisman: Strasbourg C 4.2.1m. GWMs M11269.
Nicht nachweisbar.
14021 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Daran: Modus legendi. Lyon: Matthias Hussgnd, 20.VII.1487. 
228 Bl. a–z⁊⁸AB⁶CD⁸.🛈2 Sp. 50–51 Z. Typ. 2:160G, 11*:100G, 19:81G. Min. f. Init. Zahlreiche Hlzs. m. z.T. mehrmaligen Wdh. DrM VI. KolTit.
Tit. Legenda aurea de ſanctis  Bl. 2aα m. Sign. aij Incipit pꝛologus ſuper legendas  ſanctoꝛum quas collegit in vnū frater  Iacobus de voꝛagine natione ianu-enſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛū.  (v)Niuerſum tēpus pꝛeſentis vite  in quatuoꝛ diſtinguitur. ſc in tēpus deuiationis. … Bl. 3b Hlzs.  Bl. 4aα m. Sign. aiiij Incipit legenda ſanctoꝛum que lombardica nomīatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo  de feſtiuitatibus que occurrunt infra  tempus renouationis quod repꝛeſentat eccleſia ab aduentu vſ ad nati-tatem domini De aduentu domini.  Legenda .i.   A  (a)Duentus di per quatuoꝛ ſeptimanas agitur. ad ſignificandū ꝙ qua-dꝛuplex eſt aduentus. … Sign. b viri dei nonnulli ruſtici dicte religioni execrabili  … Endet Bl. 219bβ Z. 42 … et  meritis et bficijs btē barbare ſtitis et magnifi-ce laudauerūt eam. ⁊ ſic iuuenis tandē in ſeruicio  beate barbare vitam ſuam finiuit.  Legenda aurea ſiue floꝛes ſanctorum impꝛeſſa Lugduni per venerabilem virū magiſtrū Mathiam huſz.  Anno domī .M.cccclxxxvii. Die vero viceſimo menſis iulii finit feliciter.  Bl. 220aα Pꝛologus oſtendens modū repe-riendi materias contentas in diuer-ſis locis huius voluminis.  []Voniā ſicut dicit yſidoꝛus in libꝛo de  ſummo bono ad conuerſationem … Tab. endet Bl. 227a Z. 39 Explicit tabula ſiue repertoꝛium ſuꝑ  legendas ſanctoꝛum.  β Modus legendi.  Qui bene vult legere fratribus ſciat iſta tenere  … Endet Z. 30 Raro coꝛrigitur qui per eam regitur  DrM  Bl. 227b u. 228 leer.
Vorlage: Boston (Mass.) PL. Madrid BN (Digitalisate).
C 6447. Pellechet: Voragine 41. Ce³ J-118. CIR J-14. IBE 3096. IGI 5025. Pell 6474. CRF XI 585. BSB-Ink I-90.050. Gisi 563. Martín Abad J-19. Pollard: MorganL 605. ISTC ij00118000. GWMs M11241.
Amiens BMun
(2 Ex.). Avignon BMun
. Boston (Mass.) PL. Cluj-Napoca BU
. Edinburgh NL
(def.). Fossano Sem (def.). Lyon BMun
(def.). Madrid BN
(def.). Manchester RylandsL
(def.). München SB
(Bl.1–3, 6–8 u. 137–144 fehlen). Nancy BMun
. New Brunswick UL. New York MorganL
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Solothurn ZB
(def.).
Gesamtüberlieferung: 16 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
270 Bl. a–zA–K⁸L⁶.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 1:86G, 3:120G. Meist Min. f. Init. KolTit.
Bl. 1 leer? Bl. 2aα m. Sign. a2 Incipit pꝛologus ſuper legendas ſanctoꝝ quas collegit in vnū frater iacobus de voꝛagine natione ianuenſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum  [⁶]Niuerſum tempus ſentis vite in quattnoꝛ di-ſtinguitur ſc in tēpus de-uiationis. … Bl. 4aα m. Sign a4 Incipit legenda ſanctoꝛum que  lombardica nominatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo  de feſtiuitatibus  occurrūt infra tempus  renouationis quod repꝛeſentat eccleſia ab  aduentu vſ ad natiuitatem domini  De aduentu di. legenda .j. A  [⁶]Duentus di per quat-tuoꝛ ſeptimanas agitur  ad ſignificandum ꝙ quadruplex eſt aduentus … Sign. b epiſcopus pꝛoximus erat conſenſui vt ea  … Bl. 245aβ Z.38 … Quod ipſe nobis  pꝛeſtare dignetur qui viuit ⁊ regnat deus ꝑ  omnia ſecula ſeculoꝛum Amen.  Explicit legenda aurea ſiue lombardica hyſtoꝛia Iacobi de voꝛagine epiſcopi ianuenſis.  Bl. 245bα Sequūtur legende poſt coꝛpus  voluminis pꝛo maioꝛi vtilitate adiuncte Dominica in ramiſpal-marum   clxxix  A  … Endet Bl. 259bα Z. 39 … ⁊ merit ⁊ bficijs btē barbare  ſtit ⁊ magnifice laudauerūt eā: ⁊ ſic iuuenis tandē in ſeruicio btē barbare vitā ſuā  finiuit.  Pꝛologus oſtendens modū re-periēdi materias cōtentas in diuerſis lo-cis huius voluminis  β (q³)Voniā ſicut dicit Iſido. ī li. de ſūmo bono ad uerſionē … Tab. endet Bl. 269bβ Z. 41 Explicit tabula ſiue repertoꝛium  ſuper legendas ſanctoꝛum.  Bl. 270 leer.
Vorlage: Perugia BAugust (Digitalisat).
Anm. Vgl. Pecugi Fop, Maria: Gli incunaboli del Fondo Podiani nella Biblioteca Augusta. In: Bollettino della Deputazione di storia patria per l’Umbria 71(1974), S. 99–116 Nr 31.
Ce³ J-127. IGICorr 5026A. Pell 6434. CRF II 256. CIBN J-98 u.Suppl. Bølling 2506. ISTC ij00126500. GWMs M1116210. M11231.
Ann Arbor UL
. Carcassonne Abt. København KglB
(Bl. 1 fehlt). Paris BN
(def.). Perugia BAugust (Bl. 1 fehlt. Kaufv. 1488).
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14023 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Daran: Modus legendi. [Lyon: Guillaume Balsaringnd, um 1488]. 
228 Bl. a–zA–D⁸EF⁶.🛈2 Sp. 51 Z. Typ. 1:77G, 2:110G. Vereinzelt Min. f. Init. DrM II. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign aij. Incipit pꝛologus ſuper.  legendas ſanctoꝛu quas collegit in vnū frater iacobus de voꝛagīe natione ianuenſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  (v)Niuerſarum tēpus pꝛeſentis  vite in quatuoꝛ diſtingui ſc  in tempus deuiatōis … Bl. 4aα m. Sign. a.iiij. Incipit legenda ſanctoꝛum.  que lombardica nominatur hiſtoꝛia. Et pꝛi-mo de feſtiuitatibꝯ que occurrūt infra tem-pꝯ renouationis quod repꝛeſētat eccleſia ab  aduentu vſ ad natiuitatem domini.  De aduentu domini legen. i. A  (a)Duentꝯ domini ꝑ quattuoꝛ ſeptimanas agitur.  ad ſignificandū ꝙ quadruplex eſt aduentꝯ. … Sign. b ne vigilabat. coꝛpus macerabat mulierū cō-… Bl. 207aβ Z. 44 … vt tāde  in eo hītare digne ꝑ gľam. Qď īe nobis ſtare digne. Qui viuit ⁊ regnat deꝯ ꝑ oīa ſecula ſeculoꝛum amen.  Explicit legenda aurea ſiue  lōbardica hiſto. iacobi ď veragīe ei ianue.  Bl. 207bα Sequūtur legende poſt coꝛpus voluminis ꝓ maioꝛi vtilitate adiuncte.  Dominica in ramiſpalmaꝝ .clxxix.   A  … Endet Bl. 218bα Z. 10 … et meritis et bficijs btē barbare ſtitis et magnifice laudavrunt eā: et ſic  iuuenſis tādem in ſeruicio beate barbare vitā  ſuam fininit.  Pꝛologus oſtendeus mo-du reperendi materias tentas in diuerſis  locis huius voluminis.  []Voniā ſicut dicit yſido. in li. de  ſummo bono ad uerſionem … Bl. 227aβ Z. 47 Explicit tabula ſiue repertorium ſuper legendas ſanctoꝝ.  Bl. 227b Modus legendi.  … Endet Z. 30 Raro coꝛrigitur qui per eam regitur.  DrM  Bl. 228 leer.
Vorlage: Köln UStB. Neufchâteau BMun (Digitalisate).
Zur Datierung: Die Datierung ergibt sich aus dem Zustand der DrM. Vgl. Labarre, Albert: Sur la date de quelques éditions de Guillaume Balsarin. In: Gutenberg-Jahrbuch 1974 S. 83–85.
Pellechet: Voragine 68. Ce³ J-119. IBE 3095. Pell 6439. CRF XI 586. CRF XVI 167. CIBN J-95. Lo Coco-Ruggirello: Monreale 5. Mead 4760. ISTC ij00119000. GWMs M11134. M11151. M11227.
Admont Benedikt
. Köln *UStB
. Le Puy-en-Velay BMun
. Monreale BCom
(def.). Neufchâteau BMun
(def.). Pamplona BCatedr. Paris BN
. Saint-Bonnet-le-Château C
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Washington (D.C.) LC
.
Gesamtüberlieferung: 10 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14024 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Ulm: Konrad Dinckmutgnd, 1488. 
426 Bl. a–zA–ZAA–FF⁸GG¹⁰.🛈2 Sp. 37, Tab. 40 Z. Typ. 2:109G, 3:147G. Rubr. α. KolTit.
Tit. Lombardica Hyſtoꝛia  Bl. 1bα Incipit tabula ſuper Legendas  ſanctoꝛū. m oꝛdinē alphabeti col-lecta. Et pꝛimo pꝛemitti Pꝛolo-gus qui odit modū reperiendi materias contentas in diuerſis locis  huius voluminis.  [⁵]Voniam ſicut  dicit Iſidoꝛus in libꝛo  ď ſummo. ad cōuerſationē … Bl. 14bα Incipit Pꝛologus ſuꝑ legendas  ſanctoꝝ quas collegit in vnū fra-ter Iacobus ianuenſis oꝛdinis fratrum Pꝛedicatoꝛum.  [⁵]Niuerſum tempus pꝛeſentis vite in  quatuoꝛ diſtinguitur  ſc in tempus deuiationis. … Bl. 17aα m. Sign. cj Incipit Legenda ſanctoꝝ que  Lombardica noīatur hyſtoꝛia. et  pꝛimo de feſtiuitatibus  occurꝛūt  infra tempus renouationis quod  reptat eccleſia ab aduentu vſ  ad natiuitatem domini.  De Aduentu domini   A  [⁵]Duentus do-mini per tuoꝛ ſepti-manas agi ad ſignificandū ꝙ dꝛuplex  eſt aduentus … Sign. d [³]Icolaꝯ ciuis patere vꝛbis  … Endet Bl. 426aβ Z. 25 … vt fideles im inuenirent apud  deū benigniſſimū patronū ⁊ eius  veſtigia imitantes regna celeſtia  conſequi poſſent. Amen.  Expliciunt quoꝛundam  ſanctoꝛū legende adiun-cte poſt Lombarticā hyſtoꝛiā .impꝛeſſe in Ulm  ꝑ Conradū Dinckmut.  Anno .M.cccclxxxviii.  Bl. 426b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat). Luzern Kapuz (Einzelfotos).
Anm. Christie’s (London) Valuable Books and Manuscripts (12.VII.2017) Nr. 133.
C 6449. Pellechet: Voragine 45. CBB 2200 u.Suppl. CBS 2128. Ce³ J-121 u.Suppl. CIH 1851. CIR J-15. IBP 3000. IBS 689. IGI 5026 u.Corr. Pell 6475. VB 2651.5. BSB-Ink I-91. CIBN J-94. Pr 2570. BMC II 536.IB 9361. Bod-inc J-051. Brinkhus 1187. Hubay: Augsburg 1168. Hubay: Eichstätt 551. Hummel-Wilhelmi 365. Luginbühl-Bothien 334. Madsen 2189. Müller: Einsiedeln 410. Renner-Herrmann-Zwink 3697–3699. Sack: Freiburg 1988. Sallander: Uppsala 2269. Scheidegger-Tammaro 782. ISTC ij00121000. GWMs M11311.
Aarau KantB
(def.). Alba Julia Batthyan
. Amberg ProvB. Arras BMun†
. Augsburg Sem, SStB
(5 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. Besitzv. 1496, def., 3. Ex. def.), UB
. Baltimore ArtM. Bamberg SB
. Berlin *SB
. Bloomington LillyL. Boston (Mass.) PL. Brno UKn
. Bryn Mawr GoodhartL. București BN
(def.). Budapest BN
(2 Ex.), BU
(def.). Chicago NewberryL. Columbus UL
. Dallas BridwellL. East Lansing UL
(def.). Eichstätt UB
(4 Ex., 3. Ex. Bl. 1–65 u. 378–426 fehlen). Einsiedeln Benedikt
. Engelberg Benedikt
. Fiecht Benedikt
. Frauenfeld KantB
(Bl. 1 fehlt). Freiburg UB
(Bl. 412 u. 413 fehlen). Fulda ZBFranzisk. Graz UB
. Greenville (Miss.) PL. Gries Benedikt. Győr ehem. Sem
(def.). Innsbruck ULB. Klagenfurt Kapuz. Klosterlechfeld Franzisk. København KglB. Kraków Domin, Kap. Kremsmünster Benedikt
. Leipzig BuchM
. Leuven UB†
. London BL
(def.). Lublin BU
(def.). Luzern Kapuz
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Mainz GutenbergM
(Fragm.). Manchester RylandsL
. Martin NKn
. Minneapolis UL. München SB
(14 Ex., 3. Ex. Bl. 60 u. 61 fehlen, 4. Ex. Bl. 8 u. 426 fehlen, 5. Ex. Bl. 164, 165, 387 u. 390 fehlen, 6. Ex. Bl. 1, 180, 181, 186, 191, 202, 207, 291, 294, 421 u. 422 fehlen., 7. Ex. Bl. 104, 173, 220 u. 221 fehlen, 8. Ex. Bl. 426 fehlt., 14. Ex. Fragm. 1 Bl.), UB
(2 Ex.). New York PL
, UnionTheolSem (2 Ex.). Nitra Bisch
. Nová Říše Präm
. Nürnberg GermanNM
(def.). Oslo NB. Ottobeuren Benedikt
. Oxford Bodl
(2 Ex.). Paris BN
(def.). Philadelphia FreeL. Poznań BRaczynski, Erzbisch (def.). Princeton UL
(def.). Regensburg HB
, SB
. Richmond PresbytSem (def.). Rottenburg BischB
. Salzburg BenediktPeter
(2 Ex., 2. Ex. def.). Sankt Florian Aug. Sankt Gallen Benedikt
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Sárospatak SuperintendReform
. Schwaz Franzisk
. Stuttgart LB
(3 Ex.). Sursee Kapuz
. Tübingen UB
. Ulm StB
. Uppsala UB
. Vyšší Brod Zisterz
. Wien NB
. Würzburg UB
. Zürich ZB
(2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 111 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14025 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C2. Nürnberg: Georg Stuchsgnd, 1.X.1488. 
276 Bl. a–zA–K⁸LM⁶.🛈Gez. [1]Fo.j.–Fo.cclxxiij[2] [m. Fehlern]. 2 Sp. 46–47 Z. Typ. 3:68G, 4:132G. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. aj u. Blz. Fo.j. Incipit pꝛologus in legēdas ſancto-rum quas collegit in vnū frater Iacobꝯ  ianuenſis de oꝛdine pꝛedicatoꝝ.  [⁸]Niuerſu  tempꝯ pꝛeſentis vi-te in quattuoꝛ di-ſtingui .ſ. in tempꝯ  deuiatōis. … β Z. 38 Incipit legēda ſanctoꝝ que longbar-dica noīatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de ad-uentu domini.  [²]Duentꝯ domini  per ttuoꝛ ſeptimanas agi. ad  ſignificandū ꝙ eſt quadruplex aduentꝯ  … Sign. b attulit. Illi autē cuncta per oꝛdinē nar-… Endet Bl. 274aβ m. Blz. Fo.cclxxiij. Z. 33 … In huius quo gloꝛioſi ei memoriā anulus et carta apud mediolanum  vſ hodie ſeruantur.  Finit lombardica hyſtoꝛia ꝑ mādata  Geoꝛgij ſtuchs de Sulczpach Nurenberge impꝛeſſa Anno ſalutis .M.cccclxxxviij. kale. octo.  Bl. 274bα De aduentu domini   Folium .j.  … Tab. endet Bl. 275bα Z. 27 Explicit Regiſtrum  Bl. 276 leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat).
C 6450. Pellechet: Voragine 43. Baumann: Stuchs 12. Badalić 603. CBS 2127. Ce³ J-120. CIH 1852. CIR J-16. Feigelmanas 242. IBE 3097. IBP 3001 u.Add. IBS 688. IDL 2571. Pell 6476. CRF VI 1118. CRF XIX 769. VB 1904. BSB-Ink I-92. BMC II 468.IB 8050. Collijn: Stockholm 574. Inkunabuli L’vivs’koï Biblioteki Akademiï Nauk 24. Kocowski 1538. Madsen 2187. Müller: Einsiedeln 3412. Nolden 1553. Ohly-Sack 1573. Renner-Herrmann-Zwink 3694–3696. Sack: Freiburg 1987. Scheidegger-Tammaro 784. Spandowski 519. Vaitkevičiūtė 40. Voulliéme: Bonn 598. Voulliéme: Trier 1150. Walsh: Harvard 810. ISTC ij00120000. GWMs M11260.
Amberg ProvB. Augsburg UB
. Bamberg SB
. Barcelona BU
(def.). Berlin SB†
. Besançon BMun
. Blickling Hall L. Bonn *ULB
. Boston (Mass.) CountwayLMed
, PL
. Bryn Mawr GoodhartL. Budapest BN
. Cluj-Napoca Acad
. Darmstadt ULB
. Dubrovnik Franzisk. Eger Erzbisch
(def.). Eichstätt UB
. Einsiedeln Benedikt
(Bl. 264–276 fehlen). Frankfurt (Main) UB
. Freiburg UB
. Fulda ZBFranzisk. Giessen UB
. Gotha ForschB
. Haag KglB
. Innsbruck Kapuz, Servit
(def.). Klagenfurt Bisch, UB
. København KglB. Kraków Bern (2 Ex.), Kap. London BL
, PaulCathedr. L’viv AkadB
. Mainz GutenbergM
. Mannheim UB
. Martin NKn
(def.). München SB
(4 Ex.), UB
. Nürnberg GermanNM
. Paris Mazarin
. Praha Kap
. Reigate CranstonL. Sankt Florian Aug (2 Ex.). Sankt Petersburg NB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Stockholm KglB
. Straubing Gy
. Stuttgart LB
(3 Ex., 1. Ex. def.). Trier StB
. Verdun BMun
. Vilnius NB
(def.). Vyšší Brod Zisterz
(def.). Warszawa BN
(2 Ex., 2. Ex.†). Washington (D.C.) LC. Wien NB
. Włocławek ehem. Kap. Worms StB. Wrocław BU
. Würzburg Franzisk
, UB
. Zaragoza BU
. Zürich ZB
.
Gesamtüberlieferung: 71 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14026 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C3. Venedig: [Bonetus Locatellusgnd für Octavianus Scotusgnd], 3.XI.1488. 
158 Bl. [a²]a–t⁸u⁴.🛈Gez. [2]I.–CLVI. 2, Tab. 3 Sp. 60 Z. Typ. 2:130G, 3:62G m. Einsprengungen aus 1:74G. Meist Min. f. Init. Rubr. γ. DrM II des Octavianus Scotus als VM. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Tabula totius operis m  numerum cartharum.  … Tab. endet Bl. 2b Sp. 3 Z. 11 de ſancto bernardino   154  U. d. Sp. Reg. in 3 Sp. Endet Z. 47 Finis. Laus deo.  Bl. 3aα m. Sign. a u. Blz. I. ⁌ Reuerendiſſimi fratris Iacobi de voꝛagine  genuenſis archiei. oꝛdinis pꝛedicatoꝛū. ſcōꝛum  ac feſtoꝛum per totum annum. Liber incipit.  (v)Niuerſu tēpus  ptis vite decurſus in quatuoꝛ  diſtingui .ſ. ts deuiatōis: … β Z. 2 ⁌ De tempoꝛe renouationis: ⁊ pꝛimo de aduentu domini noſtri Ieſu chꝛiſti.  (A²)Duētus di ꝑ tuoꝛ ſeptimanas agitur: ad ſignificādū ꝙ tuoꝛ ſunt aduētus … Sign. b Innocentiꝯ papa ťtius: fōs a ī liquoꝛe olei ſus  … Endet Bl. 158aβ m. Blz. CLVI Z. 53 … Vixit  bernardinus in ſcľo ānis .22. in religiōe annis .41.  mēſibus .8. diebus .ii. hoꝛis .22. cōputatis omībus  ſtetit ī mūdo ānis .63. ſibꝯ .8. diebus .ii. hoꝛis .22.  In celo āt ī ꝑpetuū viuit apď ď: cui ſit ſꝑ laꝯ Amē.  Venetijs. tertio nonas nouembꝛis .1488.  Bl. 158b VM 
Vorlage: Berlin SB (Original). Firenze BN. München SB (Digitalisate). Paris BN (Einzelfotos).
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 82. München SB (Digitalisat).
CR 6451. 6552. Pellechet: Voragine 44. 146. Badalić 604. CBB 2201 u.Suppl. Ce³ J-120a. J-191. Gspan-Badalić 372. IBE 3098. 3114. IBS 698. IGI 5058 u.Corr. Pell 6477. BSB-Ink I-93. CIBN J-93. Adam: Namur 52. Beasecker 29. Capezzali-Petti 138. Cuccia 47. Dallasta-D’Arezzo VII. Di Viesti: Mantova 574. Luraschi-Pedroia J1. Madsen 2188. Oates 1951. Rhodes: Oxford 984. Scapecchi: Firenze 1505. Walsh: Harvard 2272. ISTC ij00120500. GWMs M11335.
Allendale UL
. Aquila BProv (Bl. 1 u. 2 fehlen). Asciano Oliveto. Baltimore ArtM. Berlin *SB
. Bigorio Kapuz
(def.). Bologna BU
. Cambridge UL
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Carpentras BInguimbert
. Chapel Hill UL. Chieti BProv (Bl. 1 u. 2 fehlen). Città del Vaticano BVat
(2 Ex.). Como BCom. Corleone BCom (Bl. 1 u. 2 fehlen). Cremona BStat
. El Escorial RB. Este SocLett. Firenze BN
. Fort Augustus Abt
. Fossano Sem. Fossombrone BCiv. Genova BU, Sem. Grottaferrata Basil
(Bl. 1 u. 2 fehlen). Karin ehem. Franzisk. København *KglB. Leeds UL. Ljubljana NUKn
. Mantova BCom
. Martin NKn
. Messina BRegion
. Milano BAmbros, BNBraid
. Modena BEst. Montserrat Benedikt
. München SB
(Bl. 1, 2 u. 4 fehlen). Namur BU
(Bl. 67 u. 70 fehlen). New York ButlerL. Novara Sem. Oxford QueenC
. Palermo BRegion
(def.). Paris BN
. Parma BPalat, Kapuz
. Pavia BU
. Piacenza BCom. Pisa Sem
(def.). Pistoia BForteguerri. Recanati BBenedettucci. Rimini BCiv. Roma BCorsin
. San Diego InternatUL. Siracusa Kapuz
(def.). Subiaco Kapuz. Tivoli BCom. Torino BNU
, Kapuz
. Treviso BCap
, BCom. Urbino BU
. Ushaw C
. Valletta Karm (def.). Varazze Domin. Veroli Abt. Verona BCiv
. Volterra BGuarnacci (def.). Washington (D.C.) Domin, LC (2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 71 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14027 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Strassburg: [Drucker des Jordanus von Quedlinburg], 25.II.1489 u. 23.II.1489. 
264 Bl. 1⁸2⁶a–zA–E⁸⁶F–I⁶⁸K–M⁶N⁸.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 1:160G, 2**:91G. Einmal Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombaꝛdica hiſtoꝛia  que a pleriſ Aurea  legenda ſāctoꝛum appellatur  Bl. 2aα m. Sign. j Incipit tabula ſuper  legendas ſctōꝝ ſcďm oꝛdinē alphabeti colle-cta. et pꝛimo pꝛemittitur pꝛologus qui oſtē-dit modū reperiendi materias contentas ī  diuersis locis huius voluminis.  Pꝛologus  [⁵]Voniam ſicut  dicit yſidoꝛꝯ in libꝛo de ſūmo  bono ad uerſatōem … Bl. 13aα Incipit pꝛologus ſu-per legendas ſanctoꝝ quas collegit in vnū  frater Iacobus natione ianuenſis oꝛdiniſ  fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁶]Niuerſū tempus ptis vite in tuoꝛ diſtingui .ſ. ī ts deuiatōiſ … Tab. endet Bl. 14bβ Z. 27 De cena domini .ccxv.  … Bl. 15aα m. Sign. a Incipit legenda ſctōꝝ que lombardica  noīa hyſtoꝛia. Et mo de feſtiuitatibus   occurrūt infra tēpus renouatōis qď repꝛe-ſentat eccleſia ab aduentu vſ ad natiuitatem domini.  Legenda .I.   A  De aduentu domini.  [⁵]Duentꝯ dnī  per quatu-oꝛ ſeptimanas agi ad  ſificandū ꝙ dꝛuplex  ē aduētꝯ … Sign. b pincerna ꝙ nō māducaret nec biberet. ſ tā-… Endet Bl. 263bβ Z. 29 … Et iďo oēs fideles  audiūt ꝟba ſecꝛationis. firmiter ⁊ veraciter credere debent ꝙ  coꝛpꝯ xi eſt ⁊ ſanguis eius.  Expliciūt quoꝛūdam  ſanctoꝝ legēde adiūcte poſt Lombardica  hiſtoꝛiā Impꝛeſſe Argētine Anno domi-ni .Mcccclxxxix. Finite in vigilia ſctī Mathie apoſtoli.  Bl. 264 leer.
Vorlage: Darmstadt ULB. Wolfenbüttel HerzogAugustB (Digitalisate).
Anm. Hartung & Hartung (München) Auktion 135 (3./4.XI.2014) Nr 120 (def.).
CR 6452. Pellechet: Voragine 46. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.f. Ce³ J-122. CIH 1853. CIR J-17. IBE 3099. IBP 3002 u.Add. IBS 690. CRF XIII 1263. VB 2425. BSB-Ink I-94. Pr 618. BMC I 138.IB 1893. Bod-inc J-052. Borm: IG 1469. Ernst: Hildesheim I,2 145. 146. Günther 2672. Hartig: Paderborn 386. Hubay: Augsburg 1169. Kind: Göttingen 1031. Martín Abad J-20. Müller: Einsiedeln 412. Oates 231. Renner-Herrmann-Zwink 3700. 3701. Rozsondai 510. Sack: Freiburg 1989. Schachinger 855. Schlechter-Ries 1020. Schmitt: Cottbus 27. Šimáková-Vrchotka 1068. UBL-Ink I-72. ISTC ij00122000. GWMs M11274. M11279.
Augsburg SStB
(2 Ex.), UB
. Bamberg SB
. Basel UB
. Berlin *SB†
. Brandenburg DomArch. Bratislava UKn
(def.). Braunschweig Sem. Broumov Benedikt
. Budapest BAcadSci
, BN
(2 Ex.), BU
(def.). Cambridge UL
(def.). Città del Vaticano BVat
. Colmar BVille
(2 Ex., 1. Ex. def.). Colorado Springs ColoradoC
(def.). Cottbus *K
. Darmstadt ULB
. Dettelbach Franzisk. Dillingen StudB. Eichstätt UB. Einsiedeln Benedikt
. Erfurt MinB
, StB
. Freiburg UB
. Fritzlar DomB (2 Ex., 1. Ex. def.). Gniezno ArchErzbisch (3 Ex., 3. Ex. def.). Göttingen *SUB
(Bl. 122 u. 264 fehlen). Heidelberg UB
. Hildesheim DomB (2 Ex.). Innsbruck Servit
. Klosterneuburg Aug. Königsberg ehem. UB. Kraków Bern (def.), BU
, Domin (def.). Leipzig BuchM
, UB
. London BL
. Luzern ZB
. Madrid BN
. Mainz GutenbergM
. Marburg UB
. Melk Benedikt
. Metten Benedikt. Metz BMun
. Miercurea-Ciuc M
. Moskva GosB
. München SB
(3 Ex.), UB
(3 Ex.). Münster ehem. ULB
. New York UnionTheolSem. Nürnberg GermanNM
(Bl. 1 u. 264 fehlen), LKArch
. Nysa Sem. Oxford Bodl
. Paderborn AkadB
. Paris Genev
. Poznań Erzbisch (2 Ex.), Franzisk (def.). Praha NKn
, NM
(def.). Regensburg BischZB (def.). Retz Domin
. Rochester (N.Y.) ehem. DivinSch. Rostock UB
. Salzburg Erzbisch. Sandomierz Sem (def.). Sankt Gallen Benedikt
. Sankt Petersburg NB
. Schulpforte *Sch. Schwaz Franzisk
. Sion Chap (def.). Strasbourg BNU. Stuttgart LB
(2 Ex.). Sušice Kapuz†
. Szczecin Ksiaznica
(def.). Tübingen UB
. Vorau Aug
. Warszawa BN (3 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex.†, 3. Ex.†). Wiesbaden LB
. Włocławek Sem (2 Ex.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
(2 Ex.). Wrocław BU (z.Z. Moskva GosB). Würzburg UB
.
Gesamtüberlieferung: 102 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14028 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. Daran: Modus legendi. [Lyon: Drucker von Guido, Casus longi (GW 11712)gnd, um 1490]. 
270 Bl. a–zA–K⁸L⁶.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 1:86G, 2:140G m. Einsprengungen aus 7:145G. Meist Min. f. Init. KolTit.
Bl. 1 leer? Bl. 2aα m. Sign. a2 Incipit prologus ſuper  legendas ſanctoꝛum quas collegit in vnū  frater iacobus de voꝛagine natione ianu-enſis oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  (v)Niuerſum tempus pꝛeſentis vite in quattuoꝛ diſtinguitur. ſc in tempus deuiationis. … Bl. 4aα m. Sign. a4 Incipit legenda ſanctorū  que lombardica nomina hiſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuitatibus que occurꝛunt infra  tempus renouationis quod reſentat ec-cleſia ab aduētu vſ ad natiuitatem di.  De aduentu di. egen. i. A  (a)Duentus domini ꝑ quattuoꝛ ſeptimanas agitur.  ad ſignificandum ꝙ quadruplex eſt aduentus. … Sign. b epiſcopus pꝛoximus erat conſenſui vt ea  … Bl. 259bα Z. 37 … ⁊ meritis ⁊ bficijſ  btē barbare pꝛeſtitis ⁊ magnifice laudauerunt eā: ⁊ ſic iuuenis tandē in ſeruitio beate barbare vitam ſuā finiuit.  Prologus oſtendens modum reperiendi materias tentas ī diuerſis locis huius voluminis.  β (q³)Voniā ſicut dicit yſido. in li. de ſūmo bono ad uerſiōe … Tab. endet Bl. 269bα Z. 41 Explicit tabula ſiue repertoꝛium ſuper legendas ſanctoꝛum.  β Modus legendi  Qui bene vult legere fratribus ſciat iſta tenere.  … Endet Z. 30 Raro coꝛrigitur qui per eam regitur.  Bl. 270 leer.
Vorlage: Troyes BMun (Digitalisat). Paris BN (Einzelfotos).
Anm. 1. Auch abw. Bl. 4aα Z. 6 … legen … (CIBN; z.B. Ex. Paris BN).
Anm. 2. Das Ce³ J-127 als Variante zu C 6398 verzeichnete Ex. Ann Arbor UL gehört zu Nr 14028.
Reproduktionen: Troyes BMun (Digitalisat).
C 6398. Pellechet: Voragine 75. Pell 6432. CRF I 877. CRF XIX 771. CIBN J-99 u.Suppl. Castan 970. ISTC ij00127000. GWMs M11148.
Besançon BMun
. Cambridge TrinityC
. Paris BN
(def.). Troyes BMun
. Vesoul BMun
.
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14029 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Basel: [Michael Wensslergnd], 1490. 
282 Bl. 〈2–4〉⁸〈11–44〉⁶BC⁸C–Za–i⁸k¹².🛈Gez. [14]I–CCLXVI[2] [m. Fehlern]. 2 Sp. 49–50 Z. Typ. 16:64G, 21:92G. KolTit.
Tit. Lombardica Hyſtoꝛia  Bl. 2aα m. Sign. 2 Incipit tabula ſuper legendas ſanctoꝛum ſcďm oꝛdine  alphabeti collecta. Et pꝛimo  pꝛemitti pꝛologus qui oſten-dit modum reperiendi mate-rias contentas in diuerſis lo-cis huius voluminis.  Pꝛologus.  [⁷]Voniam ſicut  dicit yſidoꝛus in li-bꝛo de ſummo bono  ad conuerſationem  … Bl. 12bα Incipit pꝛologus ſuper legē-das ſanctoꝛū quas collegit in vnum fra-ter iacobus natione ianuēſis oꝛdinis fra-trum pꝛedicatoꝛum.  [⁶]Niuerſum tem-pus pꝛeſentis vite in  quattuoꝛ diſtīguitur.  ſc in tēpus deuiatio-nis. … Tab. endet Bl. 14aβ Z. 6 De cena domini .ccxv.  Bl. 14b leer. Bl. 15aα m. Sign. B u. Blz. I Incipit legēda ſanctoꝝ que Lombar-dica noīa hyſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiui-tatib  occurrūt infra ts renouatōnis  qď reptat eccľia ab aduentu vſ ad na-tiuitatem domini  Legenda Pꝛima.   A  De aduentu domini.  [⁶]Duentus di ꝑ  quattuoꝛ ſeptīanas agi ad ſignifican-dū ꝙ druplex eſt aduētus. … Sign. c egreſſus fuiſſet ad fontē v ⁊ aquā uiuā … Endet Bl. 280bα Z. 41 Et ideo omnes fideles qui audiūt verba  ſecrationis. firmiter ⁊ veraciter credere  debent ꝙ coꝛpus chꝛiſti eſt ⁊ ſanguis eiꝯ.  Expliciunt quoꝛūdam ſanctorum legende adiūcte poſt lom-bardicam hiſtoꝛia. Impꝛeſſe  Baſilee. Anno domini .M.dringenteſimononogeſimo.  Bl. 281 u. 282 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Zürich ZB (Digitalisat).
Anm. Bl. 15, 16, 21 u. 22 auch abw., z.B. Bl. 15aα … Incipit legenda ſcōꝝ que Lombardica noīa … (z.B. Ex. Zürich ZB).
C 6455. Pellechet: Voragine 49. Kaufmann-Nabholz 258. Haegen: Basler Wiegendrucke 5.65. Ce³ J-125. CIH 1854. CIR J-18. IBE 3100. IBP 3003. IBPort 957. IDL 2572. IGI 5027. IJL² 217. Pell 6478. CRF VI 1119. CRF X 409. CRF XIII 1264. BSB-Ink I-95. CIBN J-97. Pr 7587. BMC III 733.IA 37143. Bod-inc J-054. Altés-Olivar 115. Brinkhus 4019. Cid: Évora 539. Cook-Foot 32. Gisi 564. Günther 230. Meckelnborg-Hanisch 301. Nolden 1544. Ohly-Sack 1574. 1575. Raffel: Weimar 265. Renner-Herrmann-Zwink 3704. Rhodes: Oxford 986. Sack: Freiburg 1991. Scheidegger-Tammaro 783. Schlechter-Ries 1021. UBL-Ink I-73. Voulliéme: Bonn 599. Voulliéme: Trier 164. ISTC ij00125000. GWMs M11172.
Amsterdam UB
. Augsburg Sem. Austin UL. Bamberg SB
(2 Ex.). Basel UB
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Berlin *SB
(Bl. 1 fehlt). Bologna Erzbisch. Bonn ULB
. Bourges BMun
. Bregenz LB
, Zisterz
(def.). Cambridge JohnC. Cluj-Napoca Acad
. Colmar BVille
. Cuyk Kreuzh
. Darmstadt ULB
(def.). Dijon BMun
. Dublin TrinityC†
. Elbląg M. Évora BP
(def.). Frankfurt (Main) UB
(2 Ex., 1. Ex. Bl. 1–14 fehlen). Freiburg UB
. Fribourg BCantU. Haag KglB
(def.). Heidelberg UB
(Bl. 1 fehlt). Koblenz Gy
(def.). Köln UStB
. Leipzig UB
. London BL
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.), Westminster
. Luzern Kapuz
, ZB
(def.). Madrid BU
. Mainz GutenbergM (2 Ex.). Manchester RylandsL
. Milano BAmbros. Mino ehem. OAJuniorC (2012 verkauft). Montréal UL (def.). München SB
. New Haven UL
(def.). New York UnionTheolSem
(2 Ex.). Nice BMun
(def.). Olten Kapuz. Oxford Bodl
(def.), BrasenoseC
. Paris BN
(4 Ex., 4. Ex. def.), Mazarin
(def.). Philadelphia UL
(def.). Polizzi Generosa BCom. Saint-Maurice Aug
(def.). Saint-Omer BMun
(def.). Sankt Paul Benedikt (Fragm.). Solothurn *ZB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Strasbourg BVille
. Stuttgart LB
. Szeged BSomogyi
(def.). Târgu-Mureș BTeleki
(def.). Tours BMun†
. Trier StB
. Trondheim UB. Tübingen EvStift
. Vic Bisch
(Bl. 1 fehlt). Washington (D.C.) CatholUL. Weimar HerzoginAnnaAmaliaB
. Wil Kapuz. Wrocław BOssolinski
(def.). Zürich ZB
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1, 9, 14 u. 23 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 78 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14030 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Daran: Usuardus: Martyrologium. Mit Beig. von Chromacius und Eliodorus. — Aurelius Augustinusgnd: Sermo de offerendis oblationibus. Köln: Johann Koelhoff d.Ä.gnd, 5.I.1490. 
316 Bl. a⁸b⁶c–e⁸f⁶gh⁸i⁶i⁸kl⁶m–zA–F⁸⁶G⁶H–N⁸⁶a–h⁶⁸.🛈2 Sp. 45 Z. Typ. 15:175G, 16:80G, 17:86G, 18:290G. Init. b. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. α. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia que a  pleriſ Aurea legenda ſanctoꝛū appellatur  Item  Martyꝛologiū Vſuardi monachi ad Karolum magnum  Bl. 2aα m. Sign. aij Incipit tabula ſu-per legēdas ſcōꝝ ſcď oꝛdinē alphabeti  collecta. et mo itti ꝓlogus  odit  modum reperiēdi materias tētas ī di-uerſis locis huiꝯ voluminis.  Pꝛologus  (q)Vonia ſicut  di Iſidoꝛꝯ ī libꝛo de ſūmo  bono ad uerſatiōe … Bl. 13aα Incipit pꝛologus  ſuꝑ legēdas ſcōꝝ s collegit ī vnū fra  Iacobꝯ de voꝛagine natione Ianuēſis  oꝛdinis fratrū dicatoꝝ.  (v²)Niuerſū tēpus  ptis vite in quatuoꝛ diſtīguitur .ſ. ī ts deuiationis … Bl. 14bβ Z. 20 De cena domini .ccxv.  Nota qď Additiones  poſite nō haben in loco ſibi adnota-to … Tab. endet Z. 44 … Thomas anas No Martij  Bl. 15aα m. Sign. ci Incipit legēda ſcōꝝ  que lombardica nomina hiſtoꝛia Et mo de feſtiuitatibꝯ  occurrūt infra tēpus renouationis qď repꝛeſentat eccleſia ab aduentu vſ ad natiuitate di.  Legenda. Pꝛima A  De aduētu domini.  []Duentꝯ do-mini ꝑ tuoꝛ ſeptīanas  agi ad ſignificandu ꝙ  druplex ē aduentꝯ. … Sign. d nō potuit. Tūc dixit paſcaſius Que ſūt  … Endet Bl. 260bβ Z. 44 … chs filiꝯ tuꝯ ds n.  ē ſ oīa  bdictꝯ deꝯ in ſecula amen.  Bl. 261a Martyꝛoligium.  Bl. 261b leer. Bl. 262aα m. Sign. aij De pꝛologis diuerſis ſuper opus martyꝛologij ꝑ s pat ntā diligētiā ſcī ⁊  anti ad compilationem huiꝯ opuſculi  habebant  []Otandū ꝙ licet mľti dederīt  operā ad pilandū martyꝛologiū. … Z. 25 Epľa Chꝛomacij ⁊ Eliodoꝛi eoꝛum  ad Hieronymū.  (d³)o ſcō fratri Hieronymo Chꝛomacius et Eliodoꝛꝯ ei in domino ſalutē. … Bl. 262bβ Z. 23 Epiſtola ſeu pꝛefatō  Vſuardi monachi ad karolū regē: ſuꝑ  oꝑe martyꝛologij.  (d³)Omino regum pijſſimo karolo  auguſto Vſuardꝯ indignꝯ ſacerdos ac monachꝯ: … Bl. 315bα Z. 11 … Et alioꝝ plurimoꝝ ſcōꝝ martyꝝ feffoꝝ at ꝟginū  Deo gratias  Sermo beati Auguſtini epiſcopi. de offerendis oblationibꝯ.  []Opulus chianus memoꝛias  martyꝝ religioſa celebꝛat ſolennitate … Endet Bl. 316aα Z. 32 … in paſſiōe  chi ꝑ iam veritatē reddeba. pꝯ aſcenſionē chꝛi ꝑ ſacramentū memoꝛie cele-bꝛatur  Explicit martyꝛologiū Vſuardi mona-chi. ſ  augmētatū vt patet  Impꝛeſſū diligenť ꝑ me Ioe Koel-hoff de Lubeck Ciuem ſācte felicis   Colonie agrippine. ⁊ ſūmatū feliciter:  Anno ſalutis ac ge .MCCCCXC. ī  vigilia ſcīſſimoꝝ triū Regū. fate Ciuitatis patronoꝝ ac ꝓtectoꝝ iugiť  Bl. 316b leer.
Vorlage: Düsseldorf ULB (Digitalisat).
Anm. 1. Auch abw., Tab. endet Bl. 14bβ mit Z. 20 (CIBN; z.B. 2. Ex. Paris BN). Vgl. Labarre, Albert: Particularités d’un incunable de Cologne. In: Gutenberg–Jahrbuch 1975 S. 77–80.
Anm. 2. Christie’s (New York) 17.IV.2000 Nr 34.
HCR 16111 (Usuardus). C 6453 (Voragine). Pellechet: Voragine 47. VK 625. CBB 2202 u.Suppl. Ce³ J-123 u.Corr. IBP 3004. IDL 2573. Pell 6479. CRF XIX 770. VB 797.5. CIBN J-96. Pr 1079. BMC I 229.IB 3615. Bod-inc J-060. Borm: IG 1470. Ernst: Hildesheim II,2 270. Finger: Düsseldorf 595. Günther 661. Hartig: Paderborn 387. Hubay: Augsburg 1170. Kocowski 1539. Madsen 2190. Nolden 1547. Oates 553. Renner-Herrmann-Zwink 3705. Rhodes: Oxford 985. UBL-Ink I-74. Voulliéme: Trier 486. ISTC ij00123000. GWMs M11147. M11188.
Aberdeen UL
(def.). Augsburg SStB
(nur Voragine). Berlin SB†
(nur Voragine). Besançon BMun
(nur Usuardus). Beuron Benedikt. Brussel Bollandist
, BR
(2 Ex., 2. Ex. nur Usuardus). Cambrai /BMun/
(nur Usuardus). Cambridge UL
(nur Usuardus). Città del Vaticano BVat
(nur Usuardus). Colmar BVille
. Düsseldorf *ULB
. Gaesdonck CAugust
. Gotha ForschB
(def.). Haag KglB
(nur Usuardus), MMeerman
(2 Ex., 2. Ex. nur Usuardus). Halle ULB
. Hildesheim DomB. København KglB
. Köln Erzbisch
(3 Ex., ehem. 1. Ex., ehem. 2. Ex., 3. Ex. def.), UStB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Leeuwarden ProvB
(def.). Leipzig UB
(nur Usuardus). Liège BU
(nur Voragine), Sem
. London BL
, VictoriaAlbertM (nur Usuardus). Lübeck StB†. Mons BU
. München Franzisk (def.). Münster Arch (nur Usuardus), ULB
. New York FordhamUL, ehem. ManhattanC. Oxford Bodl
(Bl. 1 fehlt), QueenC
. Paderborn AkadB
. Paris Arsenal
, BN
(3 Ex., 1. Ex. nur Usuardus). Peterborough Cathedr
(nur Voragine). Stuttgart LB
(nur Usuardus). Trier StB
. Utrecht BU
(nur Voragine, def.). Washington (D.C.) LC
(nur Voragine). Wolfenbüttel HerzogAugustB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Wrocław BU
(nur Usuardus). Xanten Stift
(nur Usuardus). Zutphen WalburgsK (def.).
Gesamtüberlieferung: 56 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Anm. Kein Ex. nachweisbar. Am 8.I.1490 schloss Luis Malférit mit Paul Hurus einen Vertrag über den Verkauf von 700 Ex. einer Ausgabe des „Flos sanctorum“ ab, jedoch ist nicht bekannt, ob der Druck in Latein oder in Spanisch ausgeführt war bzw. werden sollte. Die Lieferung sollte in zwei Chargen im Juni und November 1490 erfolgen. Vgl. Pallarés Jiménez S. 692–693 Nr 227. Am 7.III.1492 schloss Hurus mit Pedro Porras aus Burgos einen Vertrag über den Verkauf von 800 Ex. einer volkssprachigen „Flos sanctorum“-Ausgabe ab (Nr 14097).
Martín Abad: Cum figuris 181*. Pallarés Jiménez 48. GWMs M1134650.
264 Bl. 1⁸2⁶a–zA–E⁸⁶F–I⁶⁸K–M⁶N⁸.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 1:160G, 2**:91G. Vereinzelt Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia  que a pleriſ Aurea  legenda ſāctoꝛum appellatur.  Bl. 2aα m. Sign. j Incipit tabula ſuper  legendas ſctōꝝ ſcďm oꝛdinē alphabeti colle-cta. et pꝛimo pꝛemittitur pꝛologus  oſten-dit modū reperiendi materias contentas ī  diuerſis locis huius voluminis.  Pꝛologus.  [⁵]Voniam ſicut  dicit yſidoꝛꝯ in libꝛo de ſūmo  bono ad uerſatōem … Bl. 13aα Incipit pꝛologus ſu-per legendas ſanctoꝝ quas collegit in vnu  frater Iacobus natione ianuenſis oꝛdiniſ  fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁶]Niuerſū tempus ptis vite in tuoꝛ diſtingui .ſ. ts deuiatiōis  … Bl. 15aα m. Sign. a Incipit legenda ſctōꝝ que lombardica  noīa hyſtoꝛia. Et mo de feſtiuitatibus   occurrūt infra tēpus renouatōs qď repꝛe-ſentat eccleſia ab aduentu vſ ad natiuitatem domini.  Legenda .I.   A  De aduentu domini.  [⁵]Duentꝯ dnī  per quatu-oꝛ ſeptimanas agi ad  ſificandū ꝙ druplex  ē aduētꝯ. … Sign. b pincerna ꝙ nō māducaret nec biberet. ſ tā… Endet Bl. 263bβ Z. 29 … Et iďo oēs fideles  audiūt ba ſecrationis. firmiter ⁊ veraciter credere debent ꝙ  coꝛpꝯ xi eſt ⁊ ſanguis eius.  Expliciūt quoꝛūdam  ſanctoꝝ legēde adiūcte poſt Lombardica  hiſtoꝛiā. Impꝛeſſe Argētine Anno domi-ni .Mccccxc. Finite altera die aſſumptiōis  Marie.  Bl. 264 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
CR 6454. Pellechet: Voragine 48. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.i. Ce³ J-124. CIH 1855. CIR J-19. Feigelmanas 243. IBP 3005 u.Add. IBS 691. IDL 2574. CRF XIII 1265. VB 2437.5. BSB-Ink I-96. Pr 622. Bod-inc J-053. Brzeziński: Płock 17. Ernst: Hildesheim I,1 425. Günther 2679. Hubay: Neuburg-Ottobeuren 246. Kind: Göttingen 1032. Klausnerová 195. Kocowski 1540. 1541. Madsen 2191. Nolden 1556. Renner-Herrmann-Zwink 3702. 3703. Sack: Freiburg 1990. Schachinger 856. Šimáková-Vrchotka 1069. Spandowski 520. UBL-Ink I-75. Voit J-018. Voulliéme: Trier 1529. Walsh: Harvard 241. ISTC ij00124000. GWMs M11281.
Aschaffenburg StiftB
. Bamberg SB
. Berlin *SB†
. Budapest BU
(2 Ex.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Cluj-Napoca Acad
. Częstochowa Paul. Deventer StB
. Frankfurt (Oder) K
. Freiburg UB
. Gniezno ArchErzbisch
(5 Ex.). Görlitz OberlausitzBWiss
(2 Ex., 1. Ex. z.Z. Wrocław BU, 2. Ex. z.Z. Wrocław BU). Göttingen SUB
. Hildesheim DomB. Hof StB
. København KglB. Košice SKn
(def.). Kraków Bern (3 Ex., 3. Ex. def.), Kap, Kapuz (def.). Leipzig BuchM
(Fragm. 3 Bl.), UB
. Lublin Sem. Lüneburg RatsB. Luxembourg BN
. Mainz Bisch. Maria Laach Benedikt. Melk Benedikt
. Michaelbeuern Benedikt. Moskva GosB
(Bl. 1–13 u. 262 fehlen). München SB
(6 Ex., 5. Ex. def., 6. Ex. def.). Oldenburg LB. Ottobeuren Benedikt
. Oxford Bodl
(def.). Płock TowNauk
. Plzeň SKn
(def.). Poznań Erzbisch (def.). Praha Kap
, NKn
(2 Ex.), NM
, Präm
(def.). Québec MCivil
. Rajhrad Benedikt
(def.). Regensburg HB
. Rīga UB
. Sandomierz Sem (def.). Sankt Florian Aug. Sankt Petersburg NB
(3 Ex., 3. Ex. Fragm. 6 Bl.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Strasbourg BNU. Stuttgart LB
(2 Ex.). Szczecin Ksiaznica
(def.). Tarnów MBisch (def.). Toronto UL. Trier StB
(def.). Überlingen LeopoldSophieB
. Vilnius UB
. Warszawa BN
(4 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex.†, 3. Ex.†, 4. Ex.†). Wiesbaden LB
. Wigan ehem. PL. Włocławek Sem (def.). Würzburg UB
. Zirc BReguly
(def.).
Gesamtüberlieferung: 83 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11211 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. [Hagenau: Heinrich Grangnd, um 1491(?)]. 
C 6383. Pellechet: Voragine 87. GWMs M11211.
Nicht nachweisbar. Vermutlich Verwechslung mit Nr 14043.
264 Bl. 1⁸2⁶a–zA–E⁸⁶F–I⁶⁸K–M⁶N⁸.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 1:160G, 2**:91G. Vereinzelt Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia que a pleriſ  Aurea legenda ſctōꝛu appellatur.  Bl. 2aα m. Sign. j Incipit tabula ſuper  legendas ſctōꝝ m oꝛdinē alphabeti colle-cta. ⁊ mo mitti pꝛologus  oſtendit modum reperiendi materias tentas in diueꝛſis locis huiꝯ voluminis.  Pꝛologus  []Voniam ſicut  dicit Iſidoꝛꝯ in libꝛo ď ſum-mo bono. ad uerſatōem  … Bl. 13aα Incipit pꝛologus ſuper legēdas ſctōꝝ quas collegit in vnū frater Iacobꝯ natione ianuenſis oꝛdīs fratrū  pꝛedicatoꝝ  [⁵]niuerſū tempꝯ  ptis vite ī tuoꝛ diſtingui  ſc in tempꝯ deuiatōis. … Bl. 15aα m. Sign. a Incipit legēda ſctōꝝ que lombardica  noīa hiſtoꝛia. Et mo de feſtiuitatibus   occurrūt infra tempꝯ renouatōis qď repꝛeſentat eccľa ab aduentu vſ ad natiuitatē  domini.  Legenda pꝛima.   A  De aduentu di.  [⁵]Duentꝯ dnī  per quatu-oꝛ ſeptimanas agi. ad  ſignificādū ꝙ dꝛuplex  eſt aduētꝯ … Sign. b pīcerna ꝙ nō māducaret nec biberet. ſ tan … Endet Bl. 263bβ Z. 29 … Et ideo oēs fideles  audiūt -ba ſecratōis. firmiter ⁊ veraciť credere debent ꝙ coꝛpꝯ xi eſt ⁊ ſanguis eius.  Expliciūt quoꝛūdam  ſanctoꝝ legēde adiūcte poſt Lombardicā  hiſtoꝛiā. Impꝛeſſe Argentine Anno di.  Mccccxcij. Finite in vigilia ſancti Laurētij martiris.  Bl. 264 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat).
CR 6458. Pellechet: Voragine 51. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.g. CBB 2203 u.Suppl. CBS 2130. Ce³ J-129. Feigelmanas 244. IBP 3006 u.Add. IBS 692. IDL 2575. IGI 5028 u.Corr. Pell 6480. CRF XIII 1266. VB 2446.5. BSB-Ink I-97. CIBN J-101. Pr 624. Bod-inc J-055. Borm: IG 1471. Brinkhus 1188. Collijn: Uppsala 777. Deckert 389. Ernst: Hildesheim II,4 60. Günther 2686. Hubay: Eichstätt 553. Hummel-Wilhelmi 366. 367. Nickel: Zwickau I-14/846. Nickel-Kreißler VM 88. Raffel: Weimar 264. Renner-Herrmann-Zwink 3706. Rhodes: Oxford 987. Schachinger 857. Šimáková-Vrchotka 1070. 1071. Spandowski 521. Tondel: Toruń 37. UBL-Ink I-76. Vaitkevičiūtė 41. Walsh: Harvard 251. Wilhelmi: Greifswald 347. ISTC ij00129000. GWMs M11283.
Bamberg DomKap (def.). Bechyně Franzisk
(def.). Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.†). Bratislava UKn (def.). Brussel Bollandist
(Bl. 15 fehlt), BR
(3 Ex.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Chicago NewberryL. Darmstadt ULB
. Dessau LB
(z.Z. Moskva GosB). Dresden SUB
(2 Ex., 2. Ex. z.Z. Moskva GosB). Eichstätt UB
. Erlangen UB
. Gdańsk Akad
. Gniezno ArchErzbisch. Graz UB
. Greifswald UB
(Fragm. Bl. 2–14). Heiligenkreuz Zisterz
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1 fehlt). Hildesheim StB. Innsbruck Kapuz, ULB. Jena ULB. Karlsruhe LB
(def.). Kielce Sem. Klagenfurt Bisch (2 Ex.), Kapuz. Köln UStB
. Königsberg *ehem. UB. Košice SKn. Kraków Kap (def.). Kremsmünster Benedikt
. Leipzig BuchM
(Bl. 1 fehlt), UB
. Liège BU
. Lilienfeld Zisterz
. Luxembourg BN
. Mainz Bisch, GutenbergM
(4 Ex., 4. Ex. Fragm.). Melk ehem. Benedikt
. Michaelbeuern Benedikt. Mnichovo Hradiště ZamKn
. München SB
(4 Ex.). New York UnionTheolSem. Nijmegen UB
. Oxford Bodl
, CorpChristC
. Paris BN
, Genev
(Bl. 1 u. 264 fehlen). Praha Franzisk
, NKn
, NM
. Ratzeburg DomB. Rottenburg Sem
. San Juan CasaLibro. Sankt Paul Benedikt. Sankt Petersburg NB
. Schleusingen M
. Scranton UL. Seitenstetten Benedikt
. Soest StB. Strasbourg BNU. Stuttgart LB
. Toruń KsMiejsk
(def.). Tübingen Stift
, UB
(hsl. 1493). Überlingen LeopoldSophieB
. Ulm StB
. Uppsala UB
. Venezia MCorrer
. Vilnius NB
(def.), UB
(def.). Warszawa BN
(5 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. Fragm., 4. Ex.†, 5. Ex.†), ehem. Krasiński. Washington (D.C.) FolgerL (def.). Weimar HerzoginAnnaAmaliaB
. Wien NB
(Bl. 1 fehlt). Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław BU (z.Z. Moskva GosB). Würzburg BischArch
. York Minster. Zeil [Waldburg]. Zwickau *RatsSchB
(2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 99 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14034 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C2. Nürnberg: Anton Kobergergnd, 6.XI.1492. 
200 Bl. a⁸b–zA–K⁶.🛈Gez. [1]Fo.I–CXCVIII[1] [m. Fehlern]. 2 Sp. 55 Z. Typ. 9:165G, 18:83G. Min. f. Init. KolTit.
Tit. Legenda ſanctoꝝ que alio noīe  Lombartica vocita hiſtoꝛia.  Bl. 2aα m. Sign. aij u. Blz. Fo. I Incipit ꝓlogus in legēdas ſanctoꝝ quas  collegit in vnū frater Iacobꝯ ianuēſis de oꝛdine pꝛedicatoꝛum.  [⁸]Niuerſū  tēpꝯ pꝛe-ſentis vite in tuoꝛ  diſtingui .ſ. in ts  deuiationis. … β Z. 20 Incipit legenda ſanctoꝝ que lombardica  nomina hiſtoꝛia. Et pꝛimo de aduetu domī  (a³)Duentus domī  per quattuoꝛ ſeptimanas agi. ad  ſignificandū ꝙ eſt quadruplex ad-uentus … Sign. b ſione verboꝝ qquidē apľus palma ꝑcuſſus  … Endet Bl. 199aβ m. Blz. CXCVIII Z. 24  ſuo deuoto eam ꝑ decenniu mutuauit. In  huius  gľoſi ei memoꝛiam anulus ⁊ carta  apud mediolanū vſ hodie uantur.  Lombardica hyſtoꝛia per mandata An-thonij koburger Nurenberge impꝛeſſa An-no ſalutis .M.cccc.xcij. viij. ydus Nouem-bꝛis finit feliciter.  Bl. 199bα In quo folio legenda cuiuſlib ſancti inueniatur numerus in ſequēti regiſtro ſancto annotatus demonſtrat.  … Tab. endet Bl. 200aβ Z. 44 Miꝛaculum de ſancta Katherina   cxcviij  Finis.  Bl. 200b leer.
Vorlage: Liège BU. München SB (Digitalisate).
C 6457. Pellechet: Voragine 52. CBB 2204 u.Suppl. CBS 2129. Ce³ J-130 u.Suppl. CIH 1856. Feigelmanas 245. IBE 3101. IBP 3007 u.Add. IBS 693. IGI 5029. Pell 6481. CRF I 878. CRF XX 165. VB 1740. BSB-Ink I-98. Pr 2077. BMC II 435.IB 7433. Bod-inc J-040. Borm: IG 1472. Collijn: Uppsala 778. Dahm: Aargau 523. Ernst: Hildesheim I,1 426. Hubay: Augsburg 1171. Hubay: Neuburg-Ottobeuren 247. Kind: Göttingen 1033. Nolden 1552. Ohly-Sack 1576. Renner-Herrmann-Zwink 3707. Rhodes: Oxford 988. Šimáková-Vrchotka 1072. Sladká 74. Spandowski 522. Stewing: Rudolstadt 67. Voulliéme: Trier 1089. ISTC ij00130000. GWMs M11249.
Altenburg (Ö.) Benedikt
(Bl. 1 u. 200 fehlen). Augsburg SStB
(2 Ex.), UB
. Berlin *SB†
. Brussel BR
(2 Ex.). Budapest BN
(2 Ex., 2. Ex. def.), BU
(def.). Charleville BMun
. Città del Vaticano BVat
. Dallas BridwellL. Dettelbach Franzisk. Dillingen StudB. Edinburgh Domin. Einsiedeln Benedikt
. Erfurt StB
. Frankfurt (Main) UB
. Fulda HLB. Gdańsk Akad
. Gent BU
. Göttingen SUB
(Bl. 164 u. 165 fehlen). Gotha ForschB
. Gyöngyös Franzisk
(def.). Hermetschwil Benedikt. Hildesheim DomB. Ithaca UL. Klagenfurt DomKap. Köln UStB
. Liège BU
. Linz LB (Bl. 87–98 fehlen). London BL
. Lublin BU
(def.). Lüneburg RatsB. Mons BU
. München SB
(5 Ex.). Nürnberg GermanNM
. Olsztyn *Hosianum
. Ottobeuren Benedikt
. Oxford Bodl
, ExeterC
. Paris Jes
. Poprad Arch
(def.). Poznań Erzbisch (2 Ex.). Praha Aug
(def.), NM
. Rajhrad Benedikt
(def.). Reichersberg Aug
(Bl. 1 fehlt). Rostock UB
(Bl. 196–199 fehlen). Rudolstadt StB
. Sankt Florian Aug. Sankt Gallen Benedikt
(Bl. 1 fehlt). Sankt Petersburg NB
. Seitenstetten Benedikt
. Stuttgart LB
. Toronto TrinityC. Trier StB
. Uppsala UB
. Vilnius UB
. Warszawa BN
(3 Ex., 2. Ex.†, 3. Ex.†). Washington (D.C.) LC. Wien NB
. Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław BU
(z.Z. Moskva GosB). Würzburg UB
(2 Ex.). Xanten Stift
. Zaragoza Catedr.  — Ehem. Dax (Klagenfurt) (Fragm.).
Gesamtüberlieferung: 76 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
C 6461. Pellechet: Voragine 56. PA II 213.225. Maittaire IV 568. GWMs M11250.
Nicht nachweisbar.
14035 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Basel: Nikolaus Kesslergnd, 7.II.1493. 
222 Bl. a–zA–O⁶.🛈2 Sp. 56 Z. Typ. 1:180G, 2:82G. Vereinzelt Min. f. Init. DrM I. KolTit. Randbn.
Tit. Paſſionale ſanctoꝝ. alias  Lombardica hiſtoꝛia.  Bl. 2aα m. Sign. a 2 Incipit tabula ſuꝑ legēdas ſanctoꝝ m oꝛ-dinem alphabetī collecta: ⁊ mo mitti ꝓlo-gus qui oſtendit modū reperiēdi materias cōtentas in diuerſis locis huius voluminis.  Pꝛologus.  []Vonia ſicut  dicit Iſido. in li de ſūmo bono  ad uerſationē … Bl. 10aβ m. Sign. b 4 Z. 24 Finit tabula feliciter.  Incipit ꝓlogus ſuper legendas ſctōꝝ quas  collegit in vnum frater iacobus natione ianu-en oꝛdinis fratrū pꝛedicatoꝝ.  []Niuerſu tempus pꝛeſentis vite in quattuoꝛ diſtinguitur. ſc tempus deuiatio-nis: … Bl. 12aα Incipit paſſionale ſanctoꝝ que lombardi-ca nominatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuitatibus que occurrunt infra tempus renouatiōis  qď repꝛeſentat eccleſia ab aduentu vſ ad na-tiuitatem domini.  Legenda pꝛima.  De aduentu di.  []Duentus domini per quatuoꝛ ſeptimanas agi ad ſignificandū ꝙ quadruplex eſt aduentus. … Sign. c Secūdum quod pꝛecedet iudicium erit an-… Endet Bl. 221bβ Z. 32 … Et iďo  oēs fideles  audiunt verba cōſecrationis. fir-miter ⁊ veraciter credere debēt ꝙ coꝛpus xi  eſt ⁊ ſanguis eius.  Paſſionale ſāctoꝝ aľs Lōbardica hiſtoꝛia  nūcupata Impꝛeſſa Baſilee ⁊ feliciter ſūmata ꝑ Nicolaū Keſler. Sub anno domini .Mccccxciij. die vero ſeptimo men febꝛuarij.  U. d. Sp. DrM  Bl. 222 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
Anm. Hartung & Hartung (München) Auktion 136 (4./5.V.2015) Nr 86 (Bl. 1 fehlt).
C 6462. Pellechet: Voragine 55. Kaufmann-Nabholz 576. Badalić 606. CBS 2131. IBS 694. IDL 2576. CRF XIII 1267. BSB-Ink I-99. Ernst: Hildesheim I,1 427. Hartig: Paderborn 388. 389. Kind: Göttingen 1034. Madsen 2192. Nentwig 232. Nickel-Kreißler 92. UBL-Ink I-77. Voulliéme: Bonn 600. ISTC ij00130300. GWMs M11177.
Annaberg-Buchholz *K. Bamberg SB
. Bonn *ULB
. Bratislava NArch
. Braunschweig StB. Cardiff UL
. Dessau LB
(def.). Erlangen UB
. Göttingen SUB
. Helsinki NB
. Hildesheim DomB. København KglB. Köln UStB
. Leipzig UB
. Loccum KlosterB
(2 Ex.). Lund UB. Luzern ZB
. Mainz GutenbergM
. Mattsee Stift
. München SB
. Nürnberg StB
. Osnabrück GyCarol
. Paderborn AkadB
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1 u. 222 fehlen). Regensburg SB
. Rotterdam BGemeente. Sankt Gallen Benedikt
. Strasbourg Sem
. Turku UB
(Bl. 1 u. 222 fehlen). Wrocław BU (z.Z. Moskva GosB). Zagreb NKn
.
Gesamtüberlieferung: 32 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14036 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B4. [Lyon: Matthias Hussgnd], 14.V.1493. 
260 Bl. 〈22–4〉⁸〈ii–33〉⁶A–Za–g⁸h⁶.🛈Gez. [14]I–CCXLVI [m. Fehlern]. 2 Sp. 46–47 Z. Typ. 11:107G, 12:76G, 21:140G m. Einsprengungen aus 4:160G u. 4a:160G, 24:ca.160G. Häufig Min. f. Init. KolTit.
Tit. Legenda aurea  Bl. 2aα Incipit tabula ſuper legen-das ſanctoꝛum ſecundū oꝛdinē  alphabeti collecta. … Z. 8 Pꝛologus  [⁸]Voniam ſicut  dicit yſidoꝛus in libꝛo  de ſūmo bono ad conuerſione … Bl. 12aβ Z. 12 Finit tabula feliciter.  Bl. 12bα Incipit pꝛologus ſuper le-gendas ſanctoꝛum quas collegit in vnū fra-ter iacobus de voꝛagine natione ianuenſis  oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum.  [⁵]Niuerſum tempus  pꝛeſentis vite in quattuoꝛ  diſtinguitur. ſcilicet in tempus deuiationis. … Tab. endet Bl. 14aα Z. 30 De ſancta barbara .clxxxviij  Bl. 14b leer. Bl. 15aα m. Sign. B u. Blz. I Incipit legenda ſanctoꝛū  que lombardica noīa hyſtoꝛia. Et pꝛimo  de feſtiuitatibꝯ  occurrūt infra ts renouatōis qď reptat eccľia ab aduētu vſ  ad natiuitatē di.   Legenda pꝛima. A  De aduentu di.  []Duentus domini ꝑ ttuoꝛ ſeptimanas  agi ad ſignificandū ꝙ -dꝛuplex eſt aduētus. … Sign. b fuiſſe homī cōtinuā ſeuam vindictam.  … Endet Bl. 260aβ m. Blz. CCXLVI Z. 26 … ⁊ meritis et bficijs beate barbare ſtitis ⁊ magnifice laudauerunt eam. ⁊ ſic iuuenis tandem in ſeruicio beate barbare vitam ſuam finiuit.  Finit aurea legenda ſanctoꝛu que lom-bardica hiſtoꝛia noīatur. cōpilata ꝑ fratre  Iacobū de voꝛagine natiōe Ianue. oꝛdīs  fratrū dicatoꝝ. Necnō cu quibuſdā alijs  legēdis nouiter ſuꝑadditis. Anno di .Mccccxciij. die vero .xiiij. maij.  Bl. 260b leer.
Vorlage: Madrid BN (Digitalisat). Brussel BR. Cambridge UL (Einzelfotos).
Anm. Lage A wurde irrtümlich auf den ersten beiden Bl. mit den Sign. B u. Bij bedruckt.
Reproduktionen: Madrid BN (Digitalisat).
C 6459. Pellechet: Voragine 53. CBB 2205 u.Suppl. Ce³Suppl J-130a. IBE 3102. Pell 6482. CRF I 879. CRF IV 278. CRF X 410. BSB-Ink I-99.025. CIBNSuppl J-101a. Martín Abad J-21. Oates 3196. ISTC ij00130500. GWMs M11234.
Amiens BMun
(2 Ex.). Brussel BR
. Cambridge UL
. Chaumont BMun
. Madrid BN
. München *SB
. Paris BN
. Porrentruy BCant
(def.). Rennes BMun
. Torino Accad
. Tours BMun
. Valognes BMun
.
Gesamtüberlieferung: 13 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14037 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion C3. Venedig: Manfredus de Bonellisgnd, 20.IX.1493. 
238 Bl. a–z⁊ꝝA–C⁸D⁶.🛈2 Sp. 48–51 Z. Typ. 1:90G, 1*:66G, 4:142G. Init. a, c, d, vereinzelt Min. als Init. Rubr. β. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign. a2 ⁌ Reuerendiſſimi fratris Iacobi de vora-gine genuenſis archiei: oꝛdinis pꝛadicato-rum: ſanctoru ac feſtoꝛum per totum annum  Liber incipit.  (V¹³)Niuerſum tēpus  pꝛeſent vite decur-ſus ī quat-tuoꝛ diſtinguitur. ſc  tempꝯ de-uiationis: … β Z. 38 ⁌ De tempoꝛe renouationis: ⁊ pꝛimo de aduentu domini noſtri Jeſu Chriſti.  (A)Duentus domini per quattuoꝛ ſeptimanas agitur ad  ſignificāndū ꝙ quattuoꝛ ſunt aduētus. … Sign. b derelinquūt. Iudeꝯ aūt rediens ⁊ ſe ſpoliatū  … Endet Bl. 236bα Z. 34 … Vixit ber in ſeculo ānis  22. in religiōe .41. mēſibus .8. diebꝯ .ii. hoꝛis  22 cōputat oībus ſtetit ī mundo ānis .63. mēſibus .8. diebus .ii. hoꝛis .22. In celo autē in  ꝑpetuu viuit apud deū: cui ſit ſemꝑ laus.  AMEN.  ⁌ Impꝛeſſu venetijs per Manfredū de  monteferato. De ſuſtreuo: Anno videlicet  ab incarnatione eiuſdem omnipotentis ſu-pra Mileſimū ⁊ quadringenteſimum No-nageſimotertio. Die o .20. mēſis ſeptēbꝛis  Laus ſit ſemper deo.  β Tabula  … Tab. endet Bl. 237b Z. 15 de ſancto bernardino   car.   233  FINIS  Regiſtrum.  Reg. in 3 Z.  Bl. 238 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat). Paris BN (Einzelfotos).
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
C 6402. CR 6460. Pellechet: Voragine 54. Badalić 605. Ce³ J-131. CIH 1857. IBE 3103. IGI 5030 u.Corr. Pell 6438. 6483. CRF XI 588. BSB-Ink I-99.050. CIBN J-102. Pr 5361A. BMC V 503.IA 23807. Catania I 103. Di Viesti: Mantova 575. Luraschi-Pedroia J2. Scapecchi: Firenze 1506. ISTC ij00131000. GWMs M11152. M11337.
Ajaccio BMun
. Asti Sem. Ávila BP. Barcelona BU
(def.), Franzisk
(def.). Bergamo BCiv
. Budapest BU
(2 Ex., 2. Ex. def.). Caltanissetta BCom. Camerino Kapuz. Catania BCiv
. Chicago NewberryL. Città del Vaticano BVat
(2 Ex.). Cosenza Kapuz. Dubrovnik Franzisk
. Ferrara BCom. Firenze BN
. Foligno Sem (def.). Galatina BCom
. Genova BU (2 Ex.). Gubbio BSperelli. Helsinki NB
. Ithaca UL. Lille BU
. London BL
, WellcomeMedL
(def.). Lugano Kapuz
. Lynchburg C. Lyon BMun
(def.). Madrid FundacMarch. Mantova BCom
(3 Ex.). Messina BRegion
(2 Ex.). Milano BNBraid
, BTrivulz
. Moskva GosB. München SB
. Napoli BN (3 Ex.). Noto BCom
(def.). Nürnberg Scheurl. Palermo BCom
(2 Ex.), BRegion
(2 Ex., 1. Ex. def.). Paris BN
. Parma BPalat. Pavia BU
. Perugia BAugust
. Pesaro BOliveri (2 Ex.). Piacenza BCom. Roma BAngel, BCorsin
, BN
. Rovigo BConcord. Sankt Petersburg NB
. San Severino Marche BCom. Široki Brijeg Franzisk. Sydney UL
. Treviso BCom. Venegono Sem
. Venezia BNMarc
(2 Ex.). Zaostrog Franzisk
.
Gesamtüberlieferung: 70 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
260 Bl. aa⁸bb⁶a–zA–G⁸H⁶.🛈Gez. [14]I–CCXLVI. 2 Sp. 46–47 Z. Typ. 2:120G, 3:77G m. Einsprengungen aus 4:81G. Init. a, c, d, o. Rubr. α. KolTit.
Tit. Legenda aurea ſanctorum.  Bl. 2aα m. Sign. aaij ❡ Incipit tabula ſuper legendas ſanctoꝛu  ſecundum oꝛdinem alphabeti collecta. Et  pꝛimo pꝛemittitur pꝛologus qui oſtēdit mo-dum reperiendi materias cōtentas in diuer-ſis locis huius voluminis.  Pꝛologus  (Q)Vonia ſi-cut dicit yſidoꝛꝯ ī  libꝛo de ſummo  bono ad conuer-ſionē … Bl. 12bα ❡ Incipit pꝛologus ſuꝑ legendas ſctōꝛum  quas collegit in vnū frater iacobus de voꝛagine natōe ianuēſis oꝛdīs fr pꝛedicatoꝝ.  (V)Nniuerſū  ts pꝛeſentis vi-te in ttuoꝛ diſtīguitur .ſ. in tus  deuiatōnis: … Tab. endet Bl. 14aα Z. 30 De ſancta Barbara .clxxxviij.  Bl. 14b leer. Bl. 15a m. Sign. a u. Blz. I ❡ Incipit legenda ſanctoꝝ: que lombardica  nominatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuitatibꝯ  que occurrunt infra tempus renouationis qď  repꝛeſentat eccleſia ab aduentu uſ ad nati-uitatem domini. ❡ Legenda pꝛima .A.  ❡ De aduētu domini.  (A)Duentus do-mini per quattuoꝛ ſeptimanas agitur ad ſignificandū ꝙ quadruplex eſt  aduētus … Sign. b fuiſſe homini tinuā: ſeuā vindictam. Nā  … Endet Bl. 260aβ m. Blz. CCXLVI Z. 26 … ⁊ meritis ⁊ bene-ficijs beate barbare ſtitis ⁊ magnifice lau-dauerūt eam: ⁊ ſic iuuenis tandē in ſeruicio  beate barbare vitam ſuam finiuit.  Finit aurea legenda ſanctoꝝ que lombardica hyſtoria noīatur: compilata per fratre  Iacobū ď voꝛagine natiōe Ianue. oꝛdinis  fratrū dicatoꝝ. Necnō cū quibuſdā alijs legendis nouiter ſuꝑadditis. Anno di .M.ccccxciiij. die vero .xviij. nouembꝛis.  Bl. 260b leer.
Vorlage: Paris Mazarin (Digitalisat).
Reproduktionen: Paris Mazarin (Digitalisat).
C 6463. Pellechet: Voragine 57. CBB 2206 u.Suppl. IBE 3104. IGICorr 5030A. Pell 6484. CRF I 880. CRF VI 1120. CRF XI 589. CRF XVII 358. CRF XIX 772. Bod-inc J-063. Lökkös: Cat.Genève 460. Oates 3228.5. ISTC ij00131500. GWMs M11243.
Avignon /BMun/
. Brugge StB
. Cambridge UL. Firenze ehem. IBrit (1998 gestohlen). Genève BPU
(def.). Lecce FLettere. Lyon BMun
(2 Ex., 2. Ex. def.). Marlborough VicarL
. Paris Mazarin
. Reims BVille
. Rouen BMun
(Bl. 1 u. 260 fehlen). Salins BMun
(def.). Santiago de Compostela Franzisk. Vesoul BMun
(def.).
Gesamtüberlieferung: 15 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
C 6464. Pellechet: Voragine 59. PA I 178.185. GWMs M11179. M11180.
Copinger nennt eine Ausgabe Basel: Nikolaus Kessler 1495 (mit falscher Panzer-Nummer PA I 178.188). Unter PA I 178.185 ist eine Legenda aurea-Ausgabe Basel 1494 verzeichnet, die sich in Ettenheimmünster befunden haben soll. Dieses Ex. ist nicht mehr nachweisbar.
14039 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B4. [Lyon: Matthias Hussgnd], 5.I.14
95
96
260 Bl. aa⁸bb⁴a–z⁊A–F⁸.🛈Gez. [12]I–CCXLVII[1]. 2 Sp. 49–50 Z. Typ. 12:76G, 16:60G, 21:140G. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. η. KolTit.
Tit. Legenda aurea de ſanctis  Bl. 2aα m. Sign. aaij Incipit tabula ſuper legenda ſanctoꝛū  ſecundum oꝛdinem alphabeti collecta.  Et pꝛimo pꝛemititur pꝛologus qui oſtendit modum reperiendi materias contentus in diuerſis locis huius voluminis.  Pꝛologus.  (q)Voniam ſicut dicit  yſidoꝛus in libꝛo de  ſūmo bono ad conuerſione … Bl. 11bα Z. 7 Incipit Pꝛologus ſuꝑ legendas ſanctorū. quas collegit in vnū frater Iacobus  ve voꝛagine. natione Ianuēſis oꝛdinis  fratrum Pꝛedicatoꝝ.  []Niuerſum tēpus pꝛeſentis  vite in quatuoꝛ diſtinguiť.  ſc in tempus deuiationis.  … Tab. endet Bl. 12bβ Z. 49 De ſancta Barbara .clxxxviii. Bl. 13aα m. Sign. a u. Blz. I Incipit legenda  ſcōꝝ  lombardica noīa hiſtoria. Et mo de feſtiuitatibꝯ  occurrūt infra ts  renouatiōis quod repꝛeſentat eccleſia  ab aduentu vs ad natiuitatē domini.  Legēda ma A De aduētu di.  (a)Duentus  di per ttuoꝛ ſeptimanas agi ad ſignificandū ꝙ quadruplex ē aduētus. … Sign. b ſc amoꝛe ⁊ tēplatōe. Habuit e tria  … Endet Bl. 259bα Z. 20 … ⁊ meritis ⁊ beneficijs beate barbare pꝛeſticis  ⁊ magnifice laudauerunt eam Et ſic iuuenis tandem in ſeruitio beate barbare  vitam ſuam finiuit.  Finit aurea legenda ſanctoꝝ que lombardica hyſtoꝛia nominatur. compilata  per fratrem Iacobum de voꝛagine natione Ianuenſis oꝛdinis fratru pꝛedicatoꝝ. Necnon cum quibusdam alijs legendis nouiter ſuperadditis Anno domini  M.ccccxcv. die vero .v. ianuarij.  Bl. 260 leer.
Vorlage: Madrid BN (Digitalisat).
Reproduktionen: Madrid BN (Digitalisat).
C 6465. Pellechet: Voragine 58. CBB 2207 u.Suppl. IBE 3105. IDL 2577. Pell 6485. CRF XI 590. CRF XVI 168. CRF XVIII 298. CRF XIX 773. Castan 968. Daunou 753. Jurot 476. Martín Abad J-22. Michon 809. Rhodes: Oxford 989. ISTC ij00131800. GWMs M11221.
Aosta Sem
. Besançon BMun
. Brussel BR
. Estavayer-le-Lac Domin
. Leeds UL. Louvain-la-Neuve BU
(def.). Lyon BMun
(def.). Madrid BN
. Moulins BMun
. Oxford WorcesterC
. Paris EcBeauxArts
, Genev
. Saint-Brieuc BMun
. Utrecht BU
.
Gesamtüberlieferung: 14 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11219 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Lyon, 1496. 
PA I 550.173. Denis 3474. GWMs M11219.
PA I 550.173 bezieht sich auf Denis 3474, der als Quelle nur „Bas.“ (= Biblioth. Reip. Basileensis) angibt. In den Baseler Bibliotheken kein Nachweis für eine Lyoner Ausgabe von 1496, sondern lediglich für Nr 14040.
14040 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Strassburg: [Johann Grüningergnd], 1496. 
344 Bl. a–zA–U⁸.🛈Gez. [16]Fo.I–CCCXXVII[1]. 2 Sp. 44 Z. Typ. 17:145G, 21:71G. Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hyſtoꝛia  Bl. 2aα m. Sign. a2 Incipit tabu-la ſuꝑ legendas ſctōꝝ m oꝛdine  alphabeti collecta. Et pꝛimo mittitur ꝓlogus  odit modū repe-riēdi materias cōtentas in diuerſis  locis huius volumīs  Pꝛologus  (q)Voniam  ſicut dicit Iſidoꝛus  ī libro de ſūmo bono. Ad uerſatiōem  … Bl. 14aα Incipit pꝛologus ſuꝑ legēdas ſcōꝝ s collegit ī  vnū frať Iacobꝯ natiōe ianuenſis  oꝛdinis fratrū dicatoꝛū.  (v³)Niuerſum  tempus ptis vite in -tuoꝛ diſtingui .ſ. in ts  deuiatiōis. … Tab. endet Bl. 15bβ Z. 44 Finis  Bl. 16 leer. Bl. 17aα m. Sign. c u. Blz. Fo. I Incipit legēda  ſanctoꝝ  Lombardica noīa hyſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuitatib   occurrūt infra tēpus renouatōis  qď reſentat eccľia ab aduētu vſ- ad natiuitatē domini  Legenda Pꝛima   A  De Aduentu di  (a)Duētus  di ꝑ ttuoꝛ ſepti-manas agi ad ſi-gnificādū ꝙ dru-plex ē aduētus … Sign. d poſtulauit ſ eā ſibi reddidiſſe af-… Endet Bl. 343aβ m. Blz. CCCXXVII Z. 31 Et ideo oes fideles  audiūt ꝟ-ba cōſecratōis firmiter et veraciter  credere debent ꝙ coꝛpus chriſti eſt  ⁊ ſanguis eius.  Finiunt quoꝛundā ſancto-rum legende adiuncte poſt  lombardicā hyſtoꝛiā. Im-pꝛeſſe in inſigni ciuitate Ar-genti. Anno domini .M.ccccxcvj.  Bl. 343b u. 344 leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat).
Reproduktionen: Darmstadt ULB (Digitalisat). Sankt Petersburg NB (Digitalisat). Wrocław BOssolinski (Digitalisate) (Ex. 1), (Ex. 2).
C 6466. Pellechet: Voragine 60. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.n–o. CBB 2208 u.Suppl. CBS 2133. Ce³ J-134 u.Suppl. CIH 1858. IBP 3008 u.Add. IDL 2578. Kaplan 284. Pell 6486. CRF VI 1121. CRF XIII 1268. VB 2290.5. BSB-Ink I-100. Pr 476A. BMC I 111.IA 1448. Bod-inc J-058. Borm: IG 1473. Brzeziński: Płock 64. Dąbrowa-Knapek 93. Dokoupil 671. Gamper 134. Gryzio 720. Hummel-Wilhelmi 368. Kind: Göttingen 1035. Klausnerová 196. Kocowski 1542. 1543. Oates 194. Ohly-Sack 1578. Renner-Herrmann-Zwink 3711. Rhodes: Oxford 991. Sack: Freiburg 1993. Salgó: Pannonhalma 139. Šimáková-Vrchotka 1075. Spandowski 523. Walsh: Harvard 176. ISTC ij00134000. GWMs M11302.
Aarau KantB
. Aschaffenburg HB. Augsburg UB
. Basel UB
. Berlin *SB†
. Birmingham OscottC. Bloomington WesleyanUL. Brno Kapuz
(def.). Brussel BR
(def.). Cambridge UL
(def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Darmstadt ULB
. Deventer StB
. Dresden LB
(z.Z. Moskva GosB). Fort Wayne Sem. Frankfurt (Main) UB
. Freiburg UB
. Fulda Sem (def.). Gdańsk Akad
(Bl. 1 fehlt). Genova Domin. Gniezno ArchErzbisch
(def.). Görlitz OberlausitzBWiss
(2 Ex., 2. Ex. z.Z. Wrocław BU). Göttingen SUB
. Kórnik Akad
. Kraków Akad
(def.), Bern (2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def), BU
. Kremsmünster Benedikt
(Kaufv. 1497). London BL
, Orat. Lubiń Benedikt (def.). Lund UB. Mainz GutenbergM
. Manchester RylandsL
. Marburg UB
. München Franzisk, SB
, UB
. New Haven UL
(def.). New York UnionTheolSem (2 Ex.). Northridge UL. Opočno ZamKn
. Oslo NB. Osnabrück GyCarol
(def.). Oxford Bodl
, EdmundHall
. Pannonhalma Benedikt
(def.). Paris Mazarin
(def.). Pelplin Sem
(def.). Płock TowNauk
(def.). Plzeň SKn
(def.). Praha NKn
. Regensburg SB
. Sankt Florian Aug. Sankt Gallen StB
(def.). Sankt Petersburg NB
(2 Ex.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(Bl. 1 fehlt). Sélestat BVille. Sewen K (Bl. 1 fehlt). Straubing Karm
(def.). Stuttgart LB
. Sydney SL (Bl. 1 fehlt). Szczyrzyc Zisterz
(def.). Tübingen Stift
. Tyniec Benedikt. Vorau Aug
. Warszawa BN
(2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex. def.). Washington (D.C.) LC. Wien NB
. Włocławek Sem. Wolfenbüttel HerzogAugustB. Wrocław *BOssolinski
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.), BU
. Würzburg UB
.
Gesamtüberlieferung: 80 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11331 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Venedig, 1496. 
PA III 403.2136. Maittaire IV 614. GWMs M11331.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise Verwechslung mit Nr 14040 oder 14042.
14041 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. Mit Beig. von Conradus Celtisgnd und Sebald Schreyergnd. Nürnberg: [Anton Kobergergnd], 2.IV.1496. 
216 Bl. 〈j〉¹⁰a–e⁸f–h⁶i⁸k⁶l⁸m–zA–I⁶.🛈2 Sp. 56 Z. Typ. 14:130G, 15:91G, 21:74G, 23:75R. Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hyſtoꝛia que a pleriſ  Aurea legenda ſanctoꝝ appellatur.  Bl. 1bα Incipit tabula ſuper  legēdas ſctōꝝ m oꝛdinē alphabeti collecta. et  pꝛimo mitti ꝓlogꝯ: qui odit modū repiēdi  materias cōtentas in diuerſis locis huiꝯ volu-minis.   Pꝛologus.  []Vonia ſicut dicit  Iſido. in li. de ſūmo bono. Ad cōuerſatōe … Bl. 9bα Z. 22 Finit tabula feliciter.  Incipit pꝛologus ſu-per legendas ſanctoꝛū: quas collegit in vnum  frater Iacobus natione Ianuēſis oꝛdinis fratrum dicatoꝛum.  (v)Niuerſum tempus  ſentis vite in ttuoꝛ diſtingui .ſ. in  tempus deuiatōis … Tab. endet Bl. 10bβ Z. 54 De ſancto ſebaldo In fine.  Finis.  … Bl. 11aα m. Sign. a Incipit legenda ſctōꝝ que lombardica noīatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuitatibus que occurrunt īfra tem-pus renouatōis quod reſentat ec-cleſia ab aduentu vſ ad natiuitatē  domini.  Legenda pꝛima.   A  De aduentu domini.  (a)Duentus domini per quatuoꝛ ſeptimanas agi. ad  ſignificādum ꝙ quadruplex eſt aduentus. … Sign. b tꝑe peregrinatiōis qď tempus reptat eccľia a  … Endet Bl. 187aα m. Sign. E Z. 39 … Qď ipſe nobis ſtare dignetur qui viuit ⁊ regnat deꝯ per omnia  ſecula ſeculoꝝ amen.  Explicit legenda lom-bardica Iacobi de voꝛagine oꝛdinis pꝛedica-toꝝ ei Ianuēſis. Impꝛeſſa Nurēberge An-no di .Mccccxvj.  Sequuntur additiones.  … Endet Bl. 215aβ Z. 41 … Et ideo oēs  fideles  audiūt verba cōſecratiōis: firmiter et  veraciter credere debent ꝙ coꝛpus chriſti eſt et  ſanguis eius.  Expliciūt quoꝛūdum ſanctoꝝ legende ad-iuncte poſt Lombardicam hoſtoꝛiam: imſſe  Nurnberge Anno di .M.ccccxcvj. Finite in  vigilia Paſche.  Bl. 215b Deo optimo Maximo & diuo Sebaldo Patrono: ꝓ felicitate vrbis Norice: ꝑ Conradum  Celten: & Sebaldū clamoſum: eius ſacre ſedis Curatorem: pie: deuote & religioſe poſitum.  α (r¹)Egie ſtirpis ſoboles Sebalde  … Verse enden β Z. 58 Thure benigno.  Bl. 216 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
Anm. Am Schluss die Ode „In vitam divi Sebaldi Carmen“ des Conradus Celtis, s.a. GW 6464. Vgl. Klecker, Elisabeth: Heilige und Humanisten in Konkurrenz. Johannes Stabius’ Einblattdruck zu Ehren des heiligen Koloman (1513). In: Ein Heiliger unterwegs in Europa. Tausend Jahre Koloman-Verehrung in Melk (1014–2014). Hrsg. Meta Niederkorn-Bruck. Köln u.a. 2014 S. 301–344, bes. S. 326–327.
Reproduktionen: Lisboa BN (Digitalisat). München SB (Digitalisate) (Ex.) , (Wasserzeichen).
C 6468. Pellechet: Voragine 61. CBB 2209 u.Suppl. CBS 2132. Ce³ J-132. CIH 1859. CIR J-20. Feigelmanas 246. IBE 3106. IBP 3009 u.Add. IBPort 959. IBS 695. IDL 2579. IGI 5031 u.Corr. IJL² 218. Pell 6487. VB 1761. BSB-Ink I-101. CIBN J-103. Pr 2105. BMC II 441.IB 7509. Bod-inc J-056. Baldwin J8. Collijn: Stockholm 575. Deckert 390. Gryzio 721. Günther 2084. Jurot 477. Kind: Göttingen 1036. Luginbühl-Bothien 335. Madsen 2193–2195. Meckelnborg-Hanisch 302. Mendes: Lisboa 659. Müller: Einsiedeln 414. Renner-Herrmann-Zwink 3710. Sack: Freiburg 1992. Schachinger 858. Schlechter-Ries 1022. Šimáková-Vrchotka 1073. 1074. Spandowski 524. UBL-Ink I-78. I-79. I-80. Voit J-019. Walsh: Harvard 748. Wilhelmi: Greifswald 347. 348. Wydra 189. ISTC ij00132000. GWMs M11251.
Aschaffenburg StiftB
. Bamberg SB
, Sem. Berlin *SB†
, *UB†
. Beuron Benedikt. Bloomington LillyL (Fragm. 2 Bl.). Brandenburg KatharinK
. Bratislava UKn
. Bressanone Sem. Budapest BN
(def.). Burgos BP. Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Český Krumlov ZamKn
. Cluj-Napoca Acad
. Dessau LB (z.Z. Moskva GosB). Dresden SUB
(def.). Eichstätt UB
. Einsiedeln Benedikt
. Erfurt StB
. Esztergom BMetr
(def.). Eutin LB. Evanston UL. Frauenfeld KantB
(Bl. 11 fehlt). Freiburg UB
. Freising DomB
. Fribourg BCantU
. Fulda HLB, ZBFranzisk (def.). Gdańsk Akad
(def.). Glasgow UL
. Gniezno ArchErzbisch (def.). Göttingen SUB
. Gotha ForschB
(2 Ex.). Graz UB
. Greifswald GeistlMin
(Bl. 1–10 fehlen), *UB
. Haag KglB
. Halle ULB
(2 Ex.). Heidelberg UB
(def.). Herzogenburg Aug†. Klagenfurt Kapuz. Koblenz Gy
. København KglB (3 Ex.). Kraków Bern (def.), BU
, Domin (def.). Kremsmünster Benedikt
. Leipzig StB
, UB
(2 Ex., 1. Ex. Fragm., 2. Ex. def.). Leuven TheolF
. Linz LB. Lisboa BN
(def.). London BL
. Lund UB (def.). Mainz GutenbergM
(2 Ex.). Manchester RylandsL
. Martin NKn
. Melk Benedikt
. Merseburg Dom. Metz BMun
. Moskva GosB
. München SB
(7 Ex., 4. Ex. Bl. 1–8 fehlen), UB
. New Haven UL
(def.). Nieborów M (def.). Nürnberg GermanNM
. Oldenburg LB. Oxford Bodl
. Paderborn Franzisk
(Bl. 95, 211 u. 216 fehlen). Paris BN
. Poznań BU
(def.). Praha NKn
(2 Ex.), NM
, Präm
(def.). Przemyśl Reform. Rostock UB
. Salmünster [Franzisk]. Sankt Petersburg NB
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schweinfurt StB
. Skokloster Slott
. Stockholm KglB
. Stuttgart LB
. Tenri City CentrL. Vilnius UB
. Warszawa BN
(2 Ex., 2. Ex.†), Jes. Washington (D.C.) TrinityUL. Wien NB
. Włocławek Sem (5 Ex.). Wrocław Kap (2 Ex.). Zirc BReguly
.
Gesamtüberlieferung: 112 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
264 Bl. 1⁸2⁶a–zA–E⁸⁶F–I⁶⁸K–M⁶N⁸.🛈2 Sp. 46 Z. Typ. 1:160G, 2**:91G. Vereinzelt Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia que a pleriſ  Aurea legenda ſanctoꝛū appellatur  Bl. 2aα m. Sign. j Incipit tabula ſuper  legendas ſanctoꝛum m oꝛdinem alphabeti collecta. Et mo mittitur pꝛologus qui  oſtēdit modum reperiendi materias ten-tas in diuerſis locis huiꝯ volumīs  Pꝛologus  []Voniam ſicut  dicit Iſidoꝛꝯ in libꝛo de ſum-mo bono ad uerſatiōem … Bl. 13aα Incipit pꝛologus  ſuꝑ legendas ſanctoꝝ quas collegit in vnū  frater Iacobus natione ianuenſis oꝛinis  fratrum dicatoꝛum.  (v)Niuerſum tempus ptis vite ī quattuoꝛ di-ſtingui .ſ. in tꝑs deuiatōnis.  … Bl. 15aα m. Sign. a Incipit legenda ſctōꝝ que lombardica  noīa hyſtoꝛia. Et mo de feſtiuitatibus   occurrūt infra tꝑs renouationis qď repꝛe-ſentat eccľia ab aduentu vſ ad natiuitatē  domini.  Legenda .I.   A  De aduentu di  [⁶]Duentꝯ dnī  ꝑ tuoꝛ ſeptimanaſ ar  ad ſificādū ꝙ dꝛuplex  eſt aduētꝯ … Sign. b pincerna ꝙ nō māducaret nec biberet. ſ tan… Endet Bl. 263bβ Z. 27 … Et iō oēs fideles  audiūt ba  ſecratiōis. firmiter ⁊ veraciter credere dt  ꝙ coꝛpꝯ xi eſt ⁊ ſanguis eius.  Expliciūt quoꝛundā ſanctoꝝ legēde ad-iuncte poſt Lombardicā hiſtoꝛiā. Impꝛeſſe Argentine Anno di .M.ccccxcvj. Finite circa feſtū aſcenſionis di.  Bl. 264 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Darmstadt ULB (Digitalisat). Luzern Kapuz (Einzelfotos).
Anm. Koller (Zürich) Auktion 18.IX.2017 Nr 427. — Zisska & Lacher (München) Auktion 72 (9.–11.V.2019) Nr 157.
C 6467. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.h. CBB 2210 u.Suppl. CBS 2134. Ce³ J-133 u.Suppl. CIH 1860. CIR J-21. IBP 3010 u.Add. IDL 2580. IGI 5032 u.Corr. IJL² 219. Kaplan 499. Pell 6488. CRF XIII 1269. VB 2463. BSB-Ink I-102. Pr 630. BMC I 146.IB 1926. Bod-inc J-057. Borm: IG 1474. Brinkhus 1189. Collijn: Stockholm 576. Deckert 391. Finger: Düsseldorf 596. Günther 2696. Hartig: Paderborn 390. 391. Jurot 478. Kawecka-Gryczowa 41. Oates 238. Ohly-Sack 1577. Renner-Herrmann-Zwink 3708. 3709. Rhodes: Oxford 990. Rozsondai 511. Šimáková-Vrchotka 1077. 1976. Spandowski 525. UBL-Ink I-81. Walsh: Harvard 259. Wilhelmi: Greifswald 346. ISTC ij00133000. GWMs M11287. M11304.
Aberystwyth NL
. Admont Benedikt. Alba Julia Batthyan
. Altenburg (Ö.) Benedikt. Arco Franzisk. Augsburg UB
. Bamberg DomKap, SB
. Bamburgh Castle L. Bautzen DomKap. Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.†). Brixen i.T. TazB
. Brno Aug
. Brussel Bollandist
(Bl. 1 u. 264 fehlen). Budapest BAcadSci
, BN
. Bydgoszcz MiejskaB
(def.). Cambridge UL
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Canberra NL. České Budějovice M
(def.). Český Krumlov Franzisk
(def.). Chicago CudahyMemL, NewberryL. Città del Vaticano BVat
. Colmar BVille
. Darmstadt ULB
. Dillingen StudB. Dresden SUB
. Düsseldorf ULB
. Durham UL
. Erfurt MinB
, StB
. Frankfurt (Main) UB
. Freiberg Gy
. Fribourg BCantU
(def.). Fulda HLB. Göttweig Benedikt
. Greifswald UB
(def.). Halle ULB
. Herborn Sem. Herzogenburg Aug†. Hirzenhain StolbergB
. Hradec Králové M
. Jena ULB. Kiel UB
. Klagenfurt DomKap, Kapuz (def.). Kórnik Akad. Kraków MN (def.). Kremsmünster Benedikt
. Leeds UL
. Leipzig BuchM
(Fragm. 4 Bl.), UB
. Loccum *ehem. KlosterB. London BL
, WellcomeMedL
. Luzern Kapuz
. Metz BMun
. Moskva GosB
(3 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. def.). Mühlhausen ehem. StArch
. München SB
(9 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. Bl. 257 fehlt), UB
(2 Ex.). Oslo NB (def.). Oxford Bodl
, JohnC
. Paderborn AkadB
(2 Ex., 1. Ex. def.). Passau SB. Philadelphia FreeL. Poznań ehem. ArchPanstw, TowNauk. Praha NKn
, NM(Kinsky)
, NM(Nostiz)
. Rimini BCiv. Salisbury Cathedr. Salzburg Erzbisch. Sankt Paul Benedikt. Sankt Petersburg NB
. Schlägl Präm
. Schlierbach Zisterz
. Siegburg Benedikt. Solothurn ZB
(Bl. 1 fehlt). Stams Zisterz
(def.). Stockholm KglB
. Strasbourg BNU
. Stuttgart LB
(2 Ex.). Tarnów Sem. Tokyo UL (def.). Trento Franzisk
. Tübingen UB
. Utrecht BU
(2 Ex.). Warszawa BN
, BP (def.). Wien Benedikt, Erzbisch
, NB
, UB
. Windsor Chapel. Włocławek Sem (def.). Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław BU (2 Ex., 1. Ex. z.Z. Moskva GosB, 2. Ex. z.Z. Moskva GosB). Würzburg UB
(2 Ex.). Xanten Stift
(Bl. 1 u. 264 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 121 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14043 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B2. [Hagenau: Heinrich Grangnd], 1497. 
292 Bl. 〈j234〉⁸〈ij2233〉⁶a–o⁸p⁴q–s⁸t⁴v–y⁸z⁴AB⁸C⁶DE⁸F⁴G–I⁸K⁴LM⁸N⁴OP⁸.🛈2 Sp. 48–49 Z. Typ. 4:155G, 9:63G, 10:83G. Init. b. Häufig Min. f. Init. KolTit.
Tit. Lombardica hiſtoꝛia que a pleriſ  Aurea legenda ſanctoꝛū appellatur.  Bl. 2aα m. Sign. j Incipit tabula ſuper legēdas ſanctoꝛum ſcďm oꝛdine  alphabeti collecta. Et primo  premitti prologus qui oſtendit modum reperiendi materias contentas in diuerſis locis huius voluminis  Pꝛologus  (q)Voniā ſicut dicit Iſidoꝛꝯ ī li. de ſūmo bono ad uerſatōem … Bl. 12bα Incipit pꝛologus ſuper legēdas ſanctoꝝ quas collegit in vnū fra-ter Iacob natione ianuenſis oꝛdinis  fratrū dicatoꝝ.  (v)Niuerſum tem-pus ſent vite ī qua-tuoꝛ diſtingui. ſc in  tempus deuiationis  … Tab. endet Bl. 14aβ Z. 12 (D¹)e cena domini .ccxv.  Bl. 14b leer. Bl. 15aα m. Sign. a Incipit legēda ſcōꝝ que Lōbardi-ca noīa hyſtoꝛia. Et mo ď feſtiuitatib  occurrūt īfra ts renouatōiſ qď  reptat eccľia ab aduentu vſ ad natiuitatem domini  Legenda Pꝛima.   A  De aduentu domini.  [⁵]Duētus  di ꝑ quatuoꝛ ſeptīa-nas agiť ad ſignificandū ꝙ druplex ē aduētus … Sign. b ris. Cui Lucia. Patrimoniū meū in  … Endet Bl. 291bβ Z. 25 Et ideo oes fideles qui audiūt ver-ba conſecrationis firmiter ⁊ veraciter  credere debent ꝙ coꝛpus Chꝛiſti eſt et  ſanguis eius.  Finiunt quoꝛundam ſan-ctoꝛū legende adiuncte poſt Lombar-dicam hiſtoꝛiam. Anno di Milleſimo quadringenteſimo nonageſimoſeptimo.  Bl. 292 leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat).
C 6456. R 1423. Pellechet: Voragine 50. Kaufmann-Nabholz 908. Chrisman: Strasbourg C4.2.1.p. CBB 2211 u.Suppl. Ce³ J-128. J-135 u.Suppl. CIR J-22. Feigelmanas 247. Gspan-Badalić 371. IBP 3011 u.Add. IBPort 960. IGI 5033. CRF XIII 1270. BSB-Ink I-103. Pr 484. Bod-inc J-059. Brinkhus 1190. 1191. Cid: Évora 541. Günther 2817. Hubay: Eichstätt 555. Hubay: Würzburg 1227. Kind: Göttingen 1037. Madsen 2196. Oates 1326.5. Ohly-Sack 1579. 1580. Sack: Freiburg 1995. Scapecchi: Firenze 1507. Schlechter-Ries 1023. 1868. Schüling 478. Spandowski 526. UBL-Ink I-82. Walsh: Harvard S-1080A. Wydra 190. Zdanevyč 257. ISTC ij00135000. GWMs M11212.
Augsburg UB
. Brugge Sem
. Brussel Bollandist
(Bl. 71 u. 72 fehlen), BR
. Cambridge UL
. Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). České Budějovice Sem
. Cincinnati XavierUL (def.). Colmar BVille
. Darmstadt ULB
. Dresden SUB
. Eichstätt *UB
(Bl. 86, 166 u. 219–222 fehlen). Essen Bisch. Évora BP
. Firenze BN
. Frankfurt (Main) PhilosTheolHochSch
(def.), UB
(def.). Freiburg UB
. Giessen UB
(Bl. 1–9 fehlen). Gniezno ArchErzbisch (Bl. 1, 2, 11 u. 12 fehlen). Göttingen SUB
. Gotha ForschB
. Hadamar Gy. Haguenau BMun
. Halle FranckeStift
. Heidelberg UB
. Karlsruhe LB
. Kijv NB
. København KglB. Köln UStB
. Leipzig UB
. Ljubljana Franzisk
, NUKn
. London BL
. Manchester RylandsL
. München SB
(Bl. 9, 14 u. 292 fehlen). Neustadt K. Oxford Bodl
. Poznań BU
, Erzbisch (def.). Rastatt Gy
(Bl. 1, 8, 234, 235 u. 292 fehlen). Rein Zisterz
. Ripon Cathedr. Santa Barbara UL. Speyer ZArchK. Strasbourg BNU
(def.). Târgu-Mureș BTeleki
. Tübingen *UB
(2 Ex.). Vilnius UB
. Warszawa BN
. Washington (D.C.) LC
. Würzburg UB
. Xanten Stift
.
Gesamtüberlieferung: 54 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14044 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B4. [Lyon: Jacques Mailletgnd], 22.VIII.1497. 
256 Bl. aabb⁶a–z⁊ꝝA–C⁸DE⁶.🛈Gez. [12]I–CCLIIII [m. Fehlern]. 2 Sp. 47 Z. Typ. 8:76G, 10:ca.108G. Init. d, Init. f des Jean de Vingle. Rubr. δ. KolTit.
Tit. Legenda aurea ſanctoꝛum.  Bl. 2aα m. Sign. aaij ❡ Incipit tabula ſuper legēdas ſanctoꝛum  ſecundum oꝛdinem alphabeti collecta. Et  pꝛimo pꝛemittitur pꝛologus qui oſtēdit mo-dum reperiendi materias cōtentas in diuerſis locis huius voluminis.  Pꝛologus  (Q)Uoniam ſicut di-cit yſidoꝛus ī libꝛo de ſummo bono ad cōuerſionem … Bl. 12bα ❡ Incipit pꝛologus ſuper legendas ſctōꝛuz  quas collegit in vnū frater iacobus de voꝛagine natiōe ianuenſis oꝛdinis fratrum pꝛe-dicatoꝛum.  (V)Niuerſum tempꝯ  pꝛeſentis vite in quattuoꝛ  diſtinguitur. ſc in tempꝯ  deuiationis: … Bl. 13aα m. Sign. a u. Blz. I ❡ Incipit legenda ſanctoꝝ: que lombardi-ca nominatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiui-tatibus  ococcurūt infra ts renouatōis qď  repꝛeſentat eccľia ab aduentu vſ ad natiui-tatem domini. ❡ Legenda pꝛima. A  ❡ De aduentu domini.  (A)Duentus domi-ni per quattuoꝛ ſeptima-nas agitur ad ſignificādū  ꝙ quadruplex eſt aduentꝯ  … Sign. b fuiſſe homini tinuā: ſeuā vindictā. Na  … Endet Bl. 254bβ Z. 16 … ⁊ meritis ⁊ beneficijs beate barbare pꝛeſtitis et  magnifice laudauerūt ea: ⁊ ſic iuuenis tandem in ſeruitio beate barbare vitam ſuam  finiuit.  Finit aurea legenda ſanctoꝛum que lombardica hyſtoꝛia nominatur: compilata per  fratem Iacobum de voꝛagine … Z. 26 … Anno domini .M.ccccxcvij.  die vero .xxij. Auguſti.  Bl. 255aα m. Blz. CCXLIII ❡ Incipiunt capitula.  … Tab. endet Bl. 256aα m. Blz. CCLIIII Z. 31 De ſancta Barbara .clxxxviij.  Bl. 256b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Zaragoza BU (Digitalisat).
Anm. Meist seitengetr. Nachdr. von Nr 14036.
C 6469. Pellechet: Voragine 62. CBB 2212 u.Suppl. IBE 3107. IBPort 961. IGI 5034 u.Corr. Pell 6489. CRF I 881. CRF III 461. CRF XIII 1271. BMC VIII 334.IB 42170. Daunou 857. Jurot 479. Mendes: Lisboa 660. Sack: Freiburg 1994. ISTC ij00134500. GWMs M1124210.
Barcelona BU
. Berlin *SB
. Châlons-en-Champagne BMun
(def.). Évora BP
. Freiburg UB
. Fribourg BCantU
(def.). Göttingen [SUB]. Hadamar ehem. Gy. Karlsruhe [LB]. Lisboa BN
(Bl. 1 fehlt). Namur SocArcheol
. Palma de Mallorca BP
. Paris Genev
. Rodez BMun
. Strasbourg BNU
. Toledo BP
. Torino BNU
. Tours BMun†. Ushaw C
. Zaragoza BU
(def.).
Gesamtüberlieferung: 20 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14045 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Redaktion B3. [Lyon: Jean Pivardgnd], 15.III.15
00
01
256 Bl. aabb⁶a–z⁊ꝝA–C⁸DE⁶.🛈Gez. [12]I–CCXLIII[1]. 2 Sp. 47 Z. Typ. 1:130G, 2:90G, 4:78G. Init. b, c, h, k. Meist Min. f. Init. Rubr. γ. Rotdr. KolTit.
Tit., rot (L)Egenda hec aurea nitidis excuditur  foꝛmis: claret plurimum cenſoꝛia caſtigatione: vſ adeo vt nihil perperam adhibitū ſe-motūue: quod ad rem potiſſimum pertinere  non videatur: offendi poſſit.  Bl. 2aα, schwarz ❡ Incipit tabula ſuper legēdas ſanctoꝛu  m oꝛdinem alphabeti collecta. Et pꝛimo  pꝛemittitur pꝛologus qui oſtendit modum  reperiendi materias cōtētas in diuerſis lo-cis huius voluminis.  Pꝛologus.  (Q)Uoniam ſicut dicit Iſidoꝛus in lib. de ſummo bono ad cōuerſionem  … Bl. 12bα ❡ Incipit pꝛologus ſuper legendas ſctōꝛū  quas collegit in vnū frater iacobus de vo-ragine natione ianuenſis oꝛdinis fratrum  pꝛedicatoꝛum.  (V)Niuerſum tempus  pꝛeſentis vite in ttuoꝛ diſtin-guitur. ſc in tēpus deuiatiōis … Bl. 13aα m. Sign. a u. Blz. I ❡ Incipit legenda ſanctoꝝ: que lombardica noīatur hiſtoꝛia. Et pꝛimo de feſtiuitatibus  occurrunt infra ts renouatiōis qď  repꝛeſentat eccľia ab aduētu vſ ad natiuitatem domini.   ❡ Legenda pꝛima.   A  ❡ De aduentu domini.  (A)Duentus domini  per ttuoꝛ ſeptimanas agiť  ad ſignificandū ꝙ quadru-plex eſt aduētus … Sign. b fuiſſe homini tinuā: ſeuā vindictā. Na  … Endet Bl. 254bβ Z. 20 … ⁊ meritis ⁊ beneficijs beate barbare ſtitis ⁊ magnifice laudauerūt  eam. ⁊ ſic iuuenis tandem in ſeruitio beate  barbare vitam ſuam finiuit.  Finit aurea legenda ſanctoꝝ que lombar-dica hyſtoꝛia nominatur: compilata per fratrem Iacobum de voꝛagine natione Ianue. oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum. Necnon  cum quibuſdam alijs legendis nouiter ſu-peradditis. Anno domini .M.ccccc. die vero .xv. Marcij.  Bl. 255aα m. Blz. CCXLIII ❡ Incipiunt capitula.  … Tab. endet Bl. 256aα Z. 31 De ſancta Barbara .clxxxiij.  Bl. 256b leer.
Vorlage: Lyon BMun. Uppsala UB (Digitalisate). Brussel BR (Einzelfotos).
Anm. Meist seitengetr. Nachdr. von Nr 14036.
C 6471. Pellechet: Voragine 64. CBB 2214 u.Suppl. Ce³ J-136. IBE 3108. IGI 5035 u.Corr. Pell 6490b–e. 6490h. CRF XI 591. CRF XVII 359. CIBN J-104. Pr 8712. BMC VIII 334.IB 42170. Madsen 2197. Martín Abad J-23. Oates 3240. Sallander: Uppsala 2270. ISTC ij00136000. GWMs M11223.
Amiens BMun
(2 Ex.). Arras ehem. BMun
. Brussel BR
(Bl. 1 fehlt). Cambridge UL
. Chaumont ehem. BMun (def.). København KglB. London BL
. Lucca Sem (def.). Lyon BMun
(def.). Madrid BN
. Mansfield Sch. Paris BN
(def.). Postel Präm
. Princeton Sem
. Roma BCorsin
. Rouen BMun
. Saint-Brieuc BMun
. Tours BMun†
. Uppsala UB.
Gesamtüberlieferung: 20 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
278 Bl. [a²]a–z⁊ꝝA–G⁸H¹².🛈Gez. [2]i–274 [m. Fehlern]. 2, Tab. 3 Sp. 44 Z. Typ. 1:74G m. Einsprengungen aus 5:80R, 2:130G, 13:ca.500G. Init. a, b, c, n, u, v. Rubr. β. KolTit.
Tit. (L¹)egende  ſanctorū  Bl. 2a Sp. 1 ⁌ Tabula totiꝯ operis m  numerū folioꝛum.  … Tab. endet Bl. 2b Sp. 3 Z. 23 De ſancto Ioſeph.   276.  Regiſtrum  … Reg. in 6 Z. Endet Z. 29 Omnes ſunt quaterni ter  H. qui eſt ſexternus.  Bl. 3aα m. Sign. a u. Blz. i ⁌ Reuerendiſſimi fis Iacobi de Vo-ragine Genuēſis Archiei. oꝛdinis pꝛedicatoꝛum. ſanctoꝛum ac feſtoꝛu per totū  annum. Liber incipit.  (V)Niuerſū  tēpus ptis vi-te decurſus in  tuoꝛ diſtīgui  .ſ. ts deuiatio-nis: … β Z. 35 ⁌ De tempoꝛe renouationis: ⁊ pꝛimo de  aduentu domini noſtri Ieſu chꝛiſti.  (A)Duentus di ꝑ t-tuoꝛ ſeptimanas agi: ad ſignificādū  ꝙ quattuoꝛ ſunt aduentus  … Sign. b uatoꝛis ⁌ Uir ꝗdā ꝓ amoꝛe filij ſui las  … Endet Bl. 278aβ m. Blz. 274 Z. 29 … feſtū ioſeph ſpōſi de ne .i4.  caľ. apꝛilis. Cui ex antiquitate ⁊ exemplaris oꝛigine ſatis fidem adhibui.  ⁌ In alma Uenetiaꝝ vrbe. Mandato  impenſa pꝛobatiſſimi viri di Nicolai  de Franchphoꝛdia. Per Bonetum Lo-catellum pꝛeſbyteꝝ. A virginali partu ſa-luberrimo ꝗngenteſimo ſupꝛa Milleſi-mu .xij. kalendaꝝ Iuliarum.  Bl. 278b leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
R 787. Badalić 607. CBB 2213 u.Suppl. Ce³ J-137. CIH 1861. CIR J-23. IBE 3109. IBP 3012. IGI 5036 u.Corr. BSB-Ink I-104. Ernst: Hildesheim I,1 428. Günther 3420. Hartig: Paderborn 392. UBL-Ink I-83. ISTC ij00137000. GWMs M11338.
Alba Julia Batthyan
(def.). Bergamo BCiv
. Breno BCiv. Brussel BR
. Budapest BN
(def.). Chiavari SocEconom (Bl. 1 u. 2 fehlen). Città del Vaticano BVat
. Dubrovnik Domin
. Erfurt Bisch. Faenza BCicognani (Bl. 19 u. 20 fehlen). Foligno Sem (def.). Fossombrone BCiv. Hereford Cathedr
. Hildesheim DomB. Innsbruck Präm
. Köln ehem. Erzbisch
. Kórnik Akad. Leipzig UB
. Lübeck *ehem. StB. Mattsee Stift
. Montepulciano BCom. München SB
. Napoli BN. Paderborn AkadB
. Palermo BCom
. Palma de Mallorca BP
. Philadelphia UL. Poznań TowNauk (def.). San Sepolcro BCom. Subiaco Benedikt
(def.). Târgu-Mureș BJudet
(Bl. 1 fehlt). Ventimiglia BApros. Washington (D.C.) LC. Wien NB
.
Gesamtüberlieferung: 34 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M1130510 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea. Strassburg: Georg Husnergnd, 24.I.1503. 
CSA 255. IBS S. 232. VD16 J 143. GWMs M1130510.
Im GW-Manuskript nach zwei defekten Ex. aufgenommen, bei denen der Druckvermerk fehlt. Es handelt sich um die Ausgabe Strassburg: Georg Husner, 24.I.1503.
Cape Town NL. Eichstätt UB. Kremnica Franzisk
(def.). München SB. Regensburg SB. Rostock UB. Sankt Florian Aug (def.). Trier StB. Wien NB.
Gesamtüberlieferung: 9 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
C 6405. Pellechet: Voragine 81. Baudrier XI 280. Moreau I 1507.128. Pell 6441. CRF I 882. USTC 154999. GWMs M11154.
Bei Pell 6441 nach dem defekten Ex. Châlons-en-Champagne BMun aufgenommen, bei dem der Druckvermerk fehlt. Es handelt sich um die Ausgabe Lyon: Jean de Vingle für Jacques Huguetan, 10.X.1507.
Reproduktionen: Lyon BMun (Digitalisat).
Barcelona BU. Bordeaux BMun. Châlons-en-Champagne BMun
(def.). Lille BU
. Lyon BMun. Rennes BMun. Sevilla BU. Sion Kapuz
.
Gesamtüberlieferung: 8 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
C 6406. Pellechet: Voragine 82. Baudrier XI 282–283. CIH S. 562. Pell 6442. CRF V 514. USTC 143489. ISTC ij00137200. GWMs M11224.
Bei C 6406 nach dem defekten Ex. Lyon BMun aufgenommen, bei dem der Druckvermerk fehlt. Es handelt sich um die Ausgabe Lyon: Claude Davost für Jacques Huguetan, 27.VI.1509.
Salgó: Pannonhalma S. 146. USTC 199884. GWMs M11158.
Im GW-Manuskript nach dem defekten Ex. Pannonhalma Benedikt aufgenommen. Es handelt sich um die Ausgabe Lyon: Jacques Sacon für Jacques Huguetan, 25.VI.1512.
Heidelberg UB
. Pannonhalma Benedikt
(def.). Paris BN
.
Gesamtüberlieferung: 3 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Deutsch (Ripuarisch)
Auf der niederländischen „Legenda aurea“ beruhende deutsche (ripuarische) Übersetzung. Sie ist als zweibändige Ausgabe in Winter- und Sommerteil geteilt, jedoch nicht wie die niederländischen Drucke nach dem Paschalstil organisiert. Der Winterteil beginnt wie die lateinische Normalfassung mit dem Kapitel zum Advent (Maggioni I), der Sommerteil mit Johannes dem Täufer (Maggioni LXXXI). Einige Sondergut-Legenden sind an den entsprechenden Stellen im Jahreslauf eingefügt. Am Ende beider Bände steht ein Corpus von 13 (Winterteil) bzw. 41 (Sommerteil) zusätzlichen Legenden, die explizit als Ergänzung gekennzeichnet sind.
Zum Legendar „Der Heiligen Leben“, das in der Literatur z.T. als deutsche Übersetzung der „Legenda aurea“ verzeichnet ist, vgl. den Werkkatalog Legendar.
Vgl. Williams-Krapp, Werner: Die deutschen Übersetzungen der ‚Legenda aurea‘ des Jacobus de Voragine. In: Beiträge zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur 101 (1979) S. 252–276 [wieder in: Williams-Krapp, Werner: Geistliche Literatur des späten Mittelalters. Kleine Schriften. Hrsg. Kristina Freienhagen-Baumgardt u. Katrin Stegherr. Tübingen 2012. (Spätmittelalter, Humanismus, Reformation. 64.) S. 226–247]. — Williams-Krapp, Werner: Die deutschen und niederländischen Legendare des Mittelalters: Studien zu ihrer Überlieferungs-, Text- u. Wirkungsgeschichte. Tübingen 1986. (Texte und Textgeschichte. 20.) S. 184–187. — Verf.Lex.² IV 458.
14047 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, deutsch (ripuarisch). Köln: Ludwig von Renchengnd, 1485. 
2 Sp. 43 Z. Typ. 1:235G, 2:158G, 4:93G. Min. f. Init.
1.  21.VII.1485. 
252 Bl. [a–zA–I⁸⁶K–N⁶⁸].🛈Gez. [2]iij.–CCli[1]. Init. a, b, c, d (Leisten). 100 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. Dat duytſche paſſionail.  ❖ Dat eyrſte deil ❖  Bl. 2a (in Leisten) (T)zo der ere godes ys dit boych genomē vſſ einē boych  dat men noemt Aurea legēda. dat ys tzo duytſch geheyſchē dye gulde legende off dat Paſſionail. Dye feir ende  werdicheyt der heylighē ys ingheſatz vmb  tzo verhaelen dat men verſuemt hayt. … Z. 35 … ertſche dyngen ende hemelſche dyngen ende ewyge dyngen.  Van dem Aduent ons heren ❖  Bl. 2bα Hlzs.  (A)Lle dye tzyt  des leuēs wyrt in vierē gedeilt. … Lage b blyxem ynd vyel doet. ynd doe ba… Bl. 238bβ Z. 29 in dat rych der hemelen ontfangen  ſyn ynd ſych daer vervreuwen.  Hier eyndet dat eirſte deil des duydſchē  paſſionails vā der hyllighen leuē.  Hier nae volgē dye  tzogheſettztē legenden ❖  Bl. 239aα m. Blz. CCxxxix Hier beginnen die  legenden der hilligē  die tzo geſetzt ſiin  … Endet Bl. 250bβ Z. 26 … mit ſent Geruaſius ynd Pꝛo-thaſius hulpe.  U. d. Sp. Hyer eyndet dat eijrſte deyl des duydſchen paſſionails mit ſynē tzogeſetz-ten hiſtoꝛien mit groiſſem vlijſſ gearbeit. In dē iair vns herē. M.cccc.lxxxv  vp ſent Marien magdalenen auent.  gedruckt durch mich Lodovuich van  renchen. burger tzo coellen ❖ ✠  Bl. 251a m. Blz. CCli. Dat regiſter des eijrſten deils des duydſchen  paſſionails. nae der oꝛdnanci des .a.b.c❖  … Tab. endet Bl. 251bβ Z. 15 Van der verderfniſſe ind verſtoe-ring der ſtat jeruſalem.   xcix  Bl. 252 leer.
2.  31.X.1485. 
252 Bl. [a–zA–I⁸⁶K–N⁶⁸].🛈Gez. [2].iij.–CClij.[1] [m. Fehlern]. Init. a, d (Leisten). Zweimal Maj. f. Init. 122 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. Dat ander deil des  duythſchen paſſionails ❖  Bl. 2a (in Leisten) (T)zo der ere gods ynd Mariē  ſynre lieuer moider ynd al-re godes hylligen. beghijnt  hier dat ander ſtuck vā dē paſſionail. welchs in  dē latijn geheiſchē is paſſionale ſanctoꝛū. dat is  dat boich vā der hilligen lijdē. j tzo dē eijrſten.  Dye legende van dem alre hyllichſtē man  geboꝛen vā den vuijuen van ſent Iohan  dem douffer vns heren Iheſu chꝛiſti.  Hlzs., daneben [⁵]Ent Iohās baptiſtē  geboerte dye  was gebot-ſchafft vā dē  ertzengel Gabꝛiel … Lage b Hlzs. []Etrus ď apoſ… Bl. 218bβ Z. 3 … der leuet ynd regniert got  durch alle werlt der werlden. Amē.  Hier eindet dat an-der deil des duitſchē  paſſionails van der  hillighen leuē durch  dat gātze iair ❖  Hier nae volghē etzlighe zogeſetzden le-genden ❖ ✠ ❖  Bl. 219aα m. Blz. CCxx. Hier beghinnen die  tzogeſetzten hiſtoꝛiē  etzlicher hillighen.  ind tzo dem eijrſtē ❖  Die legende van dem  hillighen keiſer Henrich ❖  … Endet Bl. 250aβ m. Blz. CCli. Z. 17 … ynd  dat was in dem jair vns heren. dc.  ynd. v.  U. d. Sp. Hier eyndet dat ander deyl  des duydſchen paſſionails van der hyllighen leuē durch dat gantze iair mit etzlighē tzogeſetzden hiſtoꝛien in dem iair  vns herē. M.cccc.lxxxv. vp alre hillighē  auent. Ind hait gedꝛuckt tzo der eeren  gods Ludovuich van Renchē burgher  in Coellen ❖ ✠ ❖  Bl. 250b Dat regiſter van den hylligen des anderē deils  des duydſchen paſſionails nae der oꝛdinanci  des .A.b.c❖  … Tab. endet Bl. 251bα Z. 15 Xj. duſent jonffrouwē.   c.li.  Bl. 252 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Anm. Sotheby’s (London) 26.XI.2008 Nr 3.
Reproduktionen: Boston (Mass.) PL (Digitalisat, 1). Darmstadt ULB (Digitalisate) (1), (2). Köln UStB (Digitalisat). Nürnberg GermanNM (Digitalisate) (1), (2).
C 3527. 4626. 6507. Pellechet: Voragine 109. Borchling-Claussen 86. Schr 4321. Schramm VIII Abb. 544–691. VK 626. CBB 2223 u.Suppl. CBS 2109. Ce³ J-171. IDL 2595. Pell 6513. VB 1064. BSB-Ink I-105. CIBN J-108. Pr 1262. 1263. BMC I 266.IB 4455–4456. Borm: IG 1478. Cuccia 27. Finger: Düsseldorf 599. Oates 729. Ohly-Sack 1585. Whitesell: Harvard S1-424.5. Wierda: Tilburg 44. ISTC ij00171000. GWMs M11405.
Berlin *KunstB
(1.2, def.), *SB
(1.2). Boston (Mass.) PL
(1). Brussel Bollandist
(1.2, def.). Cambridge UL
(1.2). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(Fragm. 1 Bl.). Collegeville UL
(2). Darmstadt ULB
(2 Ex., 1. Ex. 1.2, 1 Bl. 1 fehlt, 2. Ex. 1.2, 2 Bl. 1 fehlt). Düsseldorf ULB
(2, def.). Frankfurt (Main) UB
(def.). Grottaferrata Basil
(1, def.). Haag KglB
(1.2). Hamburg SUB
(1, def.). Hertogenbosch Kapuz
(def.). Köln UStB
(1.2). Leipzig BuchM
(Fragm. 2 Bl.). Leuven TheolF (def.). London BL
. Mainz GutenbergM
(Fragm.). München SB
(1.2, def.). Münster Kapuz (def.). New York PL. Nürnberg GermanNM
(1.2, def.). Paris BN
(1, Fragm.). Sankt Petersburg NB
(1). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(1.2, def.). Stockholm KglB
(1). Strängnäs Dom (Fragm.). Tilburg UB
(1.2, def.). Washington (D.C.) LC. Wolfenbüttel HerzogAugustB
(1).
Gesamtüberlieferung: 32 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Englisch
1483 beendete, stark von der lateinischen Normalfassung abweichende englische Übersetzung von William Caxton (✽um 1422, †1491). Quellen waren neben der lateinischen „Legenda aurea“ die bearbeitete Fassung der französischen Übersetzung von Jean de Vignay und eine frühere englische Übersetzung, die „Gilte Legende“. Charakteristisch ist die Anordnung der Legenden in Temporal- und Sanktoralteil, die dem Vorbild der Vignay-Übersetzung folgt. Das Sanktorale ist durch zahlreiche Sondergut-Legenden ergänzt, die nach den Terminen ihres Gedenktags im Corpus eingefügt sind. Weitere Ergänzungen sind die Viten biblischer Gestalten („The stories of the bible“), die auch in der französischen Fassung vorhandenen Traktate zur Messfeier und zu den Glaubensartikeln („The exposition of the mass“, „The twelve articles of the christian faith“) sowie eine am Ende angefügte Legende des Hl. Erasmus.
Vgl. Butler, Pierce: Legenda aurea – Légende dorée – Golden Legend. A Study of Caxton’s Golden Legend with Special Reference to its Relations to the Earlier English Prose Translation. Baltimore 1899. — Jeremy, Sister Mary : Caxton’s Golden Legend and Voragine’s Legenda aurea. In: Speculum 21(1946) S. 212–221. — Jeremy, Sister Mary: Caxton’s Golden Legend and De Vignai’s Légende Dorée. In: Mediaeval Studies 8(1946) S. 97–106. — Jeremy, Sister Mary: Caxton and the ‘Synfulle Wretche’. In: Traditio 4(1946) S. 423–428. — Jeremy, Sister Mary: Caxton’s Original Additions to the Legenda Aurea. In: Modern Language Notes 64(1949) S. 259–261. — Kurvinen, Anvo: Caxton’s Golden Legend and the Manuscripts of the Gilte Legende. In: Neuphilologische Mitteilungen 60(1959) S. 353–375. — Blake, Norman F.: The Biblical Additions in Caxton’s Golden Legend. In: Traditio 25(1969) S. 231–247. — Scahill, John: Caxton at Work. How the Temporale of the ‘Golden Legend’ was Made. In: Journal of the Early Book Society 21(2018) S. 197–214. — Ford, Judy Ann: English readers of catholic saints. The printing history of William Caxton’s Golden Legend. London; New York 2020. (Studies in Medieval history and culture.)
Ausg. The Golden Legend or Lives of the Saints as Englished by William Caxton. Hrsg. Frederick Startridge Ellis. 7 Bde. London 1900. — Caxton’s Golden Legend. Bd. 1: Temporale. Hrsg. Mayumi Taguchi, John Scahill und Satoko Tokunaga. Oxford 2020. (Early English Text Society. Original Series. 355.).
14048 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, engl. Übers. u. Bearb. William Caxtongnd. Westminster: William Caxtongnd, [nicht vor 20.XI.1483]. 
449 Bl. [a⁶]a–z⁊⁸⁶A–V⁸X⁶Y³aa–ff⁸gg⁶hhii⁸kk⁶.🛈Gez. [6]Folio i–folio CCCCxliiii [m. Fehlern]. 2 Sp. 53–55 Z. Typ. 3:136G, 4*:100G. Meist Min., vereinzelt Maj. f. Init. 87 Hlzs., dar. 19 z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Hlzs.  α (t³)He holy ⁊ bleſſed doctour  ſaynt Ierom ſayth thys auctoryte/ do alweye ſomme good  weꝛke/ to thende that the deuyl fynde  the not ydle/ … Bl. 2bβ Z. 31 … that by their merytes/ they and I may come to eueꝛ-laſtyng lyf ⁊ blyſſe in heuen amen/  Bl. 3a Hlzs.  α [³]Nd for as moche as this  ſayd weꝛke was grete ⁊ ouerchargeable to me tacompliſſhe  … β Z. 16 … ſuffꝛed deth and paſſyon amen/  And to thende eche hyſtoꝛyy lyf ⁊  paſſyon may be ſhortely foūden I haue  ordeyned this table folowyng/ where ⁊  in what leef he ſhal fynde ſuche as  ſhal be deſyred/ and haue ſette the nom-bre of euery leef in the maꝛgyne/  Bl. 3bα Thaduent of ouꝛ loꝛd   folio primo  … Bl. 4bα Z. 47 Anotheꝛ table by letter  … Tab. endet Bl. 6aα Z. 16 Yues folio   CCCC xxvij  Explicit  Bl. 6b leer. Bl. 7aα m. Sign. a j u. Blz. Folio j (t)He tyme of thaduēt  oꝛ comyng of our  loꝛd in to this woꝛld  is halowed in holy chirche the tyme of iiij we-kes in betokenyng of iiij  dyuerſe comynges/ … Sign. b of the water in to wyne at the hows of  … Bl. 42bβ Z. 4 … that lyueth and regneth god  in heuen woꝛld without ende/ Amen  Thus endeth the feſte of dedicacion of the chirche/  Here folowen the ſtoꝛyes of  the byble/  … Bl. 89aβ m. Sign. l iij u. Blz. folio lxxxiij Z. 53 … was accepted foꝛ a feſtful day  ⁊ halowed of the Iewes ⁊ nombꝛed e-mong their feeſtis vnto this day/  Bl. 89bα After the feſtes of our loꝛd Ihe-ſu criſt to foꝛe ſette in oꝛdꝛe fo-lowen the legēdes of Saynctes  ⁊ firſt of ſaynt Andꝛewe  … Bl. 438aβ Z. 37 … may lede vs the fader/ the ſone ⁊  the holy ghooſt AMEN/  Thus endeth the lyf of ſaint Aulbyne  Bl. 439a Here begynneth the noble hiſtorye of thexpoſicion of the maſſe  Hlzs.  α (f)Or herte deuote to  vnderſtonde … Endet Bl. 448aα Z. 49 Thus endeth the twelue arty-cles of our feythe  β Thus endeth the legende named  in latyn legenda aurea/ that is to ſaye  in englyſſhe the golden legende/ Foꝛ  lyke as golde paſſeth in valewe alle  other metalles/ ſo thys legende excedeth  alle other bookes/ wheꝛin ben contey-ned alle the hygh and grete feſtys of  our lord/ the feſtys of ouꝛ bleſſyd lady/ the lyues paſſyons and myracles  of many other ſayntes/ and other hyſ-toꝛyes and actes/ as al allonge here  afore is made mencyon/ Whiche werke  I haue accompliſſhed at the commaun-demente and requeſte of the noble and  puyſſaunte erle/ and my ſpecial good  lord Wyllyam eꝛle of arondel/ ⁊ haue  fynyſſhed it at weſtmeſtre the twenty  day of nouembre/ the yere of ouꝛ lord  M/CCCC/lxxxiij/ ⁊ the fyrſt/ yere  of the reygne of Kyng Rychaꝛd the  thyrd  By me wyllyam Caxton  Bl. 448b–449b leer.
Vorlage: Cambridge UL. Glasgow UL (Digitalisate). London BL (Kopie).
Zur Datierung: Das im Kolophon genannte Datum 20.XI.1483 bezieht sich offenbar auf die Fertigstellung der Übersetzung und ist nicht als Druckdatum zu interpretieren.
Anm. 1. Die Ausgabe liegt in zwei Varianten vor: Variante A m. 449 Bl. u. Kollation [a⁶]a–z⁊⁸⁶A–V⁸X⁶Y³aa–ff⁸gg⁶hhii⁸kk⁶ (z.B. Ex. Cambridge UL); Variante B m. 446 Bl. u. abw. Kollation [a⁴]a–z⁊⁸⁶A–V⁸X⁸aa–ff⁸gg⁶hhii⁸kk⁶ (z.B. Ex. Glasgow UL). Die Lagen a–t und A–E sind in beiden Varianten identisch, von den restlichen Lagen existieren zwei Druckzustände. Die Lagen u–, F–V und aa–ii wurden in B seiten- bzw. zeilenidentisch nachgesetzt, jedoch mit Type 5:113G statt 3:136G als Auszeichnungstype. Der Inhalt der ersten, unsignierten Lage wurde in B ungekürzt auf 4 statt 6 Bl. gedruckt. Der Inhalt der Lagen X⁶ u. Y³ wurde für B auf eine Lage (X⁸) gebracht. Lage kk⁶ unterscheidet sich in B durch die vor dem Epilog inserierte Erasmus-Legende (Bl. kk⁵a–kk⁶b), die in A nicht vorhanden ist. Der Text endet in B auf Bl. 446b (kk⁶b). Abw. Satz in B z.B. Bl. a1α Z. 1 (t³)He holy and bleſſed doctour  ſaynt Ierom … statt (t³)He holy ⁊ bleſſed doctour  ſaynt Ierom …, Bl. u1α Z.10 … And foure yere af-ter … statt … And foure yere after …, Bl. F1α … was comē with the  biſſhop of oꝛleaunce … statt … was comen with the  biſſhop of Oꝛleaunce … Mehrere Ex. kombinieren im Bereich der neu gesetzten Stücke Druckbögen bzw. Lagen beider Varianten (z.B. 1. Ex. London BL). Vgl. auch BMC XI 144–148.
Anm. 2. Das 2. Ex. San Marino (Calif.) HuntingtonL m. Abdruck einer halben herausgefallenen Type auf Bl. H2aα.
Anm. 3. Zum 2. Ex. Manchester RylandsL vgl. Kato, Takako: Lost, Burned and Recovered: Tracing the Provenance History of a Copy of Caxton’s ‘Golden Legend’ in the Rylands Library. In: The Library 7,23(2022) S. 323–345. — Vgl. Smith, Jeremy J.: Thomas becket: ‘Damnatio Memoriae’ and the Marking of Books. In: International Journal for the Study of the Christian Church 20(2020) S. 264–274. — Scahill, John: Caxton at Work: How the Temporale of the ‘Golden Legend’ Was Made. In: Journal of the Early Book Society 21(2018) S. 197–214. — Ford, Judy A.: Saracens and Turks in William Caxton’s ‘The Golden Legend’. In: Journal of Transcultural Medieval Studies 2(2015) S. 221–243. — Dutton, Marsha L.: Negative Capability in the Study of Early Printed Texts: Aelred of Rievaulx’s ‘Vita Sancti Edwardi’ in the ‘Gilte Legende’ and in Caxton’s ‘Golden Legende’. In: Lost in Translation. Hrsg. Denis Renevey u. Christiania Whitehead. Turnhout 2009. (The Medieval Translator. 12.) S. 71–83.
Anm. 4. Christie’s (London) 13.VI.2002 Nr 41 m. Prov. Warminster LongleatHs.
C 6472. 6473. Pellechet: Voragine 110. 111. Duff-Hellinga 408. 409. Pollard-Redgrave² 24873. 24874. Needham: Printer Cx 67. CBS 2101. Ce³ J-148. J-149. Kaplan 286. Pell 6490g. 6491. CRF VI 1122. Pr 9655. 9668. BMC XI 144.IB 55081.55112. Bod-inc J-068. Baldwin J9. Chantilly 1991. Mitchell: Aberdeen 225. Oates 4087–4091. 4105. Sallander: Uppsala 2272. ISTC ij00148000. GWMs M11430. M11432.
Aberdeen UL
. Auckland PL (def.). Boston (Mass.) PL
(Bl. 1–19, 110–112, 444 u. 447–449 fehlen). Cambridge CorpChristC
, PembrokeC, UL
(6 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. def., 4. Ex. def., 5. Ex. def., 6. Ex. def.). Chantilly MConde
(def.). Dallas BridwellL
(def.). Dunedin PL
(Fragm. 1 Bl.). Glasgow UL
(def.). Hereford Cathedr
. Lincoln Cathedr. London BL
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. Fragm. 1 Bl.). Manchester RylandsL
(2 Ex., 2. Ex. def.). New York MorganL
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.), PL
(def.). Oxford Bodl
(4 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def., 3. Ex. def., 4. Ex. Fragm. 1 Bl.). Paris Mazarin
(def.). Philadelphia LComp
(def.). Princeton *ScheideL
(def.), UL
(Fragm. Bl. 216). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(2 Ex., 1. Ex. Fragm. 44 Bl., 2. Ex. def.). Uppsala UB
(Fragm. 1 Bl.). Warminster ehem. LongleatHs (2002 verkauft). Washington (D.C.) LC
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.).
Gesamtüberlieferung: 38 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14049 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, engl. Übers. u. Bearb. William Caxtongnd. Westminster: William Caxtongnd [vielmehr Wynkyn de Wordegnd], 20.V.1493. 
436 Bl. [a⁴]a–e⁸F²f–hJk–z⁊ꝯ⁸ē⁴A–Yaa–ee⁸ff⁶gg⁴.🛈Gez. [4]Folio pꝛimo–CCCCxxix [m. Fehlern]. 2 Sp. 43–45 Z. Typ. 2:114G, 4:99G. Init. a, b, c, e, f, l, p, r, s. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. α, β. 85 Hlzs. dar. 23 z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Tit. ⁌ Here begynneth the legende named in latyn legenda aurea/ that is to ſay in englyſhe the golden legende: For lyke as paſſeth golde in valewe al other metallys/ ſoo  thys Legende excedeth all other bokes:  Hlzs.  Bl. 1b (T¹⁸)He holy and bleſſed doctour  ſaynt Ierom ſayth thys auctoryte/ do alwaye ſomme good werke  to thende that the denyl fynde the  not ydle. … Bl. 2aα Z. 22 … that by theyr merytes/ they  and I may come to euerlaſtynge lyf and  blyſſe in heuen Amen.  ⁌ And to thende eche hyſtoꝛye lyf ⁊ paſſyon may be ſhoꝛſtly founden/ I haue oꝛ-deyned thys table folowyng/ where ⁊ in  what leef he ſhall fynde ſuche as ſhal be deſyred/ and haue ſette the nombre of euery  leef in the margyne.  ⁌ Thaduente of our loꝛd   folio pꝛimo  … Bl. 3aβ Z. 43 ⁌ A table by lettre A  … Tab. endet Bl. 4bβ Z. 43 Yues   cccc xix  Eraſmus in the ende of the boke ⁊c.  Bl. 5a m. Sign. a i u. Blz. Folio pꝛimo [⁶]He tyme of thaduent  oꝛ comyng of our loꝛď  in to this worlde is  halowed in holy chyr-che the tyme of iiij. wekes in betokenyng of  foure dyuerſe comynges/ … Sign. b foꝛ the Reſurrection: whiche is the vtas  … Bl. 45bα Z. 6 that lyueth ⁊ regneth god in heuen worlde wythout ende. A M E N  (T¹)Hus endeth the feeſt of Dedicacōn of the Chiꝛche/  Bl. 46aα m. Blz. Folio xl (A¹)Fter the feſtes of our lord. Iheſu Criſte tofoꝛe ſette in oꝛdre fo-lowen the legēde of Sayntes: and  fiꝛſte of ſaynt Andꝛewe/  … Endet Bl. 436aβ Z. 42 … Late vs praye  that he foꝛ vs alle of our lord god maye  opteyne Amen/  Bl. 436b (T¹⁵)Hus endeth the legēde named  in latyn legenda aurea/ that  is to ſay in engliſſhe the goldē legēde Foꝛ lyke as paſſeth  golde in valewe al otheꝛ metallis/ ſoo thys Legende excedeth all otheꝛ bokes/ wherin  ben conteyned alle the hyghe  and grete feſtys of our lorde  The feſtys of ouꝛ bleſſyd lady/ The lyues paſſiōns ⁊ myꝛacles of mani other ſaintes  hyſtoꝛyes ⁊ actes/ as all alonge here afoꝛe is made mencyon/ whiche weꝛke I dyde accompliſſhed at the commaundemēte and requeſte of the noble and puyſſaunte erle. ⁊ my ſpecyal good loꝛd wyllyam eꝛle of Arondel/ And now  hane renewed ⁊ fynyſſhed it at weſtmeſtre the xx day of May/ The yere  of our loꝛd MCCCClxxxxiii/ And in the viii yere of the reygne off  kynge Henry the vii/   ⁌ By me wyllyam Caxton/  Hlzs. 
Vorlage: Manchester RylandsL. San Marino (Calif.) HuntingtonL (Digitalisate).
Anm. 1. Bl. 5 u. 12 auch mit korrigiertem KolTit. u. abw. Satz, z.B. 5aα [⁶]He tyme of thaduente  oꝛ comyng of our loꝛd  in to thys woꝛlde is halowed in holy chyrche  the tyme of foure we-kes … (z.B. Ex. San Marino (Calif.) HuntingtonL).
Anm. 2. *Bassenge (Berlin) Auktion 97(2011) Nr 1061 (def.) m. Prov. New York MorganL.
C 6474. Pellechet: Voragine 113. Duff-Hellinga 410. Pollard-Redgrave² 24875. Ce³ J-150 u.Suppl. Pr 9691. BMC XI 184.IB 55161. Bod-inc J-069. Rhodes: Oxford 992. Walsh: Harvard 3993. ISTC ij00150000. GWMs M11436.
Bath Abt (def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Canterbury Cathedr
(def.). Edinburgh BlackieHouseL (def.), NapierUL
(Fragm. 1 Bl.). Lincoln Cathedr (def.). London BL
(def.). Manchester RylandsL
. New Haven UL
(def.). New York MorganL
(3 Ex., 1. Ex. 6 Bl. fehlen, 2. Ex. 10 Bl. fehlen, 3. Ex. def.). Oxford Bodl
(def.), CorpChristC
(Fragm. 2 Bl., def.), TrinityC
(def.). Providence JCBrownL. Ripon Cathedr (def.). Salisbury Cathedr
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(Bl. 1 fehlt). Warminster LongleatHs. Washington (D.C.) FolgerL
(def.).
Gesamtüberlieferung: 21 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14050 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, engl. Übers. u. Bearb. William Caxtongnd. Westminster: Wynkyn de Wordegnd, 8.I.1498. 
448 Bl. Aa–Ff⁸Gg⁶[Hh⁴]a–h⁸i¹⁰k–zA–Yaabb⁸ccdd⁶.🛈Gez. [1]Folio.I.–Folio.lij.[5]Folio primo–Folio CCClxxxxviii[1] [m. Fehlern]. 2 Sp. 47 Z. Typ. 2:114G, 3:136G, 5:95G. Init. a, b, e, n, o, q. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. δ. 107 Hlzs., dar. 29 z.T. mehrmalige Wdh. DrM IV. KolTit.
Bl. 1a 2 Hlzs.  Bl. 1bα ⁌ Here foloweth a lytell Table contey-nynge the lyues and hyſtoꝛyes ſhoꝛtly ta-ken out of the Byble.  … Z. 17 ⁌ Explicit Tabula.  Bl. 2aα m. Sign. Aa ij u. Blz. Folio.J. The ſondaye of Septuageſme  begynneth the ſtoꝛye of the By-ble. In whiche is redde the legende and ſtoꝛye of Adam whiche  foloweth.  … Sign. b ſayd. I thought that the diede of god was  … Bl. 53bβ Z. 40 … was accepted foꝛ a  feeſtfull daye ⁊ halowed of the Iewes and  nombꝛed amonge theyr feeſtes vnto this  daye.  ⁌ After the feeſtes of our loꝛde Iheſu cryſt  tofoꝛe ſette in oꝛder folowen the Legendes  of the Sayntes.  Bl. 54a DrM  Bl. 54b 2 Hlzs.  Bl 55a Here begynneth the legende named in latyn legenda aurea That is to  ſaye in Englyſſhe the golden legende. Foꝛ lyke as paſſeth golde in valewe  all other metallys. ſo this legende excelleth all other bookes.  Hlzs.  Bl. 55bα (T)He hooly and bleſſyd doc-tour ſaynt Iherom ſayth  this auctoꝛyte/ do alwaye  ſome good werke to the ende that the deuyll fynde the  not ydell. … Bl. 56aα Z. 2 … that by theyr meryte/ they  and I may come to euerlaſtynge lyf and  blyſſe in heuen Amen.  ⁌ And to thende eche hyſtoꝛye lyf ⁊ paſ-ſyon may be ſhoꝛtly founden. I haue oꝛdeyned this table folowynge/ where and in  what leef he ſhall fynde ſuche as ſhall be  deſyred/ ⁊ haue ſette the nombꝛe of euery  leef in the margyne.  (T²)He Aduente of our loꝛde   Folio. jᵒ.  … Bl. 57aβ Z. 22 ⁌ Here foloweth an other table by letter.  … Tab. endet Bl. 58bβ Z. 14 Yues   ccc.lxxxix.  ⁌ Here endeth the Table.  Bl. 59aα Hlzs.  [⁶]He tyme of thaduente.  oꝛ comyng of our loꝛd in  to thys woꝛlde. Is halowed in holy chyrche.  the tyme of foure we-kes in betokenynge of  foure dyuerſe comynges. … Bl. 90bβ Z. 12 … that  lyueth and regneth god in heuen woꝛlde  wythout ende. Amen.  ⁌ After the feeſtes of our loꝛde Iheſu cryſt  tofoꝛe ſette in oꝛdre folowen the legende  of ſayntes ⁊ fyꝛſte of ſaynt Andrewe.  … Endet Bl. 447bβ Z. 25 … Late vs pꝛaye that he foꝛ  vs alle of our loꝛd god maye opteyne.  Amen.  Bl. 448a (T)Hus endeth the legende named in latyn legenda aurea that is to  ſay in englyſſhe the goldē legende. For lyke as golde paſſeth all  other metalles/ wher in ben conteyned all the hyghe and grete feſ-tes of oure loꝛd. The feſtys of oure bleſſyd lady/ The lyues paſ-ſyōns and myracles of many other ſayntes hyſtoryes and actes/ as  all alonge here afoꝛe is made mencion/ Whyche werke I dyde accomplyſſhe  and fynyſſhe att weſtmynſter the. viii. daye of Ianeuer The yere of oure loꝛde  Thouſande .CCCC.lxxxxviii. And in the. xiii yere of the reynge of kynge  Henry the vii.   By me wynkyn de woꝛde.  2 Hlzs.  Bl. 448b leer.
Vorlage: London BL (Digitalisat). Manchester RylandsL (Teildigitalisat).
Zur Datierung: Zur Möglichkeit einer Datierung auf das Jahr 1499 vgl. BMC XI 221.
Anm. Zum Ex. Oxford NewC vgl. James Willoughby: A New Incunable for College [Online-Ressource, 11.VII.2018]. — Zahlreiche der hier verzeichneten Einzelblätter stammen aus einem Leaf-book, das wohl in den 1930er Jahren von Dauber & Pine Bookshops (New York) vertrieben wurde (z.B. Fragm. Leipzig BuchM. Princeton UL. Wellington TurnbullL).
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 48. London BL (Digitalisat).
C 6475. Pellechet: Voragine 114. Duff-Hellinga 411. Pollard-Redgrave² 24876. CBB 4481. CBS 2102. Ce³ J-151 u.Suppl. CSA 254. Kaplan 287. Pr 9708. BMC XI 220.IB 55212. Bod-inc J-070. Oates 4131. 4132. Rhodes: Oxford 993. Sallander: Uppsala 2273. BSB-Ink I-104.025. ISTC ij00151000. GWMs M11437.
Aberdeen UL
(def.). Aberystwyth NL
(Fragm. 11 Bl.). Baltimore UL
(Fragm. 3 Bl.). Birmingham PL (Fragm. 1 Bl.). Brooklyn BrooklynC (Fragm. 1 Bl.). Brussel BR
(Fragm. 1 Bl.). Cambridge TrinityC
(def.), UL
(3 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def., 3. Ex. Fragm. 56 Bl.). Chapel Hill UL
(Fragm. 1 Bl.). Charlottesville SmallL (Fragm. Bl. 204, 249, 258 u. 294). Chicago NewberryL (Fragm. 3 Bl.). Denton UL
(Fragm. 1 Bl.). Dunedin PL
(Fragm. 2 Bl.). Edinburgh NL
(Fragm. 1 Bl.). Hanover DartmouthC
(2 Ex., 1. Ex. Fragm. 9 Bl., 2. Ex. Fragm. 3 Bl.). Huntsville GreshamL
(Fragm. 1 Bl.). Johannesburg UL (Fragm. 60 Bl.). Lampeter UL (def.). Leicester UL (def.). Leipzig BuchM
(Fragm. 1 Bl.). London BL
(3 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. Fragm. 2 Bl., 3. Ex. Fragm.), HeythropC (def.), UL
(Fragm. 1 Bl.). Manchester RylandsL
. München SB (Fragm. 1 Bl.). New Haven CenterBritArt
(def.), UL
(Fragm. 1 Bl.). New York MorganL
(def.). Oxford Bodl
(def.), MagdalenC
(def.), NewC (Fragm. 47 Bl.). Princeton UL
(2 Ex., 1. Ex. Fragm. 5 Bl., 2. Ex. Fragm. 3 Bl.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(Fragm. 1 Bl.). Strängnäs Dom (Fragm. 1 Bl.). Toledo (Ohio) UL
(Fragm. 1 Bl.). Uppsala UB
(def.). Washington (D.C.) FolgerL
(Fragm. 1 Bl.). Waterville C (Fragm. 1 Bl.). Wellington TurnbullL
(Fragm. 2 Bl.).
Gesamtüberlieferung: 45 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Französisch
Um 1340 entstandene französische Übersetzung durch Jean de Vignay (✽um 1283, †nach 1340). Die nur in Nr 14051 vorliegende anonyme Bearbeitung der Vignay-Übersetzung greift stark in den Text ein, organisiert die Legenden nach Temporal- und Sanktoralteil und enthält zahlreiche in den Jahreslauf interpolierte Sondergut-Legenden sowie große Teile der so genannten „Légendes des saints nouveaux“ (auch „Festes nouvelles“), eines vermutlich durch Jean Golein (✽um 1325, †1403) zusammengestellten Corpus französischer Legenden, das als Ergänzung zur „Legenda aurea“ konzipiert war.
In allen weiteren Drucken erscheint die ursprüngliche Fassung Vignays in der Redaktion des Jean Battalier. Sie folgt in ihrer Zusammenstellung und in der Anordnung der Legenden bis auf einige Umstellungen dem lateinischen Normalcorpus. In späteren Ausgaben wird der Text durch einen Anhang mit sieben Legenden aus den „Légendes des saints nouveaux“ erweitert. Zudem treten noch bis zu drei weitere Sondergut-Legenden hinzu, die weder aus der „Legenda aurea“ noch aus den „Légendes des saints nouveaux“ entnommen sind (Claudius von Condat, Rochus von Montpellier, Genoveva von Paris).
Das vollständige Corpus der „Légendes des saints nouveaux“, das in der hsl. Überlieferung nur gemeinsam mit der „Legenda aurea“ überliefert ist, erscheint in der Drucküberlieferung auch als separate Ausgabe (H 9470), die vermutlich als Ergänzung zu Nr 14052 konzipiert war.
Vgl. Knowles, Christine: Jean de Vignay, un traducteur du xive siècle. In: Romania 75(1954) S. 353–383. — Dunn-Lardeau, Brenda: La contribution de J. Batallier à la traduction française de Jean de Vignay de la Legenda aurea. In: Legenda aurea. Sept siècles de diffusion. Actes du colloque international sur la Legenda Aurea, texte latin et branches vernaculaires à l'Université du Québec à Montréal 11–12 mai 1983. Hrsg. Brenda Dunn-Lardeau. Montréal 1986 S. 183–196. — Hamer, Richard: Jean Golein’s Festes nouvelles. A Caxton Source. In: Medium Aevum 55(1986) S. 254–260. — Hamer, Richard: From Vignay’s Légende dorée to the Earliest Printed Editions. In: Legenda aurea – La légende dorée (XIIIe–XVe s.). Actes du congrès international de Perpignan (Séances „Nouvelles recherches sur la Legenda aurea“). Hrsg. Brenda Dunn-Lardeau. Le moyen français 32(1993) S. 71–81.
Ausg. Jacques de Voragine: La Légende Dorée. Edition critique dans la révision de 1476 par Jean Batailler, d’après la traduction de Jean de Vignay (1333–1348). Hrsg. Brenda Dunn-Lardeau. Paris 1997.
12 Sp.M11457 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Paris
PA II 349.749. Maittaire IV 760. GWMs M11457.
Nicht nachweisbar.
12 Sp.M11442 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. 1475. 
PA IV 13.75. GWMs M11442.
Nicht nachweisbar.
14051 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Bearbeitete Fassung. [Südliche Niederlande(?): Drucker des Flavius Josephus (HC 9449), um 1475/77]. 
444 Bl. [a–zAB⁸C¹⁰D–T⁸U¹⁰X–Zaa–ii⁸].🛈2 Sp. 44 Z. Typ. 1*:123G. Vereinzelt Min. f. Init.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα [⁷]Onſeigr ſaint  iheromme diſt  ceſte auctorite/  fay touſiours  aucuue choſe de  bien que le diable ne te treuue  oiſeux Et mōſeigneur ſaint auguſ-tin diſt ou liure de loeuure des moiſnes que nul hōe puiſſant de labourer ne doibt eſtre oiſeux/ Pour lalle choſe quant ie eus parfait et acōpli le miroer des hyſtoires du monde et tranſlate du latin en franchois  A la requeſte de treſpuiſſante et noble dame Madame iehanne de bourgoingne royne de frāce par la grace  de dieu/ … Bl. 2bα Z. 22 … et a ledificatōn de tous ceulx  et celles qui le liure liront et oꝛront  []E temps de ceſte preſente vie eſt diuiſe en quatre parties/ … Bl. 3aα Z. 37 … lequel temps legliſe repreſente de loctaue de pētecouſte iuſques a laduēt  de nrē ſeigneur  β De laduēt nrē ſeigr ihūcriſt   .i.  … Tab. endet Bl. 4bα Z. 35 De ſaint aubin   cccc.xxxvii  Bl. 5aα DE laduent noſtre ſeigneur  iheſucriſt.  [⁶]E temps de laduent eſt dit pour  laduenement nrē  ſeigneur iheſucriſt  au monde/ et eſt celebre en legliſe ꝑ  quatre ſepmaines/ en ſignifiāt quatre aduenemens/ … Lage b au quel toute obſcurte eſt clere tou… Bl. 53aα Z. 40 Cy fine du temps.  Bl. 53b leer. Bl. 54aα Apꝛes les feſtes de nrē ſeigneur  ihūcriſt cy deuant miſes par oꝛdꝛe  ſenſieuent les legendes des ſains/  Et premierement de ſaint andrieu  [⁷]Ndrieu eſt expoſe/ et eſt autant  a dire cōme bel  reſpondant ou  foꝛcible/ … Endet Bl. 444bβ Z. 12 … La noꝯ parmaint par les merites du benoit ſaint le pere le filz et  le ſaint eſperit/ AMEN 
Vorlage: London BL (Mikrofilm).
Inhalt: Bl. 2a: Übersetzerprolog des Jean de Vignay. — 2b: Prolog. — 5a: Temporale. — 41a: La noble histoire de l’exposition de la messe. — 50b: Des dix commandemens de nostre loy. — 52a: Des deuxieme articles de nostre foy. — 54a: Sanktorale. — 371a: Légendes des saints nouveaux.
Anm. 1. Stark bearbeitete Fassung. Das Temporale umfasst die auf den Jahreskreis bezogenen Kapitel von Advent (Maggioni I) bis Pfingsten (Maggioni LXVIII), das Sanktorale die Legenden von Andreas (Maggioni II) bis Dedicatio Ecclesiae (Maggioni CLXXVIII) mit zahlreichen interpolierten Sondergut-Legenden.
Anm. 2. Zur Druckwerkstatt und möglichen Druckorten vgl. Le Cinquième Centenaire de l'Imprimerie dans les Anciens Pays-Bas. Bruxelles 1973 S. 182–194.
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 66.
C 6478. Claudin II 380. Kronenberg: CA 1772a. Bechtel J-15. ILC 1318. Dunn-Lardeau: Légende 1. CBB 2224 u.Suppl. Pell 6499. Pr 8802. BMC IX 208.IC 50152. Oates 4006. ISTC ij00151500. GWMs M11458.
Cambridge UL
(def.). Lille BMun
(def.). London BL
. Namur SocArcheol
.
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14052 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Hrsg. Jean Battalier. Lyon: [Guillaume Le Roygnd] für Barthélemy Buyergnd, 18.IV.1476. 
368 Bl. [a⁴b–zAB⁸CD⁶E–Zaa⁸].🛈2 Sp. 42 Z. Typ. 1*:119G.
Bl. 1 leer. Bl. 2aα [⁵]On ſeigneur ſaint iherome dit ceſte auctoꝛite. Fais touſiours aucune choſe de bien que  le dyable ne te treuue  oiſeux Et mō ſeigneur ſaint auguſtī dit au liure des moynes ⁊ de leuꝛs  oeuures Que nul hōme puiſſant de  labourer ne doit eſtre oyſeux Pour  laquelle choſe quāt ie frere iehan du  vignay eu fait et acompli le miroer  des hiſtoires du monde et tranſlate  de latī en frācois a la requeſte de treſpuiſſant et noble dame ma dame iehanne de bourgoigne par la gꝛace de  dieu royne de france … β Z. 22 … et a ledificacion de tous  ceulx ⁊ celles qui ce liure lirōt et ourront lire Amen  PROLOGUE  [⁵]Out le temps de ceſte  pꝛeſente vie eſt deuiſe  en quatre tempſ … 3aα Z. 1 … lequel temps leſgliſe repꝛeſēte  de loctaue de pēthecoſte iuſques a laduent de noſtre ſeigneur iheſucriſt  Cy apꝛes commēce la table de ceſte legende des ſaints … Tab. endet Bl. 4aβ Z. 29 De la dedicacion de leſgliſe au fo iiicxliii  Bl. 4b leer. Bl. 5aα Ci commence la legende doꝛee Et  traicte pꝛemierement de laduent noſtre ſeigneur   A  [⁹]aduent  de noſtre  ſeigneuꝛ  eſt fait  par quatres ſepmaynes  a ſignifieꝛ que ilz  ſont quatre aduenemēs … Lage c exaulſa ⁊ il oſta arriere le chāp Loꝛs  … Endet Bl. 352bα Z. 39 … La quelle choſe celui nous vueille  donner qui vit et regne par tous les  ſiecles des ſiecles AMEN  β Cy finiſt la legēde doꝛee dicte la vie  des ſaints en francois veue et diligēment coꝛꝛigee au pꝛes du latin et ſegond le vꝛay ſens de la lectre Cōme  il pourra appareiſtre par ceulx qui diligemment mectront la peine a la lire ⁊ bien entendꝛe Par notable ⁊ reuerend docteur maiſtre iehan batallier docteur en la ſaincte theologie a paris religieulx de loꝛdꝛe des ſcheurs  de la ville de lyon ſur le roſne Et impꝛimee en la dicte ville de lyon ꝑ barthelemy buyer citoyen du dit lyon le  dix ⁊ huitieſme iour dapuril mil quatre cens ſeptante et ſix  Bl. 353aα Cy pꝛeſentement commence vne  table ſelon loꝛdꝛe de la b c pour trouuer plus facilement les legendes des  ſaints et auāt toutes choſes eſt mis  le pꝛologue qui demōſtre la maniere  de trouuer les matieres cōtenues eu  diuers lieux de ce volume  Pꝛologue  []Our tāt que dit iſodore … Tab. endet Bl. 368aβ Z. 26 Cy finiſt ceſte pꝛeſente table faicte  ⁊ compoſee ſelon loꝛdꝛe de la b c pour  trouuer les matieres auctoꝛites et  miracles ſur la legende douree dicte  vie des ſaints  Bl. 368b leer.
Vorlage: London BL (Digitalisat).
C 6479. Pellechet: Voragine 89. Dunn-Lardeau: Légende 2. Claudin III 4. Pell 6502. CRF XI 592. BMC VIII 233.IC 41504. Chantilly 1990. Pellechet: Lyon 612. ISTC ij00151700. GWMs M11443.
Chantilly MConde
. Hartlebury Castle HurdL. London BL
. Lyon BMun
(Bl. 1–13, 367 u. 368 fehlen). Manchester RylandsL
(def.). Paris Arsenal
. Privas Arch
(def.).
Gesamtüberlieferung: 7 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14053 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Lyon: Nikolaus Philippignd und Markus Reinhardgnd, [um 1478]. 
364 Bl. [a⁴]a–z⁊ꝯ⁸〈2 3〉⁶A–S⁸T¹⁰.🛈2 Sp. 44–45 Z. Typ. 2:120G, 3:93G. Min. f. Init. 175 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2aα (m)On ſeigneur ſaīt iherome  dit ceſte auctoꝛite. Fais  touſiours aucune choſe de  bien/ que le dyable ne te  tꝛeuue oyſeux. Et mon ſeigneur ſaint auguſtin dit au liure des  moynes ⁊ de leurs oeuures Que nul  homme puiſſant de labourer ne doit  eſtꝛe oyſeux. Pour lalle choſe quāt  ie fꝛere iehan du vīgnay eu fait et acōpli le miroer des hiſtoires du monde  et tranſlate de latin en fꝛācois a la requeſte de tꝛeſpuiſſant et noble dame  ma dame iehanne ď bourgoigne par  la gꝛace de dieu royne de fꝛance. … β Z. 20 … et a ledi-ficacion de tous ceulx ⁊ celles qui ce  liure liront et ouryont lire. Amen.  PROLOGUE  (t)Out le temps de ceſte ſēte vie eſt diuiſe en quatꝛe temps. … Bl. 2bβ Z. 39 … lequel temps legliſe repꝛeſente de loctaue de penthe-couſtes iuſques a laduent de noſtꝛe  ſeigneur iheſucꝛiſt.  Bl. 3aα Cy apꝛes commence et ſenſuyt la  table du nombꝛe et de loꝛdꝛe de ceſte  legenge des ſainctz. … Tab. endet Bl. 4aα Z. 26 De ſaincte barbe.   Clxxxiiii.  Bl. 4b leer. Bl. 5aα m. Sign. a Cy commence la legende  doꝛee. Et traicte pꝛemieremēt  de laduent noſtre ſeigneur.  A i  [¹²]Aduēt de  noſtre ſei-gneur eſt  fait ꝑ quatres ſep-maynes a  ſignifier   ilz ſont -tre adue-nemez. … Sign. b exaulſa et il oſta arꝛiere le champ.  … Endet Bl. 363bβ Z. 25 … et ceſte paſſion ſouffꝛit ceſte vierge deuāt  les nones de decembꝛe.  Cy finiſt la vie des ſainctz dicte legende doꝛee et auſſi des ſaintz nouueaulx diligemment. Extraicte et tꝛanſ-latee de latin en fꝛācois au plꝯ pꝛes  du latin et ſelon le vꝛay ſens de la le-ctꝛe. Comme il peuſt apparoir a ceulx  qui diligemment regarderont et en-tendeꝛōt le latin. Impꝛimee par nicolas philippe et marc reynaud a lyon  ſur le roſne a lonneur de dieu et de la  vierge marie ⁊ deſditz ſainctz et a lutilite des deuotz cꝛeſtiens. AMEN  Bl. 364 leer.
Vorlage: Paris BN (Digitalisat).
Reproduktionen: Paris BN (Digitalisat).
Pellechet: Voragine 104. Dunn-Lardeau: Légende 3. Claudin III 125–130. Pell 6500. CIBN J-109. ISTC ij00151800. GWMs M1145410.
Paris BN
(Bl. 1 fehlt).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14054 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Lyon: Nikolaus Philippignd und Markus Reinhardgnd, [um 1481]. 
294 Bl. [a²]a–v⁸x⁶A–P⁸Q⁶.🛈2 Sp. 47–48 Z. Typ. 4*:150G, 4**:150G, 14:98G. Init. d. Min. f. Init. 178 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα (m)On ſeigneur ſainct iheroſme  dit ceſte auctoꝛite. Fais touſ-iours aulcune choſe de bien/  que le dyable ne te treuue oy-ſeux. Et mon ſeigneur ſainct  auguſtin dit au liure des moines et de leurs oeuurez Que nul hōme puiſſant de labourer ne doyt eſtre oyſeux Pour  laquelle choſe quant ie frere jehan du vin-gnay eu faict et acomply le mirouer des hyſtoires du mōde et tranſlate de latin en frācois ⁊ a la requeſte ď treſpuiſſante et noble  dame madame iehanne de bourgongne ꝑ  la grace de dieu royne de france … β Z. 7 … ⁊ a  ledificacion de tous ceulx et celles qui ce ly-ure lyront et auront lyre. Amen.  Prologue  (t³)Out le tēps ď ceſte pꝛeſente vie eſt  diuiſe en quatre tēps … Bl. 2a Z. 4 … ceſt de loctaue de lepiphanye iuſques a la ſeptuageſime.  Cy apꝛes cōmence ⁊ ſenſuyt la table du  nombꝛe des feuilles ⁊ loꝛdre de ceſte legē-de des ſainctz. … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 48 De ſaincte barbe   .ccxc.  Bl. 3a leer. Bl. 3b Hlzs. Bl. 4aα m. Sign. a 2 Cy commence la legen-de doꝛee en francoys. Et tꝛaicte pꝛemierement de lad-uent de noſtre ſeigneur.  (L¹²)Aduēt de noſtre  ſeigneur eſt fait ꝑ  quatꝛe ſepmaineſ  a ſignifier que ilz  ſont quatre aduenemēs. … Sign. b voir qui luy diſt  a leure de matines il gar… Endet Bl. 293aβ Z. 34 … et ceſte paſſion ſouffꝛit ceſte vierge deuant les  nones de decembꝛe.  Cy finiſt la vie des ſainctz dicte legen-de doꝛee et auſſi des ſainctz nouueaulx diligemment. Extraictie et tꝛāſlatee de latin en  fꝛācois au plꝯ pꝛes du latin et ſelō le vꝛay  ſens de la lectre. Cōme il peuſt apparoir a  ceulx qui diligemment regarderont et entenderont le latin. Impꝛimee par nicolas philippe et marc reynaud a lyon ſur le roſne a  lonneur de dieu et de la vierge marie et deſ-ditz ſaītz ⁊ a lutilite deſ ďuotz cꝛeſtiēs. amē  Bl. 293b Hlzs.  Bl. 294 leer.
Vorlage: Troyes BMun (Digitalisat). Paris EcBeauxArts (Teildigitalisat).
Anm. Sotheby’s (New York) 1.XI.1995 Nr 125 m. Prov. Schäfer (Schweinfurt).
Reproduktionen: Troyes BMun (Digitalisat).
C 6476. Pellechet: Voragine 105. Dunn-Lardeau: Légende 4. Bechtel J-18. J-21. Pell 6501. CRF I 883. CRF XVIII 303. Davies: EFB 589. Kat. Bibl. Schäfer 182. ISTC ij00151900. GWMs M11454.
Paris EcBeauxArts
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Sankt Petersburg NB
(Bl. 290–294 fehlen). Troyes BMun
(Bl. 293 def.).  — Ehem. Schäfer (Schweinfurt).
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
14055 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Lyon: Matthias Hussgnd und Pierre Hongregnd, 1483. 
296 Bl. [a²]a–v⁸x⁶A–Q⁸.🛈2 Sp. 46–48 Z. Typ. 2:160G, 4a:160G, 6a:88G. Meist Min. f. Init. 181 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα (m)On ſeigneur ſaīt iheroſme  dit ceſte auctoꝛite. Fais touſiours aucune choſe de bien  que le dyable ne te treuue oyſeux. ⁊ monſeigneur ſaint auguſtin dit au liure des moynes et de leurs  oeuures: que nul hōe puiſſant de labourer  ne doit eſtre oyſeulx: pour laquelle choſe  quant ie frere iehā du vignay eu fait ⁊ acōpli le miroer des hiſtoires du mōde ⁊ trāſlate de latin en francoys et a la requeſte de  treſpuiſſante ⁊ noble dame madame iehāne de bourgongne ꝑ la grace de dieu royne ď frāce. … β Z. 6 … ⁊ a ledificacion de tous ceulx ⁊ celles qui ce liront ⁊  ouront lire. Amen.  Prologue  (t³)Out le tēps de ceſte ſente vie eſt  diuiſe ē quatre tēps. … Bl. 2aα Z. 3 … ceſt de loctaue ď lepipha-nie iuſques a la ſeptuageſime.  Cy as cōmence et ſenſuyt la table du  nōbꝛe des feuilles et loꝛdre de ceſte legende des ſaintz … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 48 De ſaint claude.   .ccxc.  Bl. 3a leer.  Bl. 3b Hlzs.  Bl. 4aα m. Sign. a 2 Ci cōmence la legende doꝛee en francois.  Et traicte pꝛemieremēt  de laduēt de noſtre ſeigneur. (l¹²)Aduent de noſtre  ſeygneur eſt faict  ꝑ quatre ſepmai-nes a ſignifier   ilz ſont quatre aduenemēs. … Sign. b reuela ceſte choſe aux aultres eueſques et  … Endet Bl. 295aβ Z. 30 … Et adoncques fut ſollennelle-ment celebꝛee et pꝛemierement inſtituee la  feſte annuelle du benoiſt confeſſeur ſaint  claude par tout le dioceſe de lyon en lonueur et gloire de dieu tout puiſſant qui  vit ⁊ regne par tous les ſiecles des ſiecles  Amen.  Cy finiſt la vie des ſainctz dicte legē-de doꝛee et auſſi des ſaintz noueaulx extraicte et ttāſlaree de latin en francois au plꝯ  pres du latin ſelon le vray ſens de la lectre  comme il peut apparoir a ceulx qui diligemment regarderont et entenderont le latin.  Impꝛimee a Lion par les maiſtres Mathieu hus et pierre hongre lan ď grace mil  quatre cens quatre vingz et trois.  Explicit.  Bl. 295b Hlzs.  Bl. 296 leer.
Vorlage: Lyon BMun (Digitalisat). Aberystwyth NL (Teilkopie).
Anm. 1. Die bei Ce³ J-152 verzeichneten Ex. Cincinnati PL und Québec MCivil gehören zu Nr 14009.
Reproduktionen: Lyon BMun (Digitalisat).
C 6481. Pellechet: Voragine 91. Dunn-Lardeau: Légende 5. Claudin III 255. 331–336. Bechtel J-19. Pell 6504. CRF V 511. CRF XI 593. Pr 8558. BMC VIII 260.IB 41694. Jurot 471. ISTC ij00152000. GWMs M11447.
Aberystwyth NL
. Fribourg BCantU
(Bl. 1, 3, 11–18, 289 u. 296 fehlen). London BL
(Bl. 1, 2, 84, 89, 289, 290 u. 296 fehlen). Lyon BMun
(Bl. 1 u. 2 fehlen). Solesmes Abt
(Bl. 1 u. 2 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14056 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Lyon: Matthias Hussgnd, 26.X.1484. 
272 Bl. a–zA–L⁸.🛈2 Sp. 48 Z. Typ. 2:160G, 6:88G. Min. f. Init. 177 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Tit. La  legende doree en  francoys.  Bl. 2aα m. Sign. a.ii. Cy commēce la  legende doree en  francoys. Et premieremēt de laduent de noſtre ſeigneur.  [⁸]Aduēt de noſtre ſeygneur eſt faict ꝑ quatre ſepmaynes a ſy-gnifier  ilz ſont quatre aduenemens. … Sign. b et ie vous pꝛomectz par la vertu de dieu que  … Endet Bl. 270bβ Z. 26 … Et adoncques fut  ſolennellemēt celebꝛee ⁊ pꝛemieremēt inſtituee  la feſte annuelle du benoyt feſſeur ſaint Claude ꝑ tout le dioceſe de Lyon en lonneur et gloyre de dieu tout puiſſant qui vit ⁊ regne par touſ  les ſiecles des ſiecles Amen  Cy finiſt la vie des ſainctz dicte Legende  doꝛee ⁊ auſſi des ſainctz nouueaulx. extraicte et  tranſlatee de latin en francoys au pluſ pꝛes du  latin ſelon le vꝛay ſens de la lectre me il peut  apparoir a ceulx qui diligemment regarderont  ⁊ entenderont le latin. Impꝛimee a Lyon  par maiſtre Mathieu hus. Lan de grace mil  quatre cens quatre vingtz et quatre. Le. xxvi.  iour doctobꝛe.  Bl. 271aα (m)Onſeigneur ſainct Iheroſme  dit ceſte auctoꝛite. Fais touſiours aulcune choſe de bien   le dyable ne te treuue oyſeux et  mon ſeigneur ſaīt auguſtin dit  au liure des moines ⁊ de leurs  oeuures. que nul homme puiſſant de labourer  ne doyt eſtre oyſeulx. pour laquelle choſe quāt  ie frere jehan du vignay eu fait ⁊ acomply le miroer des hiſtoyres du monde. ⁊ tranſlate de latin en frācoys. ⁊ a la requeſte de treſpuiſſante ⁊  noble dame madame Iehanne de bourgoigne  par la grace de dieu royne de frāce. … β Z. 3 … ⁊ a ledificacion de tous ceulx ⁊ celles  ce  liront ⁊ ouiront lire Amen.  Pꝛologue  (t)Out le temps de ceſte pꝛeſente vie eſt deuiſe en quatre tēps  … Endet β Z. 42 … ceſt de loctaue de lapiphanie iuſques a la ſeptuageſime  Bl. 271bα … Cy apꝛes commence ⁊ ſenſuyt la table du  nombꝛe des feuilles et loꝛde de ceſte legende  des ſainctz … Tab. endet Bl. 272aβ Z. 46 Cy finiſt la table du nombꝛe des feuilles  et loꝛde de ceſte legende des ſainctz.  Bl. 272b leer.
Vorlage: New York MorganL (Digitalisat).
C 6436. 6482. Pellechet: Voragine 30. Dunn-Lardeau: Légende 6. Claudin III 268. Bechtel J-20. Ce³ J-153. Pollard: MorganL 602. ISTC ij00153000. GWMs M11238. M11449.
New York MorganL
(Bl. 272 fehlt).  — Privatsammlung (Frankreich).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
14057 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Lyon: Nikolaus Philippignd, 2.III. 14
85
86
314 Bl. [a]b–zA–P⁸Q¹⁰.🛈Gez. i–cccxii[2]. 2 Sp. 42 Z. Typ. 6:119G. 177 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM I. Rotdr.
Bl. 1aα m. Blz. i Cy cōmence la legēde doꝛee en frācoys  Et pꝛemieremēt de laduent de ne ſeigneur  [⁵]Aduēt de ne ſeygneur eſt faict  par qnatre ſepmaines a ſigni-fier que ilz ſont quatre aduenemens. … Sign. b pꝛins. touteffois receut il a penitāce ycelluy  … Endet Bl. 312bβ Z. 26 … Et adoncs  fut ſolēnellet celebꝛee et miert īſtituee  la feſte ānuelle du benoit cōfeſſeur ſaīt claude par tout le dioceſe de Lyon en lonneur et  gloyre de dieu tout puiſſant qui vit et regne  par tous les ſiecles des ſiecles. AMEN  Cy finiſt la vie des ſainctz dicte Legende doꝛee et auſſi des ſaīctz nouueaulx extraicte et trāſlatee de latin en francoys au plus  pꝛes du latin ſelon le vꝛay ſens de la lectre  comme il peut apparoir a ceulx qui diligem-ment regarderont et entenderont le latin.  Imprimee a Lyō par maiſtre Nicolas philippe almāt. Lan de grace mil quatre cēs oc-tāte et cincq le ſecōd iour du moys de mars.  Bl. 313aα Cy apꝛes commēce et ſenſuit la table du  nombꝛe deſ feuilles et loꝛde de ceſte legende  des ſaintz. … Tab. endet Bl. 314aα Z. 22 Cy finit la table de la legende des ſaītz  DrM, rot  Bl. 314b leer.
Vorlage: Vesoul BMun (Digitalisat).
Anm. Vgl. Dunn-Lardeau, Brenda/Coq, Dominique: Deux Éditions Lyonnaises de la Légende Dorée. In: Bibliothèque d’Humanisme et Renaissance 44(1982) S. 623–635 Nr 2 (m. Abb.).
C 6483. Bechtel J-22. Pellechet: Voragine 92. Dunn-Lardeau: Légende 7. Pell 6505. CRF VIII 298. CRF XIX 774. ISTC ij00153500. GWMs M11453.
Jerusalem NL
(def.). Paris Kapuz
. Vesoul BMun
(def.).
Gesamtüberlieferung: 3 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14058 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Lyon: Matthias Hussgnd, 17.XII.1488. 
260 Bl. a–z⁊A–F⁸GH⁶.🛈2 Sp. 50 Z. Typ. 4:160G m. Einsprengungen aus 7:160G u. 8:140G, 9:87G, 11:107G. Meist Min. f. Init. 178 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM III. KolTit.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2aα m. Sign. a ij (m)Onſeigneur ſainct ihe-roſme dit ceſte auctoꝛite  fais touſiours aulcune  choſe de bien  le dyable  ne te trouue oyſeulx. et  monſeigneur ſainct au-guſtin dit au liure des  moines et de leurs oeuures  nul hōme puiſſant de labourer ne doit eſtre oyſeulx. Pour  lalle choſe quāt ie frere Iehan du vignay  eu faict et acōply le mirouer des hiſtoyres  du monde et tranſlate de latin en francoys.  et a la requeſte de treſpuiſſante et noble da-me ma dame iehanne de bourgoigne par la  grace de dieu royne de france … β Z. 6 et a ledificacion de toꝯ ceulx ⁊ celles  ce li-ront et ouyront lire. amen.  Pꝛologue  (t³)Out le temps de ceſte ſente vie eſt  deuiſe en quatre tēps. … Z. 45 … ceſt de loctaue de lepiphanie  iuſques a la ſeptuageſime.  Bl. 2b Hlzs.  Bl. 3aα m. Sign. a iii Cy commence la legēde doree en frācoys Et mieremēt  de laduent de noſtre ſeigneur  (l)Aduent de noſtre ſeigneur  eſt fait ꝑ quatre ſepmaines  a ſignifier que ilz ſont quatre aduenemens. … Sign. b dy et vne au vendꝛedy. et luy qui eſtoit ieune  … Endet Bl. 259aβ Z. 18 … Et adoncques  fut ſolennellement celebꝛee et pꝛemieremēt in-ſtituee la feſte annuelle du benoit confeſſeur  ſaint claude par tout le dioceſe de Lyon en lōneur et gloyre de dieu tout puiſſant qui vit et  regne par tous les ſiecles de ſiecles. Amen  Cy finiſt la vie des ſainctz dicte. Legende  doꝛee et auſſi des ſainctz nouueaulx extraite ⁊  tranſlatee de latin en frācoys au plus pꝛes du  latin ſeſon le vray ſens de la lectre comme il  peut apparoir a ceulx qui diligemment regar-deront et entenderōt le latin. Impꝛimee a Lyon par maiſtre mathieu huß alman. Lan de  grace mil quatre cens octante et huyt le .xvii.  iour du mois de decembꝛe  DrM  Bl. 259bα Cy apꝛes commence et ſenſuyt la table du  nombꝛe des fueilles et loꝛdre de ceſte legende  des ſainctz. … Tab. endet Bl. 260aβ Z. 40 Cy finit la table de la legende des ſainctz.  Bl. 260b leer.
Vorlage: Paris Arsenal (Digitalisat). Sankt Petersburg NB (1 Foto).
Reproduktionen: Paris Arsenal (Digitalisat).
C 6485. Pellechet: Voragine 94. Dunn-Lardeau: Légende 8. Jurot 475. ISTC ij00118500. GWMs M11452.
Beaune BMun
(Bl. 1, 9 u. 260 fehlen). Fribourg BCantU
(Fragm. 2 Bl.). Paris Arsenal
(Bl. 1 fehlt). Sankt Petersburg NB
(Bl. 1 u. 260 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14059 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. [Lyon: Jean Du Prégnd, um 1489]. 
316 Bl. [a²]a–zA–P⁸Q¹⁰.🛈Gez. [2]i–.ccc.xii.[2]. 2 Sp. 42 Z. Typ. 18:119G. Meist Min. f. Init. 178 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. La vie des ſainctz en francoys.  Bl. 2aα (m³)Onſeigneur ſaīt jheroſme dit ceſte  auctoꝛite: fais touſiours aulcūe choſe de bien  le diable ne te trouue oyſeux. et mōſeigneur ſaīt auguſtin dit au liure  des moines et de leurſ oeures  nul hōe puiſſant de labourer ne doit eſtre oyſeux: pour lalle choſe quāt ie frere Iehan du vignay heu  fait et acōpli le mirouer des hiſtoires du mōde et trāſlate de latin en frācoys. et a la reſte  de treſpuiſſāte et noble dame madame iehāne de bourgoigne par la graice de dieu royne  de france. … β Z. 6 … et a ledificaciō de toꝯ ceulx et celleſ   ce lirōt et oyrōt lire amē.   Pꝛologue.  (t³)Out le tēps de ceſte ſente vie eſt di-uiſe en quatre temps. … Z. 41 … ceſt de loctaue de lepyphanie iuſques a la ſeptuageſime.  Bl. 2b Hlzs.  Bl. 3aα m. Sign. a u. Blz. i Cy cōmence la legende doꝛee en frācoys  Et pꝛemierement de laduēt de ne ſeigneur  (l)Aduēt de noſtre ſeigneur eſt  fait par quatre ſepmaines a  ſignifier  ilz ſont quatre aduenemēs. … Sign. b pꝛīs. touteffois receut il la penitence icelluy  … Endet Bl. 314bβ Z. 28 … Et adonc fut  ſolennellet celebꝛee et mieremēt īſtituee  la feſte ānuelle du benoit cōfeſſeur ſaīt clau-de par tout le dioceſe de Lyō en lonneur et  gloire de dieu tout puiſſant qui vit et regne  par tous les ſiecles des ſiecles. Amen.  Bl. 315aα Cy apꝛes commence et ſenſuit la table  du nombꝛe des fueilles et loꝛdꝛe de ceſte legēde des ſaintz. … Tab. endet Bl. 316aα Z. 22 Cy finiſt la table de la legende des ſaintz  Bl. 316b leer.
Vorlage: Paris BN (Digitalisat).
C 6477. Pellechet: Voragine 106. Dunn-Lardeau: Légende 9. Bechtel J-25. Pell 6498. CIBN J-110. Pr 8532. Bod-inc J-071. Gisi 566. ISTC ij00154400. GWMs M11441.
Amiens BMun
(2 Ex., 2. Ex. def.). Oxford Bodl
. Paris BN
. Solothurn ZB
.
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14060 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: Jean Du Prégnd, 7.X.1489. 
4(?)+332 Bl. a⁴(?)b–g⁸h¹⁰i–z⁊A–Q⁸R¹⁰.🛈Gez. [4](?)Fueillet: v.–CCCxl. [m. Fehlern]. 2 Sp. 41 Z. Typ. 11:140G, 24:102G. Init. g (Leiste). Min. f. Init. 177 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Bl. 1–4 unbekannt. Bl. 5aα m. Sign. b.i u. Blz. Fueillet: v. Cy cōmēce la legēde doꝛee  en frācoys. Et pꝛemieremēt  de laduēt de noſtre ſeigneur.  (l)Aduent de noſtre ſeigneur eſt  fait par quatre ſemeines a ſignifier lz ſont quatre adue-nemens. … Sign. c vous mais ie ne puis/ Ie vous pꝛie poꝛtez  … Endet Bl. 336bβ Z. 19 … Et adonc fut ſolennellement celebꝛee ⁊ pꝛemierement īſtituee  la feſte annuelle du benoit confeſſeur ſaint  claude par tout le dyoceſe de lyon en lhon-neur ⁊ gloire de dieu tout puiſſant qui vit  ⁊ regne par tous les ſiecles des ſiecles. A-men.  A lonneur ⁊ louēge de dieu le pere tout  puiſſant de la gloꝛieuſe vierge marie ⁊ de  toute la court celeſtielle de paradis a eſte  acheuee dimpꝛimer a Paris: ceſte pꝛeſente  legende en francois par Iehan du pꝛe/ en  lan de nrēſeigneur Mil CCCC .lxxxix.  le vii. iour doctobꝛe. 
Vorlage: Paris EcBeauxArts (Digitalisat).
C 6486. Pellechet: Voragine 95. Dunn-Lardeau: Légende 10. Claudin I 264–268. Bechtel J-23. CRF XVIII 304. ISTC ij00153950. GWMs M11459.
Paris EcBeauxArts
(def.).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14061 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: Jean Du Prégnd, 5.XII.1489. 
336 Bl. a⁴b–g⁸h¹⁰i–z⁊A–Q⁸R¹⁰.🛈Gez. [1]Fueillet ii.–CCC.xl. [m. Fehlern]. 2 Sp. 41 Z. Typ. 11:140G, 24:102G. Init. g (Leiste). Min. f. Init. 176 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Tit. La vie des ſainctz en francois impꝛimee a Paris.  Bl. 2aα m. Sign. a.ii. u. Blz. Fueillet ii. Cy commence le pꝛologue  de frere Iehan de vignay docteur en theologie tranſla-teur de ce pꝛeſēt liure ītitule  la legēde doꝛee des ſainctz.  []Onſeigneur ſaīt iheroſme dit  ceſte auctoꝛite. fais touſiours  aucune choſe de bien  le dia-ble ne te treuue oiſeux Et mōſeigneur ſaint auguſtin dit au liure des  moynes et de leurs euures/  nul hōe puiſſant de labourer ne doit eſtre oyſeux: pour  laquelle choſe quant ie Frere Iehan du vignay eu fait et acomply le mirouer des hiſtoires du monde et tranſlate de latin en  francois a la requeſte de treſpuiſſāte ⁊ noble dame madame Iehāne de bourgoigne  par la grace de dieu royne de Frāce. … β Z. 23 … et a ledificacion de tous ceulx et celles qui ce liront et  oꝛront lire. amen.  Aultre pꝛologue  (t³)Out le temps de ceſte pꝛeſente  vie eſt diuiſe en quatre temps:  … Bl. 2bα Z. 26 Ceſt de loctaue de lepyphanie iuſs a la  ſeptuageſime.  β Cy apꝛes ſēſuit la table des rubriches  et chapitres de ce pꝛeſent volume/ enſemble le nombre et cotacion des fueilletz … Tab. endet Bl. 3bβ Z. 31 Cy finiſt la table  Bl. 4 unbekannt. Bl. 5aα m. Sign. b.i u. Blz. Fueillet: v. Cy cōmēce la legēde doꝛee  en frācoys. Et pꝛemieremēt  de laduēt de noſtre ſeigneur.  (l)Aduent de noſtre ſeigneur eſt  fait par quatre ſemeines a ſignifier lz ſont quatre adue-nemens. … Sign. c vous mais ie ne puis/ Ie vous pꝛie poꝛtez  … Endet Bl. 336bβ Z. 19 … Et adonc fut ſolennellement celebꝛee et pꝛemieremēt īſtitue  la feſte annuelle du benoit confeſſeur ſaint  claude par tout le dioceſe de lyon en lhon-neur et gloire de dieu tout puiſſant qui vit  et regne par tous les ſiecles des ſiecles.  Amen.  A lhonneur et louenge de dieu le pere  tout puiſſant de la gloꝛieuſe vierge marie  et de toute la court celeſtielle de paradis a  eſte acheuee de impꝛimer a Paris: ceſte  pꝛeſente legende en francois Par Iehan  du pꝛe/ en lan de noſtreſeigneur Mil .cccc.  lxxxix. le .v. iour de decēbꝛe. veille de ſaīt  Nicolas. 
Vorlage: New York MorganL (Teildigitalisat).
Anm. Das Ex. New York MorganL enthält Lagen aus Nr 14060. Die letzte Lage mit abw. Publikationsdatum ist vollständig neu gesetzt.
Bechtel J-24. Dunn-Lardeau: Légende 10. Ce³ J-154. ISTC ij00154000. GWMs M1145910.
New York MorganL
.
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14062 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. [Lyon: Matthias Hussgnd, um 1490]. 
260 Bl. a–z⁊A–F⁸GH⁶.🛈2 Sp. 49–51 Z. Typ. 4:160G, 9:87G. Init. g. Meist Min. f. Init. Rubr. γ. 178(?) Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. (L)a vie des ſainctz en francoys  Bl. 2aα m. Sign. a ij (m)Onſeigneur ſainct ihe-roſme dit ceſte auctoꝛite  faictz touſiours aulcune  choſe de bien  le dyable  ne te trouue oyſeulx. Et  monſeigneur ſainct au-guſtin dict au liure des  moines ⁊ de leurs oeuures  nul homme puiſſant de labourer ne doit eſtre oyſeulx. Pour  laquelle choſe quāt ie frere Iehan du vignay  eu faict et acomply le mirouer des hiſtoyres  du monde et tranſlate de latin en francoys. ⁊  a la requeſte de treſpuiſſante et noble dame  ma dame iehanne de bourgoigne par la gra-ce de dieu royne de france … β Z. 5 et a ledification de tous ceulx ⁊ celles qui la liront et oꝛront lyre. Amen  Prologue  (t³)Out le temps de ceſte ſente vie eſt  deuiſe en quatre temps. … Z. 43 … ceſt de loctaue  de lepiphanie iuſques a la ſeptuageſime.  Bl. 2b Hlzs.  Bl. 3aα m. Sign. a iij Cy commence la legende doree en frācois Et mieremēt  de laduent de noſtre ſeigneur  (l)Aduent de noſtre ſeigneur  eſt faict ꝑ quatre ſepmaines  a ſignifier que ilz ſont qua-tre aduenemens/ Sign. b unbekannt. … Bricht ab Bl. 258bβ Z. 50 … du treſſaint pere  claude voulut aller a ſon monaſtere en pelery Bl. 259 u. 260 unbekannt.
Vorlage: Paris Kapuz (Einzelfotos). Dunn-Lardeau/Coq.
Anm. 1. Vgl. Dunn-Lardeau, Brenda/Coq, Dominique: Deux éditions lyonnaises de la Légende dorée. In: Bibliothèque d’Humanisme et Renaissance 44(1982) S. 623–635 Nr 1 (m. Abb.).
Anm. 2. Möglicherweise handelt es sich beim Ex. Paris Kapuz, dem das Blatt mit dem Druckvermerk fehlt, um ein defektes Ex. der nur noch bibliographisch nachweisbaren Nr 14064.
Dunn-Lardeau: Légende 11. CRF VIII 299. ISTC ij00154500. GWMs M1145210.
Paris Kapuz
(Bl. 9, 137, 168, 259 u. 260 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11455 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Lyon: Jean de Vinglegnd, 1491. 
C 6489. Pellechet: Voragine 97. Dunn-Lardeau: Légende 12bis. GWMs M11455.
Nicht nachweisbar.
14063 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: [Pierre Le Rougegnd(?)] für Antoine Vérard, 10.II.14
90
91
296 Bl. a⁴b–z⁊A–M⁸N⁴.🛈Gez. [1]Fueillet. ii.–CCxCvi. 2 Sp. 46 Z. Typ. 8:98G. Meist Min. f. Init. Leisten. 177 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM II des Antoine Vérard als VM.
Tit. La vie des ſainctz en francois impꝛimee a Paris  Bl. 2aα m. Sign. a.ii. u. Blz. Fueillet. ii. Cy cōmence le pꝛologue de frere Iehā  de vignay docteur en theologie tranſlateur  de ce pꝛeſent liure intitule la legende doꝛee  des ſainctz.  (m)Onſeigneur ſaint hieroſme  dit ceſte auctoꝛite. Fais touſiours aucune choſe de bien   le dyable ne te treuue oyſeux  Et monſeigneur ſaint auguſtin dit au li-ure des moynes et de leurs euures que nul  hōme puiſſant de labourer ne doit eſtre oyſeux: pour laquelle choſe quant ie Frere Iehan de vignay eu fait et acōply le mirouer  des hyſtoires du monde et tranſlate de la-tin en francois a la requeſte de treſpuiſſāte  et noble dame madame Iehanne de bour-goigne par la grace de dieu royne de France: … β Z. 13 … et a ledificacion de tous ceulx et celles qui ce  liront et oꝛront lire. Amen.  Aultre pꝛologue.  (t³)Out le temps de ceſte pꝛeſente  vie eſt diuiſe en quatre temps/  … Bl. 2bα Z. 11 … Ceſt de loctaue de lepiphanie  iuſques a la ſeptuageſime.  β Cy apꝛes ſenſuit la table des rubꝛiches  et chapitres de ce pꝛeſent volume: enſemble  le nombꝛe et cotaciō des fueilletz … Tab. endet Bl. 3bβ Z. 10 De ſaint claude   ccxcv  Finis tabule.  Bl. 4 unbekannt. Bl. 5aα m. Sign. b i u. Blz. Fueillet.v Cy cōmence la legende doꝛee en fran-coys. Et pꝛemierement de laduent de no-ſtre ſeigneur.  [⁵]Aduent de noſtre ſeigneur  eſt fait par quatre ſemeines:  a ſignifier quilz ſont quatre  aduenemens.  … Sign. c reueuoit en vie par les merites de ſaīt Ni… Endet Bl. 296bβ Z. 3 … Et adonc fut ſolennelle-ment celebꝛee et pꝛemierement inſtitue la  feſte annuelle du benoiſt confeſſeur ſaint  claude par tout le dyoceſe de lyon en lhon-neur et gloire de dieu tout puiſſant qui vit  et regne par tous les ſiecles des ſiecles.  Amen.  VM  A lhōneur ⁊ louēge de dieu le pere tout puiſſant de ſa gloꝛieuſe vierge mere et de toute  la court celeſtielle de paradis a eſte acheuee  de impꝛimer a Paris: ceſte pꝛeſente legende  en francois le .x. de feurier mil .ccccxc. pour  Anthoine verard libꝛaire demourant a pa-ris ſur le pont noſtredame a lymage ſaint  iehan leuangeliſte: ou au palays au mier  pillier deuant la chappelle ou on chante la  meſſe de meſſeigneurs les pꝛeſidens. 
Vorlage: Wien NB (Digitalisat).
Reproduktionen: Wien NB (Digitalisat).
C 6487. 6488. Bechtel J-26. Dunn-Lardeau: Légende 12. Macfarlane 14. ISTC ij00154700. GWMs M11467. M11476.
Wien NB
(Bl. 4 fehlt).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14064 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Lyon: Matthias Hussgnd, 27.IV.1491. 
Anm. Kein Ex. mehr nachweisbar. Vgl. Spandowski, Michał: Die verlorenen Inkunabeln. Von den Arbeiten am Zentralkatalog der Inkunabeln in Polen. In: Johannes Gutenberg. Regionale Aspekte des frühen Buchdrucks. Vorträge der Internationalen Konferenz zum 550. Jubiläum der Buchdruckerkunst am 26. und 27. Juni 1990. Hrsg. Holger Nickel u. Lothar Gillner. Wiesbaden 1993 S. 189–192, hier S. 192. — Möglicherweise identisch mit Nr 14062.
IBPAddII † 1283. GWMs M1145220.
Warszawa BN†.
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14065 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: [Jean Morandgnd(?)] für Antoine Vérardgnd, 9.VII.1492. 
Tit. (L)a legende doree  en francois imprimee a paris  Bl. 1bα Cy cōmēce le pꝛologue de fꝛere iehan de  vignay docteur en theologie trāſlateuꝛ de  ce pt liure ītitule la legēde doꝛee des ſaītz  []Onſeigneur ſaīt hieroſme dit ceſte auctoꝛite. Fais touſiours aucune choſe de bien que le diable  ne te tꝛeuue oyſeux. Et monſei-gneur ſaīt auguſtin dit au liure des moy-nes ⁊ de leuꝛs oeuures  nul hōe puiſſant  de labourer ne doibt eſtꝛe oyſeux/ pour la-lle choſe quāt ie frere Iehā de vignay eu  fait ⁊ acompli le miꝛouer des hyſtoires du  mōde ⁊ trāſlate de latin en frācois a la re-ſte de treſpuiſſante ⁊ noble dāe madame  Iehāne de bourgoigne ꝑ la gꝛace de dieu  royne de France/ … β Z. 8 … et a ledification de toꝯ ceulx et  celles qui le liront et oꝛront lire.  Aultre pꝛologue:  [³]Out le temps de ceſte ſente vie  eſt diuiſe en quatꝛe tēps … Z. 45 … ceſt de loctaue de lepiphanie iuſs a la ſeptuageſime.  Bl. 2aα m. Sign. a.ii u. Blz. Fueillet.ii Cy as ſenſuit la table des rubꝛiches  et chapitres de ce ſent volume/ enſēble le  nombꝛe ⁊ cotacion des fueilletz/ … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 45 de ſaint claude   ccxcv  Bl. 3aα m. Blz. iii Cy commence la vie de ma dame  ſaincte geneuiefue.  … Bl. 4bβ Z. 44 … Il parla et ouyt par la gra-ce de dieu ⁊ de la vierge ſaīcte geneuiefue  Bl. 5aα m. Sign. b.i u. Blz. Fueillet.v. Cy commēce la legende doꝛee en fran-coys. Et pꝛemierement de laduent de no-ſtre ſeigneur.  [⁵]Aduent de noſtre ſeigneur  eſt fait par quatre ſepmai-nes. a ſignifier lz ſōt qua-tre aduenemens. … Sign. c reuenoit en vie par les meꝛites de ſaīt ni-… Endet Bl. 296bβ Z. 3 … Et adonc fut ſollēnellemēt  celebꝛee et pꝛemierement inſtituee la feſte annuelle du benoiſt confeſſeur ſaīt claude. par  tout le dioceſe de lyon. en lhonneur et gloire  de dieu tout puiſſāt qui vit et regne par tout  les ſiecles des ſiecles  Amen.  VM  A lhonneur et louenge de dieu le pere tout  puiſſant de ſa gloꝛieuſe vierge marie et tout  la court celeſtielle de ꝑadis. a eſte acheuee de  impꝛimer a Paris ceſte pꝛeſente legende en  francois le .ix de iuillet mil cccc iiiixx ⁊ xii  pour Anthoine verard libꝛaire demourant a  paris. ſur le pont noſtre dame a lymage ſaīt  iehan leuāgeliſte ou au palais au pꝛemier pillier deuant la chappelle ou on chante la meſſe de meſſeigneurs les pꝛeſidens 
Vorlage: Bordeaux BMun (Digitalisat).
Anm. Das einzige bekannte Ex. Bordeaux BMun ist aus Druckbögen mehrerer Ausgaben zusammengestellt. Die Lagen l, q, y, F und G sowie die Doppelbl. E4/5, H1/2, 3/6 u. 7/8 sind aus der später datierten Ausgabe Nr 14066 (16.XI.1492) übernommen, das Doppelbl. H4/5 stammt aus Nr 14063 (10.II.14
90
91
). Diese Lagen sind in Pierre Le Rouges Type 8:98G gesetzt. — Ein Großteil des Drucks (Lagen a–k, m–p, r–x, z–⁊, A–D, J–M u. Doppelbl. E1/2, E3/6, E7/8) entspricht Nr 14067 (2.VI.1493) und ist in Vérards Typen 2*:99G (= Jean Morand Type 2:100G), 8:430G, 11:97G und 11*:100G gedruckt. Die Texttypen wechseln dabei lagen- bzw. bogenweise. Da die Typen erst ab 1493 sicher belegt sind, ist anzunehmen, dass die Lagen aus der später gedruckten Nr 14067 übernommen wurden. In diesem Fall würde die vorliegende Nr lediglich durch die Lagen  und N repräsentiert, die keine Entsprechung in anderen Ausgaben haben und abw. von den restlichen Lagen ausschließlich in Vérards Type 2:99G (= Jean Morand Type 2*:98G) gedruckt sind.
Reproduktionen: Bordeaux BMun (Digitalisat).
C 6490. Pellechet: Voragine 98. Dunn-Lardeau: Légende 13. Bechtel J-27. Winn: Vérard J-1. Pell 6507. Coq: Bordeaux J-5. ISTC ij00154800. GWMs M11469.
Bordeaux BMun
.
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14066 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: [Pierre Le Rougegnd(?)] für Antoine Vérardgnd, 16.XI.1492. 
296 Bl. a⁴b–z⁊A–M⁸N⁴.🛈Gez. [1]iii.–CCxcvi. 2 Sp. 46–48 Z. Typ. 8:98G. Min. f. Init. Leisten. 178 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM II des Antoine Vérard als VM. KolTit.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2aα m. Sign. a.ii. u. Blz. iii. Cy apꝛes ſenſuit la table des rubꝛiches  et chapitres de ce pꝛeſent volume/ enſemble  le nombꝛe et cotaciō des fueilletz … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 48 De ſaint claude   ccxcv  Bl. 3aα m. Blz. Fueillet.iii. Cy commence la vie de ma dame  ſaincte geneuiefue.  … Bl. 4b Z. 45 … Il parla ⁊ ouyt par la grace de dieu  et de la vierge ſaincte geneuiefue.  Bl. 5aα m. Sign. b.i. u. Blz. Fueillet.v. Cy cōmence la legende doꝛee en fran-coys. Et pꝛemierement de laduent de no-ſtreſeigneur.  [⁵]Aduent de noſtreſeigneur  eſt faict par quatre ſepmaines. a ſignifier lz ſōt quatre aduenemens. … Sign. c reuenoit en vie par les merites de ſaīt nico… Endet Bl. 296bβ Z. 3 … Et adonc fut ſolennelle-ment […]ꝛee ⁊ pꝛemierement īſtituee la fe-ſte annuelle du benoiſt confeſſeur ſaīt claude par tout le dyoceſe de lyon en lhonneur ⁊  gloire de dieu tout puiſſant qui vit et regne  par tous les ſiecles des ſiecles.  Amen.  VM  A lhōneur ⁊ louēge de dieu le pere tout puiſ-ſant de ſa gloꝛieuſe vierge marie et de toute  la court celeſtielle de paradis a eſte acheuee  de impꝛimer a Paris ceſte pꝛeſente legende  en frācois le .xvi. de nouembꝛe mil.cccc.xcii  pour Anthoine verard libꝛaire demourāt a  paris ſur le pont noſtredame a lymage ſaīt  iehan leuāgeliste/ ou au palays au pꝛemier  pillier deuant la chappelle ou on chante la  meſſe de meſſeigneurs les pꝛeſidens. 
Vorlage: Göttingen SUB (Digitalisat).
Rohlfing: Göttingen 3046. ISTC ij00154900. GWMs M1146950.
Göttingen SUB
(Bl. 1 fehlt, Bl. 147, 217 u. 291 def.).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14067 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: [Jean Morandgnd(?)] für Antoine Vérardgnd, 2.VI.1493. 
296 Bl. a⁴b–z⁊A–M⁸N⁴.🛈Gez. [1]Fueillet.ii–CCxcvi:. 2 Sp. 45–46 Z. Antoine Vérard Typ. 2*:99G (= Typ. 2:100G des Jean Morand), 8:430G, 11:97G, 11*:100G. Init. f. Häufig Min f. Init. Leisten. 176 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Tit. (L)a legende doree  en francois imprimee a paris  Bl. 1bα Cy cōmēce le pꝛologue de fꝛere iehan de  vignay docteur en theologie trāſlateuꝛ de  ce pt liure ītitule la legēde doꝛee des ſaītz  []Onſeigneur ſaīt hieroſme dit ceſte auctoꝛite. Fais touſiours aucune choſe de bien que le diable  ne te tꝛeuue oyſeux. Et monſei-gneur ſaīt auguſtin dit au liure des moy-nes ⁊ de leuꝛs oeuures  nul hōe puiſſant  de labourer ne doibt eſtꝛe oyſeux/ pour la-lle choſe quāt ie frere Iehā de vignay eu  fait ⁊ acompli le miꝛouer des hyſtoires du  mōde ⁊ trāſlate de latin en frācois a la re-ſte de treſpuiſſante ⁊ noble dāe madame  Iehāne de bourgoigne ꝑ la gꝛace de dieu  royne de France/ … β Z. 8 … et a ledification de toꝯ ceulx et  celles qui le liront et oꝛront lire.  Aultre pꝛologue:  [³]Out le temps de ceſte ſente vie  eſt diuiſe en quatꝛe tēps … Z. 45 … ceſt de loctaue de lepiphanie iuſs a la ſeptuageſime.  Bl. 2aα m. Sign. a.ii u. Blz. Fueillet.ii Cy as ſenſuit la table des rubꝛiches  et chapitres de ce ſent volume/ enſēble le  nombꝛe ⁊ cotacion des fueilletz/ … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 45 de ſaint claude   ccxcv  Bl. 3aα m. Blz. iii Cy commence la vie de ma dame  ſaincte geneuiefue.  … Bl. 4bβ Z. 44 … Il parla et ouyt par la gra-ce de dieu ⁊ de la vierge ſaīcte geneuiefue  Bl. 5aα m. Sign. b.i u. Blz. Fueillet.v. Cy commēce la legende doꝛee en fran-coys. Et pꝛemierement de laduent de no-ſtre ſeigneur.  [⁵]Aduent de noſtre ſeigneur  eſt fait par quatre ſepmai-nes. a ſignifier lz ſōt qua-tre aduenemens. … Sign. c reuenoit en vie par les meꝛites de ſaīt ni-… Endet Bl. 296bβ Z. 3 … et adōc fut ſollennellemēt  celebꝛee ⁊ mierement inſtituee la feſte annuelle du benoiſt cōfeſſeur ſaint claude ꝑ  tout le dioceſe de lion en lhonneur et gloire  de dieu tout puiſſāt  vit et regne par tout  les ſiecles des ſiecles  Amen  A lhonneur et louenge de dieu le pere tout  puiſſāt de la gloꝛieuſe vierge marie ⁊ toute  la court celeſtielle de ꝑadis a eſte acheuee  de īpꝛimer a Paris ceſte pꝛeſente legēde en  francois le .ii. de iung mil.cccc.iiiixx. ⁊ xiii  pour Anthoine verard lebꝛaire demourāt  a ꝑis ſur le pōt noſtre dame a limage ſaīt  iehā leuāgeliſte ou au palais au mier pillier deuant la chapelle ou on chante la meſſe de meſſeigneurs les pꝛeſidēs 
Vorlage: Washington (D.C.) LC (Digitalisat). Angers BU. København KglB (Teildigitalisate).
Anm. 1. Vgl. Anm. zu Nr 14065. Der Druck zeigt trotz übereinstimmender Datierung und seiten- bzw. zeilengetreuer Übereinstimmung des Umbruchs auf jeder Seite Abweichungen von Nr 14068.
Anm. 2. In allen bekannten Perg.-Ex. sind die Hlzs. übermalt. Die Verwendung von Teilen der Auflage in den Papierex. von Nr 14065 (Ex. Bordeaux BMun) und 14068 (Ex. Lyon BMun) zeigt, dass die Hlzs. häufig ikonographisch nicht passende Szenen zeigen und die hsl. Übermalung diesen Sachverhalt richtigzustellen versucht.
Dunn-Lardeau: Légende 14. CRF V 513. Madsen 2209. GWMs M1147110.
Angers BU
(Perg. def.). København KglB
(Perg. Kolophon radiert). Washington (D.C.) LC
(Perg. Bl. 56, 75 u. 111 fehlen, Tit. übermalt, Lage e aus Nr 14068).
Gesamtüberlieferung: 3 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14068 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: [Jean Morandgnd(?)] für Antoine Vérardgnd, 2.VI.1493. 
296 Bl. a⁴b–z⁊A–M⁸N⁴.🛈Gez. [1]Fueillet.ii.–CCxcvi. 2 Sp. 46 Z. Antoine Vérard Typ. 2:98G (= Typ. 2*:98G des Jean Morand), 11*:100G, 11**:95G. Init. f. Häufig Min. f. Init. Leisten. 176(?) Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM II des Antoine Vérard als VM. KolTit.
Bl. 1aα [¹]ource que […] treſhaults et exc[…]lens roys de france ont de tout tēps ba-taillie pour exalter noſtre ſaincte foy catholique … Bl. 1bα Z. 30 … Au quel nous doint paruenir  le pere le filz ⁊ le ſaint eſperit. Amen.  Aultre prologue  [³]Out le temps de ceſte pꝛeſente  vie eſt diuiſe en quatre temps  … β Z. 34 … ceſt de loctaue de  lepyphanie iuſques a la ſeptuageſime.  Bl. 2aα m. Sign. a.ii u. Blz. Fueillet.ii. Cy as ſenſuit la table des rubriches  ⁊ chapitres de ce ſent volume/ ēſemble le  nombꝛe ⁊ cotacion des fueilletz/ … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 48 De ſaint claude   ccxcv  Bl. 3aα m. Blz. Fueillet.iii. Cy co¯ence la vie de ma dame  ſaincte geneuiefue.  … Bl. 4bβ Z. 45 … Il parla et ouyt par la gꝛace de dieu  et de la vierge ſaincte geneuiefue.  Bl. 5aα m. Sign. b.i. u. Blz. Fueillet.v. Cy commence la legende doꝛee en francoys. Et premierement de laduent de no-ſtre ſeigneur.  [⁵]Aduent de noſtre ſeigneur  eſt faict par quatre ſepmai-nes. a ſignifier lz ſōt qua-tre aduenemens … Sign. c reuenoit en vie par les merites de ſaīt ni-… Endet Bl. 296bβ Z. 3 … ⁊ adōc fut ſollennellement  celebree ⁊ mierement īſtituee la feſte annuelle du benoiſt cōfeſſeur ſaīt claude. par  tout le dioceſe de lion. en lhonneur ⁊ gloire  de dieu tout puiſſāt  vit et regne par tout  les ſiecles des ſiecles  Amen.  VM  Alhonneur et louenge de dieu le pere tout  puiſſāt de la gloꝛieuſe vierge marie ⁊ toute  la court celeſtielle de ꝑadis a eſte acheuee  de īpꝛimer a Paris ceſte pꝛeſēte legende en  francois. ii. de iung mil cccc iiiixx ⁊ xiii  pour Anthoine verard libꝛaire demourāt a  paris. ſur pōt noſtre dame a lymave ſaīt  iehā leuāgeliſte ou au palais au mier pillier deuant la cahpelle ou on chante la meſſe de meſſeigneurs les preſidens 
Vorlage: Lyon BMun. Paris BN (Digitalisate). New York MorganL (Teildigitalisat).
Anm. 1. Das hier nach dem 1. Ex. Paris BN beschriebene Bl. 1, bei dem der Übersetzerprolog durch eine Widmungsvorrede an den französischen König Karl VIII. ersetzt wurde, ist als Karton eingefügt. Im Ex. Lyon BMun mit abw. Satz: Bl. 1a Tit. (L²)A vie des ſaints en francoys  Imprimee a Paris  Bl. 1bα Cy commēce le pꝛologue de frere iehā de  vignay … Endet β Z. 46 ceſt de loctave de  lepiphanie iuſques a la ſeptuageſime . Hierbei handelt es sich vermutlich um das ursprünglich für die Ausgabe gesetzte Bl. 1 mit Titel und den üblichen Prologen. In den weiteren bekannten Ex. fehlt Bl. 1.
Anm. 2. In den erhaltenen Ex. sind die Hlzs. übermalt, so dass ihre Anzahl nicht mit Sicherheit zu ermitteln ist.
Anm. 3. Zu den in einigen Bibliographien als Variante zu dieser Ausgabe gerechneten Ex. vgl. Nr 14067.
Anm. 4. Die Ex. Lyon BMun u. Paris BN (2. Ex.) enthalten Lagen aus seitengleich gesetzten Ausgaben Vérards.
Anm. 5. C 6484 mit irrtümlicher Datierung auf 1488.
C 6484. 6491. Pellechet: Voragine 93. 99. Dunn-Lardeau: Légende 14. Bechtel J-28. Macfarlane 28. Winn: Vérard S. 237–245. Ce³ J-155. Pell 6506. CRF XI 594. CIBN J-112 u.Suppl. Pellechet: Lyon 625. ISTC ij00155000. GWMs M11464. M11470.
Lyon BMun
(nur Lage a u. N; Lage b u. l aus Nr 14066, Lagen c–k u. n–N aus Nr 14067). New York MorganL
(Perg. Bl. 1, 22–27, 142–147 u. 285–292 fehlen). Paris BN
(2 Ex., 1. Ex. Perg., 2. Ex. Perg. Bl. 1 u. 296 fehlen; Bl. 16, 17 u. Lage e aus Nr 14067).
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14069 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: Jean Du Prégnd für sich selbst und André Bocardgnd, 10.III.14
93
94
256 Bl. 〈ii〉⁴b–zA–H⁸IK⁶.🛈Gez. [1]Fueillet ii–Fueillet CClv. 2 Sp. 47 Z. Typ. 16:135G, 17:106/107G. Init. c, e, f, g (Leiste), n. Rubr. α. 179 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM II des Jean Du Pré. DrM I des André Bocard als VM. KolTit.
Tit. (L²)a legende doꝛee en francoys  nouuellement impꝛimee a paris.  DrM u. VM  Bl. 1bα ⁌ Cy cōmence le pꝛologue du tranſlateur en la legende des ſaintz.  (M)Onſeigneur ſaint hierſome  dit ceſte auctoꝛite. Fais touſ-iours aucune choſe de bien:   le dyable ne te trouue oiſeux.  Et mōſeigneur ſaint augu-ſtin dit au liure des moynes ⁊ de leurs euures   nul hōme puiſſāt de labourer: ne doit eſtre oy-ſeux. Pour lalle choſe t ie frere Iehan du vi-gnay eu fait et acōply le mirouer des hyſtoires  du mōde/ ⁊ trāſlate de latin en francoys a la requeſte de treſpuiſſante et noble dame madame  Iehāne de bourgoigne ꝑ la grace de dieu royne  de Frāce: … β Z. 6 … ⁊ a ledificacion de tous ceulz ⁊  celles  le liront ⁊ oꝛront lire. Amen.  ⁌ Autre pꝛologue  (T²)out le temps de ceſte pꝛeſente vie eſt di-uiſe en quatre tēps: … Z. 42 … ceſt de loctaue de lepyphanie iuſques a la ſeptuageſime.  ⁌ Senſuit la table des rubꝛiches ⁊ chapitres  de ce pꝛeſent volume/ enſemble le nombꝛe ⁊ co-tacion des fueilletz.  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 45 ⁌ Cy finiſt la table  ⁌ Cy cōmence la vie de ſaincte Geneuiefue  Bl. 3aα Hlzs, daneben (A²) Nanterre pꝛes de pa-ris fut nee la vierge digne ma dame ſaīcte geneuiefue … Bl. 4aβ Z. 46 … Et en lalle en viſitāt le tō-beau dicelle ſōt faitz pluſieurs miracles.  Bl. 4b Hlzs.  Bl. 5aα m Sign. b i u. Blz. Fueillet v. Cy commence la legende doꝛee  en francoys. et pꝛemierement de laduent de noſtre ſeigneur.  (L)aduent de noſtre ſeigneur eſt  fait par quatre ſemeines a ſi-gnifier quilz ſōt quatre adue-nemens/ … Sign. c le batoit le iour de ſaint nicolas ⁊ il eut eſte mis  … Endet Bl. 255bβ Z. 8 … Et adonc fut ſolēnellement celebꝛee ⁊  pꝛemierement inſtituee la feſte annuelle du be-noit confeſſeur ſaint claude par tout le dyoceſe  de lyon en lhonneur ⁊ gloire de dieu tout puiſ-ſant qui vit ⁊ regne par tous les ſiecles des ſiecles. Amen.  ⁌ A lhonneur et louenge de dieu le pere tout  puiſſant/ de la gloꝛieuſe vierge marie/ ⁊ de tou-te la court celeſtielle de paradis a eſte impꝛimee  a Paris ceſte pꝛeſente legende en francoys par  Iehan du pre/ impꝛimeur ⁊ libꝛaire iure de luniuerſite de Paris: lan de noſtre ſeigneur Mil  quatrecens quatre vingtz ⁊ treze: le dixieſme  iour de mars.  Bl. 256 leer.
Vorlage: Paris BN (Digitalisat). Tours BMun (Einzelfotos).
C 6492. Pellechet: Voragine 100. Dunn-Lardeau: Légende 15. Claudin I 268–272. 277. Bechtel J-29. Pell 6508. CRF X 411. CRF XVIII 305. CIBN J-111 u.Suppl. Rhodes: Oxford 994. ISTC ij00155500. GWMs M11460.
Oxford ExeterC
(def.). Paris BN
(Bl. 1–4 fehlen), EcBeauxArts
(Bl. 1 fehlt). Tours BMun
.
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14070 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: [Jean Morandgnd] für Antoine Vérard, 20.V.1496. 
300 Bl. a⁴b–z⁊A–N⁸.🛈Gez. [1]Fueillet.ii.–CCxcix.[1]. 2 Sp. 45–47 Z. Antoine Vérard Typ. 2*:99G (= Typ. 2:100G des Jean Morand) Init. n. 179 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Tit. (L²)A legende doꝛee en francois impꝛimee  a Paris.  Bl. 1bα Cy cōmence le ꝓlogue de frere iehan de  vignay docteur en theologie trāſlate de  ce pt liure ītitule la legēde doꝛee de ſaītz  []Onſeigneur ſaīt hieroſme  dit ceſte auctoꝛite Fai toꝯiours aucūe choſe de biē   le diable ne te trouue oy-ſeux. Et mōſeigr ſaīt auguſtī dit au li-ure des moynes et de leurs euures  nul  hōe puiſſāt de labourer ne doibt eſtre oy-ſeux/ po lalle choſe quāt ie frere iehā de  vignay eu fait ⁊ acōpli le mirouer des hyſtoires du mōde ⁊ trāſlate de latin en frā-cois a la reſte de treſpuiſſāte ⁊ noble dāe  ma dāe Iehāne de bourgoigne ꝑ la grace  de dieu royne de Frāce/ … β Z. 8 … et a ledification de toꝯ  ceulx et celles qui le liront et oꝛront lire  Autre pꝛologue.  [³]Out le tēps de ceſte pte vie  eſt diuiſe en quatre tēps … Endet Z. 45 … ceſt de locta-ue de lepiphanie iuſs a la ſeptuageſime  Bl. 2aα m. Sign. a ii. u. Blz. Fueilliet.ii. Cy as ſenſuyt la table des rubꝛiches  et chapitres de ce ſent volume/ enſēble  le nōbꝛe et cotacion des fueilletz/ … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 46 de ſaint roch   ccxcvii.  Bl. 3aα m. Blz. iii. Cy commence la vie de ma dame  ſaincte geneuiefue  … Endet Bl. 4bβ Z. 44 … Il parla et ouyt ꝑ la grace  de dieu ⁊ de la vierge ſaincte geneuiefue  Bl. 5aα m. Sign. b i. u. Blz. Fue.v. Cy commence la legēde doꝛee en frā-cois. Et pꝛemierement de laduent de no-ſtreſeigneur.  [³]Aduent de noſtreſeigneur eſt fait  par quatre ſepmaines: a ſignifier  quilz ſont quatre aduenemens/  … Sign. c reuenoit en vie ꝑ les merites de ſaīt nico… Endet Bl. 300aα Z. 29 … a moꝛtifera peſte coꝛpoꝛis ⁊ anime liberemur. Per dm noſtrum. Amen.  A lhonneur et louenge de dieu le pe-re tout puiſſant de la gloꝛieuſe vierge marie ⁊ toute la court celeſtielle de paradis  a eſte acheuee de impꝛimer a Paris ceſte ſente legende en francois. le xx. iour de  may. cccc.iiiixx. ⁊ xvi. pour Anthoine verard libꝛaire demourant a paris ſur le pōt  noſtre dame a lymage ſaint iehan leuan-geliste ou au palais au pꝛemier pillier deuant la chapelle ou on chante la meſſe de  meſſeigneurs les pꝛeſidens.  Bl. 300b leer.
Vorlage: Paris BN (Digitalisat).
C 6493. Pellechet: Voragine 101. Claudin II 472–474. Bechtel J-30. Macfarlane 45. Dunn-Lardeau: Légende 16. IBE 3112. Pell 6509. CIBN J-113 u.Suppl. Martín Abad J-25. ISTC ij00155700. GWMs M11472.
Madrid BN
(Bl. 1, 2 u. 4 fehlen). Paris *BN
.
Gesamtüberlieferung: 2 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14071 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Lyon: Jean de Vinglegnd, 20.VII.1497. 
304 Bl. a–z⁊A–O⁸.🛈Gez. [1]Fueillet.ij.–Fueillet.ccciiij. 2 Sp. 43 Z. Typ. 5:96G, 8:140G. Init. b, b*, e, f, h, i, k, u, v. Rubr. δ. 180 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Tit. (L²)(A²) Legende doree  en francois  Bl. 1b Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. a ij u. Blz. Fueillet.ij. ⁌ Cy commēce le ꝓlogue de frere Iehan  de vignay docteur en theologie tranſlateur  de ce pꝛeſent liure intitule la legēde doꝛee des  ſaintz.  (M)Onſeigneur ſaīt hieroſme  dit ceſte autoꝛite. Fais touſiours aucūe choſe ď biē  le  diable ne te treuue oyſeux.  Et monſeigneur ſaint Auguſtin dit au liure des moynes ⁊ de leurs euures  nul homme puiſſant  de labourer ne doit eſtre oyſeux/ pour laquelle  choſe quant ie frere Iehan de vignay eu fait  ⁊ acomply le mirouer des hyſtoires du monde  ⁊ tranſlate de latin en francoys a la requeſte  ď treſpuiſſante ⁊ noble dame ma dame Iehāne de bourgoigne ꝑ la grace de dieu royne de  frāce/ … β Z. 13 … ⁊ a ledification de  tous ceulx ⁊ celles qui le lyront ⁊ oꝛꝛont lyre.  ⁌ Aultre pꝛologue.  (T)Out le temps de ceſte ſen-te vie eſt diuiſe en quatre  temps/ … Bl. 2bα Z. 10 … ceſt de loctaue de lepyphanie  iuſques a la ſeptuageſime.  ⁌ Cy apꝛes ſenſuyt la table des rubꝛiches  ⁊ chapitre de ce pꝛeſent volume/ enſemble le  nō ⁊ cotation des fueilletz/ … Tab. endet Bl. 3bβ Z. 18 De ſaincte geneuiefue   cccij.  Bl. 4aα m. Sign. a iiij ⁌ Cy commence la legende doꝛee en frācoys. Et mieremeut de laduent de noſtreſeigneur.  (L)Aduent de noſtreſeigneur  eſt fait ꝑ quatre ſepmaineſ  a ſignifier lz ſont quatre  aduenemēs.  … Sign. b a ſon roy comme il ſeroit plus ferme es toꝛ-… Endet Bl. 304aβ Z. 10 … Il parla ⁊ ouyt par la gra-ce de dieu ⁊ de ſaincte geneuiefue.  ⁌ A lhonneur et louenge de dieu le pere tout  puiſſant/ de la vierge marie/ et toute la court  celeſtielle de paradis/ a eſte acheuee de impꝛi-mer a Lyon ceſte pꝛeſente legēde en francoys  Par honneſte hōme Iehan de vingle. Lan  mil.cccc.lxxxxvij. le vīgtieſme iour du moys  de Iuillet.  Bl. 304b leer.
Vorlage: Paris BN (Digitalisat).
Reproduktionen: Paris BN (Digitalisat).
C 6495. Pellechet: Voragine 103. Claudin IV 230–232. Bechtel J-31. Dunn-Lardeau: Légende 17. Pell 6510. CIBN J-114 u.Suppl. ISTC ij00155750. GWMs M11456.
Paris BN
.
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14072 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: [Jean Morandgnd(?)] für Antoine Vérard, 20.XI.1497. 
300 Bl. a⁴b–z⁊A–N⁸.🛈Gez. [1]Fueillet. ii–CCxcix[1]. 2 Sp. 43–44 Z. Antoine Vérard Typ. 2:98G, 2*:99G (= Typ. 2*:98G, 2:100G des Jean Morand), 11:97G, 14:130G. Init. a des Jean Morand. Init. n des Antoine Vérard. Einmal Min. f. Init. Rubr. γ. Leiste. 182 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM II des Antoine Vérard als VM. KolTit.
Tit. (L²)A legende doꝛee en francoys  impꝛimee a paris.  VM  Bl. 1bα Cy cōmence le ꝓlogue de frere iehan de vignay docteur en theologie trāſlateur de ce  pt liure intitule la legēde doꝛee des ſaintz  [³]Onſeigneur ſaint hieroſme dit  ceſte auctoꝛite. Fais tous iours  aucune choſe de bien  le diable  ne te trouue oyſeux. Et mōſeigr ſaint auguſtin dit au liure des moynes et de leurs  euures  nul hōme puiſſāt de labourer ne  doibt eſtre oyſeux/ pour lalle choſe quant  ie frere iehan de vignay eu fait ⁊ acōply le  mirouer des hyſtoires du mōde ⁊ trauſlate  de latin en francois ala reſte de treſpuiſā-te noble dame ma dāe Iehāne de bouꝛgoi-gne ꝑ la gꝛace de dieu royne de frāce/ … β Z. 8 … ⁊ a ledificatiō de toꝯ ceulx ⁊ celles  le lirōt ⁊ oꝛrōt lire.   Autre pꝛologue.  [³]Out le tēs de ceſte pte vie eſt diuiſe en quattre tēps … Z. 43 … Ceſt de loctaue de lepiphanie iuſques a la ſeptuageſime  Bl. 2aα m. Sign. a i u. Blz. Fueillet. ii Cy apꝛes ſenſuyt la table des rubꝛicheſ  ⁊ chapitres de ce pꝛeſent volume/ enſemble  le nombꝛe ⁊ cotacion des fueilletz/ … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 44 de ſaīt claude. ccxcv. de ſaint roch. ccxcvii.  Bl. 3aα m. Blz. iii Cy cōmence la vie de ma dame ſaincte  geneuiefue.  … Bl. 4bβ Z. 43 … il parla et ouyt par la grace  de dieu et de la vierge ſaincte Geneuiefue  Bl. 5aα m. Sign. b.i. u. Blz. Fueillet.v. ⁌ Cy commēce la legende doꝛee en francoys. Et pꝛemieremēt de laduent de noſtreſeigneur.  (L²)Aduent de noſtꝛeſeigneur eſt fait  par quatre ſepmaines: a ſignifier  quilz ſōt quatre aduenemēs … Sign. c reuenoit en vie par les merites de ſaīt nico… Endet Bl. 300aα Z. 29 … a moꝛtifera peſte coꝛpoꝛis ⁊ anime liberemur. Per dm noſtrum ieſum ⁊c. Amen  A lhonneur et louenge de dieu le pere  tout puiſſant de la gloꝛieuſe vierge marie ⁊  toute la court celeſtielle de paradis a eſte a-cheuee de impꝛimer a Paris ceſte pꝛeſente legende en francois le xx. iour de nouembꝛe.  lan .mil.cccc.iiiixx. ⁊ xvii. pour Anthoine  verard libꝛaire demourāt a paris ſur le pōt  noſtre dame a lymage ſaint iehan leuangeliſte ou au palais au pꝛemier pillier deuāt  la chapelle ou on chante la meſſe de meſſei-gneurs les pꝛeſidens.  Bl. 300b leer.
Vorlage: Perpignan BMun (Digitalisat). Paris Assembl (Teildigitalisat).
C 6494. Pellechet: Voragine 102. Dunn-Lardeau: Légende 18. Bechtel J-32. Macfarlane 51. CRF II 257. CRF XX 166. ISTC ij00155800. GWMs M11474.
Paris Assembl
(def.). Perpignan BMun
(def.).
Gesamtüberlieferung: 2 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14073 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, franz. Übers. Jean de Vignaygnd. Paris: Nicole de La Barregnd für sich selbst und Simon Vostre bzw. Geoffroy de Marnef, 6.IX.1499. 
304 Bl. a–z⁊A–O⁸.🛈Gez. [1]Fueillet.ii.–Fueillet.ccciiii. 2 Sp. 43 Z. Typ. 1:180G, 6:97G. Init. b, c, d. Rubr. α. 180 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM I. KolTit.
Tit. (L²)A legende Doꝛee  en Francois nouuellemēt impꝛimee a Paris.  Bl. 1b Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. a ii u. Blz. Fueillet.ii. ⁌ Cy cōmence le pꝛologue de frere Iehan  de vignay docteur en theologie tranſlateur  de ce pꝛeſent liure ītitule la legēde doꝛee des  ſaintz.  (M³)Onſeigneur ſaint hieroſme dit ce-ſte auctoꝛite. Fais touſiours aucune choſe de bien que le dyable ne te  trouue oyſeux. Et monſeigneur ſaint auguſtin dit au liure des moynes et de leurs oeu-ures. que nul hōme puiſſant de labourer ne  doit eſtre oyſeux/ pour laquelle choſe quant  ie frere Iehan de vignay eu fait et acomply  le mirouer des hyſtoires du monde ⁊ trāſla-te de latin en francoys a la requeſte de treſ-puiſſante dame ma dame Iehanne de bour-gongne par la grace de dieu royne de frāce/  … β Z. 14 … ⁊ a ledificacion de tous ceulx ⁊  celles qui le lyront et oꝛront lyre.  ⁌ Aultre pꝛologue.  (T³)Out le temps de ceſte pꝛeſente vie  eſt diuiſe en quatre tēps/ … Bl. 2bα Z. 11 … ceſt de loctaue de lepyphanie  iuſques a la ſeptuageſime.  ⁌ Cy apꝛes ſenſuyt la table des rubꝛiches  et chapitres de ce pꝛeſent volume/ enſemble  le nom et cottacion des fueilletz/ … Tab. endet Bl. 3bβ Z. 19 De ſaincte geneuiefue   cccii.  Bl. 4aα ⁌ Cy cōmence la legende doꝛee en francoys. Et pꝛemierement de laduent de noſtre  ſeigneur.  (L)Aduent de noſtre ſei-gneur eſt fait par quatre ſepmaines a ſigni-fier lz ſont quatre aduenemēs. … Sign. b a ſon roy cōme il ſeroyt plus ferme es tour-… Endet Bl. 304aβ Z. 11 … Il parla et  veit par la grace de dieu et de ſaincte Gene-uiefue.  ⁌ A lhōneur et louenge de dieu le pere tout  puiſſant/ de la vierge Marie/ et de toute la  court celeſtielle de paradis/ a eſte acheuee de  impꝛimer a Paris ceſte pꝛeſente legende en  frācoys. Par maiſtre Nicole de la barre de-mourant en la rue de la harpe deuāt leſcu de  frāce pour ledit de la barre/ et pour Symon  voſtre libꝛaire demourant en la rue neufue  noſtre dame: a lenſeigne ſaint Iehan leuāgeliſte. Lan mil quatre cens quatre vingtz et  dixneuf/ Le ſixieſme iour de Septembꝛe.  Bl. 304b DrM. 
Vorlage: Paris BN (Digitalisat), IFrance (Einzelfotos).
Anm. Kolophon auch abw. Bl. 304aβ Z. 20 … pour leď de la barre/ ⁊ pour Geuffroy  de marnef libꝛaire demourāt en la rue ſaint  Iacques en lenſeigne du pellican. Lan mil.  quatre cens quatre vingtz et dixneuf/ Le  ſixieſme iour de Septembꝛe.  (Ex. Paris IFrance).
Reproduktionen: Paris BN (Digitalisat).
Pellechet: Voragine 103bis. Claudin II 290–293. Bechtel J-33. Dunn-Lardeau: Légende 19. Pell 6511a–c. CRF VII J-2. CIBN J-115 u.Suppl. ISTC ij00155850. GWMs M11463.
Paris BN
, IFrance
.
Gesamtüberlieferung: 2 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Italienisch
Italienische Übersetzung durch Niccolò Malermi OSBCam (✽um 1420, †1481). Nach der Datierung des Übersetzerprologs spätestens am 1.VII.1475 abgeschlossen. Der Text folgt weitgehend der lateinischen Standardfassung, mit einigen Sondergut-Legenden, die nach dem Datum ihres Festtags in das Legendencorpus integriert sind. Nach dem letzten Kapitel der Standardfassung (Dedicatio Ecclesiae, Maggioni CLXXVIII) folgt ein Zusatzcorpus von 35 Sondergut-Legenden, das nach dem Jahreslauf organisiert ist.
Vgl. Marucci, Valerio: Manoscritti e stampe antiche della Legenda Aurea di Iacopo da Varagine volgarizzata. In: Filologia e critica. Rivista quadrimestrale 5(1980) S. 30–50. — Iacopo da Varagine: Legenda aurea. Hrsg. Valerio Marucci. In: Racconti esemplari di predicatori del Due e Trecento. Bd. 1. Hrsg. Giorgio Varanini, Guido Baldassarri. Roma 1993 S. 628–649. — Pagnotta, Linda: Le edizione italiane della Legenda aurea (1475–1630). Florenz 2005. — DBI 67(2007) S. 149–151 (zum Übersetzer).
12 Sp.M11477 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd.
C 6496. Pellechet: Voragine 130. GWMs M11477.
Nicht nachweisbar.
14074 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Nicolas Jensongnd, [nicht vor 1.VII.1475, nicht nach 23.II.1476]. 
320 Bl. [a–v¹⁰x⁸yzA–D¹⁰E–I⁸K¹²].🛈2 Sp. 51 Z. Typ. 1*:111R. Meist Min. f. Init.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Nicolao di Manerbi Veneto mōacho del ordīe Camaldulēſe. A tutte le deuote & catholice chriſtiāe  perſone: La gratia de Dio ſia con tutti uoi & la pace del ſignor noſtro meſſere Ieſu Chriſto.  (l³)A ſūma charita & bēiuolētia cō lale tutte le catholice & deuote te ho proſeguito: … Endet Z. 49 … In ſācto Mathia de muriāo a cāto a lalma patria Veneta: ſottol pōtifice maxīo ſixto quarto & Mafeo Girardo deuotiſſīo patriarcha di Venetia  ꝗnto Pietro Mozenigo īclyto duce di Venetia a di prīo de luio mille quatrocēto ſeptantacinque.  Bl. 2aα (e¹⁰)L ſe diſtīgue tuttol tem-po in quatro parte ouer  tempi: … β Z. 43 … ripreſenta da loctaua de le pentecoſte per ī-ſino a laduento. Finiſſe el prologo.  α Z. 46 Incominza la tauola de tuttol libro per ordine  di meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 3bβ Z. 49 Del Volto ſancto de Luca.   .cccvi.  Bl. 4aα DE LADVENTO DEL SIGNORE. CAPITVLO PRIMO.  (p¹⁰)Er quattro ſeptima-ne ſe celebra laduen-to del ſignore. et queſto a ſignificare eſſerui quattro aduenti:  … Lage b quello che non ſapeti: ma io ſacrificio quello  … Endet Bl. 320aβ Z. 23 Fu claro queſto ſancto Nicolao nel mille treento deceſepte a laude del ſignore noſtro meſſer Ieſu Chriſto.  U. d. Sp. A laude de Dio finiſſe le legēde de tutti li ſancti & le ſancte  dalla romana ſedia acceptati & honorati impreſſe per maeſtro Nicolo ienſon franzoſe regnante Sixto quarto ponti-fice maximo: & Pietro mozenigo inclyto duce de Venetia.  Bl. 320b leer.
Vorlage: Paris Mazarin. Roma BCorsin (Digitalisate).
Zur Datierung: Der Datierungszeitraum ergibt sich aus dem im Prolog Bl. 1b Z. 51 genannten Termin und dem Sterbedatum des Dogen Pietro Mocenigo.
Anm. 1. Die Lagen [q] und [B] umfassen jeweils 10 Bl., wobei Bl. 151 und 241 ([q1] und [B3]) nicht bedruckt wurden. In einigen Ex. (z.B. Paris Mazarin) sind diese mitten im Text stehenden Leerblätter noch vorhanden, während sie in anderen (z.B. Roma BCorsin, Venezia BNMarc) entfernt wurden. Die oben angegebene Beschreibung richtet sich nach dem Exemplar Paris Mazarin, in dem beide Leerblätter noch vorhanden sind. Je nach Vorlage ist in einigen Bibliographien und Katalogen der Umfang auch abw. mit 318 oder 319 Bl. verzeichnet und die Lagenformel dementsprechend mit Lagen [q⁹] bzw. [B⁹] angegeben.
Anm. 2. Vgl. Barbieri, Edoardo: Forme e tipologie delle „Vitae Christi“ negli incunaboli volgari italiani. In: L’agiografia volgare. Tradizioni di testi, motivi e linguaggi. Atti del congresso internazionale, Klagenfurt, 15–16 gennaio 2015. Hrsg. Elisa de Roberto u. Raymund Wilhelm. Heidelberg 2016 S. 351–381.
C 6497. Pellechet: Voragine 131. Pagnotta 1475. Lowry: Jenson 40. Ce³ J-174 u.Suppl. IGI 5037 u.Corr. Pell 6514. CRF VI 1123. CRF XIX 775. VB 3664. CIBN J-116 u.Suppl. Pr 4094A. Bod-inc J-072. Baldwin J10. Castan 971. Oates 1637. Scapecchi: Firenze 1510. Šimáková-Vrchotka 1093. ISTC ij00174000. GWMs M11488.
Berlin *Kupferstichkab
. Besançon BMun
. Bologna BU
(Perg.). Cambridge UL
(def.). Città del Vaticano BVat
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 151 u. 241 fehlen). Faenza BCom
(def.). Ferrara BCom. Firenze BMarucell, BN
(3 Ex.). Genova BDurazzo (def.), BU
. Glasgow UL
. Hannover LB (Perg.). Leeds UL
(Bl. 1 fehlt). London BL
. Mestre Kapuz. Milano BAmbros, BNBraid
. Napoli BN. Osimo Sem. Oxford Bodl
. Paris BN
(3 Ex., 3. Ex. Perg.), Mazarin
. Parma BPalat (def.). Perugia BAugust. Poppi Kam
. Praha NM
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Roma BCasanat
(def.), BCorsin
(Bl. 151 u. 241 fehlen), BN
(def.). Rovigo BConcord. Venezia BNMarc
(Bl. 151 u. 241 fehlen). Wien NB
(Perg.). Williamstown ChapinL
.
Gesamtüberlieferung: 40 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14075 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Gabriele di Pietrognd, 26.VII.1477. 
321 Bl. [a⁴]a–d¹⁰e⁸f–hHi–o¹⁰p–v⁸x–z⁊¹⁰⁹ꝝA–E¹⁰F¹².🛈2 Sp. 50–51 Z. Typ. 2:80G, 3:90R. Min f. Init. Rubr. α.
Bl. 1a leer. 1bα Nicolao di Manerbi Ueneto monacho del  oꝛdīne Camaldulēſe. A tutte le deuote ⁊ catholice chriſtiane perſone: La gratia de dio ſia cō  tutti uoi ⁊ la pace del ſignor noſtꝛo meſſere Ieſu Chriſto.  (l³)A ſūma charita ⁊ beniuolentia cō  laquale tutte le catholice ⁊ deuote  mēte ho pꝛoſeguito: … Endet β Z. 46 … per douere conſequire gloꝛia ⁊ ho-noꝛe ⁊ celeſti beni.  Bl. 2aα (e)L ſe diſtīgue tuttol tempo ī quatro parte ouer  tempi. … β Z 43 … ripꝛeſenta da loctaua de le pentecoſte ꝑ  inſino a laduento.   Finiſſe el pꝛologo.  α Z. 46 Incomincia la tauola de tuttol libꝛo per oꝛdīe  di meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 3bβ Z. 49 Del Uolto ſancto de Luca.   .306.  Bl. 4 leer. Bl. 5aα m. Sign. .a.i. DE LADVENTO DEL REDEMPTORE: CAPITOLO PRIMO:  [⁹]Er quatro ſeptima-ne ſe celebra laduen-to del ſignore. ⁊ ſto  a ſignificare eſſerui tꝛo aduenti: … Sign. b tutte le coſe: ⁊ a tal modo li latroni ritorna-… Endet Bl. 320aβ Z. 23 Fu claro queſto ſancto Nicolao nel mille trecento deceſepte a laude del ſignoꝛe noſtro meſſer Ieſu Chriſto:   Amen.  U. d. Sp. ⁌ A laude de dio & de la ſua madre  uergene Maria: finiſſe le e legende de tutti li ſācti: &  le ſancte: da la romana ſedia acceptati  & honorati  Impreſſe  per  Maeſtro Gabriel de piero treuiſāo. regnāte Sixto quarto pontifice  maximo: & Andrea  Vendramino: inclyto  Duce de Venetia. Nel ano  del noſtro Segnor Milli quatrocento ſettantaſete: a di XXVI: Luio  IN VENETIA.  LAVS DEO  ’:·:‛  Links u. rechts v. Z. 9 d. Kolophons G P  Bl. 320b u. 321 leer.
Vorlage: Firenze BN (Digitalisat). Paris BN (Einzelfotos).
Anm. Durch einen Setzerfehler sind die ersten beiden Druckzeilen von Bl. 246a auf Bl. 247a wiederholt (vgl. BMC).
Reproduktionen: Firenze BN (Digitalisat).
CR 6498. R 362. Pellechet: Voragine 132. Pagnotta 1477. Ce³ J-175. IGI 5038 u.Corr. Pell 6515. CIBN J-117 u.Suppl. BMC V 202.IB 19936. BSB-Ink I-104.050. Petrella: Venezia 45. Scapecchi: Firenze 1511. ISTC ij00175000. GWMs M11490. M11494.
Bologna BProvFranzisk
, BU
(def.). Chieti BProv (def.). Città del Vaticano BVat
(def.). Fano BFederici (def.). Firenze BN
(Bl. 1–4 fehlen). Göttweig Benedikt
. London BL
. Mainz GutenbergM
(Fragm. 2 Bl.). Milano BAmbros, BNBraid
(def.). München SB
(Fragm. 1 Bl.). Padova Sem
. Paris BN
. Pesaro BOliveri. Pisa BU. Pittsburgh UL
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(def.). Treviso BCom (def.). Trieste BCiv
(def.). Venezia BNMarc
(def.), Sem
(def.).
Gesamtüberlieferung: 22 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14076 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Octavianus Scotusgnd, 23.VI.1481. 
238 Bl. ab¹⁰c–e⁸f¹⁰g–o⁸pq⁶r–z⁊ꝝaa⁸bbcc⁶dd⁸.🛈2 Sp. 56–59 Z. Typ. 3:75G, 4:160G. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Incomincia el libꝛo intitulato legendario de ſācti compoſto per el reuerendiſſimo patre frate Iacobo de voꝛagine del oꝛdine de pꝛedicatoꝛi arciueſcouo de Genoua.  Pꝛologo.  []L ſe diſtingue tuttol tempo in quatro parte ouer tempi  … Endet β Z. 41 … ripꝛeſenta da loctaua  de le pētecoſte ꝑ inſino a laduēto.  Finiſſe el pꝛologo.  Bl. 2aα m. Sign. a 2 De laduento del redemptoꝛe capitolo pꝛimo.  [¹⁸]Er quattro ſeptemane ſe  celebra laduento del ſignoꝛe. ⁊ queſto a ſignificare  eſſerui quatro aduēti: … Sign. b vlulādo ⁊ gridādo: ⁊ andādo cō molta velocitate:  … Bl. 236aα Z. 27 … fu claro queſto ſancto nicolao nel mille trecento deceſette a laude del ſignoꝛ noſtro meſſere ieſu Chꝛiſto:  Amen  Nicolao di manerbi veneto monacho del oꝛdine  Camaldulēſe. A tutte le deuote ⁊ catholice xiane  ꝑſone: la gratia de dio ſia cō tutti voi ⁊ la pace del  ſignoꝛ noſtro meſſere ieſu xo.  [¹]A ſumma charita ⁊ beniuolētia  cō lal tutte le catho-lice ⁊ deuote mēte ho ꝓſeguito: … Endet β Z. 57 per douere conſeꝗre gloꝛia ⁊ honoꝛe ⁊ celeſti beni.  Finiſſe lepiſtola ouer ꝓlogo del vulgarizatore.  Bl. 236bα [³]Ncomincia la tauola de tuttol libꝛo ꝑ oꝛdine di meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 237bβ Z. 34 De ſācto nicolao de tolētino.   165.  Finiſe le legēde de ſācti cōpoſte ꝑ el reuerēdiſſimo  padre frate iacobo de voꝛagine del oꝛdine de frati  pꝛedicatoꝛi. Arciueſco de genoua. Traducte de latino ī lingua vulgare per el venerabile meſſer don  Nicolao de manerbi veneto del oꝛdine de camal-dulēſi Abbate del monaſterio de ſācto mathia de  murāo. Stāpate ī venetia ꝑ octauiāo ſcoto modoetiēſe A di XX. de zugno. MCCCCLXXX.  Sotto linclyto duce Meſſer zouane mocenico.  Bl. 238a Reg. in 2 Sp. Endet Sp. 2 Z. 60 animo  Bl. 238b leer.
Vorlage: Firenze BN. Hannover LB (Digitalisate).
Anm. 1. Bl. 236aβ Z. 58 auch abw. Finiſſe la epiſtola ouer ꝓlogo del vulgarizator  (z.B. 1. Ex. Firenze BN).
Anm. 2. Gonnelli (Firenze) Kat. 7(11.—13.XI.2011) Nr 7.
Reproduktionen: Firenze BN (Digitalisat).
CR 6499. Pellechet: Voragine 133. Pagnotta 1481. Ce³ J-176. IGI 5039. Pell 6516. CIBN J-118 u.Suppl. Bod-inc J-073. Scapecchi: Firenze 1512. ISTC ij00176000. GWMs M11495.
Bologna Gy. Città del Vaticano BVat
(Bl. 238 fehlt). Cupramontana BCom. Firenze BLaur
(Bl. 237 u. 238 fehlen), BN
(2 Ex.). Hannover *LB
. Napoli BN. Oxford Bodl
(Bl. 238 fehlt). Paris BN
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
(Bl. 27 u. 28 fehlen). Vercelli M
(Bl. 1 fehlt).
Gesamtüberlieferung: 12 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14077 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Andreas de Paltaszichisgnd, 22.X.1484. 
214 Bl. a¹⁰b–r⁸ſ⁶t⁸v⁶x–z⁊ꝝA⁸.🛈63–64 Z. Typ. 3:130G, 5:73G. Min. f. Init. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Incōmincia el libꝛo intitulato legendario de ſan-cti compoſto per el reuerendiſſimo patre fratre Ia-cobo de voꝛagine del oꝛdine de pꝛedicatoꝛi archiepiſcopo de Genoa.  Pꝛologo.  (e)L ſe diſtingue tuttol  tempo in quattro parte ouer tempi: … Endet β Z. 39 … repꝛeſenta dal octaua delle pente-choſte per inſino al aduento.  Finito e il pꝛologo.  Bl. 2aα m. Sign. a 2 Del aduento del redemptoꝛe capitolo pꝛimo.  [¹⁸]Er quattro ſettimane ſe celebꝛa laduento del ſignoꝛ: ⁊ queſto a ſignificare eſſer-ui quattro aduenti: … Sign. b Et in ſto loco facēdo lofficio del miniſterio di tale  … Bl. 212aα Z. 49 … fu claro queſto ſancto Nicolao nel mille trecento deceſette a laude del ſignoꝛe noſtro meſſere  Ieſu chꝛiſto.  Amen  Nicolao di manerbi veneto monacho del oꝛdīe Camaldulēſe. A tutte le deuote ⁊ catholice xiane ꝑ-ſone: la gratia de dio ſia cō tutti voi ⁊ la pace del ſi-gnoꝛ noſtro meſſere Ieſu xo.  (l³)A ſumma chaꝛita ⁊ beniuolentia  con lal tutte le catho-lice ⁊ deuote mente ho ꝓſequito: … Endet Bl. 212bα Z. 9 … ꝑ douere  conſequire gloꝛia ⁊ honoꝛe ⁊ celeſti beni.  Finiſſe lepiſtola ouero pꝛologo del vulgarizatoꝛe.  (i³)Ncomincia la tauola de tutto il libꝛo ꝑ oꝛdine de meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 213bβ Z. 20 De ſancto nicolao de tolētino.   clxv.  Finiſſe le legende de ſancti compoſte per el reuerēdiſſimo padre fratre iacobo de voꝛagine del oꝛdine  de frati dicatori. Arciueſcouo ď genoua. Traducte de latino in lingua vulgare per el venerabile meſſer don Nicolao de manerbi veneto del oꝛdine de  camaldulēſi Abbate del monaſterio ď ſancto mathia  ď murano ſtāpate ī venetia ꝑ Andrea paltaſcichis  da catharo a di xxij. de octobꝛe. Mcccclxxxiiij.  Regiſtro  Reg. 3 Z. Endet Z. 33 LAUS DEO  Bl. 214 leer.
Vorlage: Paris Mazarin (Digitalisat).
Anm. Hartung & Hartung (München) Auktion 159 (2026) Nr 77.
C 6437. 6500. Pellechet: Voragine 32. 134. Pagnotta 1484. Ce³ J-177. IGI 5040. Pell 6517. CRF VI 1124. ISTC ij00177000. GWMs M11493.
Amiens BMun
(2 Ex.). Ferrara BCom. Napoli BN (2 Ex.). Padova BU (def.). Palermo BRegion
(def.). Paris Mazarin
. Pisa BU (def.). Roma BCasanat
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Torino Sem. Venezia FranziskVigna
(def.). Verona BCiv
. Worcester (Mass.) UL
(def.).
Gesamtüberlieferung: 15 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14078 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Paganinus de Paganinisgnd, 5.X.1487. 
224 Bl. a–z⁊ꝝAB⁸.🛈2 Sp. 60 Z. Typ. 2*:81G, 3:160G. Meist Min. f. Init. Rubr. β. Rotdr. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα (e)L ſe diſtingue tuttol  tempo in quatro parte ouer tempi: … Endet β Z. 36 … repꝛeſenta dal octaua delle pētechoſte per inſino al aduento.  Finito e il pꝛologo.  Bl. 2aα m. Sign. a 2, rot ⁌ Incōmincia el libꝛo intitulato legēdario de ſancti compoſito per el reuerendiſſimo patre frate Iacobo de voꝛagine del oꝛdine de pꝛedicatoꝛi archi-epiſcopo de Genoa.  Del aduento del redemptoꝛe capitolo pꝛimo.  schwarz [¹⁸]Er quattro ſettimane ſe celebꝛa laduēto del ſignoꝛ: ⁊ queſto a ſignificare eſſerui quatro aduenti: … Sign. b nerādi coꝛpi nel monaſterio di ſctō Nicolo de lito:  … Bl. 221bβ Z. 42 … fu claro queſto ſācto  Nicolao nel mille trecento deceſette a laude del ſi-gnoꝛe noſtro miſſer Ieſuchꝛiſto.  Amen.  Nicolao de manerbi veneto monacho del oꝛdine  Camaldulenſe. A tutte le deuote ⁊ catholice chꝛiſtiane perſone: la gratia de dio ſia con tutti voi ⁊ la pa-ce del ſignoꝛ noſtro miſſere ieſu xo.  (l)A ſumma charita ⁊ beniuolentia con laquale tut-te le catholice ⁊ deuote mente ho pꝛoſe-quito: … Endet Bl. 222aβ Z. 10 … ꝑ douere conſequire gloꝛia ⁊ honoꝛe ⁊ celeſti beni.  Finiſſe lepiſtola ouero pꝛologo del vulgarizatoꝛe.  (i³)Ncomincia la tauola de tutto il libꝛo ꝑ oꝛdine de meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 223bα Z. 13 De ſancto nicolao de tolentino.   clxv.  Finis.  Finiſſe le legende de ſancti compoſte per el reuerendiſſimo padre frate iacobo de voꝛagine del oꝛdīe de  frati pꝛedicatoꝛi Arciueſcouo di genoua. Traduc-te de latino in lingua vulgare per el venerabile meſſer don Nicolao de manerbi veneto del oꝛdine de  camaldulēſe Abbate del monaſterio de ſancto ma-thia de murano ſtampate in venetia per Pagani-no de Paganini da bꝛeſſa a di. v. del meſe de octo-bꝛe. Mcccclxxxvij.  Laus deo.  β Reg. in 3 Sp. Endet Sp. 3 Z. 40 egli in  Bl. 224 leer.
Vorlage: Firenze BN (Digitalisat).
Anm. Durch einen Setzerfehler fehlen das Ende der Nikolauslegende und ein Großteil des Kapitels zu Mariä Empfängnis. Der Text bricht beim Zeilenumbruch Bl. 9 Z. 25/26 in der Nikolauslegende ab (Bl. 9aβ Z. 25 … ma nō ritrouādo el peregrino li ādo  ) und springt in der nächsten Zeile zum Ende des folgenden Kapitels zu Mariä Empfängnis (Bl. 9aβ Z. 26 la veneranda conceptione de la beata vergene ma-ria: … ). Es fehlt exakt jenes Textstück, das sich in der voraufgehenden Nr auf Bl. 9a–b befindet.
CR 6501. Pellechet: Voragine 135. Pagnotta 1487. CBB 2225. IGI 5041 u.Corr. Pr 5161. BMC V 454.IB23245. Scapecchi: Firenze 1513. ISTC ij00177300. GWMs M11491.
Assisi BCom. Brussel BR
(Bl. 1 u. 224 fehlen). Cividale del Friule M (def.). Firenze BN
. Iesi BCom
(def.). London BL
. Lugano BCant
. Napoli BN (Bl. 1 u. 224 fehlen). Valletta NL
. Verona BCiv
. Volterra BGuarnacci (def.).
Gesamtüberlieferung: 11 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14079 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Bartholomaeus de Zanisgnd, 31.III.1490. 
224 Bl. a–z&ꝶAB⁸.🛈2 Sp. 60 Z. Typ. 3:80R. Init. a. Min. f. Init. KolTit.
Bl. 1a leer. Bl. 1b (e)L SE DISTINGVE TVTTOL tempo  in quattro parte ouer tempi … Endet β Z. 35 … repre-ſenta dal octaua dele pētecoſte pe inſino al aduento.  Finito e il progolo.  Bl. 2aα m. Sign. a ii Incomincia el libro intitulato legendario de ſan-cti compoſito per el reuerendiſſimo patre frate Ia-cobo de Voragine del ordine de predicatori Archi-epiſcopo de Genoua.  Del aduento del redemptore capitulo primo.  (P¹³)ER QVATTRO  ſettimane ſe celebra  laduento del ſignor  & queſto a ſignificare eſſerui ttro ad-uēti … Sign. b tuoſa potentia del btō Nicolo nel fare di miraculi ſe  … Bl. 221bβ Z. 42 … Fu claro queſto ſancto Nico-lao nel mille trecento deceſette a laude del ſignor noſtro miſſer Ieſu chriſto.   Amen.  Nicolao de Manerbi Veneto monacho del ordine  Camaldulenſe. A tutte le deuote & catholice chriſtiane perſone: la gratia de dio ſia con tutti uoi & la pa-ce del ſignor noſtro miſſer Ieſu chriſto.  (l)A ſumma charita & beniuolentia con laquale tutte le catholice & deuotemente  ho proſequitato: … Endet Bl. 222aβ Z. 7 … ꝑ douere cōſeꝗre  gloria & honore & celeſti beni.  Finiſſe lepiſtoia ouero prologo del uulgarizatore.  (i³)Ncomincia la tauola de tutto il libro per ordine de meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 223aβ Z. 58 De ſancto nicolao de tolentino.   ca. clxv.  FINIS.  Bl. 223b Finiſſe le legende de ſancti Compoſte per el reuerendiſſimo padre frate Iacobo de Voragine del ordine de  frati predicatori Arciueſcouo di Genoua. Traducte de latino ī lingua uulgare per el uenerabile meſſere don  Nicolao de manerbi ueneto del ordine de camaldulenſe Abbate del monaſterio de ſancto Mathia de Mu-rano ſtampate in Venetia per Bertolamio de Zani de Porteſio Nel anno della Natiuita del noſtro Signore  Mcccclxxxx. Adi ultimo di Marzo.  Laus deo.  Reg. in 3 Sp. Endet Sp. 3 Z. 53 ti di quello  Finis.  Bl. 224 leer.
Vorlage: Roma BCorsin (Digitalisat).
R 1659. Pagnotta 1490. IGI 5042. CRF XXI 283. Taurant-Boulicaut: Nanterre 80. ISTC ij00177600. GWMs M11497.
Bergamo BCiv
(def.). Brescia BQuerini
. Milano BNBraid
. Nanterre BDesguine
. Poppi BCom
. Roma BCorsin
. Verona BCiv
(def.).
Gesamtüberlieferung: 7 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14080 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Matteo Capcasagnd, 16.V.1492. 
244 Bl. a–z&A–F⁸G⁴.🛈Gez. [1]ii–ccxliii[1] [m. Fehlern]. LagenKust. 2 Sp. 59 Z. Typ. 9:81R. Init. e, o (Leiste), v, w. 244 Hlzs., dar. 75 z.T. mehrmalige Wdh. DrM III. KolTit.
Tit. LEGENDARIO DELI SANCTI HISTORIADO  Hlzs.  Bl. 1b DELI QVATTRO ADVENTI  4 Hlzs. (in Leisten).  Bl. 2aα m. Sign. a ii u. Blz. ii (E)L SE DISTINGVE Tutol  tēpo de lāno in tro parte ouer  tempi … β Z. 17 … repreſenta da loctaua delle  penthecoſte per inſino al aduento.  Finito e il Prologo.  Incomincia el libro intitulato legendario de ſan-cti compoſto per el reuerendiſſimo patre frate Iaco-bo de Voragine de lordine de predicatori Archiepiſcopo de Genoua.  (P¹)ER QVATRO  ſeptimane ſe celebra  laduēto del ſignor &  queſto a ſignificar eſſerui quattro aduēti  … Sign. b manifeſtorono li lor inſōnii: & ſubito mandorono  … Bl. 241bα Z. 57 … Fu claro ſto ſcō Nicolao nel mille trecēto  deceſette a laude del ſignor no miſſer Ieſu chriſto.  Amen.  β Nicolao de Manerbi Veneto monacho del ordīe  Camaldulenſe. A tutte le deuote & catholice chriſtiane perſone: la gratia de dio ſia con tutti uoi & la pa-ce del ſignor noſtro miſſer Ieſu chriſto.  (L)A ſumma charita & beniuolentia con  laquale tutte le catholice & deuotamēte ho ꝓ ſequitato: … Endet Bl. 242aα m. Sign. G ii u. Blz. ccxxxxii Z. 26 … per douere  conſequire gloria & honore & celeſti beni.  Amen.  Finiſſe lepiſtola ouer prologo del uulgarizator.  (I)Ncomīcia la tauola de tutto el libro ꝑ  ordīe de meſe in meſe. Signata per numero de carte. … Tab. endet Bl. 243aβ m. Blz. ccxliii Z. 29 de ſancto nicholao da tolentino.   car. ccxl  FINIS.  Finiſſe le legende de ſancti Compoſte per el reuerēdiſſimo padre frate Iacobo de Voragine del ordine  de frati predicatori arciueſcouo di Genoua. Traducte de latino ī lingua uulgare ꝑ el uenerabile meſſer  don Nicholao de manerbi ueneto del ordine de ca-maldulenſe Abbate del mōaſterio de ſancto Mathia  de Murāo ſtampate in Venetia per Matheo di Codecha da Parma. Nel anno dela natiuita del noſtro Signor Mcccclxxxxii. A di .xvi. di Mazo.  Laus deo.  Regiſtro  Reg. 3 Z. Endet Z. 43 … tutti ſono  quaterni excepto G che e douerno  DrM  Bl. 243b u. 244 leer.
Vorlage: Treviso BCom (Digitalisat). New York MorganL. Venezia FondazCini (Teildigitalisate).
Reproduktionen: Treviso BCom (Digitalisat).
Pagnotta 1492¹. Sander 7715. Ce³ J-178. IGI 5043 u.Corr. Rhodes: Cini J1. ISTC ij00178000. GWMs M11483.
New York MorganL
(Bl. 1 u. 241–244 fehlen). Piacenza BCom (def.). Treviso BCom
(Bl. 1 u. 52 fehlen). Venezia FondazCini
. Volterra BGuarnacci (def.).
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14081 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Manfredus de Bonellisgnd, 10.XII.1492. 
226 Bl. a–z⁊ꝝA⁸B¹⁰.🛈Gez. [2]3–226 [m. Fehlern]. 2 Sp. 61–62 Z. Typ. 2:79G, 4:142G, 12:130G. Init. a, d. Vereinzelt Min f. Init. Leisten. 192 Hlzs., dar. 20 Wdh. KolTit.
Tit. Legendari di Sancti  iſtoriado vulgar.  Bl. 1bα (E)L ſe diſtingue tuttol tēpo in quatro parte  ouer tēpi … β Z. 34 … repꝛeſenta dal octaua dele pentecoſte per inſino al aduento.  Finito e il pꝛologo.  Bl. 2a (in Leisten) Hlzs.  α Incomincia el libꝛo intitulato legendario de ſancti cōpoſito ꝑ el reuerēdiſ-ſimo patre frate Iacobo de Uoꝛagi-ne del oꝛdine de pꝛedicatoꝛi Archiepi-ſcopo de Genoua.  Del aduēto del redēptoꝛe. Capi. j.  (P¹⁰)Er tro ſet-timane ſe celebꝛa laduē-to del ſignoꝛ  ⁊ ſto a ſignifica eſſerui  tro aduenti  … Sign. b Fu vno homo elqual tolſe ad impꝛeſtito da vno iu-… Bl. 224bβ Z. 31 … Fu claro ſto  ſancto Nicolao nel mille trecēto deceſette a laude del ſignoꝛ noſtro miſer Ieſu chꝛiſto.   Amen.  Nicolao de Manerbi Ueneto monacho del oꝛdine  Camaldunēſe. A tutte le deuote ⁊ catolice chꝛiſtiane ꝑſone: la gratia de dio ſia cō tutti voi ⁊ la pace del ſignor  noſtro meſſer. Ieſu chriſto.  Hlzs.(L)A ſumma carita ⁊ beniuolētia cō lale tutte  le catholice ⁊ deuotemēte ho ꝓſequitato. … Endet Bl. 225aα Z. 58 … per douere cōſequire gloria ⁊ honore ⁊ celeſti beni.  Finiſſe lepiſtola ouero ꝓlogo del vulgarizatoꝛe.  β (I)Ncomincia la tauola de tutto il libꝛo  per ordine de meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 226aβ Z. 39 de ſancto Nicolao de tolentino.   ca .165.  .FINIS.  Finiſſe le legēde de tutti li ſancti Cōpoſte ꝑ el  reuerēdiſſimo padre frate Iacobo de voragine  del oꝛdine de frati dicatoꝛi Arciueſcouo di Genoua Traducte de latino in lingua vulgare per  el venerabile meſſere dun. Nicolao de manerbi  Ueneto del oꝛdine de camaldulenſe Abbate del  monaſterio de ſancto Mathia de. Murano  Stampate in Uenetia per Māſredum de mōteferato de Suſtreuo de Bonellis. M.cccc.lxxxxij. a di .x. Decembrio regnāte domino Auguſtino Barbadico inclito Venetarū. pꝛincipe.  Reg. 4 Z. Endet Z. 54 Tutti ſono quaderni preter B maiuſculo  e quinterno.  Bl. 226b leer.
Vorlage: Firenze BN. Wien NB (Digitalisate).
Anm. 1. Pell 6518 mit mehreren Abb., jedoch ohne Exemplarnachweis.
R 1424. Pagnotta 1492². Sander 7716. Ce³ J-179 u.Suppl. IGI 5044. Pell 6518. Scapecchi: Firenze 1514. ISTC ij00179000. GWMs M11481.
Bergamo BCiv
. Città del Vaticano BVat
. Firenze BN
. Modena BEst. Siena BCom. Wien NB
(2 Ex.).  — Ehem. Kraus (New York).
Gesamtüberlieferung: 7 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
14082 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Matteo Capcasagnd, z.T. für Lucantonio Giuntagnd, 13.V.1494. 
250 Bl. a–zA–G⁸H¹⁰.🛈Gez. [1]II–CCXLVIII[2] [m. Fehlern]. LagenKust. 2 Sp. 60 Z. Typ. 7:80R, 8:130G, 9:81R. Init. d, e, o (Leiste), p (Leiste), v, w. Vereinzelt Min. f. Init. 243 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. DrM III bzw. VM d. Lucantonio Giunta (Husung 153). KolTit.
Tit. Legendario de ſancti  vulgare ſtoꝛiado  Bl. 1b 4 Hlzs. (in Leisten)  Bl. 2aα m. Sign. a ii u. Blz. II (E)L SE DISTINGVE Tutol tē-po de lanno in tro parte ouer  tempi … β Z. 18 … repreſenta da loctaua delle pentecoſte  per inſino al aduento.  Finito e il Prologo.  Incomincia el libro intitulato legendario de ſan-cti compoſto per el reuerendiſſimo patre frate Iaco-bo de Voragine de lordine de predicatori Archiepi-ſcopo de Genoua.  (P¹)ER QVATRO  ſeptimane ſe celebra  laduēto del ſignor &  queſto a ſignificar eſſerui quatro aduenti  … Sign. b manifeſtorono li lor inſonii: & ſubito mandorono  … Bl. 248bα Z. 22 … Fu claro ſto ſancto Nicholao nel mille trecēto deceſette a lau-de del ſignor noſtro miſſer Ieu chriſto.   Amen  Nicolao de Manerbi Veneto monacho del ordīe  Camaldulenſe. A tutte le deuote & catholice chriſtiane perſone: la gratia de dio ſia con tuti & la pace del  ſignor noſtro miſſer ieſu chriſto.  (L)A ſumma charita & bentiuolētia con lale tutte le catholice & deuotamēte ho ꝓ-ſequitato: … Endet β Z. 50 … per douere conſequire gloria & hono & ce-leſti beni.  Amen.  Finiſſe lepiſtola ouer prologo del uulgarizator.  (I)Ncomincia la tauola de tutto el libro per  ordine de meſe in meſe. Signato ꝑ nume-ro de carte. … Tab. endet Bl. 250aα Z. 50 de ſancto nicolao da tolentino.   car. ccxlvii  FINIS.  Finiſſe le legende de ſancti Compoſte per el reuerēdiſſimo padre frate Iacobo de Voragine del ordi-ne de frati ldlcatori arciueſcouo de Genoua. Tra-ducte de latīo ī līgua uulgare ꝑ el uenerabile meſſer  don Nicholao de manerbi ueneto del ordine de ca-maldulenſe Abbate del mōaſterio de ſancto Mathia  de murāo ſtampate in Venetia per Matheo di Codecha da Parma. Nel anno dela natiuita del noſtro Si-gnor Mcccclxxxxiiii. A di .xiii. di Mazo  Laus Deo.  β Regiſtrum huius operis.  Reg. 31 Z. Endet Z. 33 Finis huius regiſtri  DrM  Bl. 250b leer.
Vorlage: Firenze BN. Venezia BNMarc (Digitalisate).
Anm. Auch mit VM des Lucantonio Giunta statt DrM des Matteo Capcasa Bl. 250a (z.B. Ex. Venezia BNMarc).
C 6502. R 788. Pellechet: Voragine 135bis. Pagnotta 1494. Sander 7717. Ce³ J-180. IGI 5045. CRF XVIII 306. Pr 4997. BMC V 485.IB 22758. Scapecchi: Firenze 1515. ISTC ij00180000. GWMs M11484. M11485.
Cremona BStat. Ferrara BCom. Firenze BN
. London BL
. New York PL
. Paris EcBeauxArts
. Parma BPalat (def.). Ravenna BClass. Venezia BNMarc
(Bl. 1 fehlt).
Gesamtüberlieferung: 9 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14083 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Mailand: Ulrich Scinzenzellergnd, 15.VI.1497. 
244 Bl. a–z&℞A–D⁸E⁴.🛈1 u. 2 Sp. 59–60 Z. Typ. 7:130G, 10:80R. Init. a, d, e, n. Leisten. 244 Hlzs., dar. 50 z.T. mehrmalige Wdh. DrM I. KolTit.
Tit. Legendari di ſancti  iſtoriado uulgar.  Bl. 1b (E)L ſe diſtingue tuttol tempo de lāno in quatro parte ouer tempo … Z. 39 … repreſenta da loctaua de le penthecoſte per inſino al aduento.  Bl. 2a (in Leisten) Hlzs.  Incomincia el libro intitulato legendario de ſancti cōpoſto per el reuerendiſſi-mo patre frate Iacobo de Voragīe del ordīe de dicatori Archieo de Genoua.  Del aduento del redemptore. Capi. i.  (P¹⁰)Er quatro ſeptemane ſe celebra laduento del Signore  & queſto a ſignificarui eſſerui quatro aduenti … Sign. b inſōnii: & ſubito mandorno per quelli che erano ī  … Bl. 242bβ Z. 57 Fu claro ſto ſcō Nicholao nel mille trecēto deceſette a laude del ſignor no miſſer ieſu xo.  Amen.  Bl. 243aα Nicolao di Manerbi Veneto monacho del ordine Camaldunenſe. A tutte le deuote & catholice  chriſtiane perſone: la gratia de dio ſia con tutti uoi  & la pace del ſignor noſtro meſſer ieſu chriſto.  Hlzs.  (L³)A ſumma carita & beniuolentia con lale  tutte le catholice & deuote mente ho ꝓſeto: … Endet β Z. 39 … per douere cōſequire gloria & honore & celeſti beni.  Finiſſe lepiſtola ouero prologo del uulgarizatore.  Bl. 243bα (I)Ncomincia la tauola de tutto el libro ꝑ  ordine de meſe in meſe. … Tab. endet Bl. 244bα Z. 55 de ſancto nicholao da tolentino.   cap. cxlyii.  Finis.  β Finiſſe le legende de ſancti Compoſte per el reuerendiſſimo padre frate Iacobo de Voragine del ordine de frati predicatori arciueſcouo de Genoua.  Traducte de latino in lingua uulgare per el uenerabile meſſer don nicholao de manerbi ueneto de lordine de camaldulenſe Abbate del mōaſterio de ſcō  Mathia de murano. Stampate in Milano per Magiſtro Vlderico ſcinzenzeler. Nel anno del ſignore  M.cccclxxxxvii. adi .xy. de zugno.  Regiſtro.  Reg. 3 Z. Endet Z. 12 … Tutti ſono quaterni excepto E che e douerno.  DrM 
Vorlage: Wien NB (Digitalisat).
Reproduktionen: Torino BNU (Digitalisat).
R 1660. Pagnotta 1497. Sander 7718. Rogledi Manni: Milano 514. IGI 5046. Pell 6519. ISTC ij00180500. GWMs M11479.
Città del Vaticano BVat
. Genova BU. Roma BenediktPaolo. Torino BNU
. Wien NB
.
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14084 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, ital. Übers. Niccolò Malermignd. Venedig: Bartholomaeus de Zanisgnd, 5.XII.1499. 
240 Bl. a–z&ꝶA–D⁸.🛈Gez. [1]2–240 [m. Fehlern]. 1 u. 2, Tab. 3 Sp. 62 Z. Typ. 3:80R. Init. b, c, e, h (Leiste). 244 Hlzs., dar. 51 z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Tit. Legendario de ſancti uulgar ſtoriado.  Bl. 1b (in Leisten) 4 Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. a ii u. Blz. 2 (E)L SE DESTINGVE Tuttol tempo  de lanno in quatro parte ouero tempi  … β Z. 13 … repreſenta da loctaua delle penthecoſte per  inſino al aduento.  Finito e il Prologo.  Incomincia el libro intitulato legendario di ſancti  compoſto per el reuerendiſſimo padre frate Iacobo  de Voragine de lordine de predicatori Archiepiſco-po de Genoua.  Hlzs.(P)ER QVATRO ſeptimane ſe celebra laduēto del Signor & ſto a ſignificar eſſerui  quatro aduēti  … Sign. b quale Ioāne era capitanio del exercito entrando con  … Bl. 239aα m. Blz. 239 Z. 44 … Fu claro ſto ſcō Nicolao nel mille trecēto  deceſette a laude del ſignor no miſer ieſu xo Amen.  Nicholao de Manerbi Veneto monacho del ordīe  Camaldulenſe. A tutte le deuote & catholice chriſtiane perſone: la gratia de dio ſia con tuti & la pace del ſi-gnore noſtro miſſer ieſu chriſto.  (L)A ſumma charita & bentiuolentia con lale tutte le catholice & deuotamēte ho ꝓſe-quitato: … Endet β Z. 60 … ꝑ douere cōſequire  gloria & honor & celeſti beni Amē.  Finiſſe lepiſtole ouer prologo del uulgarizator.  Bl. 239bα (I)Ncomincia la Tauola đ  tutto el libro per ordīe de meſe in meſe. Signa-to per numero de carte.  … Tab. endet Bl. 240aγ Z. 51 de ſcō nicolao da tolētīo ca. ccxlvii  FINIS.  U. d. Sp. Finiſſe le legende de ſancti Compoſte per el reuerendiſſimo padre frate Iacobo de Voragine del ordine de  frati predicatori arciueſcouo de Genoua. Traducte de latino in lingua uulgare per el uenerabile meſſer dom  Nicolao de Manerbi ueneto del ordine de Camaldulēſe Abbate del monaſterio de ſancto Mathia de Mura-no ſtampate in Venetia per Bartholomeo di Zani da Porteſe Nel. M.cccclxxxxix adi .v. di Decembre.  REGISTRO.  Reg. 1 Z. Endet Z. 59 … Tutti ſono quaderni.  Bl. 240b leer.
Vorlage: Roma BCorsin (Digitalisat).
Reproduktionen: Roma BCorsin (Digitalisat).
C 6503. Pagnotta 1499. Sander 7719. Ce³ J-181. IGI 5047 u.Corr. VB 4261. Kat. Bibl. Schäfer 185. Pollard: MorganL 371. Razzolini: Firenze S. 237. Rhodes: Cini J2. ISTC ij00181000. GWMs M11499.
Berlin *Kupferstichkab
. Firenze BProvFranzisk
(def.). Hilversum LibernaColl
. Loccum KlosterB
. New York MorganL
. Pescia Franzisk
(def.). Roma BCorsin
. Trento Franzisk
. Venezia FondazCini
.
Gesamtüberlieferung: 9 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Katalanisch
Anonyme katalanische Übersetzung, entstanden gegen Ende des 13. Jahrhunderts in Nordostkatalonien, möglicherweise im Benediktinerkloster Saint-Michel-de-Cuxa. Die Textfassung der Inkunabeln entspricht in Legendenbestand und Anordnung weitgehend der lateinischen Normalfassung mit geringen Auslassungen und mehreren Sondergut-Legenden, die nach dem Datum ihres Festtags in das Legendencorpus integriert sind. Nach dem letzten Kapitel der Normalfassung (Dedicatio Ecclesiae, Maggioni CLXXVIII) folgen als Ergänzung Legenden des Bernhardin von Siena und der Katharina von Siena.
14085 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, katalan. [Lyon: Jean Trechselgnd, um 1494(?)]. 
266+? Bl. a–z⁊ꝝA–G⁸H²⁺.🛈Gez. [1]II–CCLXVI[?] [m. Fehlern]. 2 Sp. 44 Z. Typ. 2:150G m. Einsprengungen aus 12:140G, 3:96G. Init. g. Min. f. Init. Rubr. ε. 172+? Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a m. Sign. a ij u. Blz. II (E)N nom dela  diuina mageſtat:   feu lo cel: la terra: e la  mar e totes les coſes  que en ells ſon: … Bl. 2bα Z. 11 loqual temps repꝛeſenta la eſgleſia deles octaues ď pentecoſtes fins al adueniment de  noſtre ſenyoꝛ.  De ladueniment de noſtre  ſenyoꝛ.  (l)Adueniment de noſtre ſenyoꝛ  per quatre ſetmanes es departit e dit: a ſignificar  quatre  ſon los aduenimēts: … Sign. b E ella reſpos: puys que a vos plau que yo  … Bricht ab Bl. 266bβ Z. 38 … En aqueſt loc ſanc bernardi nouell ca-ualler ab tāta feruoꝛ deſig e aſpꝛedat ſeruia  a ſon creadoꝛ:  a iudici dels homēs mundanals era viſt folleiar mes  uir a ďu: evſaua  vltra les foꝛçes hūanes de abſtinencies e al-dats: mas ꝑ la follia del mō es ſauieſa en-uers deu: auoꝛrint lo mō ab grā feruoꝛ pēſa Bl. 267ff. unbekannt.
Vorlage: Barcelona BPBisch (Digitalisat).
Anm. 1. Das einzige überlieferte Ex. bricht gegen Ende der Legende des Hl. Bernhardin von Siena ab. Es ist anzunehmen, dass wie in der folgenden Nr noch die Legende der Katharina von Siena sowie ein Register folgten und die nur unvollständig vorhandene Lage H daher 8 oder 10 Bl. umfasste.
Anm. 2. Ein Großteil der Hlzs. stammt aus der 1488 bei Matthias Huss in Lyon gedruckten französischen Ausgabe Nr 14058. Die Typen entsprechen dem Material des Jean Trechsel, doch lassen sich Initiale und Rubrum ausschließlich in dem vorliegenden Druck nachweisen.
Vindel: Arte tip. III 141.67. IBE 3110. Turull Garriga 58. ISTC ij00137500. GWMs M11553.
Barcelona BPBisch
(Bl. 1 u. 267ff. fehlen).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14086 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, katalan. Barcelona: Johann Rosembachgnd, 1.II.1494. 
328 Bl. a–vu–z⁊A–Q⁸.🛈Gez. [1]II–CCCXLIX[1] [m. Fehlern]. 2 Sp. 43–44 Z. Typ. 1:98G, 3:135G. Init. a, f, g, h, k, l. Min. f. Init. Rubr. α. 187 Hlzs., dar. 80 z.T. mehrmalige Wdh. DrM II. KolTit.
Tit. Flos ſanctoꝛum  Romançat.  Bl. 1b Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. a ij u. Blz. II (E)N nom de no-ſtre ſenyoꝛ deu qui  feu lo cel e la terra  e la mar e totes les  coſes qui en ell ſon  … Bl. 2bα Z. 39 … lo qual tēps repꝛenſen-ta la eſgleya deles octaues ď pen-tecoſtes fins al adueniment ď noſtre  ſenyoꝛ.  Del adueniment ď noſtre  ſenyoꝛ. β (L)Adueniment de noſtre  ſenyoꝛ ꝑ quatre ſetma-nes es departit e dit: a  ſignificar  quatre ſon  los adueniments: … Sign. b quel volia partir de ſa voluntat   … Bl. 326aβ m. Blz. CCCXLVIII Z. 27 … e feu manar que la ſua  feſta fos tēguda e guardada ꝑ totes  les parts del mon.  Deo gracias  Bl. 326bα Taula per trobar les vides  dels ſancts e deles ſanctes ſegōs loꝛ-de del alphabet.  … Tab. endet Bl. 327bβ Z. 14 Sant vrban. cliiij.  Deo gratias  Acaba lo floꝛs ſāctoꝛum:  tret de lati en romaç. empꝛētat enla molt noble einſigne  ciutat de Barçelona per maeſtre Iohan roſenbach al-many de Haidelberg. Pꝛi-mer dia del mes de Febꝛer.  Any .M.cccc.xc.iiij.  DrM  Bl. 328 leer.
Vorlage: Barcelona BU. Madrid BN (Digitalisate).
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 55. Barcelona BU (Digitalisat). Madrid BN (Digitalisat).
Kurz 208. Martín Abad: Cum figuris 115. Haebler 277. Vindel: Arte tip. I 147.88. IBE 3111. Lamarca Morell 389. Martín Abad J-24. ISTC ij00137700. GWMs M11348. M11549.
Barcelona BU
(Bl. 1–9, 16, 72, 154, 159, 236, 237, 243, 246, 327 u. 328 fehlen). Madrid BN
(Bl. 21, 48, 49, 201–203 u. 206–208 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 2 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Niederländisch
1357/58 entstandene südmittelniederländische Übersetzung des so genannten Bijbelvertaler van 1360. Charakteristisch für die niederländischen Drucke ist die Aufteilung der Legenden in Winter- und Sommerteil. Der Sommerteil beginnt in den meisten Ausgaben nach dem in den Niederlanden verbreiteten Paschalstil mit dem Kapitel zur Auferstehung Christi (Maggioni LII), der Winterteil mit Allerheiligen (Maggioni CLVIII). Das Legendencorpus enthält in den Drucken zahlreiche Sondergut-Legenden, die überwiegend in den Jahreslauf integriert sind, z.T. aber auch als Anhang folgen (vgl. Williams-Krapp S. 85–153).
Die Ausgaben Nr 14089 u. 14094 integrieren abschnittsweise Stücke aus einer niederländischen Übersetzung des „Martyrologium“ des Usuardus (vgl. Verf.Lex.² X 143). In diesen Ausgaben beginnt der Winterteil nach dem Circumcisionsstil mit dem ersten Januar, der Sommerteil mit dem ersten Juli. Die Kapitel der Legenda aurea sind jeweils an den entsprechenden Stellen im Martyrologium eingeordnet.
Die Inkunabelausgaben erscheinen der Aufteilung in Sommer- und Winterteil entsprechend jeweils in zwei Bänden. Die Bände sind hier dem Usus älterer Bibliographien und der Sekundärliteratur folgend in der Reihenfolge Winterteil – Sommerteil verzeichnet, wenngleich nach Ausweis der Druckdaten der Sommerteil meist vor dem Winterteil gedruckt wurde und die Bände in vielen Ex. in dieser Reihenfolge gebunden sind.
Vgl. Williams-Krapp, Werner: Die deutschen und niederländischen Legendare des Mittelalters: Studien zu ihrer Überlieferungs-, Text- u. Wirkungsgeschichte. Tübingen 1986. (Texte und Textgeschichte. 20.) S. 53–187. — Goudriaan, Koen: Het Passionael op de drukpers. In: Gouden legenden. Heiligenlevens en heiligenverering in de Nederlanden. Red. Anneke B. Mulder-Bakker u. Marijke Carasso-Kok. Hilversum 1997 S. 73–88. — Een boec dat men te Latine heet Aurea Legenda. Beiträge zur niederländischen Übersetzung der Legenda aurea. Hrsg. Amand Berteloot, Hans van Dijk u. Jasmin Hlatky. Münster/New York 2003. (Niederlande-Studien. 31.).
14087 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Gouda: Gerard Leeugnd, 1478. 
2 Sp. 34–35 Z. Typ. 2A:108G. DrM I. Rotdr.
1. Winterteil. 31.VII.1478. 
266 Bl. A¹⁰​a–h¹⁰⁸​i–l¹⁰​m–rꝛſ⁸¹⁰​s⁶​tv¹⁰​u–z⁊ꝯaa⁸.🛈Gez. [3]I–CClxv[1] [m. Fehlern] (am Fuß der Seite).
Bl. 1 leer. Bl. 2aα [²]It is die tafel vā deſen teghē-woerdighen boec datmē hiet  dat winter ſtuc vanden paſſionael:  In welcke tafel men vinden mach  der heylighen legendē die haer feeſtdaghen comen tuſſcheu alre heyli-ghen dach ende paeſchdach  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 23 Van ſinte dirc die abt   C lxxxix  Explicit tabula  G L  Bl. 3aα m. Sign. A J Hier beghint dat pꝛologus vā dat  paſſionael ende is ghehetē in latijn  aurea legenda dat beduut in duutſche die gulden legende  [³]Anghe tijt hebbe ic ghe-weeſt verſocht. ende ſeer  ghebeden om wt te latijn  in duutſche te maken een boec dat-men in latijn hiet aurea legenda.  … Bl. 3bβ Z. 11 … mer  leyder het tis nv comen in ghewoēten haer vule leuen datment acht  voer een cleyne ſonde  Die legende van alle den heyli-ghen. ende waer om dat deſe  hoechtijt gheoꝛdineert is te vie-ren inder heyligher kercken  Bl. 4aα m. Sign. A iiij u. Blz. J [⁷]Lre heylighen  dach was gheoꝛdineert om  vier ſaken  … Sign. a om laten Ende als hi die miſſe ghe-… Endet Bl. 265bβ Z. 14 … hoe wel dat ſijn hoechtijt ghehoudē woꝛt op die derde nonas in december doe karolomānꝯ  ſijn lichaē vanď aerdē verheuē heeft  Bider gracien goods is hier vol-eynt. dat winterſtic vanden poſſio-nael. bi mi gheraert leeu ter goude  in hollant Anno domini M. cccc.  lxxviij. den leſten dach van Iulio  DrM, rot  Bl. 266 leer.
2. Sommerteil. 10.V.1478. 
268 Bl. a–d¹⁰e⁸f–i¹⁰kl⁸m–rꝛſs–tvux–z⁊¹⁰⁸ꝯA⁸B⁴.🛈Gez. [2]I–CClxviij [m. Fehlern] (am Fuß der Seite). Vereinzelt Min. f. Init.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Hier beghint een nuttelijc boec dat  mē hiet dat paſſionael dat welc in  latijn is gheheten Aurea legenda  dat beduut in dyetſche. die gulden  legende of dat paſſionael … Z. 31 … ſoe is  hier gheoꝛdineert een tafel daermē  ſe lichtelic in vinden mach  β Dit is die tafel vanden ſomer ſtic  vanden paſſionael  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 23 Die legende e leuē van ſinte bir-gitte die heylige vꝛouwe   cc lxviij  Explicit tabula  G L  Die hyſtoꝛie vander verriſeniſſen  ons herē iheſu xpī optē paeſchdach  Bl. 3aα m. Sign. A J u. Blz. J [⁷]Riſtus verrees  opten derden  dach. nae ſijnre  paſſien Seuen  dinghen mach-mē mercken op  criſtus verriſe-niſſe … Sign. b daer of verbarnt woꝛden Ende doe  … Endet Bl. 268bβ Z. 20 … want hi gaf daer toe  volcomelic verghiffeniſſe der ſondē  eē maēt lāc durēde daer in die ſtede  rot Hier is voleyndet bider gracien  goods dat ſomer ſtuc vandē paſſi-onael. bi mi gheraert leeu ter gou-de in hollant Int iaer ons herē M.  CCCC e lxxviij. op die pinxter  auont den tienden dach in meye  DrM 
Vorlage: Haag KglB (Digitalisat). Paris BN (Einzelfotos).
Anm. 1. Die DrM in T. 1 Bl. 265b auch schwarz gedruckt (z.B. 3. u. 4. Ex. Paris BN).
Anm. 2. Teilfaks.: Die Legende von Sinte Willebroert. Gereprod. uit het Passionael Winterstuk (…). Maastricht 1940. — Zu dem kombinierten Ex. Manchester RylandsL (Sommerteil aus dieser, Witerteil aus der folgenden Nr vgl. Dlabačová, Anna: Margriet Boelen as a Reader. Manuscript, Print, and Painting in Amsterdam around 1500. In: Queeste 27(2020) S. 128–145 [16.VIII.2023].
C 6508. Pellechet: Voragine 117. Kok: Houtsneden S. 200. CA 1755. ILC 1307. CBB 2216 u.Suppl. CBS 2099. Ce³ J-139 u.Suppl. IDL 2581. Pell 6492. CIBN J-119. Pr 8913. 8914. BMC IX 31.IB 47306.47307. Bod-inc J-064. Jaspers: Haarlem 114–116. Kind: Göttingen 1038. Madsen 2210. Oates 3384. 3385. ISTC ij00139000. GWMs M11537.
Amsterdam UB
(2). Bremen SUB
. Cambridge UL
(2 Ex., 1. Ex. 2, def., 2. Ex. 1, def.). Cuyk Kreuzh (1). Gent BU
(1). Göttingen SUB
(2, Bl. 256 fehlt). Gouda StB
. Haag KglB
(2 Ex.), MMeerman
(2 Ex.). Haarlem MEnschede
(def.), StB
(2 Ex., 2. Ex. 1). Hirzenhain *StolbergB
(2). København KglB
(2). Leiden BU
(2). London BL
. Manchester RylandsL
(2). New Haven UL
(1). Oxford Bodl
(2 Ex., 1. Ex. 2, 2. Ex. 1). Paris BN
(4 Ex., 1. Ex. 2, 2. Ex. 1, def., 3. Ex. 1, 4. Ex. 1). Sankt Petersburg NB
. Stockholm KglB
. Utrecht M (1). Vaalbeek Franzisk
(1, def.). Washington (D.C.) LC
(2).
Gesamtüberlieferung: 32 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14088 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Gouda: Gerard Leeugnd, 1480. 
2 Sp. 34–36 Z. Typ. 2C:108G. Init. b (Leisten). Vereinzelt Min. f. Init DrM I.
1. Winterteil. 10.II.1480. 
274 Bl. A¹⁰a–h¹⁰⁸ik¹⁰l–rꝛ¹⁰⁸ſ¹⁰s⁶tv¹⁰ux–z⁊ꝯaabb⁸.🛈Gez. [3]J–CCLxiij[9] [m. Fehlern] (am Fuß der Seite).
Bl. 1 leer. Bl. 2aα [³]It is die tafel van deſen teghenwoerdighen boecke.  datmen hyet dat wijnter  ſtuc vanden paſſionael In welcke  tafel men vinden mach der heyligē  legendē dye haer feeſtdaghen comē  tuſſchen alre heylighen dach ende  paeſchdach  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 23 Van ſinte dirc die abt   C lxxxix  Explicit tabula  Bl. 3aα m. Sign. A J Hier beghint dat pꝛologus van  dat paſſionael. ende is geheyten in  latijn aurea legenda. dat beduyt in  duytſche dye gulden legende  []Anghe tijt hebbe ic gheweeſt verſocht. e ſeer  ghebeden om wten la-tijn in duytſche te ma-ken eē boec datmē in latijn hiet au-rea legenda.  … Bl. 3bβ Z. 11 … mer  leyder het is nv ghecomen in ghe-woenten haer vule leuen datment  acht voer een cleyne ſonde  Die legende van alle den heyli-ghē. ende waer om dat deſe hoech-tijt gheoꝛdineert is te vieren inder  heyligher kercken  Bl. 4aα m. Sign. A ij u. Blz. J (in Leisten) [⁸]Lre heyli-ghen dach  was ghe-oꝛdineert  om vier ſaken … Sign. a om laten Ende als hi die miſſe ghe… Endet Bl. 274aβ Z. 14 … e alſo  woꝛden ſi beyde gheſont  Item het tis te weten dat ach-ter in dit boeck ſtaen dꝛye legendē  die in die tafel niet gheteykent enſijn Te weten. als van ſinte nicaſiꝯ  van coninck kaerl die grote. e vā  ſinte willem  Dit is voleynt ter goude in hollant. anno lxxx den tiendē dach in  febꝛuario. by mi gheraert leeu  DrM  G L  Bl. 274b leer.
2. Sommerteil. 1.IV.1480. 
282 Bl. a–d¹⁰e⁸f–i¹⁰k⁸l–rꝛſstvux–z⁸¹⁰⁊ꝯA⁸B⁴C⁶D⁸.🛈Gez. [3]ij–CClxxx[2] [m. Fehlern] (am Fuß der Seite).
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Hier beghint een nuttelijck boec  datmē hiet dat paſſionael dat welc  in latijn is gheheten Aurea legēda  dat beduut in dyetſche. die gulden  legende of dat paſſionael … Z. 31 … ſoe is hier gheoꝛdineret een tafel daermenſe lichtelijc in  vinden mach  β Dit is dye tafel vanden ſomer ſtuc  vanden paſſionael  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 22 Dye legende ende leuen van ſinte  birgitte dye heylige vꝛouwe. twee  hondert ende achtenſeſtich  Explicit tabula  Dye hyſtoꝛie vander verriſeniſſen  ons herē ihū xi opten paeſchdach  Bl. 3aα (in Leisten) [⁷]Riſtus verrees  opten derden  dach. nae ſijnre  paſſien Seuen  dinghen machmē mercken op  criſtus verriſe-niſſe … Sign. b daer of verbarnt woꝛden Ende doe  … Endet Bl. 281bβ Z. 19 … mit hemelſcher melo-dien in dat ewige leuē gebꝛocht optē derdē dach vanď maēt octobꝛi ❖  Voleynt ter goude in hollant An-no M. CCCC. ende lxxx. opten  paeſchauont den eerſten dach van  apꝛille. by my gheraert leeu  DrM  G L  Bl. 282 leer.
Vorlage: Haag KglB (Digitalisat). Paris BN (Einzelfotos).
Reproduktionen: Gent BU (Digitalisat, 2). Haag KglB (Digitalisate) (1), (2).
C 6509. Pellechet: Voragine 118. Kok: Houtsneden S. 200. 203. CA 1756. ILC 1308. CBB 2217 u.Suppl. CBS 2100. Ce³ J-140 u.Suppl. IDL 2582. Pell 6493. CRF XVIII 308. CIBN J-120. Pr 8918. 8919. BMC IX 33IB.47322. Bod-inc J-065. Collijn: Stockholm 580. Oates 3389. ISTC ij00140000. GWMs M11541.
Amsterdam UB
(2 Ex., 1. Ex. 1, 2. Ex. 1). Antwerpen MPlantin
(2). Cambridge UL
(2). Gent BU
(2). Gouda StB
. Haag KglB
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Haarlem MEnschede
(2). Leiden BU (2 Ex.). London BL
(2). Manchester RylandsL
(1). Oslo DeichmanB (2). Oxford Bodl
(1). Paris BN
(1.2), EcBeauxArts
. Providence ABrownL (2). San Juan CasaLibro (1). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(1.2). Stockholm KglB
(1, def.). Tilburg UB
(1). Washington (D.C.) LC (1, def.).
Gesamtüberlieferung: 23 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14089 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Mit Stücken aus Usuardus: Martyrologium. Utrecht: Jan Veldenergnd, 12.IX.1480. 
1 u. 2 Sp. 35 Z. Typ. 5A:114/115G. DrM III. KolTit.
1. Winterteil.
348 Bl. A⁸a–rꝛſstvux–z⁊ꝯA–N⁸OP⁶.🛈Gez. [9]ij–CCCxli. [m. Fehlern]. Init. a, b (Leisten), e.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a m. Sign. A Ianuarius heeft xxxi daghen  … Kalender endet Bl. 7b Z. 33 … Silueſter paeus  Bl. 8aα Wat ſeptuageſima beduyt   lv  … Endet ‌β Z. 12 Van die kercwijnghe   CC xcij  Bl. 8b leer. Bl. 9a (in Leisten) (G¹⁵)Henomen is dit boeck  wt een boeck dat men hiet  dat paſſionael dat welck  in latijn is gheheten au-rea legenda … Bl. 10bβ Z. 20 … te behoeden den  loep veelre jaren Amen  Bl. 11aα m Sign. a iij u. Blz. iij KL Die eerſte dach vā  januarius  (A)[]Ctaue der gheboerten  ōs heren jheſu criſti e  ſijn beſnideniſſe  … Sign. b pheet mer die ioden en wouden nz  … Endet Bl. 348aα m. Blz. CCCxli Z. 9 … Deſe drie maechden  woꝛden ghedoot den j dach in julio.  β Hier eyndet e gaet wt dat eerſte ſtuck vanden paſſionael ofte gulden legende mit dat martirologium  e is ghepꝛent inď ſtadt vā vtrecht  bi mi meyſter jan veldener In dat  jaer ons heren. M.CCCC. ende  lxxx opten xij dach in ſeptembꝛi.  U. d. Sp. DrM, darin Dit boeck is ghepꝛent in die goede  ſtadt van vtrecht bi mi jan veldener. 
2. Sommerteil.
358 Bl. AA⁸aa–rrꝛꝛſſssttvvuuxx–zz⁊⁊ꝯꝯAA–PP⁸QQ⁶.🛈Gez. [9]ij–CCC.l.. Init. b (Leisten), e, f. Vereinzelt Min. f. Init. 1 Hlzs.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Hlzs. Bl. 2a m. Sign. AA Ianuarius heeft xxxi daghen  … Kalender endet Bl. 7b Z. 33 … Silueſter paeus   CCC xiiij  Bl. 8 unbekannt. Bl. 9a (in Leisten) (H¹⁸)Ier beghint  dz anďde ſtuc  vanden paſſionael welck in  den latijn ghe-heten is aurea  legenda … Z. 33 … Ende noch veel meer ander heyligher martelaren confeſſoꝛen  ende joncfrouwen dach ❖  Bl. 10aα Den eeeſten  dach van ju-lio ❖  G  [²]Nden berch gheheyten hoꝛſtarf dach aarons des eerſtē  pꝛieſters  … Sign. b ende verciert mit veel doechden ont… Endet Bl. 357bα Z. 19 mede hulpinghe jheſu criſti die leeft  ende regneert van ewen tot inder ewicheyt Amen ❖  Bl. 358a m. Blz. CCC.l. Hier eyndet ende gaet wt dat an-derde ſtuck vanden paſſionael ofte gulden legende mit dat martirologium en-de is ghepꝛent in die ſtadt van vtrecht  bi mi meyſter jan veldener Int jaer  ons heren. M.CCCC. ende. lxxx  opten xij dach in ſeptembꝛi.  DrM, darin Dit boeck is ghepꝛent in die goede  ſtadt van vtrecht bi mi jan veldener.  Bl. 358b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Utrecht BU (Digitalisat). Hilversum LibernaColl (Teildigitalisat). Haag KglB (Einzelfotos).
Anm.  Die Kalendarien für beide Teile sind weitgehend satzidentisch. Sie unterscheiden sich in der gedruckten Lagenbezeichnung und dadurch, dass sie im Winterteil von Januar bis Juli und im Sommerteil von Juni bis Dezember mit Verweisen auf die entsprechenden Legenden versehen sind. Die Kalenderlagen sind nur in einigen Ex. überliefert, keines der vorhandenen Ex. enthält beide Kalendarien. Nur zwei Ex. (Haag KglB. Hilversum LibernaColl) enthalten das hier als Bl. 1 des Sommerteils verzeichnete Blatt mit einem ganzseitigen Holzschnitt. Im Ex. Haag KglB ist es als Einzelblatt vor den Sommerteil gebunden. Im Ex. Hilversum LibernaColl bildet es einen Teil der Kalenderlage zum Sommerteil, die dort jedoch mit dem Text des Winterteils zusammengebunden ist.
Reproduktionen: Berlin SB (Digitalisat, 2). Utrecht BU (Digitalisate) (1), (2).
C 6510. Pellechet: Voragine 119. Kok: Houtsneden S. 73. 75. 78. CA 1757. ILC 1309. CBB 2218 u.Suppl. 4482. Ce³ J-144. IDL 2583. Pr 8859. Bod-inc J-067. Madsen 2211. Oates 3326. BSB-Ink I-105.050. ISTC ij00140500. GWMs M11546.
Amsterdam BVU
(2, def.). Baltimore ArtM
(1, Bl. 1 fehlt), UL
(1, def.). Berlin *SB
(2, Bl. 1–8 u. 358 fehlen). Brussel BR
(1, def.). Cambridge UL
(1, def.). Edinburgh NapierUL (Fragm. 1 Bl.). Haag KglB
(2 Ex., 2. Ex. 2), MMeerman
(def.). Hilversum LibernaColl
(1, Bl. 1–10 fehlen; 2, nur Bl 1–7, def.). København KglB
(2, Bl. 1 u. 2 fehlen). Mainz GutenbergM (Fragm. 3 Bl.). Middelburg ProvB
(2, def.). München SB (Fragm. 1 Bl.). New York MorganL
(def.). Oxford Bodl
(1, Lage A u. Bl. n1 fehlen.). Utrecht BU
(def.), M
(1).
Gesamtüberlieferung: 19 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14090 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Delft: Jakob van der Meer, 1482. 
2 Sp. 37 Z. Typ. 1**:104G. DrM II.
1. Winterteil. 5.IX.1472 [vielmehr 1482]. 
242 Bl. Aa–rꝛſstvux–z⁊ꝯ⁸aa⁶bb⁴.🛈Gez. [2]J–CCxlvii[2] [m. Fehlern] (am Fuß der Seite).
Bl. 1aα [³]It is die tafel van deſen te-ghenwoerdigen boecke dat  men hiet dat winterſtuc vā  den paſſionael In welcke tafel men  vinden mach der heylighen legendē  die haer feeſtdaghen comen tuſſchē  alre heilighē dach ende paeſchdach.  … Tab. endet Bl. 1bβ Z. 14 Die legende vā ſīte willem CC xlvi  Hier eynt die tafel vanden winťſtuc vanden paſſionael  Bl. 2aα m. Sign. A J Hier beghint dat pꝛologus van  dat paſſionael e is ghehieten in la-tijn aurea legēda. dat beduyt ī duytſche die gulden legende.  []Anghe tijt heb ic ghe-weeſt verſocht e ſeer  ghebeden om vten latine ī duytſche te ma-ken een boec datmē in latijn hiet au-rea legenda. … Bl. 2bβ Z. 2 … Mar leyder het is nu gheco-men in ghewoenten haer vule leuē.  alſoe datment nu acht ende rekent  voer een cleine ſonde  Die legende van alle den heili-ghē. ende waer om dat deſe hooch-tijt gheoꝛdineert is te vieren in der  heyligher kercken  Bl. 3aα m. Sign. A ij u. Blz. J [⁸]Lre heylighē  dach was geoꝛdineert om  vier ſaken.  … Sign. a die gloꝛie e ſonder vꝛeſe. want om  … Endet Bl. 242aα Z. 15 … e ſinen  knecht ſīte willē met groter oetmoe-dicheit e ſi woꝛdē beide geſont  Dit boec is voleyndet te delff  in hollant Anno M.CCCC.lxxij.  den vijftſten dach in ſeptēber  DrM  Bl. 242b leer.
2. Sommerteil. 9.VIII.1482. 
248 Bl. [a²]a⁶b–qrꝛſstvux–z⁊ꝯA–C⁸.🛈Gez. [2]J–CCxlv[1] (am Fuß der Seite).
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Hier begint een nuttelijc boeck  datmē hiet dat paſſionael dat welc  in latijn is gheheten. aurea legēda  dat beduut in duyſche. die guldē le-gende of dat paſſionael … Z. 29 … ſoe is hier geordineret  een tafel daermenſe lichtelijc in vin-den mach  Dit is die tafel vanden ſomer ſtuc  vanden paſſionael  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 15 Van ſinte gheraert die heylighe abt.  ende confeſſoer   CC xliiij  Explicit tabula  Dye hyſtoꝛie vāder verriſeniſſe ons  heren iheſu criſti opten paeſchdach:  Bl. 3aα m. Sign. a i u. Blz. J [⁷]Riſtus verres  opten derden  dach. nae ſijnre  paſſien Seuen  dinghen mach  mē merken op  criſtus verriſe-niſſe … Sign. b hadde. ſo ghinc hi wech als een ſaft… Endet Bl. 248aα Z. 13 … met hemelſcher melodiē in  dat ewyghe leuen ghebꝛocht. opten  derden dach vanď maent octobꝛi ❖  Voleynt ter delff in hollant Anno  M.CCCC: ende Lxxxij. op ſinte  laurens auont den neghenſten dach  van auguſto.  DrM  Bl. 248b leer.
Vorlage: Gent BU (Digitalisat). Brussel BR. Paris BN (Einzelfotos).
Zur Datierung: Die im Kolophon des Winterteils angegebene Datierung „M.CCCC.lxxij“ ist offensichtlich ein Druckfehler, da Jakob van der Meer erst ab 1477 als Drucker nachweisbar ist und die verwendeten Drucktypen nur in den 1480er Jahren in Gebrauch sind.
Reproduktionen: Gent BU (Digitalisate) (1), (2). Haag KglB (Digitalisat, 2). Tilburg UB (Digitalisat, 1).
C 6511. 6512. Pellechet: Voragine 120. 121. Kok: Houtsneden S. 111. CA 1758. 1759. ILC 1314. 1316. CBB 2215 u.Suppl. Ce³ J-134 u.Suppl. IDL 2585. Pell 6494. CIBN J-121. Madsen 2212. 2213. Wierda: Tilburg 42. 43. ISTC ij00146000. ij00146100. GWMs M11527. M1152910.
Brussel BR
(1.2, def.). Gent BU
. Haag KglB
(2, def.), MMeerman
(2). Hertogenbosch Kapuz
(1.2, 1 def.). København KglB
(def.). Leiden BU
. Liège Sem
(2, def.). Paris BN
(1.2). Tilburg UB
(1.2, def.). Washington (D.C.) LC
(2, def.).
Gesamtüberlieferung: 11 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14091 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Delft: [Jakob van der Meer], 1484. 
2 Sp. 36–38 Z. Typ. 1*:104G, 2:150G. DrM II.
1. Winterteil. 9.XI.1484. 
242 Bl. Aa–rꝛſstvux–z⁊ꝯ⁸aa⁶bb⁴.🛈Gez. [3]ij–CCxlv [m. Fehlern] (am Fuß der Seite). 1 Hlzs.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα [²]It is die tafel vā deſen teghenwoerdigē boeke datmē hiet dat  winterſtuc vandē paſſionael In welke tafel mē vindē mach ď heiligen legenden die haer feeſtdagen comē tuſſchen alre heiligē dach e paeſchdach  … Tab. endet Bl. 2aα Z. 29 Die legende vā ſinte willē CC xlvi  Hier eyndet die tafel vanden winterſtuc vanden paſſionael ⁖  Hier beghint die pꝛologus van  dat paſſionael e is ghehieten in la-tijn aurea legēda. dat beduyt in duytſche die gulden legende.  β []Anghe tijt heb ic ghe-weeſt ꝟſocht e ſeer gebeden ō vten latine in  duytſche te maken een  boec datmē in latijn hiet aurea legenda. … Bl. 2bβ Z. 27 … Maer leyder  het is nu ghecomen in ghewoenten  haer vuyle leuen. alſoe datment nv  acht ende rekent voer een cleyne ſonde dat god betert ⁖  Die legende van alle den heyli-ghen. ende waer om dat deſe hooch-tijt gheoꝛdineert is te vyeren inder  heyligher kercken  Bl. 3a Hlzs.  α [⁶]Lre heylighen dach  was gheoꝛdineert  om vier ſakē … Sign. a die gloꝛie e ſonder vꝛeſe. want om  … Endet Bl. 242aα Z. 15 … e ſinen  knecht ſinte willem met groter oet-moedicheit te verſoekē e ſi woꝛden  beyde gheſont:  Dit boec is voleyndet te delff  in hollant Anno M.CCCC.lxxxiiij  den neghenſtē dach in nouember.  God heb lof  DrM  Bl. 242b leer.
2. Sommerteil. 13.VII.1484. 
248 Bl. a–rꝛſstvux–z⁊ꝯA–C⁸.🛈Gez. [3]ij–CCxlv[1] [m. Fehlern] (am Fuß der Seite). 1 Hlzs.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Hier beghint een nuttelijc boeck  datmē hiet dat paſſionael dat welck  in latijn is gheheten. aurea legenda.  dat beduyt in duyſche. die gulden le-gende of dat paſſionael … Z. 29 … ſoe is hier gheoꝛdineert  een tafel daermenſe lichtelijc in vin-den mach.  Dit is die tafel vanden ſomer ſtuck  vanden paſſionael  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 16 Van ſinte gheraert die heylighe abt  ende confeſſoer   cc xliiij  Explicit tabula  Die hyſtoꝛie vanď verriſeniſſe ons  heren iheſu criſti opten paeſchdach:  Bl. 3a Hlzs.  α [⁶]Riſtus verrees opten derden dach. na  ſijnre paſſien Seuē  dinghen machmen  merken op criſtus  verriſeniſſe … Sign. b hadde: ſo ghiuc hi wech als een ſaft… Endet Bl. 248aα Z. 13 … met hemelſcher melodiē ī dz  ewighe leuē ghebrocht. optē derden  dach vāder maent octobꝛi ❖  Voleynt te delff in hollant Anno  M.CCCC: ende Lxxxiiij. op den  dertyenſten dach in iulio ❖  DrM  Bl. 248b leer.
Vorlage: Haag KglB (Digitalisate). San Marino (Calif.) HuntingtonL (Teildigitalisat).
Reproduktionen: Haag KglB (Digitalisate) (Ex. 1, 1), (Ex. 1, 2). Haag KglB (IISTC, Ex. 2, 2).
C 6513–6515. Pellechet: Voragine 122–124. Kok: Houtsneden S. 111. 120. CA 1760–1762. Kronenberg: CA 1761. 1762. Hellinga: PT I 35.II 504. ILC 1315. 1317. CBB 2219 u.Suppl (1). Ce³ J-145. J-147. IDL 2586. 2587. Pell 6495(2). CRF I 884(2). CRF XVIII 307(1). CIBN J-122(2). Pr 8872(2). BMC IX 19.IB 47129 (1). Bod-inc J-066(2). Jaspers: Haarlem 117. Madsen 2214. ISTC ij00145000. ij00147000. GWMs M11529. M11530. M11535.
Gent BU
(1, Fragm. 4 Bl.). Haag KglB
(2 Ex., 1. Ex. 1.2, 1 Bl. 1 u. 2, 2 Bl. 244–248 fehlen, 2. Ex. 2). Haarlem StB
(1, def.). København KglB
(1). Langres SocHist
(2, def.). London BL
(1). Oxford Bodl
(2). Paris BN
(2, Bl. 246–248 fehlen), EcBeauxArts
(2, def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(1.2).
Gesamtüberlieferung: 11 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14092 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Delft: [Jakob van der Meer], 1.III.1487. 
2 Sp. 38 Z. Typ. 2:150G, 3:220G, 6B:104G. Init. d. DrM II.
1. Winterteil. 1.III.1487. 
252 Bl. Ab–rꝛſstvux–z⁊aa–cc⁸dd⁴.🛈Gez. [2]J–CCl. 87 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. Paſſionael VVinter ſtuck  Hlzs., in den Spruchbändern typographisch Dat Paſſionael.  Winter ſtuck ❖  Bl. 1bα [³]It is die Tafel vā deſē tegēwoeꝛdigē boeke datmē hiet  dat winterſtuc vādē Paſſionael. In welke tafel mē vīdē mach  der heiligē legēdē: die haer feeſtdagē  comē tuſſchē alre heilighen dach e  paeſchdach.  … Tab. endet Bl. 2aα m. Sign. ij Z. 38 Vā ſinte Willem   CCxlviij.  β Hier begīt dz Pꝛologꝯ vā dz Paſſionael: e is gehietē in latijn aurea  legēda: dz beduut in duytſce: die gul-dē legende.  [³]Ange tijt heb ic geweeſt veꝛſocht e ſeeꝛ gebedē: om wtē  latine in duytſche te makē  een boec: datmē in latijn hiet aurea  legēda: … Bl. 2bβ Z. 23 … Mer leyder het is  nv ghecomen in ghewoente: haer  vuyle leuen: alſo datmēt nv acht ende rekent vooꝛ een cleyne ſonde.  Die legende van alle die heiligē:  e waer om dat deſe hoochtijt ghe-oerdineert is te vierē inder heiliger  kercken.  Bl. 3a m. Sign. A iij u. Blz. J Hlzs. ‌ α (A)Lre heyli-ghen dach  was ghe-oꝛdineert  om vier ſaken. … Sign. b moet hi inden vegeuier daer of ge… Endet Bl. 252aβ m. Blz. CCL Z. 24 … e ſinē knechte ſinte willem met groter oetmoedicheit: e woꝛden beide gheſont.  Vol eyndt te delff in hollant Int  iaer ons heerē .M.cccc. e: lxxxvij  den eerſte dach van marte.  DrM  Bl. 252b leer.
2. Sommerteil. 1.III.1487. 
262 Bl. a–rꝛſstvux–z⁊A–E⁸F⁶.🛈Gez. [2]i–CClx. 140 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. Paſſionael Somer ſtuck  Hlzs., in den Spruchbändern typographisch Dat Paſſionael  Zomer ſtuck ❖  Bl. 1bα [³]Ier begint een nuttelic boec  datmē hiet dat Paſſionael  dat welc in latijn is ghehetē  Aurea legenda: dat beduyt in duyt-ſche: die guldē legēde of dz paſſionael  … Z. 29 … ſo is hier geoꝛdineert een tafel  daermēſe lichtelic in vindē mach.  β Dit is die Tafel vādē zomer ſtuc  vanden Paſſionael.  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 17 Vā ſinte Gheraert die heilighe abt  ende confeſſoer   CClviij.  Hier voleyndt die Tafel.  Die hyſtoꝛie vāď verriſeniſſe ōs  herē Ihū criſti: optē paeſchdach.  Bl. 3a m. Sign. a iij u. Blz. i Hlzs ‌ α (C¹⁰)Riſtus verrees opten  derdē dach  nae ſijnre  paſſien.  Seuen dinghen machmen merc-ken op criſtus verriſeniſſe. … Sign. b te een waerdich pꝛieſter. E hij gaf  … Endet Bl. 262aα m. Blz. CClx Z. 18 … mit hemelſcher melodyen in dat  ewighe leuen gebꝛocht: optē derden  dach vandeꝛ maent Octobꝛi.  Hier voleyndt: dat eerwaerdige  e notabel boec: gheheten dat paſſionael: ofte guldē legende: ſeer naer-ſtelic wtē latine in duytſche ghetrāſlateert. Ghepꝛendt te Delf in Hollāt  Int iaer ons herē .M.CCCC. ende  lxxxvij. optē yerſtē dach vā Marte.  DrM  Delf in hollant.  Bl. 262b leer.
Vorlage: Haag KglB (Digitalisat). Brussel BR (Einzelfotos).
Reproduktionen: Haag KglB (Digitalisat, 1).
C 6516. 6517. Pellechet: Voragine 125. 126. Kok: Houtsneden S. 111. 120. 124. 134. CA 1763. 1764. Kronenberg: CA 1763. 1764. Hellinga: PT I 36.II 504. ILC 1310. CBB 2220 u.Suppl. IDL 2588. Madsen 2215. Oates 3357. ISTC ij00147200. GWMs M11531. M11536.
Amsterdam UB
(2, def.). Brussel BR
(1.2, 1, Bl. 1 u. 201 fehlen; 2, Bl. 1, 2, 5 u. 6 fehlen). Cambridge UL
(1). Haag KglB
(1.2), MMeerman
(1). København KglB
(1.2).
Gesamtüberlieferung: 6 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14093 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Delft: [Christian Snellaertgnd], 1489. 
2 Sp. 37–38 Z. Typ. 1B:104G, 3:220G. Init. a, e. 206 Hlzs., dar. 95 z.T. mehrmalige Wdh.
1. Winterteil. 27.X.1489. 
252 Bl. 〈A a〉b–rꝛſstvux–z⁊aa–cc⁸dd⁴.🛈Gez. [2]J–CCl [m. Fehlern]. DrM I.
Tit. Paſſionael VVinter ſtuck  Hlzs., in den Spruchbändern typographisch Dat Paſſionael  winter ſtuck  Bl. 1bα [²]It is die tafel vā deſē teghen-woerdigen boecke datmē hiet  dat winterſtuc vanden paſſionael  In welke tafel mē vindē mach der  heiligen legenden die haer feeſtda-gen comē tuſſchē alre heyligē dach  e paeſdach:  … Tab. endet Bl. 2aα m. Sign. A ij Z. 38 Van ſinte willem   CCxlviij  β Hier begint dat pꝛologꝯ vā dat paſſionael. e is gehieten in latijn au-rea legēda dat beduut in duytſche  die gulden legende.  [²]Aage tijt heb ic geweeſt ver-ſocht e ſeer gebedē: ō vten latine in duytſche te makē een boeck  datmē in latijn hiet aurea legenda  … Bl. 2bβ Z. 24 … Mar  leyder het is nu comen in gewoente: haer vuyle leuē. alſoe datmē nv  achtende rekent vooꝛ een cleyne ſōde.  Die legende van alle die heyligē  e waer om dat deſe hoechtijt ghe-oꝛdineert is te vierē inder heyliger  kercken:  Bl. 3a m. Sign. a iij u. Blz. J Hlzs.  α (A¹⁰)Lre heyli-ghen dach  was ghe-oꝛdineert.  ō vier ſae-ken … Sign. b moet hi inden vegheuier daer of ge… Endet Bl. 252aα Z. 24 … e ſijnē knechte ſinte  willē mit groter oetmoedicheit: e  woꝛden beyde gheſont.  Voleyndt te delf in hollant. Int  iaer ōs heerē: M.CCCC. e lxxxix  op ſinte ſymon e iudas auont.  Bl. 252b delf In Hollandt  DrM 
2. Sommerteil. 7.X.1489. 
262 Bl. a–rꝛſstvux–z⁊A–E⁸F⁶.🛈Gez. [2]J–CClx [m. Fehlern]. DrM III.
Tit. Paſſionael Somer ſtuck.  Hlzs., in den Spruchbändern typographisch Dat Paſſionael  Somer ſtuck  Bl. 1bα [²]Ier begint een nuttelic boeck  datmen hiet dat Paſſionael  dat welc in latijn gheheten is Aurea legēda dat beduut in duytſche  die gulden legēde. of dat paſſionale … Z. 29 … ſo is hier geoꝛdineert eē tafel daermēſe lichtelic in vindet:  β Dit is die tafel vādē zomer ſtuc  vanden Paſſionael.  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 17 Van ſinte Gheraert die heilige abt  ende confeſſooꝛ   CClviij:  Hier voleyndet die Tafel:  Die hiſtoꝛie vāder ꝟriſenis ons  herē Ihū criſti. Opten paeſchdach  Bl. 3a m. Sign. a iij u. Blz. J Hlzs.  α (C¹⁰)Riſtus verrees opten  derdē dach  nae ſijnre  paſſien.  Seuē din-ghē mach-men merc-ken op criſtus verꝛiſeniſſe. … Sign. b te een waerdich pꝛieſter E hi gaf  … Endet Bl. 262aβ m. Blz. CClx Z. 3 … mit hemelſcher melodyen in dat ewige leuen ghebꝛocht  opten iij. dach van Octobꝛi.  Hier voleyndt dat eerwaeꝛdige  e notabel boec: geheten dat paſſionael of guldē legēde. zeer naerſtelic  vten latijne in duytſche getrāſlateret Gepꝛendt te Delf in hollāt Int  iaer ons herē M.CCCC: e lxxxix  opten: vij. dach van Octobꝛi.  U. d. Sp. delf In Hollandt  DrM  Bl. 262b leer.
Vorlage: Haag KglB. London BL (IISTC). BMC.
Reproduktionen: Haag KglB (IISTC). London BL (IISTC).
C 6518. Pellechet: Voragine 127. Kok: Houtsneden S. 120. 124. 135. 152. 160. CA 1765. ILC 1311. CBBSuppl 4483. Ce³ J-141. IDL 2589. Kaplan 285. CRF XVIII 309. Pr 8884. 8885. BMC IX 23.IB 47167-47168. Oates 3364. ISTC ij00141000. GWMs M11532.
Amsterdam UB
(def.). Cambridge UL
(2, def.). Gaesdonck CAugust
(2). Gouda StB
. Haag KglB
(2 Ex., 1. Ex. 1, 2. Ex. 1.2). Hilversum LibernaColl
(1). Köln *UStB
(1.2, def.). Liège BU
(1.2, def.). Liverpool UL
(1, Bl. 121–123 fehlen). London BL
. New York MorganL
(2). Paris EcBeauxArts
(Besitzv. 1497). Sydney UL
(2).
Gesamtüberlieferung: 14 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14094 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Mit Stücken aus Usuardus: Martyrologium. Zwolle: Peter van Osgnd, 1490. 
1 u. 2 Sp. 36–38 Z. Typ. 5C:106G, 6:125G. Init. a. Vereinzelt Min. f. Init. KolTit.
1. Winterteil. 18.XI.1490. 
204 Bl. [a⁴]a⁸b–z⁊ꝯA⁶B⁴CD⁶E⁴F–H⁶I⁴.🛈Gez. [4]J–Cxcix[1] [m. Fehlern]. 7 Hlzs. DrM I, III.
Tit. Paſſiouael mitteu Martirologio Dat Winter ſtuck. Beghint optē Iares Dach met figurē  Hlzs.  Bl. 1b Alle heylighe Martelaren ende Confeſſoꝛen Bid voer Ons  Hlzs.  Bl. 2a Ianuarius heeft xxxi dagē  … Kalender endet Bl. 4b Z. 35 E vā die verriſeniſſe vā ons herē hemeluaert. e  vā die hoechtijt vā pinxterē die ſoecke in dat laetſte vā  den merte .lxxxviij. wāt mē dit inde calendier nien en vint  Bl. 5a m. Sign. a i u. Blz. J … (H²⁰)Ier beghint dat eerſten  ſtuck vā deſen boeck dat  ghenomē is wt een boec  datmen hiet dat paſſio-nael dat welcke in latijn  is gheheten aurea legenda … Bl. 6aβ m. Sign. a ij u. Blz. ij Z. 30 … te behoedē uwē  loep veel iaren. Amen.  DrM  Bl. 6b Die erſte dach van Ianuario.  A  [⁵]Ctaua der ghebooꝛten ōs  heren Ieſu chꝛiſti ende ſine  beſnideniſſe  … Sign. b dat die coninghen alduſtanighe ghiftē of… Endet Bl. 203bβ Z. 32 … dat wi nae deſe leuen  mit hem moeten regnieren in dat ewighe  leuen. A M E N  Bl. 204a Hier eyndet e wtgaet dat eerſte e dat win-ter ſtuck vanden paſſionael ofte ghulden legē-de mitten martirilogium. e is ghepꝛent inder  eren gods e zijnre lieuer moeder maria e oec  alre heylighen E tot ſalicheyt alre menſchen  by my Peter vā os in die ſtat zwolle. Inden  iaer ōs lieues heren .MCCCC. e XC. in nouēber des donre daghes voer ſinte katherine.  DrM  Bl. 204b leer.
2. Sommerteil. 1.IX.1490. 
234 Bl. [a⁴]aa⁸bb–rrꝛꝛss–zz⁊⁊ꝯꝯAA–MM⁶.🛈Gez. [4]J–Cxvi [m. Fehlern]. 3 Hlzs. DrM I.
Tit. Paſſionael mitten Martirilogio Dat Somer ſtuck.  Hlzs.  Bl. 2a Iulius heeft xxxi. daghen  … Kalender endet Bl. 4b Z. 33 … Silueſter paeus e cōfeſſoer   CC xxi.  Bl. 5a m Sign. aa i u. Blz. J (H²⁰)Ier beghint dat anderde ſtuck vanden paſſio-nael welcke inden latine  ghehieten is aurea legenda. … Z. 34 … E noch vele meer ander heyligher  martelaren confeſſoꝛen e iōcvꝛouwen dach.  Den eerſten dach van iulius.  Iulius.  Bl. 6bα Die eerſte dach van der  maent Iulio.  [²]N den berch ghehiten Hoꝛſtoꝛf dye  dach ende hoechtijt des eerſten pꝛie-ſters Aaron.  … Sign. b te ſcepe e coꝛt daer na quamen ſi an mar-… Endet Bl. 234aβ Z. 10 … E ſi hebben hem  ter eren een ſchoen hoechlicke karcke ghetimmert.  .A. .M. .E. .N.  Hier eyndet e ghaet wt dat anďde ſtuck vanden paſſionaele ofte  gulden legende mitten martirologium e  is ghepꝛent inder ſtat zwolle bij mi peter  van os Inden iaer ons heren .m.cccc. e  xc. opten eerſten dach van ſeptember.  DrM  Bl. 234b leer.
Vorlage: Nijmegen UB. Tilburg UB (Digitalisate). London BL (Teildigitalisat).
Anm. 1. Kolophon T. 1 Bl. 204a auch in vollständig abw. Satz (BMC, z.B. Ex. London BL).
Anm. 2. Im Ex. London BL ist für Doppelbl. qq3/4 ein einseitig bedruckter Probedruck mit stark abw. Satz eingebunden, die Seiten qq3b und qq4a sind unbedruckt. Vgl. BMC IX 86.
Reproduktionen: Boston (Mass.) PL (Digitalisat, 2). Nijmegen UB (Digitalisate) (1), (2). Tilburg UB (Digitalisat).
C 6519. Pellechet: Voragine 128. Kok: Houtsneden S. 223. 299. 386. 390. 404–406. CA 1766. ILC 1312. Hermans: Zwolle 65. CBB 2221 u.Suppl. Ce³ J-142. IDL 2590. Pell 6496. CIBN J-123. Pr 9136. 9137. BMC IX 86.IB 48141–48142. Finger: Düsseldorf 598. Oates 3608. 3609. Voulliéme: Bonn 601. Whitesell: Harvard S1-3904.3. BSB-Ink I-105.075. ISTC ij00142000. GWMs M1154610.
Bonn ULB
(1, def.). Boston (Mass.) PL
(2). Brussel BR
(def.). Cambridge UL
(2 Ex., 1. Ex. 1.2. def., 2. Ex. 1). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(Fragm. 1 Bl.). Düsseldorf *ULB
(1). Haag KglB
(2 Ex., 1. Ex. 1, 2. Ex. 2), MMeerman
. Heeswijk Präm (2, def.). Lexington KingL (2, def.). Liège BU
(1.2, def.). London BL
(1.2. P. 2 Bl. 27, 135 u. 177 fehlen). Mainz GutenbergM (Fragm. 2 Bl.). Manchester ChethamL
. München SB
(Fragm. 1 Bl.). Nijmegen UB
. Paris BN
(1.2, 1 Bl. 1 u. 2 Bl. 1 fehlen). Tilburg UB
(1.2, def.). Tongerlo Präm. Utrecht BU
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Washington (D.C.) LC.
Gesamtüberlieferung: 24 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14095 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Delft: Hendrik Eckertgnd, 1499–1500. 
2 Sp. 41–42 Z. Typ. 1:150G, 2:97G. Init. c, e. Rubr. α. Leisten. DrM I.
1. Winterteil. VIII.1499. 
208 Bl. [a²]a–rꝛſstvux–z⁊aa–ee⁶ff⁸.🛈Gez. [2]J–CCvii[1] [m. Fehlern]. 84 Hlzs., dar. 36 z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. (P¹)aſſionael winter ſtuck  Datmen hiet die gulden legende.  Hlzs.  Bl. 1bα [⁵]It is die tafel vā deſen te-ghewoꝛdigen boeke dat-men hiet dat winterſtuck  vandē paſſionael In welke tafel men vindē mach  der heilighen legende die haer feeſtdagen comē tuſſchen alre heyligen dach  ende paeſchdach.  … Tab. endet Bl. 2aα Z. 26 Van ſinte willem   cc.v.  ⁌ Hier eynt die tafel van den win-er ſtuck van den paſſionael.  β ⁌ Hier beghint dat Pꝛologus van  dat Paſſionael: e is gehietē inden latijn. aurea legenda: dz beduut in duytſche: die gulden legende.  [⁵]Anghe tijt heb ic geweeſt  verſocht ende ſeer ghebe-dē: om vten latine ī duyt-ſche te maken een boeck:  datmē in latijn hiet: aurea legenda: … Bl. 2bβ Z. 20 … Maer leider het  is nu gecomē ī gewoente haer vuyle  leuen. alſoe datmen nu acht e rekent  vooꝛ een cleyne ſonde.  ⁌ Die legende van alle die heiligē.  ende waer om dat deſe hoochtijt ghe-oꝛdineert is te vieren inder heyligher  kercken.  Bl. 3a m. Sign. a i u. Blz. J Hlzs.  α (a)Lre heylighen dach  was gheoꝛdineert.  om vier ſakē. … Sign. b men hem ſeide dat hi ſijn miſſe liet ſo … Endet Bl. 207bβ Z. 9 … e  ſinen knechte ſinte willem mit groter  oetmoedicheit en woꝛdē beyde geſont  ⁌ Ghepꝛent te delff in hollant. By  my heynrick eckert vā homberch Int  iaer ons heeren .M.CCCC.xcix. in  die maent van auguſto.  U. d. Sp. DrM (in Leisten).  Bl. 208 leer.
2. Sommerteil. 1500. 
214 Bl. A–ZAA–MM⁶NN⁴.🛈Gez. [2]J–CCxij [m. Fehlern]. 116 Hlzs., dar. 48 z.T. mehrmalige Wdh.
Tit. xylogr. in Rahmen Hier beghīt tſomer  ſtuc vandē paſſiōle.  Hlzs. (in Leisten)  Bl. 1bα ⁌ Hier beghint een nuttelijc boeck  dwelcmen hiet dat paſſionael dat in latijn geheten is Aurea legenda dat be-duyt in duytſche die guldē legende of  dat paſſionael … Z. 26 … ſo is  hier geoerdineert een tafel daermenſe  lichtelijc in vinden mach  β ⁌ Dit is die tafel vandē ſomer ſtuc  vanden paſſionale  … Tab. endet Bl. 2bβ Z. 5 Van ſinte geraert die heilighe abt en-de confeſſooꝛ   CC.x.  ⁌ Hier voleyndet die tafel  ⁌ Die hyſtoꝛie vander ꝛiſeniſſen  ons liefs heren ieſu chꝛiſti optē paeſchdach  Bl. 3a m. Sign. A iij u. Blz. J Hlzs.  α [⁷]Riſtus veꝛrees opten derdē dach na  ſijnre paſſien Se-uen dinghē machmen mercken op  criſtus verriſenis  … Sign. b thonē e ſeggē: xs die nu gecꝛuyſt es  … Endet Bl. 214aβ m. Blz. CCxij Z. 21 … mit hemelſcher melodyen in dat ewige leuē gebꝛocht opten. iij. dach vā Octobꝛi. AMEN.  ⁌ Hier voleyndt dat eerwaerdige e  notabel boeck geheten dat paſſionael  of gulden legende. ſeer naerſtelick vtē  latijne in duytſche getrāſlateert Ghepꝛent te Delf in Hollant. By mi henrick egkert vā homberch. Int iaer ōs  heren .M.CCCCC.  Bl. 214b DrM (in Leisten).
Vorlage: Berlin SB (Original). Washington (D.C.) LC (Digitalisat).
Anm. 1. Tit. auch in Rotdr. (z.B. Ex. Washington (D.C.) LC).
Anm. 2. Christie’s (New York) Auction 10.IV.2013 Collection of Arthur & Charlotte Vershbow (Part 2) Nr 235 (1.2, 1 def.).
C 6520. Pellechet: Voragine 129. Kok: Houtsneden S. 121. 125. 135. 153. 161. 188. 189. 191. 440. 444. CA 1767. ILC 1313. CBB 2222 u.Suppl. Ce³ J-143. IDL 2591. Pell 6497. VB 4826.5. CRF XVIII 310. CIBN J-124. Oates 3382. ISTC ij00143000. GWMs M11524.
Berlin *Kupferstichkab
(1.2), *SB
(1.2). Brussel Bollandist
, BR
. Cambridge UL
(1.2, 1 Bl. 1, 2 u. 208 fehlen). Groningen BU
(1.2, def.). Haag KglB
(1.2). Hasselt Arch
(1 Fragm. 57 Bl., 2 def. 153 Bl.). Liège BU
(1.2, def.). London VictoriaAlbertM
, WellcomeMedL
(1.2, def.). Paris BN
(1.2, 1 Bl. 98 fehlt), EcBeauxArts
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(1.2). Tilburg UB
(1.2, def.). Utrecht BU
(1.2). Washington (D.C.) LC
(1.2).
Gesamtüberlieferung: 17 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11523 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Antwerpen, 1499 u. 1500. 
PA I 13.92. Maittaire IV 724. GWMs M11523.
Nicht nachweisbar. Vermutlich = Nr 14095
12 Sp.M11545 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, niederländisch. Paris: Wolfgang Hopylgnd, 1505. 
Claudin II 72. GWMs M11545.
Die im GW-Manuskript nach Claudin II 72 ohne Angabe des Druckdatums verzeichnete Ausgabe wird an anderer Stelle (Claudin II 118) mit der Ausgabe Paris: Wolfgang Hopyl, 1505 (NK 1194; USTC 407295 u. 410052) identifiziert.
Amsterdam UB (Winterteil). Gent BU
(Sommerteil). Haag KglB
(2 Ex., 1. Ex. def.). London BL.
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Spanisch
Anonyme spanische Übersetzung, entstanden im späten 14. oder frühen 15. Jh. Jahrhundert Die Inkunabelausgaben beruhen auf der so genannten Kompilation B der spanischen Überlieferung, die gegenüber der lateinischen Normalfassung zahlreiche Auslassungen aufweist. Wenige Sondergut-Legenden sind an der entsprechenden Stelle im Jahreskreis eingefügt. In der spanischen Forschung werden z.T. mehrere verschollene Ausgaben der spanischen „Legenda aurea“ angenommen (vgl. Baños Vallejo 2012). Diese sind hier nicht verzeichnet, da ihre Existenz bzw. ihre Identifikation mit den bei Pallarés Jiménez archivalisch nachgewiesenen Ausgaben nicht gesichert ist.
Vgl. Aragüés Aldaz, José: Para el estudio del Flos sanctorum renacentista. La conformación de un género. In: Homenaje a Henri Guerreiro. La hagiografía entre historia y literatura en la España de la Edad Media y del Siglo de Oro. Universidad de Navarra. Iberoamericana. Madrid 2005 S. 97–147.Aragüés Aldaz, José: El Flos Sanctorum con sus ethimologías. El incunable, la Compilación B y la Leyenda de los santos. In: Actas del XI Congreso de la Asociación Hispánica de Literatura Medieval (León, 16 a 21 de septiembre de 2005). Hrsg. Armando López Castro u. María Luzdivina Cuesta Torre. León 2007 Bd. 1 S. 197–215.Baños Vallejo, Fernando: El ‘Flos sanctorum con sus ethimologías’. Primer incunable del género. In: Ebd. S. 287–297.Pallarés Jiménez, Miguel Ángel: La imprenta de los incunables de Zaragoza y el comercio internacional del libro a finales del siglo XV. Zaragoza, 2008. (Publicación de la Institución Fernando el Católico, organismo autónomo de la Excma. Diputación de Zaragoza. 2753.)Aragüés Aldaz, José: Los Flores Sanctorum medievales y renacentistas. Brevísimo panorama crítico. In: Literatura medieval y renacentista en España. Líneas y pautas. Hrsg. v. Natalia Fernández Rodríguez; María Fernández Ferreiro. Salamanca 2012 S. 349–361.Baños Vallejo, Fernando: La transformación del „Flos Sanctorum“ castellano en la imprenta. In: Vides medievals de sants: difusió, tradició i llegenda. Hrsg. Marinela Garcia Sempere u. M. Àngels Llorca Tonda. Alicante 2012 (Symposia Philologica. 22.) S. 65–97Carvajal González, Helena; González-Sarasa Hernáez, Silvia: Los Flos sanctorum. La impronta de la tradición manuscrita en la evolución de un producto editorial. In: Literatura medieval y renacentista en España. Líneas y pautas. Hrsg. Natalia Fernández Rodríguez; María Fernández Ferreiro. Salamanca 2012 S. 433–442.Hernández Amez, Vanesa: Descripción y filiación de los „flores sanctorum“ medievales castellanos. Diss. Oviedo 2006. Alicante 2014.Baños Vallejo, Fernando: La ilustración en las primeras ediciones peninsulares del Flos Sanctorum. In: Espacios en la Edad Media y el Renacimiento. Hrsg. María Morrás. Salamanca 2018, S. 165–182.
14096 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, span. (Flos Sanctorum con sus ethimologías). [Spanien: Drucker des Flos sanctorum (GW 14096), um 1472/75]. 
287 Bl. [a¹⁰b¹²c¹¹d¹²e–g¹⁰h–l¹²m¹⁰n¹¹o⁸p¹⁰q¹⁴r¹⁰s¹⁵t–zA¹²B¹⁴].🛈2 Sp. 35–37 Z. Typ. 1:107G. Init. a, b, c. Rubr. α.
Bl. 1aα (A) honoꝛ ⁊ alabança de  no ſenōꝛ  ihū xo a  qui comiēça el flos ſantorun con ſus ethimologias  Titulo primero del naſcimiento  de no ſenōꝛ ihu xo  (E)l naſcimiēto de nrō  ſeoꝛ ihū xo ſegūd  caꝛne aſi coo algunos dizē fue fecha  complidos de adam faſta al tiempo cinco mill ⁊ doziētos ⁊ veīte  ⁊ ocho aos … Lage b tauades floridos ⁊ toꝛnaſtes ſe… Endet Bl. 287bβ Z. 7 … ⁊ el preſentara la cruz ⁊ los  clauos ⁊ la lança ⁊ la corona de  las eſpinas en el dia del fuerte  juyzio. 
Vorlage: Washington (D.C.) LC (Digitalisat).
Haebler 277.3. Ce³ F-239. ISTC ij00182500. GWMs M11552.
Washington (D.C.) LC
.
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
14097 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, span. [Zaragoza: Paul Hurusgnd, um 7.III.1492]. 
Anm. Ex. nicht nachweisbar. Am 7.III.1492 schloss Paul Hurus mit dem Händler Pedro Porras, Bürger von Burgos, einen Vertrag über den Verkauf von 800 Ex. einer Ausgabe des „Flos santorum en paper y en romanz por mi agora nuebament enprentados e fechos enprentar en la present ciudat de Caragoca“ ab. Der Verkaufspreis betrug 380 Dukaten. 300 Ex. sollten bis Mai 1492 geliefert werden, die restlichen 500 bis Juli 1492. Vgl. Pallarés Jiménez S. 711–712 Nr 255. Bereits am 8.I.1490 hatte Hurus mit Luis Malférit einen Vertrag über den Verkauf von 700 Ex. einer „Flos sanctorum“-Ausgabe abgeschlossen (siehe Nr 14031), jedoch ist nicht bekannt, ob der Druck von 1490 in Latein oder in Spanisch ausgeführt war und ob sich beide Verträge möglicherweise auf dieselbe Ausgabe beziehen. Wäre dies der Fall, so wäre der Druck in einer Auflagenhöhe von wenigstens 1500 Ex. hergestellt worden, die anscheinend sämtlich verloren sind.
Martín Abad: Cum figuris 188*. Pallarés Jiménez 58. GWMs M1155350.
14098 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, span. [Burgos: Juan de Burgosgnd, um 1499]. 
308 Bl. a–il–z⁊A–IL–O⁸PQ¹⁰.🛈Gez. [1]II–CCCVI[2] [m. Fehlern]. 2 Sp. 42–44 Z. Typ. 2:160G, 3:105G m. Einsprengungen aus 1:104G. Init. a, b, e, f. Rubr. α. Leisten. 181+? Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh. KolTit.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2aα m. Sign. a ij u. Blz. II Comienca la leyendo delos ſāctos: la qual ſe llama hystoria lonbarda. E primeramente delas feſtiuidaďſ  que corren deſpues ďl tiempo que fue  la ley renouada. El qual repꝛeſenta la  ygleſia dende el auiēto faſta nauidad.  E comienca la primera leyēda que es  del auiento. E pueſto  ſe llame eſte libꝛo ſegun arriba hauemos dicho hyſ-toria lombarda. Empero comun ⁊ vulgarmente ſe llama flos ſanctorū: poꝛ   aqui no eſtā aſi poꝛ entero las vidas ⁊  hyſtorias delos ſanctos como enel vi-taſpatrum. mas eſta lo mas eſcogido:  ⁊ la floꝛ de cada vida.  Del auiento dei ſeoꝛ.  (E)L aduiento del ſeor ſe celebra poꝛ  iiij. ſemanas a ſi-gnificar que hay  iiij. maneras de auiento: … Sign. b que el touieſe tiempo de pecar cone-… Endet Bl. 306aα Z. 21 … ⁊ tal abogado: auiēdo en bꝛeue tpō tātos milagros poꝛ ſu  interceſiō no ſeoꝛ moſtrado no auerſido ꝑa ſuplicar auerſe canonizado.  Comienca la tabla ſegun la or-dē ďl .a.b.c. … Tab. bricht ab Bl. 306bβ Z. 43 De ſāta lꝛatherina de ſena. fo. cclj  Bl. 307 u. 308 unbekannt.
Vorlage: London BL (Teilkopie).
Martín Abad: Cum figuris 281. Haebler 698. Vindel: Arte tip. VII 267.77. Pr 9598. BMC X 65.IB 53312. ISTC ij00183500. GWMs M11551.
London BL
(Bl. 1, 30, 96–98, 124, 125, 138, 142, 143, 183, 186, 187, 287, 307 u. 308 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
Tschechisch
Um 1360 entstandene tschechische Übersetzung, angefertigt durch einen anonymen Dominikaner auf Wunsch von Bischof Johannes von Neumarkt als Geschenk für Kaiser Karl IV. Die Drucke enthalten zahlreiche Sondergut-Legenden, die in den Jahreszyklus eingefügt sind.
Vgl. Vidmanová, Anežka: K šiření Zlaté legendy v českých zemích. In: Umění 13. Století v českých zemích. Praha 1983 S. 599–610. — Jakub de Vorágine: Legenda áurea. Übers. Irena Zachová u. Václav Bahník. Einl. Anežka Vidmanová. Praha 1984 S. 58–64. — Vidmanová, Anežka: K původní podobě a textové tradici staročeského Pasionálu. In: Listy filologické 108(1985) S. 16–45. — Zajíčková, Vendula: Staročeský passionál. Žánrová struktura pozdně středověké hagiografie. 1. vyd. Ostrava 2010.
276 Bl. a–hJk–z⁊aa–hhJJkk⁸[ll⁴].🛈Gez. 〈Ai–Axxxx〉–〈Fi–Fxxxx〉〈Gi–Gxxxii〉[4]. 2 Sp. 36 Z. Typ. 1:123G. Init. a. Rotdr.
Bl. 1aα m. Blz. A i u. Sign. a i [⁵]Dwentus la-tinie geſt rzecženo przigitie  Tomu cžaſu  Proto tak wzdieno geſt. Neb ſe k nam  bližy tē przeſlawny pamatny den … Sign. b czi na polodne cžynie dielni-… Endet Bl. 275aβ Z. 24 Mohli mieti twuoy wiecžny  bytek wieky wiekom: Amē  Adwent   A i  … Tab. endet Bl. 276bα Z. 13 S. Wictoꝛina   G xxxv 
Vorlage: Praha NM (Digitalisat).
Zur Datierung vgl. Boldan, Kamil: Filigranologie a datace nejstarších plzeňských tisků. In: Minulostí Západočeského kraje 46(2011) S. 28–59. — Boldan, Kamil/Neškudla, Bořek/Voit, Petr: The Reception of Antiquity in Bohemian Book Culture from the Beginning of Printing until 1547. Turnhout 2014. (Europa humanistica. Bohemia and Moravia. 1.) S. 68.
Reproduktionen: Praha NM (Digitalisat).
C 6521. Pellechet: Voragine 115. Bošnjak 4. Tobolka: Prvotisky 9. Urbánková: Soupis 7. Urbánková: Knihopis XXIV. IBS 697. Dokoupil 674. Riedl 562. 563. Šimáková-Vrchotka 1078–1080. ISTC ij00086500. GWMs M11554.
Brno LArch
, UKn
(def.). Martin NKn
(def.). Písek M
(def.). Plzeň M
(def.). Praha NKn
(3 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def., 3. Ex. def.), NM
(3 Ex., 2. Ex. def., 3. Ex. def.). Sušice M
(def.).
Gesamtüberlieferung: 12 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
254 Bl. a–i¹⁰k–zaa–ee⁸ffgg⁶.🛈Gez. [1]〈A Prwnie–A Dwaczate〉–〈M Prwnie–M Dwaczate〉‌〈N Prwnie–N Gedenaczte〉[2]. 2 Sp. 41–42 Z. Typ. 2:115G. Meist Min. f. Init. 170 Hlzs., dar. zahlr. z.T. mehrmalige Wdh.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. a ij u. Blz. A Prwnie Poczynagi ſe knihy genž ſlowu latinie paſyonal a cžeſky žywot a vmucženie wſſech Swatych Mucžedlni-kuow a nayprwe o božiem prziſſti  [⁷]Dwentus lati-nie cžeſky geſt  rzečeno přiſſtie  a nebo przygitie  Tomu cžaſu ꝓto tak wzdieno geſt. … Sign. b Wten cžas vzrzewſſe przyetelee ano … Endet Bl. 252aβ m. Blz. Gedenaczte Z. 2 … A to ſe geſt da-lo po božiem Narozeni Sedmiſte-ho Cžtwrteho letha.  Skonawagi ſe žiwotowe Mucžedlnikuow a mucžedlnicz božych. Letha  panie Tiſyczieho cžtyrzſteho Dewadeſateho pateᵒ. w Starem Mieſtie  prazſkem Ten Vtery przed Swatu  Marzy magdalenu. Mieſyece Cžrwencze dne poſlednieho ❖  Bl. 252bα Pocžyna ſe Regiſtrum a neb pra-widlo na žiwoty Swatych geſſto ginak ſlowe latinie Paſyonal.  Adwent   A i  … Tab. endet Bl. 253bβ Z. 25 Xbožneho ſſtiaſtneᵒ ſwa   I xix  Bl. 254 leer.
Vorlage: Praha NKn (Digitalisat). Faks.
Anm. Das Ex. Praha Malt mit zwei ergänzten Zeilen auf Bl. 253aα Z. 15 u. 16 Iana huſy ſwate pamieti N xiiij  Ieronyma rodiče prazſkeᵒ O iij. Diese Ergänzungen im Register beziehen sich auf einen separat publizierten Anhang für den Gebrauch der Utraquisten, der in gleichartigem Satz und mit fortgeführter Blattzählung (N Cžtrnaczte–O Dewade) gedruckt wurde (GW 13673). Der Anhang ist jedoch nicht dem Ex. Praha Malt angebunden, sondern der in Praha NM vorhandenen Hs. IV B 24. Vgl. Urbánková, Emma: Cesky Pasional z roku 1495 a jeho Dodatky. In: Rocenka Statni knihovny CSR 1971 S. 88–123.
Faks. Hrsg. Zdeněk Tobolka. Prag 1926. (Monumenta Bohemiae typographica. 2.).
C 4627. 6522. Pellechet: Voragine 116. Bošnjak 19. Tobolka: Prvotisky 10. Urbánková: Soupis 19. Urbánková: Knihopis XXV. Schr 4326a. CBS 2098. Ce³ J-138. CIH 1866. IBPAddII † 1282. Dąbrowa-Knapek 94. Günther 2330. Šimáková-Vrchotka 1081–1088. Voit J-020. Walsh: Harvard 1271. Zdanevyč 260. ISTC ij00138000. GWMs M11555.
Budapest BN
(def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(def.). Kijv NB
(def.). Kraków Akad
(Fragm. 1 Bl.). Kutná Hora M. Leipzig *BuchM
(2 Ex., 1. Ex. z.Z. Moskva GosB, 2. Ex. Fragm. Bl. 2) (z.Z. Moskva GosB). Nelahozeves Lobkowitz
(def.). Netstal MandlStift. Olomouc SKn
. Plzeň M
(def.). Praha Arch
(def.), Franzisk
(def.), Malt
(var.), NKn
(5 Ex., 5. Ex. def.), NM
(7 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def., 3. Ex. def., 4. Ex. def., 5. Ex. def., 6. Ex. def., 7. Ex. def.), Präm
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Sankt Petersburg Akad (2 Ex., 1. Ex. Bl. 196–254 fehlen, 2. Ex. Bl. 190–254 fehlen). Strängnäs Dom. Vysoké Mýto M. Warszawa BN†. Wien NB
(Bl. 1, 9–12 u. 254 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 34 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11562 Jacobus de Voraginegnd: Legenda aurea, tschechisch. [Prag, 1497]. 
PA II 390.8. PA IV 411.7 not. Denis 3666. GWMs M11562.
Nicht nachweisbar. Vermutlich = Nr 14100.
Sermones
Im Druck sind vier ursprünglich unabhängige Predigtreihen des Jacobus de Voragine überliefert: Sermones de tempore (T), Sermones de sanctis (S), Sermones quadragesimales (Q) und das Mariale (M). Die Sermones quadragesimales werden häufig durch zwei weitere Einzelpredigten (Sermo de passione u. Sermo de planctu beatae Mariae; P) ergänzt. Die Predigtreihen erscheinen zunächst einzeln gedruckt, spätere mehrbändige Ausgaben vereinen in unterschiedlicher Zusammensetzung mehrere Reihen (T—S; T—S—Q—P; T—S—Q—P—M). Bei der Anordnung der Einzelbände in den erhaltenen Ex. variiert die Reihenfolge. Die Verzeichnung der mehrbändigen Ausgaben folgt hier, z.T. auch abweichend von den Publikationsdaten der Einzelbände, stets der Reihenfolge T—S—Q—P—M.
Vgl. Maggioni, Giovanni Paolo: Studio preliminare sulle raccolte di Sermones de sanctis di Jacopo da Varazze. Problemi di autenticità delle macrovarianti. In: Filologia Mediolatina 12(2005) S. 227–247. — Stoppacci, Patrizia: Introduzione allo studio critico dei Sermones de tempore di Iacopo da Varazze. In: Medieval Sermon Studies 57(2013) S. 49–76.
Ausg. Iacopo da Varazze: Sermones Quadragesimales. Edizione critica a cura di Giovanni Paolo Maggioni. Firenze 2005.
Lateinisch
Einzelne Sermonesreihen
Sermones de tempore
14101 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore. [Strassburg: C.W., nicht nach 1473]. 
336 Bl. [a–p¹⁰qr⁸s–zA–D¹⁰EF¹²G–I¹⁰KL⁸].🛈34 Z. Typ. 1:110G.
Bl. 1a [⁵]Vmane labilis vite decurſus ſalubꝛi erudicōne  nos āmonet rebus non incumbere perituris … Z. 22 … Explicit  ꝓlogus. Iucipiunt ſermones dicales ꝑ totū annū. pilati ꝑ  fratrem jacobū de voꝛagine de oꝛdine fm dicatoꝛum.  [³]Reparare in occurſū dei tui iſrľ. Amos .iiij. Q rex  vel aliquis pꝛinceps maxīe dignitatis ad ciuitatē ali-quā eſt venturus … Lage b Deinde poniť exāminantis ponderacō ab ipſo fienda. eſuriui  … Endet Bl. 335b Z. 30 … qui ſine fine viuit & regnat  ꝑ infinita ſecľa ſeculoꝛum Amen.  Explicit magiſtri Iacobi de voꝛagine  liber ſermonum ꝛ  Bl. 336 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Elbląg BNorwid (Digitalisat). Boston (Mass.) HistSoc (Teildigitalisat).
Anm. 1. Bl. 335b Z. 33 auch abw. ſermoum … (z.B. Ex. Boston (Mass.) HistSoc).
Anm. 2. Christie’s (Paris) Maurice Burrus (1882–1959): la bibliothèque d’un homme de goût. Première partie (15.XII.2015) Nr 228.
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 31. Elbląg BNorwid (Digitalisat). Zaragoza Kart (Digitalisat).
C 6530. RSuppl 218. Pellechet: Voragine 157. CBS 2141. Ce³ J-182. IBEAdic 6333. IBP 3016. Pell 6521. VB 2192.5. BSB-Ink I-109. CIBN J-127. Pr 345A. BMC III 860.IB 971. Abbott 596. Collijn: Uppsala 784. Gisi 567. Nentwig 233. Sack: Freiburg 2000. ISTC ij00192600. GWMs M11614. M11649.
Avignon BMun
. Berlin *SB
(Bl. 259 u. 264 fehlen). Boston (Mass.) HistSoc. Braunschweig *StB. Dublin TrinityC. Edinburgh UL. Elbląg *BNorwid
(def.). Erfurt *StB
. Freiburg UB
(def.). Karlsruhe LB
. Klosterneuburg Aug. Liverpool UL
. London BL
. Michelstadt K
. Moskva GosB. München SB
(3 Ex., 1. Ex. hsl. 1475, 2. Ex. Bl. 237–246 u. 336 fehlen. Besitzv. 1474), UB
. New York MorganL
. Paris BN
. Provo UL
. Rostock UB
. Saint Louis PritzlaffL
. Sankt Petersburg NB
(Fragm. 1 Bl.). Solothurn ZB
. Stans KantB
(def.). Uppsala UB
(Rubr. 1473). Washington (D.C.) LC. Zaragoza Kart
(def.).
Gesamtüberlieferung: 30 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
338 Bl. [a¹²bc¹⁰de⁸fg¹⁰h⁸ik¹⁰l⁸mn¹⁰o⁶pq¹⁰​r⁸st¹⁰v⁶xy¹⁰z⁸​AB¹⁰C⁸​DE¹⁰F⁸​GH¹⁰J⁸K–M¹⁰N¹²].🛈2 Sp. 38–39 Z. Typ. 1:99G.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Tabula libri preſētis. Pro cuius intellectu eſt notandum ꝙ in  qualibet apercōne libri ſunt quatuoꝛ columne ⁊ numerus foliorū  … Tab. endet Bl. 12aα Z. 17 Laus detur chriſto: qui finem  donat in iſto. ❖  Bl. 12b u. 13a leer. Bl. 13bα Incipit prologus in ſermones  de tꝑe Iacobi de voragine. []Vmane labilis vite decurſus ſalubri erudicōne nos monet rebus  non incumbere perituris: … Bl. 13bβ Z. 9 Explicit prologus .:  Bl. 14aα Sermones aurei ac pulcherrimi varijs ſcripturaꝝ doctrinis referti de tempore per totum annum  editi a ſolemniſſimo theologie do-ctoꝛe magiſtro iacobo de voragine  oꝛdinis predicatorum quondam  epiſcopo Ianuenſi feliciter incipiunt.  Et pꝛimo de dnīca pꝛima aduentꝯ  Sermo pꝛimus.  [⁶]Reꝑa te in occurſum dei tui iſrahel  … Lage c glorioſum. aurum ⁊ metallum ac… Endet Bl. 337bβ Z. 18 … qui ſine fine viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ.  Expliciunt ſermones pulcherrimi ac floꝛidiſſimi de tꝑe ꝑ annū  dnī Iacobi voraginis oꝛdinis predicatoꝝ. quondā ei Ianuen.  Et ſic ē finis laus xpō neſcia fini  Bl. 338 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Anm. Bildete möglicherweise gemeinsam mit Nr 14106 eine zweibändige Ausgabe der Sermones.
C 6540. Pellechet: Voragine 158. VK 629. CBB 2227 u.Suppl. CBS 2142. Ce³ J-193 u.Suppl.. CIH 1868. IBP 3018. IDL 2599. IGI 5063. Pell 6523. CRF XIII 1273. VB 870. CIBN J-128. Pr 1185. BMC I 247.IB 4101. Bod-inc J-078. Caronti 873. Deckert 395. Ernst: Hildesheim II,2 273. Finger: Düsseldorf 602–604. Hartig: Paderborn 394. 395. Hubay: Würzburg 1228. Kocowski 1547. Madsen 2228. Nolden 1569. Sack: Freiburg 2001. Sallander: Uppsala 2274. Voit J-026. Voulliéme: Trier 544. Wilhelmi: Greifswald 350. ISTC ij00193000. GWMs M11625. M11634.
Annaberg-Buchholz *K. Berlin *SB
. Bologna BU
(Bl. 1–12 fehlen). Brussel BR (Bl. 1–12 fehlen). Budapest BN
(def.). Darmstadt ULB
. Dresden SUB
(Fragm. 1 Doppelbl.). Düsseldorf ULB
(3 Ex., 1. Ex. Bl. 1–12 u. 338 fehlen). Erfurt StB
. Essen K. Freiburg UB
(def.). Greifswald GeistlMin
. Haag KglB
. Hildesheim DomB. Innsbruck ULB. København KglB. Köln UStB
. London BL
, ehem. SouthwarkErzbisch (2008 verkauft). Mannheim UB
(Bl. 1 fehlt). New Haven UL
. Nijmegen UB
. Oudenaarde StArch
. Oxford Bodl
. Paderborn AkadB
(2 Ex., 1. Ex. Kaufv. 1478). Paris BN
(3 Ex.). Praha NKn
(2 Ex.), Präm
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(def.). Sint-Truiden Franzisk. Strasbourg BNU
(def.). Trier StB
. Uppsala UB
. Utrecht BU
. Wrocław BU
. Würzburg UB
(Kaufv. 1480. Bl. 1–12, 229–240, 327 u. 338 fehlen).
Gesamtüberlieferung: 42 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
262 Bl. AB¹⁰a–o⁸p⁶A–O⁸PQ⁶.🛈2 Sp. 41 Z. Typ. 1C:89/90G, 2C:119G.
Bl. 1 leer. Bl. 2 m. Sign. A 2 Incipit Regiſtrum in Ser-mones de tempore preclariſſimi doctoris magiſtri Iacobi  de voragine m ordinē alphabeti. tāgēs materias generales  in ſingulis ſermonibꝯ tētas  [⁵]Bſtinentia multiplex ē  … Tab. endet Bl. 20bα Z. 24 Explicit tabula alphabetica  Bl. 21 leer. Bl. 22aα m. Sign. a 2 Sermones aurei ⁊ pulcerrimi uari-is ſcripturaru doctrinis referti de tēpore per totū annum editi a ſolēniſſimo theologie doctore magiſtro Iacobo de voragine ordinis predicatorū  quondam epiſcopo Ianuēſi. feliciter  incipiunt.  Incipit prologus in ſermones de  tempore Iacobi de voragine.  [⁶]Vmane labilis vite  decurſus ſalubri eru-ditione nos āmonet  rebus nō incumbere  perituris. … Sign. b uerſus nos in teſtimoniū peccatorum  … Bl. 138bβ Z. 37 Finit pars hyemalis Sermonum  magiſtri Iacobi de uoragine.  Bl. 139aα m. Sign. A Incipit pars eſtiuaľ In die ſancto  Penthecoſtes. Sermo primus.  … Endet Bl. 262aβ Z. 26 … Ad illum bt finē ꝑducat nos  ille qui eſt ncipiū ⁊ finis. qui ſine fine  viuit ⁊ regnat ꝑ infinita ſecula ſeculo-rum. Amen.  Finis ſermonu de tēpore magiſtri  Iacobi de voragine. Impreſſi per me  Iohānem weſtfalie.  Bl. 262b leer.
Vorlage: Gent BU. Paris BN (Digitalisate).
C 6541. Pellechet: Voragine 156. CA 1771. ILC 1320. CBB 2228 u.Suppl. IBE 3116. IDL 2600. Pell 6524. CRF XVII 361. CIBN J-130. Pr 9247. BMC IX 151.IB 49511. Kind: Göttingen 2277. Oates 3729. ISTC ij00194300. GWMs M11635.
Brussel BR
. Cambridge UL
(Bl. 1–20, 21, 28 u. 178 fehlen). Città del Vaticano BVat
(Bl. 1–20 fehlen). Gent BU
(Bl. 1–20 fehlen). Göttingen *SUB
. Haag KglB
(Bl. 1–20 fehlen). León CSanIsidoro. London BL
(Bl. 1–20 fehlen), Lambeth
. Lübeck *ehem. StB (def.). Mansfield Sch (def.). Münster ULB
(def.). Paris BN
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1–20 fehlen). Rouen BMun
(Bl. 1–20 fehlen). Utrecht BU
.
Gesamtüberlieferung: 16 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
192 Bl. [a–zA⁸].🛈Gez. [8]Folium.i.–Folium clxxxi [m. Fehlern]. 2 Sp. 51 Z. Typ. 3:147G, 6:78/79G.
Bl. 1aα Iacobi de voꝛagine Regiſtrū alpha-betico oꝛdine collectū. in ſermones di-cales magiſtraliter compoſitoſ. Quelibet  aūt dicarum tres habet ſermōes facete  ſcriptos. ſicut patet diligenter ſpicienti  []Bicere que debemus folio .j. G ⁊ infra  … Tab. endet Bl. 8bβ Z. 7 Finis Regiſtri  Bl. 9aα m. Blz. Folium.i. Oꝛdinis pꝛedicatoꝛū fratris Iacobi  de voꝛagine ſermones dominicales per  anni circulum pꝛedicabiles alphabetico  oꝛdīe magiſtraliter regiſtrati: ſicut clare  patet inſpicienti feliciter incipiunt.  []Umane labiľ vite decurſus ſalubꝛi eruditione nos admonet rebus nō incumbere  perituris: … Lage c ſuos. Ecce quante obediētie humilitas.  … Endet Bl. 192aβ m. Blz. Folium clxxxi Z. 34 … Ad illum beatū finem  perducat nos ille qui eſt ncipiu et finis  qui ſine fine viuit et regnat per infinita ſecula ſeculoꝛum Amen.  Iacobi de voꝛagine opuſculū in ſer-mones dicales cōpoſitum finit feliciter.  Anno di .i484. pꝛidie kalendas Auguſti die vero ſaturni.  Bl. 192b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Engelberg Benedikt. Stuttgart LB. München SB (Digitalisate).
Anm. 1. Ehemals dem Drucker Balthasar de Hyrberia zugeschrieben. Vgl. Amelung, Peter: Bologneser Typen in Süddeutschland. Ein Beitrag zur Geschichte des Ulmer Buchdrucks im 15. Jh. In: Beiträge zur Inkunabelkunde 3.F. 4(1969) S. 145–151.
Anm. 2. Die nur als Probedruck überlieferte Variante von Doppelbl. 9/16 (Berlin ehem. SB. 8. Ex. München SB) stellt dem Text ein Incipit voran, das neben den Sermones de tempore auch die Sermones de sanctis ankündigt (Bl. 9aα Oꝛdinis pꝛedicatoꝛum fratris Iacobi  de Voꝛagine ſermōes dominicales per  anni circulum pꝛedicabiles alphabetico  oꝛdine magiſtraliter regiſtrati Ac deīde  ſubſequuntur theumata de ſanctis per  anni circulum pꝛedicanda ſicut dare patet inſpicienti.  …). Möglicherweise war Nr 14109 als zweiter Teil geplant, wurde aber auch separat vertrieben. — Bei den in München SB u. Stuttgart LB erhaltenen Probedrucken aus Lage g (Doppelbl. 50/55 u. 51/54) wurden Recto- und Versoseiten falsch der Druckform angeordnet, so dass jeweils zwei Recto- bzw. zwei Versoseiten gemeinsam auf ein Blatt gedruckt sind.
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
C 6534. Pellechet: Voragine 144bis. 164. Amelung: Frühdruck 99. Ce³ J-183 u.Suppl. IBP 3017. IGICorr 5063A. CRF XIII 1274. VB 2738.3 (2700). BSB-Ink I-110. CIBN J-131u.Suppl. Pr 3260. Bod-inc J-079. Beck: Engelberg Fr 5. Brinkhus 1194. 3138. Gisi 568. Juntke: MarienB 240. Jurot 483. Jurot: Porrentruy 119. Lökkös: Cat.Genève 462. Luginbühl-Bothien 338. Müller: Einsiedeln 416. Renner-Herrmann-Zwink 3730–3733. Sack: Freiburg 2002. ISTC ij00194500. GWMs M11628. M11631.
Altenburg (Ö.) Benedikt
(Bl. 140 fehlt). Amberg ProvB (def.). Augsburg UB
. Bamberg SB
. Berlin *SB
(2 Ex., ehem. 2. Ex. Probedruck Doppelbl. 9/16). Bressanone Kapuz. Brno UKn
. Colmar BVille
(2 Ex., 1. Ex. Bl. 1–8 fehlen, 2. Ex. Bl. 166–184 fehlen). Dillingen StudB. Dresden SUB
. Eichstätt UB
(Bl. 1–8 fehlen). Einsiedeln Benedikt
. Engelberg Benedikt
(Probedruck Bl. 16). Frauenfeld KantB
. Freiburg UB
. Fribourg BCantU
. Füssen Franzisk. Genève BPU
(def.). Göttweig Benedikt
. Halle MarienB
. Heiligenkreuz Zisterz
. Innsbruck Servit
. Kraków Bern (def.). Lambach Benedikt
. Lilienfeld Zisterz
(Bl. 182–192 fehlen). London BL
. Luzern Kapuz
. Michaelbeuern Benedikt (2 Ex.). München SB
(9 Ex., 8. Ex. Probedruck Doppelbl. 9/16, 9. Ex. Probedruck Doppelbl. 50/55 u. 51/54), UB
. New York MorganL
. Oxford Bodl
(def.). Paris BN
. Poznań Erzbisch (def.). Praha NKn
. Princeton UL. Provo UL. Regensburg HB
(2 Ex.). Reutlingen StB
(Bl. 181 fehlt). San Juan CasaLibro. Sankt Florian Aug. Sankt Paul Benedikt. Schlägl Präm
. Sigmaringen HB
(Fragm. Doppelbl. 2/7). Solothurn ZB
. Stans KantB
. Strasbourg BNU
. Stuttgart LB
(6 Ex., 5. Ex. Probedruck Bl. 51b/54b, 6. Ex. Probedruck Doppelbl. 50/55). Tübingen UB
(Bl. 1 fehlt). Überlingen LeopoldSophieB
(Fragm. 2 Bl.). Washington (D.C.) FolgerL
, LC. Wien NB
.
Gesamtüberlieferung: 70 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14105 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore. Daran: Johannes Gersongnd: De modo vivendi omnium fidelium. Brescia: Angelus und Jacobus Britannicusgnd, 23.III.1491. 
186 Bl. a–x⁸y⁴[A⁶B⁸].🛈2 Sp. 50 Z. Typ. 6:63/64G. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. γ. DrM I. Rotdr.
Bl. 1aα m. Sign. a, rot ⁌ Sermones aurei ⁊ pulcherrimi varijs ſcripturaꝝ doctrinis referti de tꝑe: ꝑ totum annu  editi a ſolēniſſimo theologie doctoꝛe magiſtro  Iacobo de varagine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ quōdam archieo Ianuenſi feliciter incipiūt.  schwarz Pꝛologus.  (h³)Umane labilis vite decurſus ſalubꝛi  eruditione nos admonet rebus nō incūbere perituris: … Sign. b ꝑꝑ itate vite quā tenebat. Sicut enī ſerpen… Bl. 170bβ Z. 39 … ⁊ regnat per infinita ſecula ſe-culoꝛum. Amen.  ⁌ Finis ſermonum de tempoꝛe magiſtri Iacobi de varagine. Sequitur nunc modus viuendi per regulas quo ad omnes ſtatus  ⁌ Regula quo ad nobiles potentes ⁊  ſcabinos.  ⁌ Nec pauperes per potentiam ſua oppꝛimant: … Endet Bl. 172aα Z. 8 … pax ſuper illos ⁊ mi-ſericoꝛdia. Amen.  ⁌ Solenniſſimi theologie doctoꝛis. Magiſtri Iacobi de varagine oꝛdinis pꝛedicatoꝛu  quōdam archiepiſcopi Ianuenſis: Sermo-nes aurei de tempoꝛe per totum annum feli-citer Expliciunt. Caſtigatiſſimi quidē ac ma-xima diligentia per Angelum ⁊ Iacobu fratres de Bꝛitānicis. Bꝛixie Impꝛeſſi ſunt .x.  kl. apꝛilis .M.cccc.xci.  DrM  Bl. 172b leer. Bl. 173aα ⁌ Incipit Regiſtrum in Sermones de tempoꝛe pꝛeclariſſimi doctoꝛis magiſtri Iacobi  de varagine … Tab. endet Bl. 185aα Z. 19 ⁌ Explicit tabula alphabetica.  Bl. 185b u. 186 leer.
Vorlage: Freiburg UB (Digitalisat).
Anm. Lagenformel des Registers auch abw. [A¹⁴] (z.B. Ex. London BL) bzw. [A⁸B⁶] (m. Bl. A1 leer, z.B. Ex. Wien NB).
Reproduktionen: Freiburg UB (Digitalisat).
CR 6553. Pellechet: Voragine 145. Veneziani: Brescia 108. Ce³ J-195 u.Suppl. CIR J-26. IBE 3117. IGI 5067 u.Corr. Pr 6986. BMC VII 976.IA 31137. Bod-inc J-080. Boscá Codina 43. Errani-Palma: Cesena 181. Haegen: UB Basel III 88.2. Sack: Freiburg 2003. BSB-Ink I-111.050. ISTC ij00195000. GWMs M11632.
Assisi BCom. Basel UB
(Bl. 172 fehlt). Bergamo BCiv
(2 Ex.). Bologna BProvFranzisk
, Gy. Boston (Mass.) PL
(Fragm.). Brescia BQuerini
(2 Ex.). Cascia BCom. Cesena BMalatest
. Città del Vaticano BVat
(2 Ex.). Cupramontana BCom. Dallas BridwellL
. Fermo BCiv (def.). Fossombrone BCiv. Freiburg *UB
. Lonato BComo
(Bl. 1–13 fehlen). London BL
. Mainz GutenbergM
(Fragm. 2 Bl.). Milano BAmbros, BNBraid
. Modena BEst. Montefiore Conca Kapuz (def.). München SB
(Fragm. 1 Bl.). Napoli BN (2 Ex., 2. Ex. def.). Narni BCom. Oxford Bodl
(Bl. 173–186 fehlen). Palazzolo sull’Oglio BCiv
(Bl. 14 fehlt). Pavia BU
. Pennabilli BCap. Piacenza BCom. Poppi BCom
. Ravenna BClass. Roma BCorsin
, FranziskApostoli. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Sibiu Brukenthal
. Torino BNU
. Treviso BCom
. Valencia Catedr
. Wien NB
.
Gesamtüberlieferung: 44 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11575 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore. Paris, 1500. 
C 6544. GWMs M11575.
Nicht nachweisbar.
12 Sp.M11644 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore. Paris: für François Regnaultgnd, [um 1515]. 
R 1425. Moreau III 1523.525. IBEPostinc 136, 1. IGI III S. 137. ISTC ij00195500. GWMs M11644.
Nach Verlegeradresse und Zustand der VM (Renouard 942) um 1515. — Druckmaterial und typographische Gestaltung stimmen überein mit C 6532 (Sermones de sanctis). Vermutlich bildeten die Bände eine Bucheinheit.
Reproduktionen: La Laguna BU (Digitalisat).
Bogotá BN
. Coimbra BU (def.). Cuenca Sem
. Firenze /BMarucell/
. La Laguna BU
. Madrid BU
. Mondoñedo Sem. Toledo BP
(def.). Verona BCiv.
Gesamtüberlieferung: 9 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11642 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore. Paris: für François Regnaultgnd, [um 1520]. 
Beck: Engelberg Fd41. GWMs M11642.
Nach Verlegeradresse und Zustand der DrM (Renouard 940) um 1520.
Vermutlich Teil einer mehrbändigen Ausgabe. Ex. Madrid BU gemeinsam gebunden mit C 6533 (Sermones de sanctis) und C 6555 (Sermones quadragesimales).
Canterbury Cathedr
. Coimbra BU
. Engelberg Benedikt
. Lyon BMun. Madrid BU
.
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
C 6531. 6542. Pellechet: Voragine 159. 160. Moreau III 1528.1525. Pell 6525. CRF I 888. CRF XI S. 126. Pellechet: Lyon 630. ISTC ij00195600. GWMs M11656. M11626.
Die Beschreibungen in Inkunabelbibliographien und -katalogen beziehen sich auf unvollständige Ex., denen das Titelblatt mit Verlagsvermerk und Datierung fehlt.
Titeleinfassung Renouard 407.
Vorlage: Madrid BU (Digitalisat). Birmingham OscottC (Einzelfotos).
Reproduktionen: Madrid BU (Digitalisat).
Birmingham OscottC. Châlons-en-Champagne BMun
(def.). Lyon BMun
(def.). Madrid BU
.
Gesamtüberlieferung: 4 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Sermones de sanctis
C 6547. Pellechet: Voragine 154. PA I 521.77. Maittaire IV 755. CA 1769. GWMs M11574.
206 Bl. [ab¹⁰c⁶d¹⁰e⁸f¹⁰g⁶h¹⁰i⁸k¹⁰l⁶m¹⁰n⁸o¹⁰p⁶q¹⁰r⁸s¹⁰t⁶v¹⁰x⁸y¹⁰z⁶A¹⁰].🛈2 Sp. 54–55 Z. Typ. 1:99G.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Tabula ſermonū de ſāctis in hoc volumīe  contentoꝝ. Et nota ꝙ de quolibet ſācto habētur quatuoꝛ ſermones ad minus.  … Tab. endet Bl. 1bβ Z. 36 Explicit tabula.  Bl. 2aα Sermones aurei ac pulcherrimi varijs ſcripturarū doctrinis referti de  ſāctis ꝑ anni totiꝯ circulū cōcurrentibꝯ: editi autē a venerabili viro Iacobo Voraginis oꝛdinis dicatoꝝ  quōdā epō Ianuēſi incipiūt feliciť  Et mo de ſācto Andrea. Sermo mꝯ ⁖  [⁸]Eſtigia eius ſecutus eſt  pes meꝯ. … Lage b Et fuit percuſſu diſciplina patrīs- Yſa .liij. Et  … Endet Bl. 205bβ Z. 53 … Ex ipſo ⁊ ꝑ ipſum ⁊ in io  ſunt oīa. ipſi gloria in ſecula ſeculoꝝ. AMEN  Expliciunt ſermones de ſcīs Ia. de voraḡ.  Bl. 205bα u. 206 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Wolfenbüttel HerzogAugustB (Teildigitalisat).
Anm. 1. Bildete möglicherweise gemeinsam mit Nr 14102 eine zweibändige Ausgabe der Sermones.
Anm. 2. Bl. 2aα Z. 1 auch abw. Sermones aurei ac pulcherrimi varijs ſcripturaꝝ doctrinis referti de ſanctis ꝑ anni totius circulum currentib. editi aūt a venerabili viro Iacobo Voraginis oꝛdinis predicatoꝝ  quondā epiſcopo Ianuenſi incipiunt felicitʾ.  ⁊ pꝛimo de ſancto Andrea.  Sermo pꝛimus. ⁖  [⁸]Eſtigia eius ſecutus eſt  pes meꝯ. … (C 6549; z.B. Ex. Wolfenbüttel HerzogAugustB).
C 6548. 6549. Pellechet: Voragine 167–169. VK 628. CBB 2230 u.Suppl. Ce³ J-187 u.Suppl. IBP 3019 u.Add. IDL 2596. Pell 6528. VB 869.5. CIBN J-125. Pr 1184. Bod-inc J-075. Borm: IG 1482. Finger: Düsseldorf 600. Günther 869. Hartig: Paderborn 396. Juntke: MarienB 241. Kocowski 1548. 3158. Madsen 2227. Nentwig 234. Nolden 1567. Oates 663. 664. Ohly-Sack 1595. Renner-Herrmann-Zwink 3712. Rhodes: Oxford 995. Šimáková-Vrchotka 1095. UBL-Ink I-85. Voit J-024. Voulliéme: Trier 543. ISTC ij00187000. GWMs M11608.
Annaberg-Buchholz *K. Berkeley UL
. Berlin *SB
(Bl. 174 u. 179 fehlen. Rubr. 1479). Braunschweig StB
. Cambridge UL
(2 Ex.). Dublin *TrinityC
. Düsseldorf *ULB
. Frankfurt (Main) UB
(Bl. 1 u. 206 fehlen). Gent Domin
. Haag KglB
(3 Ex.). Halle FranckeStift
, MarienB
. Innsbruck ULB
. København KglB. Köln Erzbisch
, *UStB
(2 Ex.). Leipzig UB
. Leuven TheolF
. Liège Sem
. Lincoln Cathedr. New York GrolierClub
, MorganL
. Oxford Blackfriars, Bodl
. Paderborn AkadB
. Paris BN
(4 Ex.). Praha Malt
(def.), NKn
(2 Ex.), Präm
(def.). Rostock UB
. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Schlägl Präm
. Stuttgart LB
. Trier StB
. Urbana UL
(Bl. 117, 118 u. 206 fehlen). Walberberg Albert. Wien NB
. Włocławek ehem. Kap. Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Wrocław BU
(2 Ex.).
Gesamtüberlieferung: 49 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
206 Bl. [a⁸b¹⁰c–e⁸f⁶gh⁸i⁶kl⁸m⁶no⁸p⁶qr⁸s⁶tu⁸x⁶yz⁸A⁶BC⁸D¹⁰].🛈Gez. [8]Folium primum–CLxxxxvij[1] [m. Fehler]. 2 Sp. 42 Z. Typ. 2:105G. KolTit.
Bl. 1aα [⁵]E ſancto Andꝛea  .iiij. mōes fo .i.  … β Z. 37 Laus deo  Bl. 1bα Regiſtꝝ tinens materia huiꝯ  oꝑis m oꝛdinem Alphabeti.  []Bſoluit ſacerdos ab  his xiij. d  … Tab. endet Bl. 8aα z. 23 Laus deo ⁊ eius  gloꝛioſe mi .  Bl. 8b leer. Bl. 9aα m. Blz. Folium primum Sacri eloquij pꝛeconis ꝑle-pidi/ doctoꝛis eximij Iacobi de  Voragine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ  opus ſermonum de ſanctis per  Anni circulum feliciter incipit.  Sermo pꝛimꝯ de ſancto Andꝛea quaľr tri magna fecit.  [⁸]Eſtigia eiꝯ  ſecutus eſt  pes meus  … Lage c minis q dixit Ego te facia ad … Endet Bl. 205bβ Z. 35 … Ex ipſo ⁊ ꝑ ipſum ⁊  in ipſo ſunt omnia Ipſi gloꝛia  in ſecula ſeculoꝛum Amen  Bl. 206aα Collegit ingenio opꝯ monū  de ſanctis ex alto clariſſimꝯ frater Iacob de Voꝛagine oꝛdīs  dicatoꝝ Sacre theologie pꝛo-feſſoꝛ eximiꝯ/ multis ex Sacre  theoſis floꝛib ⁊ vti apis Sa-gaciſſima in alueolum ſuccos cōgeſſit Ꝙ quide infinita dei cle-mentia ꝑ Hermannum Keſtlin  Auguſte in vꝛbe gia Arte im-pꝛeſſoꝛia effigiatum at conſu-matum eſt feliciter Anno Sa-lutis .M.CCCC.LXXXiiij.  X. die menſis Apꝛilis.  Bl. 206b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Anm. Bassenge (Berlin) Auktion 92(2008) Nr 760 (m. Abb.). — Bassenge (Berlin) Auktion 97(13.IV.2011) Nr 1038 m. Prov. Erxleben LehnsB. — Treptower Bücherkabinett (Berlin) 25. Leipziger Antiquariatsmesse(21.–24.III.2019).
C 6550. Pellechet: Voragine 140. 141. CBB 2231 u.Suppl. CBS 2137. Ce³ J-188 u.Suppl. CIH 1867. IBP 3020 u.Add. IDL 2597. IGI 5057 u.Corr. Pell 6532. VB 198. BSB-Ink I-107. CIBN J-126. Pr 1753. BMC II 362.IB 6241. Bod-inc J-076. Brzeziński: Płock 18. Ernst: Kestner-Mus. 198. Günther 44. Hubay: Augsburg 1172. Hubay: Neuburg-Ottobeuren 248. Jurot 480. 481. Klausnerová 197. 198. Kocowski 1549. 3159. Madsen 2223. Nolden 1566. Renner-Herrmann-Zwink 3713–3716. Rozsondai 512. Sack: Freiburg 1997. Sallander: Uppsala 1791. Scheidegger-Tammaro 784. Schlechter-Ries 1024. Sladká 75. Voit J-025. Voulliéme: Trier 35. Walsh: Harvard 593. ISTC ij00188000. GWMs M11604.
Aarau KantB
. Augsburg SStB
(Kaufv. 1492), UB
. Austin UL
. Bamberg DomKap, SB
. Berlin *SB
(2 Ex., 2. Ex.†). Bregenz LB
. Bressanone Sem. Brugge Sem
. Budapest BAcadSci
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 44 u. 47 fehlen), BN
(def.), BU
(Fragm.). Cambridge (Mass.) HoughtonL
. Český Krumlov Franzisk
(def.). Chapel Hill UL. Chicago NewberryL
. Colmar BVille
. Colorado Springs ColoradoC
. Edinburgh NapierUL. Erfurt ehem. MinB
. Erlangen UB
. Esztergom BMetr
(def.). Fiecht Benedikt
. Fribourg BCantU
(def.). Fulda HLB. Göttweig Benedikt
. Gotha ForschB
. Graz ZBFranzisk. Güssing Franzisk (def.). Hannover KestnerM
(Besitzv. 1489). Heidelberg UB
. Innsbruck ULB. Karlsruhe LB
. Klagenfurt DomKap (Fragm.). København KglB (Bl. 1–5 fehlen). Kraków Domin (def.). Leipzig BuchM
. Leuven UB†
. London BL
. Mainz GutenbergM
(Fragm.). Melk Benedikt. Metten Benedikt. Metz BMun
. München Franzisk, SB
(15 Ex., 8. Ex. def., 15. Ex. Fragm. 1 Bl.), UB
(4 Ex.). New Haven UL
(def.). Nijmegen UB
. Novi Sad Matica. Ottobeuren Benedikt
(2 Ex., 1. Ex. Bl. 206 fehlt). Oxford Bodl
(2 Ex., 2. Ex. Fragm. Bl. 1). Paris BN
. Philadelphia FreeL
. Płock TowNauk
(def.). Plzeň SKn
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Praha Aug
, NKn
(2 Ex.), Präm
(def.). Provo UL
. Regensburg BischZB, HB
, SB
(Bl. 206 fehlt). Salzburg Erzbisch
(Bl. 1–18 u. 206 fehlen). Sankt Florian Aug. Sankt Gallen Benedikt. Sankt Lambrecht Benedikt. Sankt Peter HistB
. Sankt Petersburg NB
(2 Ex.). Sankt Pölten Bisch. San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Scheyern Benedikt. Schleusingen M
(def.). Stuttgart LB
(4 Ex., 4. Ex. Bl. 196 fehlt). Trento BCap
, BRosmini
. Trier StB
. Trieste BCiv
. Uppsala UB
. Valsainte Kart. Vorau Aug. Warszawa Sem (def.). Washington (D.C.) CatholUL, LC (2 Ex.). Weltenburg Benedikt. Wien Erzbisch
, NB
. Wrocław BU
(2 Ex.), Kap (def.). Würzburg Franzisk
, UB
. Zürich ZB
. Zwettl Zisterz
.
Gesamtüberlieferung: 122 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
252 Bl. a–k⁸lm⁶n–q⁸ꝛſ⁶tv⁸x–zA–C⁶DE⁸FG⁶HI⁸KL⁶M⁸.🛈2 Sp. 44 Z. Typ. 1:180G, 2:90G. KolTit.
Tit. Sermones de Sanctis  Iacobi de Voꝛagine.  Bl. 1bα Tabula ſermonū de ſanctis in hoc volumine cōtentoꝝ. Et nota ꝙ de quolibet  ſcō habenť quatuoꝛ ſermones ad minus  … Tab. endet Bl. 1bβ Z. 44 Explicit tabula.  Bl. 2aα m. Sign. a .ij. Sermones pulcherrimi varijs ſcripturaꝝ doctrinis referti de ſanctis per anni  totius circulum currentibus. editi a venerabili viro Iacobo voꝛaginis. oꝛdinis  pꝛedicatoꝝ quōdam epiſcopo Ianuenſi.  Incipiunt feliciter.  De ſancto Andrea Sermo pꝛimus  [⁶]Eſtigia  eius ſe-cutus eſt pes meus. … Sign. b Fruſtra autem mulier foꝛtis manum ape … Endet Bl. 251aβ Z. 33 … Et ipſo ⁊ per ipſum ⁊ in ipſo ſunt omnia. ipſi gloꝛia in ſecula ſeculoꝝ Amen.  Finiunť ſermones eximij ſacre theologie pꝛofeſſoꝛis Iacobi voꝛaginis de ſanctis per circulum anni. impꝛeſſi ⁊ exactiſſi-ma diligentia coꝛecti Anno domini .M.  CCCCLxxxiiij .xix. kaľ. Auguſti. de quo  ſit deus benedictus in ſecula.  Bl. 251b u. 252 leer.
Vorlage: Düsseldorf ULB (Digitalisat).
C 6551. Pellechet: Voragine 142. 143. Chrisman: Strasbourg C3.1.16. CBB 2232 u.Suppl. Ce³ J-189 u.Suppl. IBPort 969. IDL 2598. Pell 6534. CRF XVII 360. VB 2272. Pr 441. BMC I 103.IB 1368. Finger: Düsseldorf 601. Madsen 2224. Kind: Göttingen 2276. Mendes: Lisboa 662. Renner-Herrmann-Zwink 3717. Rhodes: Oxford 996. Sack: Freiburg 1998. Zedler: Nassau 404. ISTC ij00189000. GWMs M11620.
Abbeville BMun
(Bl. 171 fehlt). Berlin *SB†
. Bloomington LillyL
. Brussel BR
. Düsseldorf ULB
. Durham UL
. Erlangen UB
(2 Ex.). Evanston UL
. Freiburg UB
. Gent BU
. Göttingen *SUB
. Haag KglB
. Innsbruck ULB. København KglB
. Köln Erzbisch
(def.), UStB
. Leuven UB†. Lille BMun
(def.). Lisboa BN
. London BL
. New Haven UL
. Oxford NewC
. Rouen BMun
. Schwaz Franzisk
. Stuttgart LB
. Utrecht BU
. Washington (D.C.) FolgerL
. Wiesbaden LB
. York Minster.
Gesamtüberlieferung: 30 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
130 Bl. [a⁴]b–p⁸q⁶r⁸.🛈Gez. [4] Folium Primum–Folium cxxv[1]. 2 Sp. 51 Z. Typ. 3:147G, 6:78/79G. Meist Min. f. Init.
Bl. 1a leer. Bl. 1bα Regiſtrum alphabetico oꝛdine col-lectū in Iacobi de Uoꝛagine ſermones  de ſanctoꝝ feſtis per circulum anni ſubtiliter collectos  [³]Cceſſit ad iheſu  mater filioꝛum zebedei .65. S  … Tab. endet Bl. 4bβ Z. 29 Regiſtri finis.  Bl. 5aα m. Blz. Folium Pꝛimum Sacri eloquij pꝛeconis perlepidi do-ctoꝛis eximij Iacobi de Uoꝛagine oꝛdīs  pꝛedicatoꝛū opus ſermonum de ſanctis  per anni circulum feliciter incipit.  Sermo pꝛimus de ſancto Andrea  qualiter tria magna fecit.  [⁵]Eſtigia eius  ſecutuſ ē pes  meus: … Sign. c ritatem. Aurum enim caritat manifeſta  … Endet Bl. 129bα Z. 14 Ex ipſo ⁊ per im et in ipſo ſnnt omnia  Ipſi gloꝛia in ſecula ſeculoꝛum Amen.  Collegit ingenio opus ſermonum de  ſanctis alphabetico ordine regiſtratum  ex alto altiſſimus frater Iacobꝯ de Uo-ragine oꝛdinis pꝛedicatoꝛum ſacre theologie pꝛofeſſoꝛ eximius: multis ex ſacre  theo floꝛibus ⁊ vti apis: ſagaciſſima in  alueolum ſuccos congeſſit. Qď quidem  infinita dei clementia arte impꝛeſſoꝛia  effigiatum at conſūmatu eſt feliciter  Anno ſalutis .i484. tercio nonas nouēbꝛis  Bl. 130 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). München SB (Digitalisat).
Anm. 1. Ehemals Balthasar de Hyrberia zugeschrieben. Zur Druckerbestimmung vgl. Amelung, Peter: Bologneser Typen in Süddeutschland. Ein Beitrag zur Geschichte des Ulmer Buchdrucks im 15. Jh. In: Beiträge zur Inkunabelkunde 3.F. 4(1969) S. 145–151.
Anm. 2. Bildete möglicherweise eine Druckeinheit mit Nr 14104.
RSuppl 219. Pellechet: Voragine 144. Ce³ J-190 u.Suppl. IBP 3021. IGICorr 5057A. VB 2738.4 (2700.1). BSB-Ink I-108. CIBN J-131 u.Suppl. Pr 3261. Bod-inc J-077. Brinkhus 1192. Gisi 569. Hubay: Eichstätt 557. Hummel-Wilhelmi 369. Jurot 482. Jurot: Porrentruy 119. Lökkös: Cat.Genève 461. Luginbühl-Bothien 336. 337. Madsen 2225. Müller: Einsiedeln 415. Oates 1352. Renner-Herrmann-Zwink 3718–3721. Sack: Freiburg 1999. Scheidegger-Tammaro 785. Tondel: Toruń 38. ISTC ij00190000. GWMs M11605.
Aarau KantB
. Altenburg (Ö.) Benedikt
(def.). Ansbach Gy. Bamberg SB
. Berlin *SB
. Bochum UB
. Bressanone Kapuz. Brno UKn
. Cambridge UL
. Città del Vaticano BVat
. Colmar BVille
(2 Ex.). Dillingen StudB
. Dresden SUB (z.Z. Moskva GosB). Eichstätt UB
(Bl. 8 u. 9 fehlen). Einsiedeln Benedikt
. Engelberg Benedikt
(def.). Frauenfeld KantB
(2 Ex.). Freiburg UB
. Fribourg BCantU
. Genève BPU
(def.). Heiligenkreuz Zisterz
. Innsbruck Servit
. København KglB. Kraków Bern (def.), BU
. Lambach Benedikt
. Linz LB. London BL
. Michaelbeuern Benedikt. München SB
(12 Ex., 4. Ex. Bl. 1–5 def., 5. Ex. Kaufv. 1495, 6. Ex. Bl. 1–3 u. 130 fehlen, 12. Ex. Fragm. Probedr. Bl. o3/o6), UB
. New Haven UL
. New York MorganL
. Oxford Bodl
. Paris BN
. Porrentruy BCant
. Poznań Erzbisch. Praha NKn
. Princeton UL
. Regensburg HB
. Sankt Florian Aug. Sankt Paul Benedikt. Sankt Petersburg NB
. Solothurn ZB
. Stuttgart LB
(4 Ex.). Toruń KsMiejsk
(def.). Tübingen Stift
, UB
(def.). Urbana UL
. Washington (D.C.) LC. Wien NB
. Zürich ZB
.
Gesamtüberlieferung: 68 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M1161420 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de sanctis. [Rouen: Pierre Oliviergnd, um 1514]. 
GWMs M1161420.
Die Ausgabe ist bibliographisch nicht nachgewiesen. Im GW-Manuskript aufgenommen nach dem Ex. Lyon Domin. — Typographisches Material und Gestaltung entsprechen den Sermones quadragesimales. Rouen: Pierre Olivier, 31.X.1514 (= Pell 6535m). Die zugehörigen Sermones de tempore sind möglicherweise USTC 181493.
Vorlage: Lyon Domin (Einzelfotos).
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
Lyon Domin. München SB
.
Gesamtüberlieferung: 2 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11566 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de sanctis. [Paris, um 1515]. 
C 6532. Pellechet: Voragine 162. IGI III S. 135. Caronti 874. GWMs M11566. M11603. M1161410.
Wegen der Typen und Initialen um 1515. — Druckmaterial und typographische Gestaltung stimmen überein mit R 1425 (Sermones de tempore. Paris: für François Regnault, [um 1515]). Möglicherweise bildeten beide Bände eine Bucheinheit.
Bologna BU
.
Gesamtüberlieferung: 1 Exemplar/Fragment in öffentlichen Einrichtungen.
C 6533. Pellechet: Voragine 163. Ce³ J-192. Pell 6526 bis. CRF XIV 292. CIBN II S. 96. Thomas: FrB 238. ISTC ij00192000. GWMs M11567. M11653.
Wegen Typen und Ausstattung 16. Jh. — Vermutlich Teil einer mehrbändigen Ausgabe. Ex. Madrid BU gemeinsam gebunden mit Beck: Engelberg Fd41 (Sermones de tempore) und C 6555 (Sermones quadragesimales).
Vorlage: Madrid BU (Digitalisat). Paris BN (Einzelfotos).
Reproduktionen: Madrid BU (Digitalisat).
Forlì Sem. London BL
. Madrid BU
. Mondoñedo Sem. Neufchâteau /BMun/
. New York UnionTheolSem. Nürnberg GermanNM
. Paris BN
. Poitiers Domin. Praha Franzisk
. Ushaw C
.
Gesamtüberlieferung: 11 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Sermones quadragesimales
PA IV 212.1311. Denis 6187. GWMs M11577.
Nicht nachweisbar.
14110 Jacobus de Voraginegnd: Sermones quadragesimales. Daran: Sermo de passione. Brescia: Angelus und Jacobus Britannicusgnd, 20.VIII.1483 [vielmehr 1493(?)]. 
194 Bl. A¹²B¹⁰a–v⁸x¹².🛈2 Sp. 40–41 Z. Typ. 8:155G, 9:55G. Init. g. Min. f. Init. Rubr. α. DrM I. KolTit.
Tit. Sermones quadrageſimales Ia-cobi de varagine.  Bl. 1bα ⁌ Circa tabulā īmediate ſequēte  notandū ꝙ ꝑ pꝛimū numerū intelligendū eſt capitulū a quo ſumptū eſt thema allegatū. … Tab. endet Bl. 11bβ Z. 24 Explicit tabula.  Bl. 12aα ⁌ Incipiunt euāgelia oīum dieꝝ  quadrageſime notata ꝑ oꝛdinem  ſuū. ſc feriaꝝ m celebꝛationē fratrum pꝛedicatoꝝ: ⁊ pꝛimo.  … Endet Bl. 22aβ Z. 38 … ⁊ dica-ri in noīe eius penitētiā ⁊ remiſſionem peccatoꝝ in oēs gentes.  Bl. 22b leer. Bl. 23aα m. Sign. a ⁌ Incipit quadrageſimale aureū  pꝛeclariſſimi doctoꝛis magiſtri Iacobi de varagine ei Ianuenſis:  duos quotidie tinēs mones.  ⁌ In die cinerum Sermo mus.  (f)Ilia po-puli mei indue-re cilicio ⁊ ſpergere cinere. … Sign. b rum ⁊ cētū denarios. magna autē  … Endet Bl. 174aα Z. 26 … per infinita ſecula regnat.  AMEN.  Hos Sermones quadrageſima-les Reuerendiſſimi fratris Iacobi de vꝛagine Impꝛimi Curarūt  Angelus ⁊ Iacobus de Bꝛitāni-cis fratres: ad laudem omnipotentis dei eiuſ genetricis marie: anno. M cccc.lxxxiij. die .xx. Auguſti  In alma Ciuitate Bꝛixie.  β 5 Distichen, die das Akrostichon ‘De Uoragine’ ergeben Diuinos quiſꝗs latices ſitit huc  pꝛoperato.  … Z. 16 Eloquij ſuco turbat ineptꝯ hō ē.  DrM  Bl. 174b leer. Bl. 175a m. Sign. v Incipit ſermo de paſſione di  noſtri Ieſu chꝛiſti.  (q)Uo abijt  dilectus tuꝯ … Endet Bl. 193bα Z. 23 … Reſponde-re poterit ad ſui coꝛpoꝛis in alieno  monumento repoſitionem.  Finit ſermo de paſſione.  Bl. 194 leer.
Vorlage: Barcelona BU (Digitalisat).
Zur Datierung vgl. BMC VII S. liv Anm. 4.
Anm. Swann Galleries (New York) 27.X.2015 Nr 160 m. Prov. Overbrook Sem.
R 1897. Pellechet: Voragine 138. Veneziani: Brescia 111. Ce³ J-186. Gspan-Badalić 782. IBE 3113. IGI 5052 u.Corr. Pell 6531. BSB-Ink I-117.050. Pr 6975. Bod-inc J-074. Bornatico 2. Errani-Palma: Cesena 143II. Madsen 2218. Sack: Freiburg 1996. ISTC ij00186000. GWMs M11581. M11583.
Avignon BMun
. Barcelona BU
. Brescia BQuerini
(2 Ex., 2. Ex. Bl. 1 fehlt). Cesena BMalatest
(def.). Chur KantB
(def.). Città del Vaticano BVat
. Claremont HonnoldL
. Dubrovnik Domin (def.). Exeter DevonExeterI
(Fragm. Bl. 1–22). Foligno BCom. Freiburg UB
(def.). Gangi BCom (def.). Genova BFranzon
. Grosseto BCom. Imola BCom. København KglB
. Koper ehem. Franzisk. Lucera BCom. Mantova BCom
(2 Ex.). Milano BAmbros, BNBraid
(def.). München SB
(Bl. 13–22 u. 175–194 fehlen). Overbrook ehem. Sem. Oxford Bodl
. Padova Sem
. Palazzolo sull’Oglio BCiv
(3 Ex., 1. Ex. Bl. 190 fehlt, 2. Ex. Bl. 1 fehlt, 3. Ex. Bl. 1–11 fehlen). Pavia Sem
. Roma BCorsin
. San Severino Marche BCom. Stresa Rosminiani. Subiaco Benedikt
(Bl. 1 u. 194 fehlen). Terni BCom
(Bl. 1–12 fehlen). Urbana UL
(Bl. 1–22 u. 194 fehlen). Washington (D.C.) LC.
Gesamtüberlieferung: 38 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11588 Jacobus de Voraginegnd: Sermones quadragesimales. Paris: für François Regnaultgnd, 30.VI.1500 [vielmehr um 1520]. 
C 6555. Pellechet: Voragine 152. Moreau III 1523.526. IBEPostinc 136. IBPort 970. CRF XIX 778. ISTC ij00186500. GWMs M11588.
Nach Verlegeradresse und Zustand der DrM um 1520. — Vermutlich Teil einer mehrbändigen Ausgabe. Ex. Madrid BU gemeinsam gebunden mit Beck: Engelberg Fd41 (Sermones de tempore) und C 6533 (Sermones de sanctis).
Vorlage: Coimbra BU (Digitalisat). Madrid BU (Digitalisat). Engelberg Benedikt (Einzelfotos).
Besançon BMun
. Bogotá BN. Burgos BP. Coimbra BU
. Cuenca Sem
. Engelberg Benedikt
(Bl. 1 fehlt). Évora BP
(def.). Madrid BU
. Mondoñedo Sem. Sankt Petersburg NB
(def.).
Gesamtüberlieferung: 10 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Pell 6535m. GWMs M1158810.
Bei Pellechet nach einem nicht identifizierbaren Ex. aufgenommen, dem der Druckvermerk fehlt. Es handelt sich um die Ausgabe Rouen: Pierre Olivier, 30.X.1514.
Bildete möglicherweise eine mehrbändige Ausgabe mit M1161420 (Sermones de sanctis) und USTC 181493 (Sermones de tempore).
Vorlage: München SB (Digitalisat). Nijmegen UB (Teildigitalisat).
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
München SB
. Nijmegen UB
(def.). Oxford WadhamC
.
Gesamtüberlieferung: 3 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Mariale
154 Bl. a⁸b–e⁶f⁸g–k⁶l⁸m–q⁶r⁸s–z⁶⁊⁸.🛈2 Sp. 38 Z. Typ. 1:102G, 2:160G. Rubr. α.
Tit. Laudes beate Marie virginis.  Bl. 2aα m. Sign. a ij Incipiūt laudes beate Marie  virginis.  [⁷]Ogitaui dies antiquos et annos  eternos ī mēte habui. q iam ſenili  etate ſu pꝛouectꝯ  et patrie celeſt de  ſiderio anxius. … Sign. b fructum pꝛoduxit. quia vita actiua  … Endet Bl. 152bβ Z. 24 … illa t hic ſpecialiter deſigna-tur  materna tranſfixit viſcera domino in cruce moꝛiente. Deo gas.  ⁌ Finem accipiūt beate virginis  marie laudes. magna cū diligentia  emēdate. at ď ꝟbo ad ꝟbū ꝑ totū  attēte reuiſe In mercuriali oppido  Hamboꝛgenſi loco famatiſſimo impꝛeſſe. Per me Ioannē ⁊ Thomā  boꝛcharď. Anno di. M.cccc.xcj.  ſcďa feria pꝯ martini. De quo ds  ďs gľioſus cū ſua benedicta matre  ſit eternaliter bdictus. AMEN.  Bl. 153aα Incipit tabula.  [³]Bſtinēcia beate marie.  … Endet Bl. 154aα Z. 26 Explicit Tabula.  Bl. 154b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Wolfenbüttel HerzogAugustB (Digitalisat).
HC 9940. CBS 2096. Ce³ J-185. IBP 2977. IGI 5009. Pell 6520. VB 1190. BSB-Ink I-106. Pr 3206. BMC III 690.IB 13903. Borm: IG 1457. Chantilly 1992. Collijn: Uppsala 940. Günther 1120. Hubay: Würzburg 1204. Jēkabsone: Riga 106. Kind: Göttingen 1021. Klausnerová 193. Madsen 2170. Nickel: Zwickau I-15/203. Spandowski 511. UBL-Ink I-84. ISTC ij00185000. GWMs M11133.
Austin UL
. Berlin *SB
. Broumov Benedikt
. Chantilly MConde
(Kaufv. 1492 u. 25.III.1493). Cieszyn Ksiaznica. Gniezno ArchErzbisch. Göttingen SUB
. Halle ULB
(2 Ex.). Hamburg SUB
. Hannover LB
. København KglB
(Besitzv. 1497). Leipzig UB
. London BL
. Lublin WojewodB. Lübeck StB (2 Ex., 1. Ex. Fragm. 4 Bl., ehem. 2. Ex.). Lüneburg RatsB (2 Ex.). Marburg UB
(Bl. 1 fehlt). München SB
. New York MorganL
. Olomouc SKn
. Olsztyn Hosianum
(def.). Plzeň SKn
. Praha NKn
(2 Ex.). Rīga Akad
. Roma BCorsin
. Sankt Petersburg NB
. Uppsala UB
. Warszawa BN
, BU
. Washington (D.C.) LC. Wien UB
. Wolfenbüttel HerzogAugustB
(2 Ex.). Wrocław BU. Würzburg UB
. Zwickau *RatsSchB
.
Gesamtüberlieferung: 40 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Sammelausgaben
12 Sp.M11568 Jacobus de Voraginegnd: Sermones.
C 6528. Pellechet: Voragine 171. Vachon 2793. GWMs M11568.
Nicht nachweisbar. Die bei Copinger zitierte Nummer 2793 bezieht sich auf Vachons Verzeichnis der im August 1870 vernichteten Bestände in Strasbourg BVille.
12 Sp.M11569 Jacobus de Voraginegnd: Sermones.
C 6529. Pellechet: Voragine 172. Vachon 2792. GWMs M11569.
Nicht nachweisbar. Die bei Copinger zitierte Nummer 2792 bezieht sich auf Vachons Verzeichnis der im August 1870 vernichteten Bestände in Strasbourg BVille.
PA II 274.18. Maittaire IV 773.18. GWMs M11576.
Nicht nachweisbar.
C 6537. Pellechet: Voragine 155. CA 1768. GWMs M11573.
Nicht nachweisbar. Die Werkstatt der Collacie Broeders ist erst ab 1489 belegt.
2 Sp. 46 Z. Typ. 1B:89G. KolTit.
1. Sermones de tempore.
226 Bl. 〈ij.iij〉〈iiij–vi〉⁶a–zaabb⁸cc⁶dd⁸.🛈
Bl. 1 leer. Bl. 2aα m. Sign ij Incipit tabula Sermonū Iacobi  voꝛagīs de tꝑe m iꝛdinē alphabeti  [³]Biciamꝯ ſoꝛdias veſtes peccatoꝝ … Tab endet Bl. 11bβ Z. 28 Deo gracias  Bl. 12 u. 13 leer. Bl. 14aα m. Sign. a ij Sermones aurei et pulcherrimi  varijs ſcturaꝝ doctrinis referti de  tempoꝛe ꝑ totu annū editi a ſolemniſſimo theologie doctoꝛe magiſtro Iacobo de voꝛagine oꝛdīs dicatoꝝ  quondā epiſcopo Ianuenſi feliciter  incipiunt.  Incipit pꝛologus in ſermones  de tempore Iacobi de voꝛagine.  [⁷]Vmane labilis vite  decurſus ſalubri erudicōne nos āmonet  rebus non incūbere  perituris … Sign. b Quarto criſtꝯ veniet cu maieſtate  … Endet Bl. 225bβ Z. 33 … qui ſine fine viuit  et regnat ꝑ infinita ſclā ſclōꝝ Amē  Finis Sermonū de tempoꝛe  magiſtri Iacobi de voꝛagine  Bl. 226 leer.
2. Sermones de sanctis.
252 Bl. a–zaa–ff⁸gghh¹⁰.🛈
Bl. 1aα Sermones pulcherrimi varijs ſcturaꝝ doctrinis referti de ſanctis ꝑ  anni tociꝯ circulū cōcurrētibꝯ: editi  a venerabili viro Iacobo voꝛaginis  oꝛdīs dicatoꝝ quondā eo Ianuēſi  Incipiunt feliciter.  Sermo mus de ſancto Andꝛea.  [⁶]Eſtigia eius ſecutus  eſt pes meus. … Sign. b retur in ꝓſperis Et foꝛtitudo a ſiniſ … Endet Bl. 251aβ Z. 35 … Ex io. ⁊ ꝑ ipſū. ⁊ in io ſūt  oīa. ipſi gloꝛia in ſcľa ſcľoꝝ Amen.  Finiūtur ſermones eximij ſacre  theologie pꝛofeſſoꝛis Iacobi voꝛaginis de ſanctis per circulū anni. imſſi ⁊ exactiſſima diligentia coꝛrecti in  Dauātria. Per Richardū paffroed  de Colonia. An. di. Mᵒ cccclxxxiij.  pꝛidie nonas Marcij. De quo ſit deus benedictꝯ in ſecula ❖ ❖  Bl. 251b u. 252 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 73. Berlin SB (Digitalisat).
C 6546. Pellechet: Voragine 139. CA 1770. ILC 1319. Ce³ J-196. IBP 3022. IBPort 962. IDL 2601. Pell 6530. CIBN J-129. Pr 8949. BMC IX 44.IB 47510. Ernst: Hildesheim I,1 433. Madsen 2222. Nolden 1572. 1573. Oates 3426. Voulliéme: Trier 2375. Walsh: Harvard 3882. ISTC ij00196000. GWMs M11659.
Anholt Salm. Basel UB
. Berlin *SB
(1.2, 1, Bl. 12 u. 13 fehlen). Cambridge UL
(1.2, 2 Bl. 149 fehlt). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(1). Deventer StB
. Haag KglB
(1.2), MMeerman
. Hildesheim DomB (2). København KglB
(2). Köln UStB
(1). London BL
(1.2, 1 nur Bl. 1–12). Münster *ehem. ULB. New York GenTheolSem
(2, def.). Paris BN
(2 Ex., 2. Ex. 2). Praha NKn
. Toruń BU
. Trier StB
(2 Ex., 2. Ex. 2). Utrecht M. Viseu BMun
. Xanten Stift.
Gesamtüberlieferung: 23 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
2 Sp. 46–47 Z. Typ. 1:185G, 3:92G, 5:97/106G. Meist Min. f. Init. KolTit.
1. Sermones de tempore. Daran: Johannes Gersongnd: De modo vivendi omnium fidelium.
216 Bl. [a⁸b⁶]a–e⁸f⁶g⁸h⁶i–rſst–yaabb⁸cc⁶.🛈
Tit. Regiſtrum in ſermones Ia-cobi de voꝛagine de tempoꝛe  Bl. 2aα Incipit Regiſtrū in Sermo-nes de tēpoꝛe pꝛeclariſſimi do-ctoꝛis. magiſtri Iacobi de voꝛa-gine ſecundū oꝛdinē alphabeti  tangens materias generales in  ſingulis ſermonibus cōtentas.  (a)Bſtinentia  multiplex eſt. … Tab. endet Bl. 14bβ Z. 18 Explicit tabula alphabetica.  Bl. 15a Tit. Sermones Iacobi de voꝛa-gine de tempoꝛe ⁊ de ſanctis  Bl. 15b leer. Bl. 16aα m. Sign. a 2 Sermones aurei ⁊ pulcherrimi  varijs ſcripturarū doctrinis re-ferti de tempoꝛe per totū annu  editi a ſolenniſſimo theologię  doctoꝛe magiſtro Iacobo de voragine oꝛdinis pꝛędicatoꝝ quōdam epiſcopo Ianuēſi fẹliciter  incipiunt.  Incipit pꝛologus in ſermones  magiſtri Iacobi de voꝛagine.  [⁶]Vmane  labilis vitę decurſuſ  ſalubꝛi eruditiōe noſ  admonet. reb nō in-cūbere perituris. … Sign. b Tertio erāt chꝛiſto increduli. ſicut patet  … Bl. 215aα Z. 44 … qui ſine fine viuit ⁊ regnat per infi-nita ſecula ſeculoꝝ amen.  Finis ſermonum de tꝑe ma-giſtri Iacobi de voꝛagine.  β Sequiť nūc modus viuēdi per  regulas quo ad oēs ſtatus.  Regula quo ad nobiles  potentes et ſcabinos  Ne pauꝑes ꝑ potentiā ſuā oppꝛimant.  … Endet Bl. 216aβ Z. 47 … pax ſuꝑ illos ⁊ miſericoꝛdia. Amē  Finis  Bl. 216b leer.
2. Sermones de sanctis.
242 Bl. [a⁶]AB⁸C⁶D–L⁸M⁶N–P⁸Q⁶R–Z1–6⁸7¹⁰.🛈
Tit. Regiſtrum in ſermones Ia-cobi de voꝛagine de ſanctis  Bl. 1bα Tabula ſermonū de ſanctis in  hoc volumine cōtentoꝛū. Et nota ꝙ de quolibet ſcō habentur  quattuoꝛ ſermones ad minus.  De ſancto Andrea apoſtolo.  … β Z. 42 De officio diuino.  Bl. 2aα Incipit regiſtrum in Sermones de ſanctis per circulū anni  pꝛeclariſſimi doctoꝛis. magiſtri  Iacobi de voꝛagine ſcďm oꝛdinem alphabeti tāgēs materias  generales in ſingulis ſermoni-bus contentas.  [⁵]Ger triplex  ē. … Tab. endet Bl. 6bβ Z. 47 Explicit Tabula  Bl. 7aα m. Sign. A Sermones pulcerrimi varijs  ſcripturarū doctrinis referti ď  ſāctis ꝑ āni totiꝯ circulū cōcur-rentibꝯ: editi a venerabili viro  Iacobo voꝛaginis oꝛdinis dicatoꝝ quondā eo Ianuēſi  Incipiunt fẹliciter.  Sermo pꝛimus de ſancto Andrea.  []Eſtigia  eiꝯ ſecu-tus ē pes meꝯ. … Sign. b ire cupimꝯ opoꝛtet vt pedes ſanos ha- … Endet Bl. 242aβ Z. 23 … Ex ipſo. ⁊ per ipſum  et in ipſo ſunt omnia. ipſi gloꝛia in ſęcu-la ſęculoꝛum. Amen.  Finiūtur mones eximij ſacrę  theologię pꝛofeſſoꝛis Iacobi  de voꝛagine de ſanctis ꝑ circu-lum anni fẹliciter.  Bl. 242b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Wolfenbüttel HerzogAugustB (Digitalisat).
Zur Datierung: 1485 schenkte Amerbach der Basler Kartause zwei Ex. des Druckes. Vgl. Gilomen-Schenkel, Elsanne: Bücher von Jakob Louber und Johannes Amerbach für die Bibliothek der Basler Kartause. In: Basler Zeitschrift für Geschichte und Altertumskunde 108(2008) S. 13–37, hier S. 30 Nr 14. Siehe auch Rubrikatorvermerk im Ex. Frankfurt (Main) UB.
Anm. Christie’s (New York) The Estelle Doheny Collection from St. Mary’s of the Barrens, Perryville, Missouri: Fine Printed Books and Manuscripts (14.XII.2001) Nr 143 m. Prov. Perryville Sem.
C 6384. 6538. 6545. Pellechet: Voragine 88. 137. 161. Bechtel J-16. Kaufmann-Nabholz 405. 424. Haegen: Basler Wiegendrucke 16.18. CBB 2229 u.Suppl. CBS 2140. Ce³ J-194. J-197 u.Suppl. CIH 1869. Feigelmanas 248. IBE 3118. IBP 3023 u.Add. IBPort 963. IDL 2602. IGI 5064 u.Corr. Pell 6526. CRF III 462. CRF XIX 776. CRF XXI 284. VB 485. BSB-Ink I-111. CIBN J-132. Pr 7619A. BMC III 748.IB 37426. Bolton  J-4. Borm: IG 1483. Cid: Évora 542. Collijn: Uppsala 785. Ernst: Hildesheim I,1 434. Ernst: Hildesheim II,2 274. Gisi 570. 571. Hartig: Paderborn 393. Jēkabsone: Riga 111. Jurot 484. 485. Martín Abad J-26. Mendes: Lisboa 663. 664. Müller: Einsiedeln 417. Nolden 1571. Ohly-Sack 1588. 1589. Pellechet: Versailles 205. Renner-Herrmann-Zwink 3726–3729. Rhodes: Oxford 997. Sack: Freiburg 2004. Scheidegger-Tammaro 786. Schlechter-Ries 1025. Voulliéme: Trier 195. Zedler: Nassau 404. 405. ISTC ij00197000. GWMs M11564. M11572. M11601. M11602. M11627. M11654.
Aarau KantB
(2). Albi BMun
(1). Bamberg SB
. Basel UB
(1.2). Beaune BMun
(2). Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.† 2, 2. Ex. def.). Besançon BMun
(2, def.). Bregenz Zisterz
. Brussel BR
(2 Ex.). Budapest BN
(1.2), BU
(1, def.). Colmar BVille
(1.2). Dallas BridwellL. Darmstadt ULB
. Dettelbach Franzisk. Eichstätt UB
(1). Einsiedeln Benedikt
(Bl. 1 u. 2 fehlen). Erlangen UB
(1.2). Évora BP
. Frankfurt (Main) UB
(2 Ex., 2. Ex. Rubr. 1485). Freiburg UB
. Fribourg BCantU
(2 Ex., 1. Ex. 1.2, 2 def., 2. Ex. 1.2, 1 def.). Gniezno ArchErzbisch
(2). Hannover LB, StB (1). Heidelberg UB
(1). Hildesheim DomB (2 Ex., 1. Ex. def.). Hirzenhain StolbergB
(def.). Innsbruck ULB (1.2, 1 Bl. 1 fehlt). Jena ULB
(1). Klagenfurt DomKap. Kraków Bern (def.), Domin, KanonikLateran (def.), Kap (2). Liège BU
(1, Bl. 195 fehlt). Lille BMun
(1.2). Limburg BischB
(2). Lindau StB
(2, Bl. 1 fehlt). Lisboa BN
(2 Ex., 1. Ex. 1, 2. Ex. 1), FLetr
(1). Loccum KlosterB
(1.2). London BL
. Luzern ZB
(2 Ex.). L’viv ehem. Karm. Madrid BN
(1.2, def.). Memmingen StB
. Moskva GosB
(2). München SB
(2 Ex., 1. Ex. 1.2, 1 def., 2. Ex. 1.2). Nördlingen K. Nürnberg StB
. Oldenburg LB. Oxford KebleC
. Paderborn AkadB (def.). Paris Arsenal
(3 Ex., 1. Ex. 1.2, 2. Ex. 1.2, 3. Ex. 2), BN
, Genev
(2). Pelplin Sem
. Perryville ehem. Sem (2). Regensburg SB
(1). Rīga Akad
. Salzburg BenediktPeter, Franzisk. Schwaz Franzisk
. Seitenstetten Benedikt
(2). Solothurn ehem. ZB (2014 nicht auffindbar). Stans KantB
(def.). Stolberg K
. Stuttgart *LB
(4 Ex., 1. Ex. 1.2, 2. Ex. 1, 3. Ex. 1.2, 4. Ex. 2). Templin ehem. Gy. Trento SemI (def.). Trier StB
(1). Uppsala UB
(hsl. 1488). Urbana UL
(1). Utrecht BU
. Versailles BMun
(2, def.). Vilnius UB
. Warszawa Jes (1). Washington (D.C.) CatholUL (1). Wien NB
(2). Wiesbaden LB
(1). Wolfenbüttel HerzogAugustB
(hsl. 1487). Wrocław BU
(2 Ex., 1. Ex. z.Z. Moskva GosB) (1). Zaragoza BU
(2), Catedr. Zürich ZB
(2).
Gesamtüberlieferung: 100 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14114 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore, de sanctis et quadragesimales. Daran: Sermo de passione. Lyon: Jean Trechselgnd, [kurz vor 24.VIII.]1491. 
2 Sp. 53 Z. Typ. 3:96G, 5*:59G. Meist Min. f. Init. KolTit.
1. Sermones de tempore.
174 Bl. [a⁸b⁶]a–u⁸.🛈
Tit. Regiſtrum in ſermōes Iacobi de voꝛagine de tēpoꝛe  Bl. 2aα Incipit Regiſtrū in Sermones de tempoꝛe pꝛeclariſſimi doctoꝛis: magiſtri Iacobi de voꝛagine ſecūdū ordinē alphabeti tāgens materias generales in ſingulis ſer-monibus contentas.  (a)Bſtinentia mul-tiplex eſt. … Tab. endet Bl. 14aβ Z. 6 Explicit Tabula Alphabetica  Bl. 14b leer. Bl. 15aα m. Sign. a Sermones aurei ⁊ pulcherrimi varijs  ſcripturaꝝ doctrinis referti de tꝑe ꝑ totū  annū editi a ſolēniſſimo theologie docto-re magiſtro Iacobo de voꝛagine oꝛdinis dicatoꝝ quōdam epiſcopo Ianuēſi felici-ter incipiunt.  Incipit pꝛologus in ſermōes magiſtri  Iacobi de voꝛagine.  [⁶]Umane labilis vite decurſus ſa-lubꝛi eruditiōe nos  admonet. rebꝯ non  incūbere perituris.  … Sign. b quētem eū in carcerē poſuit. Tertio pꝛo … Endet Bl. 173bβ Z. 44 … Qui ſine fine viuit ⁊ regnat ꝑ  infinita ſecula ſeculoꝛū. Amen.  Finis ſermonū de tꝑe magi-ſtri Iacobi de voꝛagine.  Bl. 174 leer.
2. Sermones de sanctis.
200 Bl. [a⁶]A–Z⁸AA¹⁰.🛈
Tit. Regiſtrū in ſermones Ia-cobi de voꝛagine de ſanctis.  Bl. 1bα Tabula ſermonum de ſanctis in hoc volumine contentoꝛum. Et nota ꝙ de quoli-bet ſancto habentur quattuoꝛ ſermones  ad minus.  … β Z. 37 De officio diuino.  Bl. 2aα Incipit regiſtrū in Sermones de ſanct  ꝑ circulū anni pꝛeclariſſimi doctoꝛis. mgi  Iacobi de voꝛagine m oꝛdinē alphabeti  tangēs materias gales ī ſingulis ſermonibus contentas.  (a³)Ger triplex e. … Tab. endet Bl. 6bβ Z. 10 Explicit tabula.  Bl. 7aα m. Sign. A Sermones pulcerrimi varijs ſcriptu-rarum doctrinis referti de ſanctis ꝑ anni  totiꝯ circulū cōcurrentibus: editi a vene-rabili viro Iacobo de voꝛagine oꝛdinis  dicatoꝝ quondam eo Ianuēſi Incipiunt feliciter.  De ſancto andrea. Sermo mus.  (v)Eſtigia eius ſecutꝯ eſt pes meꝯ: … Sign. b ne ſine gľia venit filiꝯ dei. Quia ig hō … Endet Bl. 199bα Z. 40 … Ex io ⁊ per i  et in ipſo ſunt omnia. ipſi gloꝛia in ſecula  ſeculoꝛum. Amen.  Finiuntur mones eximij ſacre theologie ꝓfeſſoꝛis Iacobi de voꝛagine de ſanct  ꝑ circulū anni feliciter.  Bl. 200 leer.
3. Sermones quadragesimales.
96 Bl. [a]aa–ll⁸.🛈Typ. 3:96G, 5:59G, 5*:59G. DrM I. Rotdr.
Tit. Regiſtrū in ſermones quadrageſimales Iacobi de voꝛagine.  Bl. 1bα Circa tabulā immediate ſequētē notandū ꝙ ꝑ mū numerū intelligēdū ē capľm  a  ſumptū eſt thema allegatū. … β Z. 54 … Luc .xix. ſer .xiiij.  Bl. 2aα Incipit tabula in ſermones drageſi-males mgi Iacobi ď voꝛagīe ꝑ alphabeti las: vt eo faciliꝯ materia ſeſe offerat nōbiliter diſtincta.  Abſcōdere.  [³]Bſcōndūt … Tab. endet Bl. 8aα Z. 43 Explicit Tabula.  Bl. 8b leer. Bl. 9aα m. Sign. aa Incipit quadrageſimale aureū pꝛecla-riſſimi doctoꝛis magiſtri Iacobi de voꝛagine epiſcopi Ianuēſis: duos quotidie continens ſermones.  In die cinerum Sermo mus  (f)Ilia populi mei  induere cilicio ⁊ conſper-gere cinere. … Sign. b cū ſit lapideꝯ. lapides ſibi incoꝛpoꝛat. Iob.  … Endet Bl. 95bα Z. 10 … Qui cum patre et ſpirituſācto per infinita ſecula regnat.  AMEN.  Sermones quadrageſimales temporis necnō ſanctoꝝ per totius anni circulū  Reuerendiſſimi di Iacobi de Uoꝛagi-ne ſacre theologie pꝛofeſſoꝛis oꝛdiniſ ſā-cti dominici: finiunt feliciter.  β 5 Distichen, die das Akrostichon ‘De Uoragine’ ergeben, rot D schwarz iuinos quiſquis latices ſitit huc ꝓperato  … Z. 10, rot E schwarz loquij fuco turbat: ineptus homo eſt  DrM, rot  schwarz Hoc opus a mēdis terſit mira arte ioānes  Trechſel lugduni numine chꝛiſte tuo  Mille ⁊ ngētoſ iā (dēptis ter tribꝯ) oꝛbeſ  Cōplebat phoebus: virginis oꝛa petens  Bl. 96 leer.
4. Sermo de passione. — Sermo de planctu beatae Mariae.
18 Bl. a–c⁶.🛈
Bl. 1aα m. Sign. a Incipit mo ď paſſiōe di ni Ieſu xi  (q)Uo abijt dilectus  tuus o pulcherrima mulier-um. … Sign. b tu. ſ. ex quo regnū hēs. ⁊ ſi nō de hoc mun… Endet Bl. 17aβ Z. 23 … quam ipſe conce-dat qui eſt benedictus in ſecula ſeculoꝛu.  Amen.  Finit Sermo de planctu beate ꝟginis.  Bl. 17b u. 18 leer.
Vorlage: Frankfurt (Main) UB (Digitalisat).
C 6523. 6543. Pellechet: Voragine 147. 165. Claudin IV 63. Ce³ J-198. IBE 3119 u.Adic. IBPort 964. IGI 5053 u.Corr. 5059 u.Corr. 5066 u.Corr. Pell 6527c. 6533. CRF II 258. CRF X 412. CRF XI 595. CRF XVIII 311. CRF XXI 285. VB 4699.10. CIBN J-133. Maignien 591. Mendes: Lisboa 665. 666. Oates 3211. Ohly-Sack 1590. Walsh: Harvard 3787. Zubizarreta 1430. ISTC ij00198000. GWMs M11664.
Barcelona BU
(2–4), Franzisk. Bergamo BCiv
(1–4, def.). Berlin *SB†
. Bogotá BN
. Bourges BMun
. Cambridge UL
(1–4. Kaufv. 1492). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(1–4). Camerino BValentin (3). Chieti BProv (2, def.). Colmar BVille
(def.). Frankfurt (Main) UB
. Grenoble BMun
(1–4). Lisboa BN
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. def.). Lyon BMun
(1). Nîmes BMun
(def.). Orvieto BCom. Paris BN
(4 Ex., 1. Ex. 1–4, 2. Ex. 3.4, 3. Ex. 1, 4. Ex. Fragm. 4, Bl. 13–18), EcBeauxArts
(def.). Princeton *UL
(1–4, def.). Roma IDomin. Tarragona BP
(2 Ex.). Teruel BP. Toledo BP
(2). Velletri BCom (2). Versailles BMun
(1–4, 1 def. u. 4 def.). Zaragoza Catedr. Zaráuz Franzisk
(2 Ex., 1. Ex. 1–4, def., 2. Ex. 2, def.).
Gesamtüberlieferung: 34 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14115 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore, de sanctis et quadragesimales. Daran: Sermo de passione. Lyon: Jean Trechselgnd, 7.III.14
94
95
2 Sp. 53 Z. Typ. 3:96G, 5*:59G. Meist Min. f. Init. KolTit.
1. Sermones de tempore.
174 Bl. 1⁸2⁶a–u⁸.🛈
Tit. Regiſtrum in ſermones Iacobi de Uoꝛagine de tēpoꝛe  Bl. 2aα m. Sign 2 Incipit Regiſtrū in Sermones de tem-poꝛe pꝛeclariſſimi doctoꝛis: magiſtri Iaco-bi de voꝛagine ſcďm oꝛdine alphabeti tangens materias generales in ſingulis ſermonibus contentas.  (a)Bſtinentia multi-plex eſt. … Tab. endet Bl. 14aβ Z. 6 Explicit Tabula Alphabetica.  Bl. 14b leer. Bl. 15aα m. Sign. a Sermones aurei ⁊ pulcherrimi varijs  ſcripturaru doctrinis referti de tempoꝛe ꝑ  totum annū editi a ſolēniſſimo theologie doctoꝛe magiſtro Iacobo de Uoꝛagine oꝛdi-nis pꝛedicatoꝛū quondā epiſcopo Ianuenſi  feliciter incipiunt.  Incipit pꝛologus in ſermones magiſtri  Iacobi de Uoꝛagine.  (h)Vmane labilis vite decurſus ſalubꝛi eruditiōe nos ad-monet. rebus non in-cumbere perituris. … Sign. b quentē eū in carcere poſuit. Tertio ꝓpter  … Endet Bl. 173bβ Z. 44 … Qui ſine fine viuit ⁊ regnat ꝑ  infinita ſeculoꝛum ſecula. Amen.  Finis ſermonum de tempoꝛe ma-giſtri Iacobi de voꝛagine.  Bl. 174 leer.
2. Sermones de sanctis.
200 Bl. [a⁶]A–Z⁸AA¹⁰.🛈
Tit. Regiſtrū in ſermones Iacobi de Uoꝛagine de ſanctis  Bl. 1bα Tabula ſermonu de ſanctis in hoc volumine contentoꝛum. Et nota ꝙ de quolibet  ſancto habentur quattuoꝛ ſermones ad mi-nus.  … β Z. 37 De officio diuino.  Bl. 2aα Incipit regiſtrū in Sermones de ſanctis  per circulū anni clariſſimi doctoris. magiſtri Iacobi de voꝛagine m oꝛdinē alphabeti tangens materias generales in ſingulis  ſermonibus contentas.  (a³)Ger triplex eſt. … Tab. endet Bl. 6bβ Z. 10 Explicit tabula.  Bl. 7aα m. Sign. A Sermones pulcherrimi varijs ſcripturarum doctrinis referti de ſanctis ꝑ anni  totiꝯ circulum cōcurrentibus: editi a venerabili viro Iacobo de voꝛagine oꝛdinis  pꝛedicatoꝝ quondam eo Ianuēſi incipiunt feliciter.  De ſancto andrea Sermo pꝛimus.  (v)Eſtigia eius ſecutꝯ eſt pes meꝯ: … Sign. b ne ſine gľia venit filiꝯ dei. Quia igiť hō … Endet Bl. 199bα Z. 43 … Ex ipſo. ⁊ per ip-ſum. ⁊ in ipſo ſunt omnia. ipſi gloꝛia in ſe-cula ſeculoꝝ. Amen.  Finiuntur ſermones eximij ſacre theologie pꝛofeſſoꝛis Iacobi de voꝛagine de ſāctis per circulum anni feliciter.  Bl. 200 leer.
3. Sermones quadragesimales.
96 Bl. [a⁸]aa–ll⁸.🛈DrM II. Rotdr.
Tit. Regiſtrū in ſermones quadra-geſimales Iacobi de voꝛagine.  Bl. 1bα Circa tabulā īmediate ſequētē notandū  ꝙ ꝑ mū numerū intelligēdū eſt capľm a   ſumptū eſt thema allegatū. … β Z. 53 … Luc .xix. ſermo .xiiij.  Bl. 2aα Incipit tabula in ſermones quadrageſi-males magiſtri Iacobi de Uoꝛagine per alphabeti litteras. vt eo facilius materia ſeſe  offerat notabiliter diſtincta.  Abſcondere.  [³]Bſcondūt … Tab. endet Bl. 8aα Z. 43 Explicit Tabula.  Bl. 8b leer. Bl. 9aα m. Sign. aa Incipit quadrageſimale aureum pꝛeclariſſimi doctoꝛis magiſtri Iacobi de voꝛagine epiſcopi Ianuēſis: duos quottidie continens ſermones.  In die cinerum Sermo mus.  (f)Ilia populi mei  induere cilicio ⁊ conſper-gere cinere. … Sign. b cū ſit lapideꝯ. lapides ſibi incoꝛpoꝛat. Iob  … Endet Bl. 95bα Z. 4 … Qui  cū pe ⁊ ſpūſctō ꝑ infinita ſecľa reḡt. amē.  Sermones drageſimales tꝑis necnō  ſcōꝝ ꝑ totiꝯ āni circulū reuerēdiſſimi di iacobi de Uoꝛagine ſacre theologie ꝓfeſſoꝛis  oꝛdiniſ ſancti Dominici: finiunt feliciter.  β 5 Distichen, die das Akrostichon ‘De Uoragine’ ergeben, rot D schwarz ulcia mellifluo manātia dogmata fonte  … Z. 10, rot E schwarz loquij fuco turbat: ineptus homo eſt.  U. d. Sp. DrM, rot  schwarz Arte ⁊ expenſis vigili cura  Trechſel expleuit opus hoc Ioannes  Mille quingentos vbi chꝛiſtus annos  Sex minus egit  Ian Lugduni iuuenes ſeneſ  Martias nonas celebꝛes agebant  Magna regine quia pꝛepotenti  Feſta parabant  Bl. 96 leer.
4. Sermo de passione. — Sermo de planctu beatae Mariae.
18 Bl. a–c⁶.🛈
Bl. 1aα m. Sign. a Incipit ſermo de paſſiōe di ni Ieſu xi.  (q)Uo abijt dilectus  tuus o pulcherrima mulierum. … Sign. b tu. ſ. ex quo regnū habes. ⁊ ſi nō de hoc mun… Endet Bl. 17aβ Z. 23 … quā ie concedat  qui eſt benedictꝯ in ſeculoꝝ ſecula. Amen.  Finit ſermo de planctu beate virgīs.  Bl. 17b u. 18 leer.
Vorlage: München SB (Digitalisat).
Anm. Zisska & Lacher (München) Auktion 72 (9.–11.V.2019) Nr 158 (1.3.4).
Reproduktionen: Lyon BMun (Digitalisat). München SB (Digitalisate) (1), (2), (3), (4). Paris BN (Digitalisat).
C 6524(3.4). 6527. R 1112. Pellechet: Voragine 148. 153. Ce³ J-199 u.Suppl. Feigelmanas 249. 250. IBE 3120 u.Adic. IBPAddII † 1286. IBPort 965. IDL 2603. IGI 5065 u.Corr. IGICorr 5053A. 5059A. 5067A. Kaplan 288. Pell 6535a–l. 6535n. CRF VIII 300. CRF XI 596. CRF XIII 1275. CRF XVII 362. CRF XIX 777. BSB-Ink I-112. CIBN J-134. Castan 973. Jurot 486. Ohly-Sack 1591. Rhodes: Oxford 998. Zdanevyč 261. ISTC ij00199000. GWMs M11673.
Acireale BZelant. Avignon BMun
. Ávila BP (1). Ayora KArch (def.). Bamberg SB
. Barcelona BU
(7 Ex., 3. Ex. def., 4. Ex. 1.3.4, 5. Ex. 2–4, 7. Ex. def.), Franzisk. Barth *K
(1–4, 1 def.). Bautzen DomKap. Bergamo BCiv (1, def.). Besançon BMun
(3.4). Cambridge UL
. Colmar BVille
. Dallas PL
(2). Darmstadt *ULB
(1–4, 3 def.). El Escorial RB. Évora BP
. Frankfurt (Main) *UB
(1.2, def.). Fribourg BCantU
(1–4, 1 def.). Gerona BP (1.3.4). Haag MMeerman
(2). Kijv NB
. Lille BU
. Lüneburg RatsB. Luzern ZB
(1.3.4., 1 def.). Lyon BMun
(def.). Mainz GutenbergM
(3). München SB
. Osnabrück *GyCarol†. Oxford AllSoulsC
. Palma de Mallorca BP
. Paris BN
(def.), DominJacques. Płock ehem. Sem. Roma CFranzisk
. Rouen BMun
(2.4, 2 def.). Salerno BProv (1.2). Santiago de Compostela ITheol (2–4, 4 def.). Strasbourg Sem
. Sydney SL. Verdun BMun
. Vilnius UB
(2 Ex., 1. Ex. def., 2. Ex. 1, Bl. 1 fehlt). Viterbo BCom (1, def.). Washington (D.C.) LC. Wittenberg Sem. Würzburg *Franzisk
(1.3).
Gesamtüberlieferung: 53 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
2 Sp. 52 Z. Typ. 1:120G, 4:59G. Min f. Init. Rubr. α, ζ. Viermal ders. Hlzs. Dreimal VM II. KolTit.
1. Sermones de tempore. 31.VIII.1497. 
152 Bl. 2⁸3⁴a–r⁸s⁴.🛈Gez. [12]1–140. 1 Hlzs.
Tit. Sermones de tempore ⁊ de ſanctis per totu  annum: eximii doctoris fratris Iacobi  de voragine oꝛdinis pꝛedicatorū:  quondam archiepiſcopi Ia-nuenſis: cū regiſtro eo-rundem in pꝛin-cipio.  Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. 2 ij Incipit Regiſtrū in Sermones de tēpore pꝛeclariſſimi ſacre theologie doctoris fis Iacobi  de uoragine oꝛdinis pꝛedicatoru m oꝛdinem alphabeti tangens materias generales in ſingulis  ſermonibus contentas.  (a³)Bſtinētia multiplex  eſt. … Tab. endet Bl. 12bβ Z. 13 Explicit Tabula Alphabetica.  Bl. 13aα m. Sign. a u. Blz. 1 ⁌ Sermones aurei ⁊ pulcherrimi varijs ſcripturaꝝ doctrinis referti: de tempoꝛe ꝑ totum annu:  compilati ⁊ editi ab eximio ſacre theologie doctore fratre Iacobo de voꝛagine oꝛdinis fratrum pꝛedicatoꝛum: quondā archiepiſcopo Ianuenſi: fe-liciter incipiunt.  ⁌ Incipit pꝛologus eiuſdem fratris Iacobi de  voꝛagine: in eoſdem ſuos de tempoꝛe ſermones.  (h)Umane labi-liſ vite decurſus ſalubꝛi  eruditione nos admonet.  rebus nō incumbere ꝑitu-ris. … Sign. b cta. V dicit Greg. Uenit ad nos diuinitas cal … Endet Bl. 152bβ Z. 1 … Qui ſine fine viuit ⁊ regnat per infinita ſeculorum ſecula. Amen.  Expliciūt mones dicales fis Iacobi de uoragine oꝛdinis ꝑdicatoꝝ quōdā archiei Ianuēſis. Uenetijs imſſi per Simonē de luere: īpēſis  Lazari Soardi. pꝛidie kaľ. ſeptembꝛis .1497.  Einsp. Regiſtrum  Reg. 20 Z. Endet Z. 28 s ueraciter tudinē aīe 
2. Sermones de sanctis. 20.X.1497. 
170 Bl. A⁶B–X⁸Y⁴.🛈Gez. [6]1–164. 1 Hlzs. VM II.
Tit. m. Sign. A Sermones de ſanctis per anni circulū fratris  Iacobi de Uoragine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ  quondam archiepiſcopi Ianuēſis: cū  regiſtro eorundem in pꝛincipio.  Hlzs.  Bl. 1bα ⁌ Tabula index in ſermonibus de ſanctis eximij  ſacre theologie doctoris fratris Iacobi de Uo-ragine oꝛdinis pꝛedicatorum: demōſtrās quot ſermones habeat. ⁊ pꝛimu ſermonem cuiuſlibet ſancti quota charta inueniri debeat feliciter īcipit. … β Z. 36 De celebꝛatione miſſe. . iij. clxj  Bl. 2aα m. Sign. A ij ⁌ Incipit regiſtrum in ſermones de ſanctis pꝛe-clariſſimi ſacre theologie doctoris fratris Iaco-bi de Uoragine oꝛdinis dicatoꝝ: quondā archi-ei Ianuēſis m oꝛdinē alphabeti: tāgens materias generales in ſingulis ſermonibus cōtentas.  (a³)Ger triplex eſt. … Tab. endet Bl. 6aα Z. 31 Explicit tabula.  Bl. 6b leer. Bl. 7aα m. Sign. B u. Blz. 1 ⁌ Sermones pulcherrimi uarijs ſcripturarum  doctrinis referti de ſanctis per anni totius circu-lum cōcurrētibus: editi a uenerabili viro Iacobo  de Uoragine oꝛdinis pꝛedicatorum quondā eo  Ianuenſi incipiunt feliciter.  ⁌ De ſancto andrea Sermo pꝛimus.  (v)Eſtigia eius ſecutꝯ  eſt pes meus: … Sign. c per timorē: cras erit uobiſcū per amicabilē amo- … Endet Bl. 169bβ Z. 36 … Ex ipſo. ⁊ per ipſum. ⁊ in ipſo ſunt omnia.  ipſi gloria in ſecula ſeculorum. Amen.  Einsp. ⁌ Expliciunt Sermones quadrageſimales: dominicales ac de ſanctis pꝛeclariſſimi ac uarijs ſcri-pturarum doctrinis referti eximij ſacre theologie doctoris fratris Iacobi de Uoragine oꝛdi-nis fratrum Pꝛedicatorum quondam archiepiſcopi Ianuenſis:  diligentiſſime emen-dati at caſtigati. Venetijs impꝛeſſi ingenio Simonis de Luere: impenſa ꝟo Lazari  de Soardis: qui obtinuit a Dominatione Veneta: ꝙ nullus poſſit impꝛimere  nec impꝛimi facere in eorum dominio ſub pena contenta in pꝛiuilegio.  Et completi fuerunt .xx. Octobꝛis .M.ccccxcvij.  Bl. 170aα m. Blz. 164 Ad Libꝛum.  4 Distichen I nunc ne trepida: uelut ante: libelle per urbes:  … Z. 10 Ad Lectorem.  5 Distichen Hinc uarios flores: hinc moru carpere fructus:  … Endet Z. 20 Et peragent letos ocia grata dies.  β VM  Einsp. Regiſtrum.  Reg. 22 Z. Endet Z. 43 Y pedibꝯ poſt illa  Bl. 170b leer.
3. Sermones quadragesimales. Daran: Sermo de passione. — Sermo de planctu beatae Mariae. 12.IX.1497. 
98 Bl. aa–kk⁸ll⁴mm⁸nn⁶.🛈Gez. [8]1–75[1]77–90. 1 Hlzs. VM II.
Tit. Sermones quadrageſimales fratris Iacobi de voragine oꝛdinis pꝛedicatoru: quondam archiepiſcopi Ianuenſis: cum regiſtro eorundem in pꝛincipio.  Hlzs.  Bl. 1bα ⁌ Circa tabulam immediate ſequētem notandū  ꝙ per pꝛimū numerū intelligēdū eſt capľ a quo  ſumptum eſt thema allegatū. … β Z. 52 … Lu. xix. . xiiij.  Bl. 2aα m. Sign. aa ij ⁌ Incipit tabula in ſermones quadrageſimales  magi Iacobi de Uoragine per alphabeti las:  ut eo faciliꝯ materia ſeſe offerat notabiľr diſtīcta.  Abſcondere.  (a²)Bſcondūt … Tab. endet Bl. 7bα Z. 32 Explicit Tabula.  Bl. 8 leer. Bl. 9aα m. Sign. bb u. Blz. 1 ⁌ Incipit quadrageſimale aureum eximij doctoris: fratris Iacobi de Uoragine oꝛdinis dicatorum: quōdam archiepiſcopi Ianuēſis: duos quotidie continens ſermones.  ⁌ In die cinerum Sermo pꝛimus.  (f)Ilia populi mei  induere cilitio ⁊ cōſpergere ci-nere. … Sign. c ego panē ⁊ vinū dedi ſibi ad nutrimētū. Iō ignis  … Endet Bl. 75bβ Z. 19 … Qui  cū pe ⁊ ſpū ſctō per īfinita ſecula regnat. Amē.  5 Distichen, die das Akrostichon ‘De Uoragine’ ergeben Dulcia mellifluo manantia dogmata fonte  … Endet Z. 30 Eloquij fuco turbat: ineptus homo eſt.  Einsp. ⁌ Finis Sermonum Quadrageſimalium Eximij Doctoris  fratris Iacobi de Uoragine oꝛdinis Pꝛedicatorum: quon-dam Archiepiſcopi Ianuenſis.  Bl. 76a Venetijs impꝛeſſi. xlj. mēſis Septēbꝛis .1497. per Simonem  de Luere: impenſis Lazari Soardi. cum pꝛiuilegio ⁊c.  VM  Regiſtrum  Reg. 13 Z. Endet Z. 16 nn qui vulgariter ⁌ Incipit cis calcaui  Bl. 76b leer. Bl. 77aα m. Sign. mm u. Blz. 77 ⁌ Incipit ſermo de paſſione di ni Ieſu xi.  (q)Vo abiit dilectꝯ  tuꝯ o pulcherrima mulierū. … Endet Bl. 98aβ m. Blz. 90 Z. 34 quā ipſe concedat qui eſt  benedictus in ſeculorum ſecula Amen.  Finit ſermo de planctu beate virginis.  Bl. 98b leer.
4. Mariale. 14.XI.1497. 
72 Bl. a–i⁸.🛈Gez. [1]ii–lxxii. 1 Hlzs. VM II.
Tit. Mariale: ſiue ſermones de beata Maria  virgine: fratris Iacobi de Uoragine Archiei Ianuenſis.  Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. a ij u. Blz. ij (c)Ogitaui dies antiquos ⁊ annos eternos in mēte habui. … Z. 12 … ut ꝗlibet poſſit qď uoluerit inuenire.  ⁌ Tabula alphabetica pꝛincipioꝝ ſermonum indicās quota charta inueniri debeāt  Tab. in 2 Sp. Endet Bl. 2bβ Z. 52 Uulnerata fuit maria. . xiij. lxxj  Bl. 3aα m. Sign. a iij u. Blz. iij ⁌ Sermones aurei de btā Maria ꝟgīe: Mariale  nūcupati: editi ab eximio ſacre theologie doctore  fe Iacobo de Uoragine oꝛdīs dicatoꝝ: quondā archieo Ianuēſi: feliciter īcipiūt. ⁌ Serᵒ. j.  (a)Bſtinentia multiplex fuit in ꝟgine Maria. … Sign. b (a³)Uguſta ⁊ imꝑatrix celi eſt maria rōne ꝓ- … Endet Bl. 71bβ Z. 45 … qui cū patre ⁊ ſcō ſpiritu viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculorum. Amen.  Einsp. ⁌ Explicit Mariale fratris Iacobi de Uoragine Archiei Ianu-enſis: Impꝛeſſum Venetijs per Simonem de Luere: impē-ſis Lazari Soardi. Cu pꝛiuilegio ⁊ .xiiij. Nouembꝛis.  M.ccccxcvij.  Bl. 72a m. Blz. lxxij Reg. 9 Z. Endet Z. 9 i aīe ctionis ubera nitatē  VM  Bl. 72b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original, 3). Città del Vaticano BVat (Kopie). München SB (Digitalisat).
Anm. 1. Ob das Mariale als vierter Teil dieser Ausgabe geplant war oder als eigenständige Ausgabe anzusehen ist, kann nicht mit Sicherheit bestimmt werden. Zahlreiche Ex. überliefern nur T. 1–3 bzw. nur T. 4. Auch der Druck- und Privilegvermerk in T. 2 bezieht sich lediglich auf T. 1–3.
Zum Privileg vom 31.I.1497 vgl. Early Modern Book Privileges in Venice [9.VII.2019].
Anm. 2. Christie’s (New York) The Estelle Doheny Collection from St. Mary’s of the Barrens, Perryville, Missouri: Fine Printed Books and Manuscripts (14.XII.2001) Nr 128 m. Prov. Perryville Sem.
Reproduktionen: Bibl.Palat. 05368. Barcelona BCatal (Digitalisat, 4). Lyon BMun (Digitalisate) (1.3), (4.2). München SB (Digitalisate) (1), (2), (3), (4). Salamanca BU (Digitalisat). Tübingen UB (Digitalisat, 4). Wien UB (Digitalisate) (2), (3).
C 6525. Pellechet: Voragine 136. 149. Sander 7733. Badalić 608. 609. CBBSuppl 4484(4). CBS 2138. Ce³ J-202 u.Suppl. CIH 1871. CIR J-27. IBE 3121. IBP 3024. IBPort 966. IDL 2603a. IGI 5051 u.Corr. 5054 u.Corr. 5060 u.Corr. 5068 u.Corr. Pell 6536. CRF I 886. CRF X 413. 414. CRF XI 597. CRF XVIII 312. VB 4525.8. BSB-Ink I-113. CIBN J-135. Pr 5619. BMC V 574.IA 24645. BMC XII 41.IA 24646. Bod-inc J-084. Borm: IG 1484. Brinkhus 1193. Catalano: Ragusa 18. 22. 23. Collijn: Uppsala 783. Cuccia 48. De Falco: Montevergine 27. Festanti: Reggio Emilia 198. Kocowski 1546. Madsen 2216. 2217. 2219. 2226. Martín Abad J-27. Mendes: Lisboa 667. 668. Ohly-Sack 1592. Petrella: NapoliBU 200. Renner-Herrmann-Zwink 3724. 3725. Rhodes: Cini J3. Rozsondai 513. Sack: Freiburg 2005. Spandowski 527. Walsh: Harvard 2723–2725. ISTC ij00202000. GWMs M11684.
Ajaccio BMun
. Ann Arbor SpauldingColl (1.4). Assisi BCom (2), Franzisk1 (2). Ávila BP (1–3). Baltimore ArtM (4). Bamberg SB
(def.). Barcelona ArchAragon (2), BCatal
(4). Bergamo BCiv (4). Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.†, 2. Ex. 3). Birmingham UL (3). Bologna Gy (2.4). Braga BU (1–3). Brno UKn
(1–3). București BAcad
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 4). Budapest BAcadSci
(1–4), BU
(1–3). Burgos BP (4). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(3 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 1.4, 3. Ex. 4, def.). Cascia BCom (3). Castelvetrano BCom. Cesena BMalatest (3.4). Châlons-en-Champagne BMun
(2). Chapel Hill UL (2). Chicago NewberryL
. Citerna BCom (1). Città del Vaticano BVat
(6 Ex., 1. Ex. 4, 2. Ex. 4, 3. Ex. 1.2.4, 4. Ex. 4, 5. Ex. 4, 6. Ex. 4). Colmar BVille
(1–3, 1 def.). Cosenza BCiv. Cuenca Sem
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 3 def., 2. Ex. 3). Cupramontana BCom. Dallas BridwellL. Dresden *SUB
(z.Z. Moskva GosB) (1–4). El Escorial RB. Évora BP
. Fermo BCiv (1–3). Ferrara BCom (def.). Foligno Sem (def.). Forlì BCom (2.3). Frankfurt (Main) MKunst
(3). Freiburg UB
(4, def.). Galatina BCom
(2.4). Genova BBerio, BU (4). Gravina di Puglia BCap (4). Grottaferrata Basil
(2). Guastalla BCom (4). Gubbio BSperelli (1–3). Hartford TrinityC
(1–3). Helsinki NB
. Huesca BP
. Kampor Franzisk. København KglB
(1–4). Köln UStB
(4). Langres SocHist†
(4). Licata BCom (2.3). Lisboa BN
(2 Ex., 1. Ex. 4, def., 2. Ex. 1–3). London BL
(2 Ex., 1. Ex. 2, 2. Ex. 4). Lucca BStat
(1–3). Lyon BMun
(2 Ex., 1. Ex. 1.3, def., 2. Ex. 4.2, def.). Madrid BN
(3 Ex., 1. Ex. 1.3, 2. Ex. 2.4, 3. Ex. 2, def.). Mercogliano Monteverg
(3, Bl. 8 fehlt). Milano BAmbros (2), BNBraid (def.). Modena BEst (def.). Modica BCom
(3 Ex., 1. Ex. 1.3, 2. Ex. 2, 3. Ex. 2.4.). Montegabbione BCom (1). Montserrat Benedikt
(2 Ex., 1. Ex. 4, 2. Ex. 4). München SB
(1–4). Murcia Franzisk
(4). Napoli BN (1.2.4), BU
(def.). Nardò BCom. Nelahozeves Lobkowitz
(4). Neuburg SB
(1–3). New Haven UL
(3.4). New York ButlerL, ehem. ManhattanC (4). Nice BMun
(1–3, 1 def.). Norcia BCom (def.). Nürnberg LKArch
. Orihuela Franzisk (4). Oxford Bodl
(4). Padova BU (def.), Sem
(4). Palazzolo sull’Oglio BCiv
(4 Ex., 1. Ex. 1, 2. Ex. 2, 3. Ex. 2, 4. Ex. 3). Palencia Catedr (1–3). Palermo BRegion
(1), Kapuz (2.3). Palma de Mallorca BP
. Paris BN
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 1 def., 2. Ex. 1.2), EcBeauxArts
. Pavia BU
(1.3). Penne Franzisk (1–3, 1 def.). Perryville ehem. Sem (2). Piacenza BCom (2.4). Pôrto BMun
(4). Potenza Sem (2.4). Rajhrad Benedikt
(3 Ex., 1. Ex. def., 3. Ex. def.). Regensburg SB (4). Reggio Emilia BMun
(4). Rieti BCom (2.4). Roma BCasanat
(1.3.4), BCorsin
, BN
(1), IDomin. Rovigo Sem (1–3). Salamanca BU (4). Salisbury Cathedr (2). San Diego CaliforniaUL (4). Sankt Petersburg NB
(4). San Marino (Calif.) HuntingtonL
. Šibenik Franzisk
. Siena BCom (3 Ex., 1. Ex. 1, 2. Ex. 1, 3. Ex. 3). Stonyhurst C (1.3). Stuttgart LB
(2 Ex., 1. Ex. 1–4, 2. Ex. 4). Taormina BCom (2.3). Terni BCom
(4). Tilburg UB (4). Tivoli BCom (1–3). Torino BCiv (1–3), BNU
(def.). Tours CentrRenaissance
(1.4). Trapani BFardelli
(4). Trieste BCiv
(1–3). Tübingen UB
(4). Turnhout StB (4). Udine BCom (1.3, 3 def.). Uppsala UB
(4). Urbino BU
(2 Ex., 2. Ex. 4). Valencia BMun (2.4), Franzisk (4). Venezia BNMarc (2.3), FondazCini
(4), FranziskVigna (3). Warszawa BN
(2). Washington (D.C.) CatholUL, FolgerL (4), LC (3.4). Wien NB
(3 Ex., 1. Ex. 2, 2. Ex. 4, 3. Ex. 1–3), UB
. Wolfenbüttel HerzogAugustB
. Worcester (Mass.) PL (1–3). Wrocław BU
(4). Würzburg Franzisk. Wuppertal StB
.
Gesamtüberlieferung: 177 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
2 Sp. 53 Z. Typ. 1:81G, 2:58/59G. Min. f. Init. Rubr. β. KolTit.
1. Sermones de tempore.
174 Bl. i⁸⁊⁶a–u⁸.🛈
Tit. Regiſtrum in ſermones Ia-cobi de Uoꝛagine de tēpoꝛe.  Bl. 2aα m. Sign i 2 Incipit regiſtū in ſermones de tempoꝛe  pꝛeclariſſimi doctoꝛis: magiſtri Iacobi de  voꝛagine m oꝛdinem alphabeti tangens  materias generales in ſingulis ſermonibꝯ  contentas.  (a)Bſtinentia multi-plex eſt. … Tab. endet Bl. 14aβ Z. 6 Explicit Tabula Alphabetica.  Bl. 14b leer. Bl. 15aα m. Sign. a ❡ Sermones aurei ⁊ pulcherrimi varijs  ſcripturarum doctrinis referti de tempoꝛe ꝑ  totu annū editi a ſolēniſſimo theologie doctoꝛe magiſtro Iacobo de Uoꝛagine oꝛdi-nis pꝛedicatoꝛū quondā epiſcopo Ianuenſi  feliciter incipit.  Incipit pꝛologus in ſermones magiſtri  Iacobi de Uoꝛagine.  (h)Vmane labilis vite decurſus  ſalubꝛi eruditiōe  nos admonet. re-bus nō īcūbere ꝑituris … Sign. b quentē eu in carcere poſuit. Tertio ꝓpter  … Endet Bl. 173bβ Z. 44 … Qui ſine fine viuit ⁊ regnat ꝑ  infinita ſeculoꝛum ſecula. Amē.  Finis ſermonum de tempoꝛe ma-giſtri Iacobi de voꝛagine.  Bl. 174 leer.
2. Sermones de sanctis.
200 Bl. [a⁶]A–Z⁸AA¹⁰.🛈
Tit. Regiſtrum in ſermones Iacobi de Uoꝛagine de ſanctis.  Bl. 1bα Tabula ſermonū de ſanctis in hoc volu-mine contentoꝝ. Et nota ꝙ de quolibet ſancto habētur quattuoꝛ ſermones ad minus.  … β Z. 35 De officio diuino.  Bl. 2aα Incipit regiſtrū in ſermones de ſanctis  per circulū anni clariſſimi doctoꝛis. magi-ſtri Iacobi de voꝛagine m oꝛdinē alphabe-ti tangens materias generales in ſingulis  ſermonibus contentas.  (a³)Ger triplex eſt. … Tab. endet Bl. 6bβ Z. 10 Explicit tabula.  Bl. 7aα m. Sign. A Sermones pulcherrimi varijs ſcriptura-rum doctrinis referti de ſanctis per anni totius circulum cōcurrentibus: editi a venerabili viro Iacobo de voꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝛum quondam epiſcopo Ianuenſi inci-piunt feliciter.  De ſancto Andrea. Sermo pꝛimus.  (v)Eſtigia eius ſecutus eſt pes meus: … Sign. b ne ſine gloꝛia venit filius dei. Qꝛ igiť hō … Endet Bl. 199bα Z. 34 … Ex io. et  per ipſum. ⁊ in ipſo ſunt omnia. ipſi gloꝛia ī  ſecula ſeculoꝛum Amen.  Finiuntur ſermones eximij ſacre theologie pꝛofeſſoꝛis. Iacobi de voꝛagine de ſanctis per circulum anni feliciter.  Bl. 200 leer.
3. Sermones quadragesimales.
96 Bl. [a⁸]aa–ll⁸.🛈
Tit. Regiſtrum in ſermones quadrageſimales Iacobi de voꝛagine.  Bl. 1bα Circa tabula īmediate ſequentē notādū  ꝙ ꝑ mū numerū intelligendū eſt capľm a  quo ſumptū eſt thema allegatu. … β Z. 53 … Luc .xix. ſermo .xiiij.  Bl. 2aα Incipit tabula in ſermones quadrageſi-males magiſtri Iacobi de Uoꝛagine per alphabeti litteras. vt eo facilius materia ſeſe  offerat notabiliter diſtincta.  Abſcondere.  (a³)Bſcondunt … Tab. endet Bl. 8aα Z. 43 Explicit Tabula.  Bl. 8b leer. Bl. 9aα m. Sign. aa Incipit quadrageſimale aureum pꝛecla-riſſimi doctoꝛis magiſtri Iacobi de voꝛagi-ne epiſcopi Ianuēſis: duos quottidie continens ſermones.  In die cinerum. Sermo pꝛimus.  (f)Ilia populi mei in-duere cilicio ⁊ ſpergere cinere. … Sign. b cu ſit lapideus. lapides ſibi īcoꝛpoꝛat. Iob  … Endet Bl. 95bα Z. 5 … Qui cum pe  ⁊ ſpiritu ſancto regnat per infinita ſeculoꝝ  ſecula Amen.  Sermones quadrageſimales tempoꝛis  necnon ſctōꝝ per totius anni circulum reuerendiſſimi domini iacobi de voꝛagine ſacre  theologie pꝛofeſſoꝛis oꝛdiniſ ſancti dominici finiunt feliciter.  5 Distichen, die das Akrostichon ‘De Uoragine’ ergeben Dulcia mellifluo manantia dogmata fonte  … Z. 22 Eloquij fuco turbat: ineptus homo eſt.  Impꝛeſſum lugduni Anno a natiuitate domini Milleſimo quatercenteſimo nonageſimonono. Die vero .viij. Auguſti.  Bl. 96 leer.
4. Sermo de passione. — Sermo de planctu beatae Mariae.
18 Bl. a–c⁶.🛈
Bl. 1aα m. Sign. a Incipit mo de paſſione di ni Ieſu xi  (q)Uo abijt dilectus tuus o pulcherrima mulieru.  … Sign. b tu. ſ. ex quo regnū habes. ⁊ ſi nō de hoc mū-… Endet Bl. 17aβ Z. 22 … quam ipſe concedat qui eſt bdictus in ſeculoꝛum ſecula. Amen.  Finit ſermo de plāctu beate virgīs.  Bl. 17b u. 18 leer.
Vorlage: München SB. Palma de Mallorca BP (Digitalisate).
Reproduktionen: Lyon BMun (Digitalisat). München SB (Digitalisate) (1), (2), (3), (4). Paris BN (Digitalisat).
C 6539. 6554(3.4). Pellechet: Voragine 150. Claudin IV 323. Ce³ J-200 u.Suppl. IBE 3122. IBP 3025 u.Add. IBPort 967. IGI 5055 u.Corr (3.4). 5061 u.Corr (2). 5069(1). CRF I 887. CRF IV 279. CRF XI 598. CRF XVI 169,3. BSB-Ink I-114. CIBN J-136. Pr 8656. Bod-inc J-082. Abbott 593(3). 595(2). 597(1). Baldwin J11. Deckert 394. Festanti: Reggio Emilia 196. Günther 1662. Juntke: MarienB 242. Nolden 1564. 1565. 1568. 1570. Ohly-Sack 1593. UBL-Ink I-86. Voulliéme: Trier 2259. ISTC ij00200000. GWMs M11166. M11563. M11584. M11611. M11640.
Allendale UL (2–4). Ann Arbor SpauldingColl (1.2). Augsburg UB
. Ávila BP. Bamberg SB
. Bloomington LillyL
(1–4). Cardiff UL
(1.2.4). Cascia BCom (2–4). Chaumont BMun
(2 Ex., 1. Ex. 3.4, 2. Ex. 3.4). Dresden SUB
. Dublin TrinityC
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 1.3). Erfurt *StB
. Frankfurt (Main) *UB
. Glasgow UL
(3.4). Göttweig Benedikt
. Graz ZBFranzisk. Halle MarienB
. Kampor Franzisk. Köln ehem. Erzbisch
. Kraków BU
. Leipzig UB
(3.4). Lisboa AcadCi
. Lyon BMun
(3). Mainz GutenbergM
. Mexico City BN (2 Ex., 1. Ex. def.). Milano BNBraid
(def.), BUCattol
(2.3). Moulins BMun
(1.3.4). München SB
(1–4 Rubr. 1502). Nelahozeves Lobkowitz
. Nordhausen BlasiiB
. Oxford Bodl
(3). Palma de Mallorca BP
(1–4). Paris BN
(3.4). Polizzi Generosa BCom (1–4). Pôrto BMun
(2–4). Reggio Emilia BMun
(2). Roma BCorsin
(2). Salerno BProv
(3). Salzburg UB
(3.4). Sankt Lambrecht Benedikt
(def.). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(1–3). San Millán de la Cogolla Aug. Teramo BProv (1–4, 3 def.). Trapani BFardelli
(def.). Trier StB
(1–4). Turku UB
(3). Valognes BMun
(2 Ex., 2. Ex. 2). Włocławek Sem
(3.4). York Minster
(1–4, 4 def.). Zakliczyn Reform (def.).
Gesamtüberlieferung: 55 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
14118 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore, de sanctis et quadragesimales. Hrsg. Nicolaus Campanusgnd u. Hieronymus de Cheriognd. Pavia: Jacobus de Paucis Drapisgnd, 1499–1500. 
2 Sp. 51 Z. Typ. 1:49G, 2:97G, 3:80G. Init. a, b. Rubr. α, β. KolTit.
1. Sermones de tempore. 14.XI.1499. 
196 Bl. ab⁸a–y⁸z⁴.🛈Gez. [16]1–379[1] [m. Fehlern]. Vereinzelt Min. f. Init. TitHlzs. A. DrM I.
Tit. Sermones dicales de tꝑe ⁊ de ſcīs ꝑ totu annū. eximij doctoꝛis frīs Iacobi ď voꝛagīe  oꝛdīs dicatoꝝ. quōdā archiei Ianuēſis. cū regiſtro eoꝛūdē ī pꝛī.  Hlzs.  Bl. 1b (T³)U quicun es qui hec legīs: ſiue dicatoꝛ: ſeu philoſophꝯ:  aut theologus: ſcito ꝙ Iacobus de voꝛagi-ne ex ſacro pꝛedicatoꝛum oꝛdine ſum. qui vt ſingulari mea doctrina ⁊  theologica ⁊ moꝛali: verbi dei pꝛeconibus ſermocinantium numeroſitate confuſis pꝛodeſſe valerem Iacob de pauciſdrapis de burgofrancho meos aure-os ſermones tam feſtiuos  dominicales ⁊ quadrageſimales impꝛimi curauit: … Z. 14 … Bene vale.  Bl. 2aα m. Sign. a 2 Incipit Tabula in Sermones de tē-poꝛe pꝛeclariſſimi ſacre theologie doctoris fratris Iacobi de voꝛagine oꝛdinis  pꝛedicatoꝝ m oꝛdinē alphabeti tangēs  materias generales in ſingulis ſermonibus contentas.  (A³)Bſtinentia multiplex eſt: … Tab. endet Bl. 16bβ Z. 40 Explicit Tabula Dominicalis.  Bl. 17aα m. Sign. a u. Blz. 1 ⁌ Sermones aurei ⁊ pulcherrimi va-rijs ſcripturarū doctrinis referti: de tꝑe  ꝑ totū annū: pilati ⁊ editi ab eximio ſacre theologie doctoꝛe fratre Iacobo de  voꝛagine oꝛdinis frū dicatoꝛū: quōdā  archieo Ianuenſi: feliciter incipiunt.  ⁌ Incipit pꝛologus eiuſde fratris Iacobi de voꝛagine: in eoſdem ſuos de tempoꝛe ſermones.  (H¹³)Umane  labiliſ- vite  ďcurſus  ſalubꝛi  eruditōne nos  admo-net. re-bus nō  incūbe-re peri-turis. … Sign. b ſue: qꝛ abſtinēs fuit. Ibi vanigloꝛioſi de-… Endet Bl. 195aβ m. Blz. 379 Z. 47 … Qui ſine fi-ne viuit ⁊ regnat per infinita ſeculoꝛum  ſecula. Amen.  ⁌ Expliciūt ſermones dicales fratris  Iacobi de voꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ  quōdam archiei Ianuēſis  diligētiſſime emēdati: ac cum magna ſollicitudīe  coꝛꝛecti ⁊ caſtigati. Papie impꝛeſſi cura  ac īpēſis Iacob de pauciſdrapis de burgofrancho. Die 14 nouēbris 1499 ad  laudē dei ac gloꝛioſe virginis. Amē.  Bl. 195b Reg. in 4 Sp. Endet Sp. 4 Z. 23 aut magiſtri  Unter Sp. 2 u. 3 DrM  Bl. 196 leer.
2. Sermones de sanctis. 8.I.1500. 
220 Bl. A⁸A–ZAA–CC⁸DD⁴.🛈Gez. [8]1–211[1]. Einmal Min. f. Init. TitHlzs. A. DrM I.
Tit. Sermones de ſanctis per anni circulū fratris  Iacobi de voꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ.  quōda archiepiſcopi Ianuēſis. cu  regiſtro eoꝛūdem in pꝛincipio.  Hlzs.  Bl. 1b Campanus Minoꝛiſta lectoꝛi felicitatem.  (H³)Abes humaniſſime lectoꝛ facūdi voꝛaginis ſanctuari  diligentiſſime emendatū tot pꝛius  erroꝛibus īmerſum: … Z. 18 … vel fidelē tecum Comitem tuliſſe nun  penitebit. Uale.  Bl. 2aα m. Sign. A 2 ⁌ Tabula index in ſermonibus de ſan-ctis eximij ſacre theologie doctoꝛis fra-tris Iacobi de voꝛagine oꝛdinis dica-toꝝ: demōſtrās quot ſermones habeat. ⁊  pꝛimu ſermonē cuiuſlibet ſancti quota  charta inueniri debeat feliciter incipit.  … β Z. 51 De celebꝛatōne miſſe: ſer. iij. car.  161  Bl. 2bα Incipit tabula in ſermones ď ſanctis  pꝛeclariſſimi ſacre Theologie doctoꝛis  fratri Iacobi de Uoꝛagine oꝛdinis di-catoꝛ: quondā archiei Ianuēſis  oꝛdinē alphabeti: tāgēs mās gnāles in ſingulis ſermonibus cōtētas.  (A³)Ger triplex eſt  … Tab. endet Bl. 8bβ Z. 3 Explicir Tabula Sanctuarij.  Bl. 9aα m. Sign. A u. Blz. 1 ⁌ Sermones pulcherrimi varijs ſcri-pturarū doctrinis referti de ſanctis per  anni totius circulū currentibus: editi  a venerabili viro Iacobo de Uoꝛagine  oꝛdinis pꝛedicatoꝛu quondā archieo  Ianuenſi incipiūt feliciter.  ⁌ De ſancto Andrea Sermo pꝛimus.  (U)Eſti-gia eiꝯ ſecutus eſt  pes meꝯ:  … Sign. b v ſequiť: Et ſi tradidero coꝛpus meum  … Endet Bl. 218bβ Z. 42 … Ex ipſo. ⁊ ꝑ im. ⁊ in ipſo ſūt oīa.  ipſi gloꝛia in ſecula ſeculoꝝ Amen.  Bl. 219a einsp. ⁌ Expliciunt Sermones dominicales: quadrageſimales: ac de ſanctis pꝛeclariſſimi ac varijs ſcripturaꝝ doctrinis referti eximij ſacre theologie doctoꝛis fra-tris Iacobi de Uoꝛagine oꝛdinis fratrum Pꝛedicatoꝛū quondam archiepiſcopi Ianuenſis:  diligentiſſime emendati at cu magna ſollicitudine coꝛꝛecti ⁊ caſtigati per viros venerabiles fratre Colam Campanū ſacre theologie bachalariū oꝛdinis mino-rum: ⁊ fratrem Hieronymū de cherio magiſtrū ſtudē-tium ſacri oꝛdinis pꝛedicatoꝝ. qui fuerūt Papie  impꝛeſſi cura ac impenſis Iacob de paucis  drapis de burgofrācho die 8 Ianuarij  1500 ad laudem oīpotentis dei ac  gľioſe virginis Marie Amē.  Zweisp., α Ad Libꝛum.  4 Distichen I nunc ne trepida: velut ante: libelle ꝑ vꝛbes:  … Z. 22 Ad Lectorem.  5 Distichen Hinc varios floꝛes: hinc moꝝ carpere fructus:  … Endet Z. 32 Et peragent letos ocia grata dies.  β DrM  Einsp. Regiſtrum.  Reg. in 4 Sp. Endet Sp. 4 Z. 45 im feruēter  Bl. 219b u. 220 leer.
3. Sermones quadragesimales. Daran: Sermo de passione. — Sermo de planctu beatae Mariae. 2.IX.1499. 
128 Bl. aa¹⁰aa–oo⁸pp⁶.🛈Gez. [10]1–117[1]. Dreimal Min. f. Init. TitHlzs. A. DrM I.
Tit. Sermones quadrageſimales fratris Iacobi  de voꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝛum. quondam archiepiſcopi Ianuenſis. cum  regiſtro eoꝛūdem in pꝛincipio.  Hlzs.  Bl. 2aα m. Sign. aa 2 ⁌ Circa tabula īmediate ſequente notandū ꝙ ꝑ pꝛimū numeꝝ intelligēdū eſt  capľ a quo ſumptū eſt thema allegatū.  … Bl. 2bα Z. 25 … Luc .xix.  .xiiij. car. 14  Bl. 3aα m. Sign. aa3 Incipit tabula in ſermones quadra-geſimales frīs Iacobi de Uoꝛagine ꝑ alphabeti las: vt eo facilius mā ſeſe offe-rat notabiliter diſtincta.  Abſcondere.  (A³)Bſcōdūt … Tab. endet Bl. 10bβ Z. 3 Explicit Tabula Quadrageſimalis.  ⁌ Pꝛeſens quadrageſſimale eſt coꝛectū  per Reuerendū patrē fratrē Ieronimū  de cherio ſacri ordinis pꝛedicatoꝝ.  Bl. 11aα m. Sign. aa u. Blz. 1 ⁌ Incipit quadrageſimale aureū exi-mij doctoꝛis: fratris Iacobi de Uoꝛagine oꝛdinis pꝛedicatoꝝ: quōdam archi-epiſcopi Ianuēſis: duos quotidie con-tinens ſermones.  ⁌ In die cineꝝ Sermo pꝛimus.  (F¹²)Ilia  populi  mei īduere cili-cio ⁊ cō-ſperge-re cine-re. … Sign. b xs eum repulit dicens: Vade ſathana  … Endet Bl. 127aβ Z. 36 … qui eſt benedictus in ſeculoꝛū  ſecula. Amen.  ⁌ Expliciunt Sermones Quadrageſi-males Eximij Doctoꝛis fis Iacobi de  Uoꝛagine oꝛdinis dicatoꝝ: quōdā Ar-chiepiſcopi Ianuēſis. Una cū tractatu  de paſſione di noſtri ieſu xi. ⁊ de planctu gloꝛioſe virginis quā diligentiſſime  emēdatū ac cū magna ſollicitudine coꝛrectū ⁊ caſtigatū. Impꝛeſſi Papie cura  ac īpenſis Iacob de Paucis dꝛapis de  burgofrancho die 2 Septēbꝛis 1499  ad laudē dei ac glorioſe Marie virgi-nis. Amen.  Bl. 127b Reg. in 3 Sp. Endet Sp. 3 Z. 24 repꝛehendi:  Unter Sp. 2 DrM  Bl. 128 leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Frankfurt (Main) UB (1, Teildigitalisat). Praha ehem. FranziskJakub (1, Einzelfotos).
Anm. T. 1 Bl. 17 auch in abw. Satz (z.B. Ex. Frankfurt (Main) UB, Bl. 17aα Z. 1 ⁌ Sermōes aurei pulcherrimi varijs  ſcripturaꝝ doctrinis …).
C 6526. R 789(2). Pellechet: Voragine 151. Sander 7734. Gualandi: Pavia 226. 407. 408. Badalić 610(3). CBB 2233 u.Suppl (1.2). CBS 2139. Ce³ J-201 u.Suppl. CIH 1870. CSA 257(3). Gspan-Badalić 373. IBE 3123. IBP 3026 u.Add. IBPort 968. IGI 5056 u.Corr. 5062 u.Corr. 5070 u.Corr. Pell 6537. CRF I 885(3). CRF XI 599. CRF XVIII 313. VB 3282. BSB-Ink I-115. CIBN J-137. Pr 7118(2). BMC VII 1019.IA 31641 (3). BMC XII 73.IA 31642 (2). Bod-inc J-083. Borrelli 79. Catalano: Ragusa 72. Di Viesti: Mantova 577. Errani-Palma: Cesena 156,1. Festanti: Reggio Emilia 197. Luraschi-Pedroia J3. Martín Abad J-28. Ohly-Sack 1594. Petrella: Dongo 18. Renner-Herrmann-Zwink 3722. 3723. Scapecchi: Firenze 1516. Scardilli-Venezia 156. Sheehan: Vaticana J-41. ISTC ij00201000. GWMs M11590. M11615. M11646.
Afragola Franzisk
(1, def.). Aquila Sem (2). Ascoli Piceno BCom (2 Ex., 1. Ex. 3, 2. Ex. 3). Assisi BCom (2). Asti Sem (1–3). Avignon BMun
(1.2, 2 def.). Bamberg SB
(2). Barcelona BCatal
(2), BU
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 1 def., 2. Ex. 3, def.). Bari BN (1). Benevento Erzbisch (2, def.). Bergamo BCiv
(2). Berkeley UL (1). Berlin *SB
(2 Ex., 1. Ex.† 2, 2. Ex. 1–3). Bol na Braču Domin
(3). Bologna Gy (3). Bolzano M
(3). Bonn ULB
(1–3, def.). Boston (Mass.) CountwayLMed (3). Brussel BR
(2). Budapest BU
(1.2). Cambridge (Mass.) HoughtonL
(3). Cava dei Tirreni BAvallone
(2). Cesena BMalatest
(1–3, 3 def.). Český Krumlov Franzisk
(def.). Châlons-en-Champagne BMun
(3). Chicago NewberryL (2.3). Città del Vaticano BVat
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 1). Dongo Franzisk
(1–3, 2 def.). Enna BCom
(1.3, 1 def.). Évora BP
(1–3). Faenza BCom
(3). Firenze BMarucell (2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 2), BN
(1.2., 1 Fragm. Bl. 193–196, 2 Bl. 193–220 fehlen). Foligno Sem
(1.3). Frankfurt (Main) UB
(1–3, 1 def. Rubr. 1506). Genova BBerio (1–3), BU
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 1), Kapuz
(2.3). Gniezno ArchErzbisch (1), ehem. Kap (2.3). Granada BU
(1–3, 1 def.). Guadalajara (Mex.) SB (1.3). Gubbio BSperelli (1–3). Innsbruck Kapuz (1.2), Servit
(1.2). Johannesburg UL (3). Klagenfurt DomKap. København KglB
(2.3). Kraków BU
(1), Kapuz (1–3). Langres SocHist
(3). Lanhydrock House L (2). Leuven TheolF
. Lisboa BN
(5 Ex., 1. Ex. 3, Bl. 1 u. 128 fehlen, 2. Ex. 1, Bl. 2–7 fehlen, 3. Ex. 1, 4. Ex. 2, 5. Ex. 1–3). London BL
(2.3). Lucca BStat
(2). Lugano Kapuz
(1). Lyon UCathol
(2). Madrid BMun
(1–3, 1 u. 2 def.), BN
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 1–3, 2 Bl. 144 fehlt). Mainz GutenbergM
(Fragm. 2 Bl.). Mantova BCom
(2.3). Milano BAmbros
(2 Ex., 1. Ex. 1.3, 2. Ex. 3, Bl. 1 fehlt), BNBraid
(1–3), SocStorLombard (3). Modena BEst (1.3, 1 def.). Monselice BCom (1). München SB
(2 Ex., 1. Ex. 1, Bl. 1–8, 193 u. 196 fehlen, 2. Ex. Fragm. 1 Bl.). Münster *ULB
(1–3). Napoli BN (1.3). Narni BCom (1–3). Nova Gorica Franzisk
(1–3, def.). Ostra BCom (1.3). Ostra Vetere BCom (3). Oxford Bodl
(2 Ex., 1. Ex. 1.3, 2. Ex. 2). Padova BU (1–3). Palma de Mallorca BP
. Paris BN
(1–3, def.), EcBeauxArts
(1.3). Pavia BCiv (1), BU
(3, def.). Penne Franzisk (1.3). Piacenza BCom (1–3, def.). Praha ehem. FranziskJakub
(3), Kap
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 2). Princeton UL
(Fragm. Bl. a2). Provo UL
(1–3). Ravenna BClass (1–3). Reggio Emilia BMun
(2 Ex., 1. Ex. 1–3, 2. Ex. 3). Roma BCorsin
(1–3), BN
(2 Ex., 1. Ex. 1.2, 2. Ex. 2), Claret (2), FranziskApostoli (1, def.). Rovigo BConcord (1–3, def.). Salerno BProv
(2). Sankt Petersburg NB
(1–3). San Marino (Calif.) HuntingtonL
(1–3). Sarzana Sem (1). Scicli BCom
(1–3, 1 u. 2 def.). Siracusa Sem
(2.3). Stuttgart LB
(3 Ex., 1. Ex. 1, def., 2. Ex. 2, 3. Ex. 1.3). Torino BNU
(2 Ex., 1. Ex. 1.3, 3 def., 2. Ex. 1). Trento Franzisk
(1.2). Uppsala UB
(1.2). Ushaw C
(1–3). Venezia FondazCini
(3), FranziskVigna
. Ventimiglia BApros (1–3, def.). Vicenza BBertol (1–3). Viterbo BCom
(3). Washington (D.C.) LC (3 Ex., 1. Ex. 1.3, 2. Ex. 3, 3. Ex. 2). Wesel MartiniK (1.3). Zagreb Metropol
(3). Zwettl Zisterz
(2, def.).
Gesamtüberlieferung: 137 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11580 Jacobus de Voraginegnd: Sermones de tempore et de sanctis et quadragesimales. Daran: Sermo de passione. — Sermo de planctu beatae Maria. [Lyon: Matthias Hussgnd, z.T. mit Material des Jacques Sacongnd(?)], 23.III.1503. 
Pellechet: Voragine 166. IBE 3115(2). Pell 6527a-b(2.4). 6535o(2). BSB-Ink (I-117). Hubay: Eichstätt 558(2). ISTC ij00190900. GWMs M11580. M11609. M1168320.
Die Ausgabe umfasst vier Teile: 1) Sermones de tempore, 2) Sermones de sanctis, 3) Sermones quadragesimales, 4) Anhang m. Sermo de passione u. Sermo de planctu Beatae Mariae Virginis. Nur T. 3 enthält einen Druckvermerk mit Datierung. Einzeln überlieferte Teilbände (z.B. Ex. Eichstätt UB) sind daher z.T. irrtümlich als Inkunabeln verzeichnet. — Die Auszeichnungstype und die Initiale auf dem Titelblatt sind im 16. Jh. bei Jacques Sacon nachgewiesen.
Avignon BMun
(2.4). Bamberg SB
. Berlin *SB
. Bilbao BU
. Eichstätt UB
(2). El Escorial RB (2). München SB
(1).
Gesamtüberlieferung: 7 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
C 6535. Baudrier III 63. BSB-Ink I-116. ISTC ij00202500. GWMs M11570. M11637. M11639.
Die Ausgabe umfasst vier Teile: 1) Sermones de tempore, 2) Sermones de sanctis, 3) Sermones quadragesimales, 4) Anhang m. Sermo de passione u. Sermo de planctu Beatae Mariae Virginis. Nur T. 4 enthält einen Druckvermerk mit Nennung des Verlegers, VM und Datierung. Einzeln überlieferte Teilbände sind daher z.T. irrtümlich als Inkunabeln verzeichnet.
Reproduktionen: München SB (Digitalisat).
Bamberg SB
. Berlin SB
(1.3). Gent BU
. København KglB
(3). Luzern ZB
. München SB
(1.3, 3 def.), UB
. Paris BN
(2). Regensburg SB
. Toulouse BMun
.
Gesamtüberlieferung: 10 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
12 Sp.M11571 Jacobus de Voraginegnd: Sermones. Lyon: Jacques Mytgnd für Martin Boillongnd, 21.XI.1511. 
C 6536. Pellechet: Voragine 170. Pell 6529. GWMs M1121810. M11571. M1168310.
Die Ausgabe umfasst drei Teile: 1) Sermones de tempore, 2) Sermones de sanctis, 3) Sermones quadragesimales, davor Sermo de passione u. Sermo de planctu Beatae Mariae Virginis. T. 2 enthält die VM Boillons, T. 3 den Druckvermerk Myts und die Datierung. Der im Ex. Épinal BMun separat überlieferte unfirmierte T. 1 ist in einigen Bibliographien irrtümlich als Inkunabel verzeichnet.
Barcelona BU
(2.3). Berlin *SB
(1–3). Épinal BMun
(1).
Gesamtüberlieferung: 3 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Deutsch (Ripuarisch)
14119 Jacobus de Voraginegnd: Sermones, deutsch (ripuarisch). Köln: Johann Koelhoff d.Ä.gnd, 1482. 
192 Bl. a–z⁊⁸.🛈37–40 Z. Typ. 7:95G, 9:150G.
Bl. 1 leer. Bl. 2a m. Sign. a ij Hir beginnē die ſermonē op die eiuāgelien In dē  gantzen iaer van den ſondage verſtentlichen v Warafftlich ouergeſat  in duytſliger ſpragen mit der vercleringe vnd bedudige des erwirdigen  meyſters Iacob de voꝛagine in der heilligen ſchrifft doctoꝛ pꝛediger oꝛdens viſgedꝛuckt vmb noit heil aller mynſchē ſelicheit In den namē vns  heren. Ieſu chriſti vnd ſyner leuen moeder marien ჻ ❖  [⁶]Vm appropinquaſſet Ieſus Ieroſoli-mam Mat. xxi. Dit ewangelium leiſt men tzweywerff in  dem iare. Eyrſt vp den palm dach. anderwerff vp den  eyrſten ſondach van der aduente. … Sign. b ſyn wyr eyns anders wardende. Sent Iohannes iongeren deden dat  … Endet Bl. 191b Z. 32 … Soe geboet he ſynen  iongheren dat ſy dat volcke ſoelden doyn ſytzen neder vp dat heu des  dar vele was yn der ſtede .  Dijt ewangelium myt ſynre bedugyngen ſteit voꝛ geſchꝛeuen In deme  ſondage zo myduaſten als men ſyngt Letare iheruſalem. .  Hijr endent de ewangelien vnd ſermonen van dez ſondagē durch dat  ganſe iair. . Gedruckt van meiſter Iohan. koelhoff burger zo Collen.   Anno di. M. cccc. lxxxij.  Bl. 192 leer.
Vorlage: Köln UStB (Digitalisat).
Anm. Vgl. Schnell, Rüdiger: Konstanz und Metamorphosen eines Textes. Eine überlieferungs- und geschlechtergeschichtliche Studie zur volkssprachlichen Rezeption von Jacobus’ de Voragine Ehepredigten. In: Frühmittelalterliche Studien 33(1999) S. 319–395.
Reproduktionen: Köln UStB (Digitalisat).
H 14699. R 790. Pellechet: Voragine 172bis. Borchling-Claussen 56. VK 627. Ce³ J-184. IDL 2605. VB 776. ISTC ij00197600. GWMs M11695.
Amsterdam UB
. Berlin *SB†
. Köln UStB
(2 Ex.). Münster *ULB
.  — Doezema (Grand Rapids).
Gesamtüberlieferung: 5 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen und mindestens 1 Exemplar in Privatbesitz nachgewiesen.
Niederländisch
192 Bl. a⁸b–hIk–zA–F⁶G⁴HI⁶.🛈2 Sp. 36 Z. Typ. 5C:106G. Init. b. DrM I.
Tit. (D)It zijn die ſermonen op die euangelien vanden zonnēdaghen doer dat ghehele iaer. die ſeer ſuuerlick ouer-gheſet zijn in goeder verſtandelre duytſcher ſpꝛaken.  vanden eerweerdighen heylighen doctoer Iacobo de  voꝛagine. claerlyck exponerende ende bedudende alle  die zonnendaechſche euangelien vandē gehelen iaer.  Bl. 2aα m. Sign. a ij. Hier beghinnen dye ſermonē op de  euangelien doer dat ghehele iaer vā dē  ſonnendaghe verſtandelike e waeraf-teliken ouergheſet in duytſcer ſpꝛaken  mit die verclaringe e bedudinghe des  eerweerdighen meyſters Iacobi de voragine inder heyligher ſcriften een ver-maert doctoer van der pꝛediker oerden  vutghedꝛuct om noot heyl e alre men-ſchen ſalicheyt Inden name ons heren  iheſu criſti e zijne lieuer moeď mariē.  [⁵]um appꝛopinquaſſet  iheſus Ieroſolimam  Mathei xxi Dit euuangeliū leſet men twe  werue inden iare E  eerſte op dē palme ſonnendach E ten  anderden op den eerſten ſonnēdach vā  die aduent … Sign. b is of zijn wi eenē anderen verwachten  … Endet Bl. 191bβ Z. 7 … die Philippꝯ  ghenoemet was e ſeyde. Waer mede  ſullē wi bꝛoot copen. ⁊c.  Dit euangeli mit ſine bedudinghe  ſtaet voer gheſcreuē in den ſonnendage  te miduaſten alſmen ſinget. Letare.  Hier eynden die euangelien ende ſermonen van den ſonnendaghen doer d  ghehele iaer vutghedꝛuct in goeder ver-ſtandeliker duytſcer ſpꝛake ter erē gods  e zijnre ghebenedider moeder Maria  bi mij Peter vā os in die ſtat vā zwolle  in den ſtichte van vtrecht In den iare  ons heren .M.CCCC. e lxxxix. op  den ſeſten dach van Nouember  DrM  Bl. 192 leer.
Vorlage: Haag KglB (Digitalisat).
Reproduktionen: Res.Publ. Unit 32. Res.Publ. Unit 68. Haag KglB (Digitalisat). Oxford Bodl (Digitalisat).
C 6556. Pellechet: Voragine 173. Kok: Houtsneden S. 386. CA 1772. ILC 1321. Hermans: Zwolle 63. CBB 2234 u.Suppl. IDL 2604. Pell 6538. CIBN J-138. Pr 9134. BMC IX 85.IB 48139. Bod-inc J-081. Oates 3606. ISTC ij00197400. GWMs M11696.
Brussel BR
. Cambridge UL
(Bl. 1, 181 u. 192 fehlen). Deventer StB
. Haag KglB
, MMeerman
. Halle *FranckeStift
. London BL
. Nijmegen UB
. Oxford Bodl
. Paris BN
. Utrecht BU
.
Gesamtüberlieferung: 11 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Super libros Sancti Augustini
28 Bl. aabb⁸ccdd⁶.🛈27 Z. Typ. 1:103G.
Bl. 1 leer. Bl. 2a m. Sign. aa j Incipit tractatus fratris Iacobi de voꝛa-gine ſuꝑ libꝛos ſancti Auguſtini.  [⁵]Acra ſcriptura diuinitus inſpirata tante erat ꝓfūditatis ⁊ obſcutatis … Sign. b ſalutacōe apľi ab initio ſc vſ ad illud vbi  … Endet Bl. 27b Z. 18 … Et ideo nullus vn  inuētꝯ eſt  oēs eiꝯ libꝛos potuerit inuenire  [²]Nno autē .CCC.XL. etatis vero ſue  lxxvj. ſupradictus doctoꝛ eximiꝯ plenꝯ  virtutib ac bonis opeb in do feliciter obdoꝛmiuit. ⁊.  Explicit tractatus fis Iacobi de voꝛagīe  ſuꝑ libꝛos ſancti Auguſtini.  Bl. 28 leer.
Vorlage: Darmstadt ULB (Digitalisat).
Reproduktionen: Bibl.Palat. 05369. Darmstadt ULB (Digitalisat). Köln UStB (Digitalisat).
C 6557. Pellechet: Voragine 1. VK 630. CBB 2235 u.Suppl. Ce³ J-203 u.Suppl. IBE 3124. IBP 3027. IDL 2606. Pell 6426. BSB-Ink I-118. CIBN J-139. Pr 1157. BMC I 242.IA 3988. Borm: IG 1485. Günther 855. Kocowski 1550. Oates 643. Renner-Herrmann-Zwink 3734. UBL-Ink I-87. Voit J-027. Voulliéme: Bonn 605. ISTC ij00203000. GWMs M11699.
Amiens BMun
. Basel UB
. Bloomington LillyL
. Bonn ULB
. Bremen SUB
. Brugge Sem
. Brussel BR
(Fragm. Bl. 17–28). Cambridge UL
. Città del Vaticano BVat
. Darmstadt ULB
. Dresden SUB
(2 Ex., 1. Ex. z.Z. Moskva GosB, 2. Ex. z.Z. Moskva GosB). Dublin *TrinityC
. Durham Cathedr
. Frankenhausen K. Gent BU
. Haag KglB
(Bl. 4 fehlt). Kiel UB
. Köln UStB
. Leipzig UB
. London BL
. München SB
(3 Ex., 3. Ex. Fragm. Bl. 2–16), UB
. Münster BischArch
. New York PL. Olsztyn Hosianum
. Paris BN
. Praha Präm
. Princeton UL
. Saint-Omer BMun
. Sankt Petersburg NB
(2 Ex., 2. Ex. def.). Sevilla BColomb
. Stuttgart LB
. Sušice M
. Utrecht BU. Wolfenbüttel HerzogAugustB
(3 Ex., 3. Ex. def.). Wrocław BU
.
Gesamtüberlieferung: 42 Exemplare/Fragmente in öffentlichen Einrichtungen.
Gesamtkatalog der Wiegendruckehttps://www.gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/JACOVOR.htm • Letzte Änderung: 2023-92-20